Յօդուածներ

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Մեզ ելք չեն թողել: Մենք պիտի դուրս գանք ինքնամոռաց պայքարի...» ՍԵՐԺ ՍՐԱՊԻՈՆԵԱՆ   «Մեզ ելք չեն թողել»... Իրաւի Խօսք: Պոռթկումը` գրականագէտ, ներհուն եւ յանդուգն մտաւորական Սերժ Սրապիոնեանի, հայ մարդ, որուն հետ ըլլալ` հարստացում էր յոյսի եւ միացման խոստումի տարիներուն, երբ ան սփիւռքի փոխնախարար էր: Նախարարութիւն, որ «ներսի եւ դուրսի» միջեւ փոխճանաչման  կամուրջ էր, որ հիմա չկայ: Նոթերուս մէջ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջերս կարդացի «Կազմակերպուած յանցագործութեան եւ փտածութեան լուսաբանութեան նախագիծ»-ի (OCCRP) կողմէ հրապարակուած խորքային հետաքննութիւն մը` «Թրամփի թրքական «սիրաբանութեան» ետին` սակաւապետներ, խարդախներ եւ բազմամիլիոն տոլարանոց լոպիական գործարք» վերնագիրով: Հեղինակներն են Օպրի Պելֆորտը եւ Ատամ Քլասֆելտը: Առաջին պարբերութիւնը կ՛ամփոփէ բացայայտումները. «Թուրքիոյ նախագահը արտակարգ ուժեղ ազդեցութիւն ունեցած է Թրամփի վարչակազմին վրայ: Նոր հետաքննութիւնը ցոյց կու տայ, որ այդ յարաբերութիւնները ձեւաւորուած են քանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 50-60 տարի (թերեւս ալ քիչ մը աւելի) առաջ Խորհրդային Հայաստանէն «հայրենասիրական» երգեր կը հասնէին սփիւռք: Ամբողջ աշխարհի տարածքին ցրուած հայութիւնը կ՛իմանար, որ հոն կայ «Հայր Ստալին» մը, որ փառաբանանքի առարկայ է բանաստեղծներու եւ երգիչներու կողմէ (չխօսինք իշխանութեան ղեկին նստածներուն մասին): Այդ օրերուն լայն տարածում ունէին նաեւ ժողովուրդներու միջեւ եղբայրութիւն քարոզող երգերը (յստակացնենք. ո՞վ չ՛ուզեր, որ ժողովուրդները իրարու հետ...

ՀՐԱՅՐ ՊԱԼԵԱՆ* 2 դեկտեմբեր 2025-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան կառավարութեան կայքին վրայ հրապարակեց Լեռնային Ղարաբաղի միջնորդութեան եւ բանակցութիւններուն վերաբերող 13 խումբ փաստաթուղթեր:^1 Ասիկա իրագործեց մէկ ամիս առաջ տրուած խոստումը՝ տարեվերջէն առաջ հրապարակելու «առանցքային» բանակցային փաստաթուղթեր։^2 Սակայն, ընտրութիւնը անսովոր էր. կարգ մը փաստաթուղթեր առաջին անգամ հրապարակ եկան, իսկ ուրիշներ տասնամեակներէ ի վեր արդէն հասարակութեան տրամադրութեան տակ էին։ Հրապարակուած Փաստաթուղթեր Ժամանակագրական կարգով թուարկուած...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ եկեղեցին Յիսնակի (որ կը սկսի նոյեմբեր 18-ի մօտ կիրակին եւ յիսուն օրերու վրայ երկարող պահքի շրջան է) երրորդ կիրակիին յաջորդող շաբաթ օրը կը տօնէ Սուրբ Յակոբ Մծբնայ հայրապետին, Մարուգէ ճգնաւորին եւ Մելիտոս եպիսկոպոսին յիշատակը: Սուրբ Յակոբ Մծբին քաղաքէն ասորի էր: Ան Կեսարիոյ մէջ քրիստոնէական դաստիարակութիւն ստացաւ, յետոյ Պարսկաստան փոխադրուեցաւ եւ որոշ Ժամանակ արքունիքին մէջ ապրեցաւ: Հետագային ան...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութիւնը (ԱՀԱԸ) հոկտեմբեր 2025-ին լոյս ընծայեց «A Man and A Legacy/Մարդը եւ աւանդը» վերտառութեամբ գիրքը` ի յիշատակ Զաւէն Խանճեանին: Սոյն գիրքը կը պարունակէ հանգուցեալ Խանճեանին անգլերէնով եւ հայերէնով հեղինակած խմբագրականներն ու յօդուածները, որոնք հրատարակուած են AMAA News պարբերաթերթին մէջ` Աւետարանչական ընկերակցութեան որպէս գործադիր տնօրէն իր պաշտօնավարած տասնամեայ (2014-2024) ժամանակաշրջանին: Այս երկլեզու հատորը...

Դաշնակցութեան Պատմութիւնը  Լիբանանի Մէջ Յետանկախութեան Ժամանակաշրջան` Գաղափարական Պայքարի Տարիներ Լիբանանի անկախութեան յաջորդող տասնամեակները ներգաղութային մակարդակի վրայ հանդիսացան գաղափարական պայքարի տարիներ` մէկ կողմէ` ՀՅ Դաշնակցութեան, իսկ միւս կողմէ` խորհրդային իշխանութիւններուն զօրակից հայ քաղաքական ուժերու միջեւ: Պաղ պատերազմի ժամանակաշրջանն էր, որ իր խոր եւ ժխտական ազդեցութիւնը ձգեց լիբանանահայ գաղութին վրայ` պառակտելով զայն: Պառակտումի եւ երկփեղկումի այս վիճակը իր գագաթնակէտին հասաւ 1958-ին: Ներհայկական...

Կամաւորական Շարժումէն Եւ Սարդարապատէն Մինչեւ Արցախեան Ազատամարտ` Դաշնակցութիւնը Առաջնորդող Ուժ Հայրենիքի Ազատութեան Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը միշտ առաջնորդուած է հայրենիքի ազատագրութեան նպատակով: Առաջին Համաշխարհային պատերազմին` 1914-ին, Դաշնակցութիւնը ձեռնամուխ եղաւ կամաւորական շարժման կազմակերպման` ռուսական բանակի կողքին կռուելու եւ Արեւմտեան Հայաստանը թրքական լուծէն ազատագրելու առաջադրանքով: Սկզբնական շրջանին կազմաւորուեցան կամաւորական չորս գունդեր, որոնց  հրամանատարներ եղան Անդրանիկ, Դրօ, Համազասպ եւ Քեռի: Հետագային  կազմակերպուեցան երեք այլ...

ՇԱՂԻԿ Մ. «Գիրքեր սիրելի» կը կոչուի Մ. Իշխանի վերջին բանաստեղծական ժողովածուին` «Իրիկնալոյս ռումբերու տակ» հատորին մէջ տեղ գտած, իր գրադարանի գիրքերուն ակնարկող բանաստեղծութիւնը: Այդ հատորը տպուած է  յետմահու, Համազգայինի  Պէյրութի «Կոմիտաս» մասնաճիւղին կողմէ, 1990-ին: Հատորի սկզբնական «Երկու խօսք»-ին մէջ կը կարդանք` «Իրիկնալոյս ռումբերու տակ» հատորի սրբագրութեամբ զբաղած էր Մուշեղ Իշխան, երբ մահացաւ 12 յունիս 1990-ին, կէսօրէ ետք: Ծունկերուն վրայ էր...

ԳԷՈՐԳ Ան, որ Մարսէյ քաղաքը կ՛ապրի, գիտէ եւ կը տեսնէ, թէ քաղաքին իշխող բարձունքի մը վրայ կառուցուած է հսկայ պազիլիք մը, որ կը կոչուի Notre Dame de la Garde եւ արդէն դարձած է Մարսէյի խորհրդանիշը: Այս պազիլիքը փոխարինած է 8-րդ դարուն կառուցուած եկեղեցի մը, որ շատ աւելի փոքր էր: Շինարարութիւնը տեւած է 11 տարի` 1853-1864, եւ բարձր գմբէթին վրայ զետեղուած...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Դիոգինէսի լապտերը ձեռքիս` մտայ լուրերու պողոտաները ո՛չ թէ հռչակաւոր փիլիսոփային պէս պատուաւոր մարդ, այլ... ապուշներ փնտռելու նպատակով: Պատմեմ հանդիպած-գտածներէս մէկ քանիին մասին, եւ դո՛ւք ըսէք, թէ ասոնք ո՛ր դասակարգին կը պատկանին, թէեւ իրենք զիրենք իմաստո՜ւն կը ներկայացնեն եւ... կը հաւատան իրենց ըսածին: *** Ամերիկեան քաղաքական բեմը վերջերս ինկած է տարօրինակ փոթորիկի մը ալիքներուն մէջ: Գերագոյն պատասխանատուներ պատերազմ հռչակած...

Մեծ Շփոթը Եւ Մեր Ոգու Պարտքը (ՀՅԴ 135-Ամեակ) ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Դաշնակցութիւնը հայութեան ուղն ու ոսկորն է: Վրիժառու եւ ստեղծող բազուկը, հայ ժողովուրդի արիական կամքը» ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆ (ԱԶԴԱԿ, 1-11-2025) Այո՛, վերոյիշեալ մէջբերումը կը պատկանի, այսպէս ըսած, խնդրայարոյց հայ գրողի մը, որ իր ինքնուրոյն մտածական տարածքով, կեանքի փիլիսոփայութեամբ եւ ապրելակերպով կը տարբերի շա՜տ շատերէ: Աւելի՛ն. ան եղաւ այն եզակի բանաստեղծը, մտաւորականը, ազգային...

Մեր Խօսքը Սիրելի՛ պատանիներ, ընկերներ եւ գաղափարի նոր սերունդի ջահակիրներ, Այս տարի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը կը դառնայ 135 տարեկան: Տարիներ, որոնք արգասաբեր են իրենց քանակով, որակով ու տեսակով: Սա լոկ մեր կուսակցութեան տօնը չէ, այլ անկիւնադարձային եզրի մը յիշատակումն է, որուն մէջ ամփոփուած են հայոց դիւցազնամարտը, հայամարտն ու գոյամարտը: ՀՅ Դաշնակցութեան այս տարեդարձը հրաւէր է` հասկնալու, թէ ի՛նչ կը պարտադրէ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Ֆրանսա ՀՅԴ Բիւրոյի Անդամ Մուրատ Փափազեան Այցելեց ՀԱԵ Ֆրանսայի Հայոց Թեմ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան  Բիւրոյի անդամ եւ Ֆրանսայի Հայկական կազմակերպութիւններու համակարգող խորհուրդի համանախագահ Մուրատ Փափազեան, ընկերակցութեամբ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Յովսէփ Տէր Գէորգեանի, Շահէ Մատենեանի, Գէորգ Մելիտոնեանի եւ Ռոմիկ Դաւթեանի, այցելեց Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ Ֆրանսայի հայոց թեմ` յայտնելու համար իրենց զօրակցութիւնը Հայ եկեղեցիին: Անոնք հանդիպում ունեցան առաջնորդին հետ եւ...

Կա՛մ Անձնասպանութիւն, Կա՛մ Պայքար* ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու, Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ ՀՅ Դաշնակցութեան 135-ամեակը կը խմբէ մեզ այսօր մեր պատմութեան վերջին ժամանակահատուածի դառնագոյն եւ դաժան պայմաններուն մէջ: Հսկայական խռովքի մէջ են մեր ժողովուրդի զաւակներէն անոնք, որոնք հայու սիրտ կը կրեն, ապրած են ու մասնակից դարձած յաղթանակներու կերտման եւ այսօր ականատես են ու հիասթափած` Արցախի յանձնումէն...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Հայոց Զօրքը Արցախի Մէջ». Արմէն Այվազեանի Նոր Ուսումնասիրութիւնը Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Արցախի գրասենեակի նախաձեռնութեամբ, Երեւանի «Թումանեան Արտ» սրճարանին մէջ կայացաւ պատմաբան, քաղաքագէտ Արմէն Այվազեանի «Հայոց զօրքը Արցախում. կազմաւորումը, զինումը եւ ճակատամարտերը» գիրքին շնորհահանդէսը: Գիրքը առաջին մանրամասն վերլուծութիւնն է 1722-1735 թուականներուն Արցախի մէջ հայկական զօրքերու ստեղծման, հրամանատարական կազմի, թուաքանակի, զէնքերու հայթայթման եւ անոր շարք մը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արդեօք անակնկա՞լ էր այն, ինչ որ պատահեցաւ Գիւմրիի մէջ, պատմական երկրաշարժի տարեդարձին օրը: Անսպասելի՞ էր, որ ՔՊ-ապետն ու իր ուսապարկերը բռնագրաւէին Եօթը Վէրք եկեղեցին, արտաքսէին տեղւոյն քահանաները եւ իրենց թմբուկը նուագող հոգեւորական մը խորան բարձրացնէին, որպէսզի պատարագէ եւ, ենթարկուելով ինքնակոչ «կաթողիկոս»-ին, «թեմական առաջնորդ»-ին, այսինքն` Նիկոլ Փաշինեանի հրահանգին` դուրս գայ կանոնական ընթացքէն ու չյիշատակէ կաթողիկոսին անունը: Այս բոլորին լոյսին...

ՀՅ Դաշնակցութեան Վիճակուած Բախտորոշ Դերը Առանց բացառութեան` մեզմէ իւրաքանչիւրի կեանքին մէջ գոյութիւն ունեցած են ամէն չափի եւ տեսակի բախտորոշ էատարրեր ու պատահարներ, որոնց յատուկ դեր վիճակուած է ենթակային կեանքին ընթացքը ճշդորոշելու եւ անոր անսայթաք ուղղութիւն տալու: Կարեւոր չէ, թէ խնդրոյ առարկայ անձը գրող-մտաւորական եղեր է, արուեստագէտ, թէ պարզ անհատ մը: Բոլորիս կեանքէն անպակաս եղած է եւ ճակատագրական  կարեւոր դեր խաղացած...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Լիբանանի արտաքին գործոց նախարար Եուսեֆ Ռաժժին 20 նոյեմբերին իր իրանցի պաշտօնակից Ապպաս Արաղչիին առաջարկեց Միացեալ Նահանգներու հետ Իրանի կամ Միացեալ Նահանգներու հետ Ռուսիոյ բանակցութիւններուն օրինակով չէզոք երկիրի մը մէջ երկու երկիրներուն միջեւ առկախ թղթածրարներու` իմա Իրանի հովանաւորութիւնը վայելող Հըզպալլայի զինաթափման շուրջ բանակցելու: Արաղչի, սակայն, 3 դեկտեմբերին Ռաժժին հրաւիրեց երկկողմ յարաբերութիւններու ընդլայնման եւ շրջանային ու միջազգային զարգացումներու շուրջ քննարկումներու`...

2025 թ. նոյեմբերի 16-ին Վաղարշապատում տեղի ունենալիք ընտրութիւններն ընկալւում էին որպէս վերջին եւ գլխաւոր փորձ` յաջորդ տարուայ յունիսի խորհրդարանական ընտրութիւններից առաջ: Նկատի ունենալով այս ընտրութիւնների հոգեբանական եւ ոչ միայն հոգեբանական նշանակութիւնը` մեծ էր վերջինիս նկատմամբ հետաքրքրութիւնը: Սրանով էին բացատրւում նաեւ իշխանութեան ձեռնարկած քայլերը` իր գործելաոճով եւ պետական միջոցների լայն կիրառմամբ: Լաւ պատկերացնելով Վաղարշապատ քաղաքի բնակչութեան բորբոքուած հակաիշխանական տրամադրութիւնները, որոնք աւելի...