Յօդուածներ

ԱՆԻ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Հայ ըլլալ` կը նշանակէ դառնալ հայրենիքին ու հայութեան բարօրութեան եւ ազատութեան ռահվիրան, իսկ յանձնառու հայ ըլլալ` կը նշանակէ գործել սուրբ գաղափարի համար, եթէ պէտք ըլլայ, հասնելու համար մինչեւ կամաւոր նահատակութիւն: Քանի մը օր առաջ, երբ կ՛ընթերցէի Արցախի լուրերը, չեմ գիտեր` ինչո՛ւ, անմիջապէս  Լիզպոնի «ԽԵՆԹԵՐԸ» եկան միտքս, եւ ես ինծի ըսի. «Ո՞ւր էք, հայրենի Արցախը պէտք ունի ձեր նմաններուն,...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ «Երջանկութիւն անոնց, ովքեր պիտի ապրին մեզմէ  յետոյ եւ վայելեն վաղուան խաղաղութեան ու ազատութեան քաղցրութիւնը»: Այս հաւատամքը թուրքական ցեղասպանութիւնից որբացած, իր կեանքը Ֆրանսայի ազատագրման համար նուիրաբերած, դիմադրութեան շարժման առաջնորդ, համայնավար, 38-ամեայ հերոս, հայ բանաստեղծ` Միսաք Մանուշեանի 1944 թուականի փետրուար 21-ին, գնդակահարութիւնից առաջ, իր կնոջը` Մելինէին գրած վերջին նամակի տողերն են: Աւելի անձնուրաց հաւատամք իր կեանքը երկրի ազատագրմանը նուիրաբերած մարտիկին...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Այս առումով անհրաժեշտ է յիշել մեծ բանաստեղծ Յովհաննէս Շիրազի (1914-1984) «Լիզպոնի ողջակէզներին» քերթուածը, որ հետագային տաղանդաւոր արուեստագէտ Վիգէն Դարբինեան որոշ փոփոխութիւններով երգի վերածելով երգեց եւ զայն վերանուանեց` «Անվերադարձ մահով սակայն»: Այստեղ տեղին է յիշել, որ Շիրազ այս գրութիւնը կը ստեղծագործէր Խորհրդային Միութեան աննպաստ պայմաններու օրերուն, այդ պատճառով ալ  քերթուածը լոյս չտեսաւ, բացի անոր մահէն ետք: Յ. Շիրազ, ինչպէս...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անցնող շաբաթ հրապարակուեցան համալսարան մուտքի միասնական քննութիւններու առաջին հանգրուանի արդիւնքները: Հայաստանի մէջ այս քննութիւնները կը փոխարինեն Երկրորդական վարժարանի աւարտական պետական քննութիւնները: Աւագ դպրոցը (Երկրորդական վարժարանը) աւարտողները դպրոցէն կը ստանան վկայագիր եւ կը դիմեն իրենց նախասիրած համալսարանական մասնագիտութեան ընդունելութեան քննութեան: Լաւագոյն արդիւնքներ ապահովողները կ՛ընդունուին անվճար, ուրիշներ, որոնք գոհացուցիչ արդիւնք կ՛ապահովեն, կ՛ընդունուին վճարովի: Նախատեսուած 15.984 վճարովի տեղերէն թափուր մնացած է...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Իրաքի եւ Շուէտի միջեւ դիւանագիտական (քիչ մըն ալ աւելի) տագնապ մը պայթեցաւ հինգշաբթի, 20 յուլիսին, երբ խումբ մը ցուցարարներ` ծանօթ կրօնական ղեկավար Մոքթատա Սատրի հետեւորդները, գրաւեցին Պաղտատի շուէտական դեսպանատունը, այրեցին զայն,  ծանր վնասներ պատճառեցին եւ պահանջեցին, որ կառավարութիւնը արտաքսէ դիւանագիտական ներկայացուցիչները: Կառավարութիւնը ընդառաջեց եւ քայլ մըն ալ անդին երթալով` տուն կանչեց Սթոքհոլմի մէջ իր դիւանագիտական ներկայացուցիչը: Դիւանագէտները անվնաս...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մատթէոս Ա. Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոս Ներսէս Ե. Աշտարակեցի կաթողիկոսի վախճանումէն ետք, 1857-ին, Էջմիածնի մէջ հրաւիրուած ազգային եկեղեցական ժողովը, Պոլսոյ պատրիարքութեան հետ կապերը աւելի ամրապնդելու  նպատակով որոշեց կաթողիկոս ընտրել Մատթէոս արքեպիսկոպոս Չուխաճեանը: Մատթէոս արքեպիսկոպոս ծնած էր 1802-ին, Պոլիս: 1826-ին կուսակրօն քահանայ օծուած էր: Պոլսոյ Ստեփանոս Աղաւնի պատրիարքի հրամանով աշխատակցած էր Գրիգոր Փէշտիմալճեանի կողմէ իրականացուող «Յայսմաւուրք»-ի տպագրութեան` համաձայն Տէր Իսրայէլի ընտիր...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ազգային-յեղափոխական երգերու մեծատաղանդ մեկնաբան Գառնիկ Սարգիսեան 1985-ին լոյս ընծայած է «Լիզպոն 5» խորագիրը կրող ձայներիզ եւ ձայնապնակ. երգացանկին մաս կը կազմէր «Լիզպոնի նահատակներուն» վերնագիրով երգը, որ աւելի ծանօթ է հանրութեան` «Ահա այսպէ՛ս արշաւեցիք Լիզպոն զոհուած քաջ ընկերներ» երգին առաջին տողով: Լիզպոնի հինգին գերագոյն զոհաբերութեան այս ոգեշնչող խորհուրդով է, որ 1983 թուականի յուլիս 27-ը անմոռանալի թուական մը դարձաւ հայ...

Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Կեանքի որեւէ մէկ հանգրուանի, անորոշութեան զգացում մը կրնայ այցելել մեզի, եւ յաճախ առօրեայի յարակրկնութեան մը մէջ կրնանք մնալ կախուած. օգնութեան համար երկարող ձեռքեր կը պակսին, եւ ուղեցոյցի մը կարիքը կրնանք զգալ: Մեր ասպարէզին եւ նախասիրութիւններուն համընկնող նոր փորձառութիւն մը կը փնտռենք եւ ծանօթանալու փափաք մը կ՛ունենանք` նոր դէմքերու, նոր միջավայրի եւ նոր դիտանկիւնի: Պատկերացուր կողմ մը, որ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Պատեհ առիթներու` օգտագործելով համացանցի կարելիութիւնը, կ՛ուզես այս կամ այն հարազատի կամ ընկերոջ որպիսութիւնը հարցնել, քանի մը բառ եւ միտք փոխանակել ու հոգեկան գոհունակութեամբ` շարունակել կեանքի դառն հոլովոյթը: Այս անգամ, զրուցակիցս, որ հարազատի մը զաւակն էր, երկար խօսեցաւ հետս: Գիտէք, արեւմտեան կողմն աշխարհի բնակող հայը միշտ ալ կարօտով եւ սպասումով կ՛ընդառաջէ որեւէ հեռաձայնի կամ հաղորդակցութեան միջոցով հաստատուած կապի: Անցեալ...

ՇԱՀԷ ԳԱԼՈՒՍՏԵԱՆ Բազմահազար գաղթականներէ բաղկացած հայկական միատարր հատուածներ պարունակող հին գաղութներու մէջ յառաջացուցած անկայուն պայմաններու ազդեցութիւնները այլազան շրջաններու եւ ի մասնաւորի Հալէպի, Պէյրութի, Երուսաղէմի, Պաղտատի, Կիպրոսի, Փարիզի եւ այլ նորակազմ գաղութներու վրայ բացորոշ հակադրութիւններու եւ հակասութիւններու դուռ բացած են: Հին ժամանակներէն եւ վերջերս գաղթած տարբեր հատուածներու ղեկավար տարրերուն միջեւ սուր տարբերութիւններու եւ տնտեսական  տագնապներու ստեղծման պատճառ դարձած են: Սփիւռքի մէկ...

Զ. Գ. Ղ. Այնճարի «Հիւղը»  բնակարանին մէջ  2 յուլիս 2023-ին «Մեծարենցեան երեկոներ»-ու այս ամրան առաջին մշակութային ձեռնարկը նուիրուած էր երաժշտահան Արմէն Տիգրանեանին ու անոր «Անուշ» օփերային: Օրուան բանախօսն էր երաժիշտ-խմբավար Զաքար Քէշիշեան: Ներկայ էին շուրջ քսանհինգ արուեստասէրներ: Հոս կ՛արժէ արձանագրել, որ տասը տարիներէ ի վեր ամէն ամառ շուրջ չորս մշակութային ձեռնարկ կ՛ըլլար «Մեծարենցեան երեկոներ» անուան տակ, Այնճարի «Հիւղը» բնակարանի բակին...

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ԿՏՈՅԵԱՆ Նստած եմ շեմին` հայեացքս հիւսիսին Ամպեր կուտակուած, քամին գոռալով Մեզ լուր է տալիս աշուն է գալիս: Տխուր ու մռայլ երկինքը կու լայ Շուտով ձմեռը մեր դուռը կու գայ Աշունը լուր կու տայ: Միրգեր չորացած չոր թան աղացած Ձմրան պաշարի ժամանակն է սա Աշուն է հիմա: Ծառերի գոյնը ուշքս է տանում Դեղձանիքը կտուրի իր բոյնն է փնտռում Ափսոս չի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Թուրք-յունական 1919-1922-ի պատերազմէն եւ Յունաստանի պարտութենէն ետք, Մերձաւոր Արեւելքի հարցը հանգուցալուծելու առաջադրանքով Զուիցերիոյ Լոզան քաղաքին մէջ Բրիտանիոյ, Ֆրանսայի, Իտալիոյ, Յունաստանի, Ճափոնի, Ռումանիոյ, Եուկոսլաւիոյ եւ Թուրքիոյ, ինչպէս նաեւ` դիտորդի կարգավիճակով` Միացեալ Նահանգներու մասնակցութեամբ 20 նոյեմբերին բանակցութիւններ սկսան, որոնք շարունակուեցան յաջորդող ամիսներուն: Լոզանի դաշնագիրը ստորագրուեցաւ 24 յուլիս 1923-ին: Թէեւ Լոզանի դաշնագիրը չի վերաբերիր Հայաստանի, սակայն սերտօրէն կ՛առնչուի հայ ժողովուրդին: Լոզանի...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Յաջորդ երգը` «Դէպի Լիզպոն գնացին», որուն մտայղացումը, վերը ըսինք, Վաչէին է: Խօսք, երաժշտութիւն եւ մեկնաբանութիւն` նոյնպէս Վարդան Եսայեանին կը պատկանի: Վարդան այս երգն ալ հրապարակած է 1984-ին: «Դէպի Լիզպոն գնացին» երգին երաժշտութեան մեղեդին քնարական է` որպէս ժողովրդական ոճ, կը զատորոշուի ինքնուրոյն յուզական արտայայտչութեան մեղեդիով: Սակայն Վարդանի իւրայատուկ ձայնը իր բոլոր երգերուն մէջ յուզականութենէ քիչ մըն ալ անդին գացած...

ԱՄՈՍ ՉԱՓԼ Շրջափակման դէմ պաստառներ Ստեփանակերտի կենտրոնում` 17 յուլիսի: Տեղացիներն ասում են` իրավիճակը հասել է օրհասական վիճակի, երբ Ազրպէյճանը էլ աւելի է սեղմել շրջափակման օղակը Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ: Այս ընթացքում տեղում արդէն երկու հայ երեխայ է մահացել: «Չեմ ուզում գոյները մթագնել, բայց այս պահին խոհանոցում ունեմ միայն մի փոքր հնդկաձաւար», ասում է լրագրող Մարութ Վանեանը, որ յուլիսի 18-ին իր բնակարանի...

ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ցորենը մի անգամ լինելով տկար, Այնպէս բոյս չեն գտել, որ անեն նշխար: Գայլը հովիւ դառած կ՛արածէ ոչխար. Աղուէսը հաւնոցի դրանն յուշարար, Ի՞նչ հսկող են գտել, խելքի՛ աշեցէք: Դեռ նոր սկսած էի այս յօդուածը գրել (նախորդը), երբ հեռաձայնիս պաստառին յայտնուեցաւ տեսանիւթ մը` 1967-էն ի վեր իսրայէլեան գրաւումին տակ գտնուող սուրիական Կոլան շրջանին մէջ տեղի ունեցող բուռն դէպքերուն մասին:...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Իրերայաջորդ երգերու մտայղացումը կը պատկանի Լիզպոնի գործողութեան նահատակներէն Վաչէին: Արդ, երկու երգերու մասին նախ խիստ կարեւոր է նկարագրել, թէ այս երգերը ինչպէ՛ս ծնունդ առած են, ի՛նչ էին անոնց դրդապատճառները: Այս մասին դիմեցինք Վաչէ Տաղլեանի եղբօր` Ժագ Տաղլեանին: Ժագին հետ մեր ունեցած զրոյցին ընթացքին երեւան կու գայ, որ Մասիսին ծնրադրած հինգ հայրենապաշտներէն Վաչէն իր գործատեղիին մօտ Վարդան Եսայեան անունով...

ԿԱՐԷՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ահա արդէն յունիս ամիսն ալ բոլորեցինք, եւ արդ, կը դիմաւորենք յուլիսը` անհամբեր սպասելով անոր ընկերակցող արձակուրդն ու հանգիստը: Սակայն աշխարհի չորս ծագերուն ո՛ւր կարելի է գտնել բուռ մը հայեր,  որոնք հիմնած են գաղութներ, հայկական վարժարաններ ու հայկական մշակութային կեդրոններ, այլ պատճառով հմայուած կը սպասեն այս ամիսը. այս վերջիններս կը սպասեն այս ամիսը, որովհետեւ կ՛ամբողջացնեն իրենց դպրոցական տարեշրջանը, զոր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան անցեալ ամիս փորձեց շեղել ուշադրութիւնը Հայաստանի ներկայի ողբերգական իրավիճակէն` մեղադրելով նախկին արտաքին գործոց նախարար Վարդան Օսկանեանը: Ասիկա սովորական հնարք է, որ Հայաստանի ներկայ ղեկավարին կողմէ կ՛օգտագործուի արցախեան պատերազմի մէջ իր պարտութիւնը քողարկելու եւ երկրի ազգային շահերը չպաշտպանելու համար: Ասիկա չի նշանակեր, որ նախկին ղեկավարները անթերի էին: Անոնք բազմաթիւ սխալներ  թոյլ տուած...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Պետիկ Չիֆթէլեանի արագ եւ անժամանակ մահը ցնցեց իր հարազատները: Ցնցեց իր ընկերները: Ցնցեց «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահը: Ցնցեց Համազգայինի «Ս. Վրացեան» մասնաճիւղը: Այո՛, մեր Պետիկը իր մահկանացուն կնքեց: Այն Պետիկը, որ 80-ական թուականներուն «Իմ սիրտը լեռներում է» թատերախաղի ներկայացման մէջ մեծ դեր ունեցաւ: Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» թատերախումբը, Թաթուլ Այնէճեանի բեմադրութեամբ, Ուիլիըմ Սարոյեանի «Իմ սիրտը լեռներում է» թատերախաղը ներկայացնելու...