Մշակութային եւ Այլազան

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ինչո՞ւ համար Հայաստանի մէջ կառավարութիւններու փոփոխութիւնները մեր վրայ այն տպաւորութիւնը կը թողուն, թէ` անոնք կը կատարուին դիպուածային կերպով, առժամեայ-ժամանակաւոր, անցումային, անհեռատես եւ թատերական անորոշութեան ու սպասողական մթնոլորտի մը մէջ, եւ ոչ թէ իբրեւ բնական հետեւանք անոր գործունէութեան-կատարողութեան ըստ էութեան, բնագաւառ առ բնագաւառ համակարգային արժեւորումին ու գնահատումին: Յստակ է պատասխանը: Անոնք արդարօրէն տեղի կ՛ունենան ժողովրդային տագնապի մը պատճառով, եւ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Ապրուստի Եւ Վառելանիւթի Սուր Տագնապներ Հայաստանի Մէջ Արցախի հայկական բնակավայրերուն վրայ ազերիական օդանաւային ու հրետանային ռմբակոծումներն ու յարձակումները կը շարունակուէին: 1992-ի նոյեմբերի վերջաւորութեան Ստեփանակերտ, Ասկերան, Շուշի եւ շրջակայ գիւղեր սաստկօրէն ռմբակոծուեցան: Հայաստանի սահմանամերձ գիւղեր եւս պարբերաբար յարձակումներու կ՛ենթարկուէին: «Ազդակ», 30 նոյեմբեր 1992-ի թիւով եւ «Դարաւոր ուխտի օր մը» խորագիրով խմբագրականով կը գրէր, որ Արցախն է մեր այսօրուան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ իշխանութեան ղեկին վրայ իր գերդաստանին երկար մնալը օրինականացնելու նպատակով վերջերս կազմակերպեց սահմանադրական փոփոխութիւններու հանրաքուէ, որ միջազգային շրջանակներու, մարդկային իրաւանց խմբաւորումներու եւ քննադատներու կողմէ դատապարտուեցաւ: Սակայն, ինչպէս միշտ, «դատապարտում»-ը կը մնայ կրաւորական, որովհետեւ գործնական ոչ մէկ քայլ կ՛առնուի, իսկ բռնապետը եւ իր ընտանիքն ու անմիջական շրջապատը կը զօրանան ու կը բարգաւաճին... սահմանադրութեան օրէնքի «բարեփոխուած»...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Հայկական Ուժերու Յառաջխաղացք Արցախի վրայ ազերիական յարձակումները կը շարունակուէին եւ հայ ազատամարտիկներ բուռն դիմադրութիւն ցուցաբերելով ետ կը մղէին նախայարձակները: 1992-ի սեպտեմբերի կէսէն ետք յարձակումները կեդրոնացած էին Մարտունիի շրջանին վրայ, իսկ Մաճակալաշէն ու Կոլխոզաշէն գիւղերը օդային եւ հրետանային սաստիկ ռմբակոծումներու կ՛ենթարկուէին: Միւս կողմէ, հայ ազատամարտիկներ Շահումեանի մէջ ֆետայական յարձակումներ կը կազմակերպէին բռնագրաւող ազերիական ուժերուն դէմ: Բախումներ տեղի կ՛ունենային...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Բրիտանական հեղինակաւոր «Թելեկրաֆ» պարբերաթերթի զբօսաշրջային բաժինը Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 25-րդ տարեդարձին առիթով յատուկ էջ մը նուիրած է անոր` ներկայացնելով Հայաստանի մասին 25 ուշագրաւ փաստերը: «Արմէնփրես»-ը ներկայացուցած է յօդուածը` որոշ յապաւումներով: 1.- Աշխարհի գինեգործական հնագոյն երկիրը: Այս իրականութիւնը կը հաստատեն մասնագէտները, 2011 թուականին անոնք Արենի գիւղի քարանձաւին մէջէն յայտնաբերած են գինիի արտադրութեան հնագոյն արտադրամասը: 2.- Առաջին ժողովուրդն էր,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Արագօրէն փոխուող ժամանակակից աշխարհին մէջ արդիականացումը եւ արհեստագիտութեան հետ քայլ պահելը դարձած են անխուսափելի: Իւրաքանչիւր անհատ, հասարակութիւն, միութիւն, կառոյց եւ երկիր պարտաւոր են որդեգրել արհեստագիտութեան վերջին զարգացումները, թափ տալ անոնց եւ, ինչո՞ւ ոչ, ներդրում ունենալ նորութիւններու ստեղծման մէջ, միշտ թարմացած մնալու համար: Հայաստան այս առումով ձեռնածալ չէ մնացած եւ կը փորձէ զանազան մարզերու մէջ նեգրաւել արհեստագիտական զարգացումներ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի պաշտպան ուժերը 1992-ի յուլիսի վերջաւորութեան կը շարունակէին հետեւողական նահանջի մատնել ազերիական ուժերը եւ ազատագրել Արցախի հիւսիսային շրջանները: Միւս կողմէ, ազերիական օդանաւեր կը ռմբակոծէին Հատրութը, Մարտունին եւ շրջակայ գիւղեր: Իսկ օգոստոս 5-էն 6 լուսցող գիշերուան ընթացքին ազերիական «Սու.25» տիպի օդանաւ մը յարձակում գործեց Ստեփանակերտի վրայ, խլելով 31 զոհ եւ 75 վիրաւոր: Ռմբակոծման հետեւանքով քանդուեցաւ 16 շէնք, ինչպէս նաեւ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Այժմ աշխարհի գաղթականներու թիւը անցած է 65 միլիոնը, անոնց կէսը 18 տարեկանէն վար երեխաներ են: Հակառակ անոր որ աշխարհը կեդրոնացած է Եւրոպայի գաղթականներու ճգնաժամին վրայ, ՄԱԿ կը յայտարարէ որ աշխարհի գաղթականներուն 86 առ հարիւրը ապաստան գտած է ցած եւ միջին եկամուտ ունեցող երկիրներու մէջ: Միջազգային ընտանիքը զանազան ջանքեր ի գործ կը դնէ, կը կազմակերպէ խորհրդաժողովներ, կը կնքէ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրին անմիջապէս նախորդող ժամանակաշրջանի Ամերիկայի պաշտօնական դիրքորոշումը լուսաբանող, շահեկան ու այժմէական «Հայաստանի հովանաւորութիւնը» խորագրեալ յօդուածը առանց յապաւումի, թարգմանաբար կը ներկայացնեմ ստորեւ (1): Դիւանագէտ եւ դաստիարակ Ֆիլիփ Մարշալ Պրաունի յօդուածը լոյս տեսած է 3 յուլիս 1920-ին, Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան ընկերակցութեան` հեղինակաւոր «Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան հանդէս»-ի հատոր 14, համար 3-ի 396-399 էջերուն մէջ (2): Հեղինակը (1875-1966) 1901-1903 թուականներուն պաշտօնավարած...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Տաղանդաւոր մարզիկը փառքի գագաթնակէտին թողեց մարմնակրթութիւնը, իսկ տարիներ անց կօշկակարի մի փոքրիկ արհեստանոց բացեց Մոսկուայում: Նա բառի բուն իմաստով խորտակեց իր մասնագիտութիւնը, խորտակեց Երեւանեան լճի սառն ու կեղտոտ ջրերում: Փոխարէնը փրկեց տասնեակ կեանքեր, երբ 40 տարի առաջ այս օրը` 1976թ.-ի սեպտեմբերի 16-ին Երեւանեան լիճն էր ընկել «տրոլեյբուսը» եւ 92 ուղեւորներ յայտնուել էին 10 մեթր խորութեան ջրի տակ: Երեւանեան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Նոր ստեղծուած իւրաքանչիւր սարք, եթէ մանաւանդ յաճախակի օգտագործուի, անպայման կը փոխէ մարդկութեան կենցաղը, նոյնիսկ` միտքն ու հոգին: Ներկայիս գիւտերը այնքան արագ կը յայտնուին, եւ ստեղծուած բոլոր տեսակի սարքերու եղափոխութիւնը (որուն հետ նաեւ` մարդկային կեանք), այնքան սրընթաց կ՛ըլլայ, որ մօտիկ անցեալիդ յետադարձ ակնարկ երբ նետես, պարզապէս չես հաւատար... Ն.   Բջիջայինները Ինչպէ՞ս Քու Աշխարհդ Փոխած Են Հազարամեակի սկիզբին...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 1958-ի լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմէն ետք որոշուեցաւ դպրոցական 10-րդ, 11-րդ եւ 12-րդ դասարանի, կամ համալսարանի առաջին տարուան «ֆրեշմէն»` 12-րդ դասարան չունեցող դպրոցներու պարագային, լիբանանահպատակ աշակերտ-ուսանողներուն պարտադիր եռամեայ զինուորական մարզում-պատրաստութիւն կատարել` իբրեւ պահեստի զինուորներու, որ միաժամանակ Լիբանանի զանազան համայնքներուն պատկանող երիտասարդները իրարու մօտեցնելու նպատակին կը ծառայէր: Առաջին տարին, 1965-ին, Կեդրոնական բարձրագոյն վարժարանի (ԿԲՎ) աշակերտներս չորեքշաբթի օրերը, կէսօրէ ետք, 3 ժամ...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Շնորհիւ նրա խորհրդաւոր գեղեցկութեան էր, որ Հայաստանը մոտելային պատմութեան մէջ առաջին անգամ մասնակից ունեցաւ «Միս երկրագունդ» գեղեցկութեան մրցոյթին: 2015-ին Վիեննայում հայկական դրօշը պարծանքով պարզած անզուգական մոտելը գիւմրեցի Լիլիթ Մարտիրոսեանն էր: Ի՞նչ յաջողութիւններ ունեցաւ այնտեղ եւ առհասարակ ինչպէ՞ս սկսուեց ներկայումս հարուստ մոտելային կենսագրութիւն ունեցող եւ Հայաստանի ամենապահանջուած մոտելներից մէկը համարուող աղջկայ մասնագիտական ուղին: Այսօր` գեղեցկութեան միջազգային օրը, «Ազդակ»-ը ներկայացնում...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կեանքի բոլոր մարզերուն, ասպարէզներուն եւ զանազան մակարդակներու վրայ փտածութեան երեւոյթը այն աստիճան տարածուած է, որ այդ յանցանքը գործողները կարծես թէ այլեւս չեն ամչնար բացայայտուելէ, խայտառակ ըլլալէ եւ պատժուելէ: Ոմանք նոյնիսկ իրենց յանցանքն ու անբարոյականութիւնը փաստացի հաստատուելէ ետք ալ կը մերժեն մեղադրանքը` ատոր ետին տեսնելով քաղաքական դրդապատճառներ (անշուշտ ատոնք ալ բացառուած չեն, եւ նոյնքան դատապարտելի են): Բրիտանական «Պի.Պի.Սի.»-ն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մարտակերտի շրջանին մէջ 1992-ի յունիսի կէսերուն սաստիկ մարտեր կը մղուէին: Շահումեանի անկումէն ետք ազերի ուժերը կը շարունակէին յառաջխաղացքը եւ Արցախի կացութիւնը կը նկատուէր ճակատագրական: Հայկական ինքնապաշտպանութեան ուժերը թէեւ ազերիներուն համապատասխան զէնքեր եւ սպառազինութիւն չունէին, սակայն խիզախօրէն կը դիմադրէին յառաջացող ուժերուն: Միւս կողմէ, Շահումեանի եւ Մարտակերտի շրջանի գաղթականները կ՛ուղղուէին դէպի Ստեփանակերտ: Ազերիները հրասայլերով եւ զրահապատներով մեծ յարձակում մը շղթայազերծեցին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահական ընտրութիւնը տեղի պիտի ունենայ 6 նոյեմբերին: Արդէն իսկ բեմին վրայ եռուզեռ է: Դերակատարներն ու յուշարարները լաւ պատրաստուած են եւ կը ներկայացնեն իրենցմէ պահանջուածը, որ, ըստ երեւոյթին, ամէն բան է... բացարձակապէս ամէն բան, զուրկ` փափկանկատութենէ, պատշաճութենէ, նոյնիսկ բարոյականութենէ: Երբ ընդհանուր արժէքներու եւ չափանիշներու անկումին մէջն ենք, անշուշտ  պէտք չէ զարմանանք ի տես այս երեւոյթներուն: Մրցակից...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շուշիի եւ Լաչինի ազատագրումէն ետք, ազերիները նոր պատրաստութիւնները սկսան տեսնել, «վերանուաճելու» համար Լաչինը եւ Արցախը: Ազրպէյճանի զինուորական իշխանութիւնները սկսան «կամաւորներ» արձանագրել, «Լաչինը ազատագրելու» նպատակով: Անոնք զօրակոչի ենթարկեցին Աֆղանիստանի պատերազմին մասնակցած նախկին զինուորականներ, ինչպէս նաեւ ուսանողներ ու մինչեւ իսկ կիներ: Միւս կողմէ, Լաչինի անցքի բացումէն ետք, Հայաստան-Արցախ ճամբան կը մնար բաց եւ խաղաղ, իսկ երթեւեկն ու կենսանիւթերու փոխադրութիւնը կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ա. 1970-ին երբ թուղթով, դրոշմաթուղթով ու պահարանով նամակագրութիւնը «յետամնացութիւն» չէր սեպուեր տակաւին, արտասահմանէն կարեւոր հարցի մը վերաբերեալ կարեւոր պատասխան-նամակի մը կը սպասէի: Օր մը, կէսօրուան մօտ, երբ դէպի տուն կ՛ուղղուէի, շուրջ յիսուն մեթր առջեւ նշմարեցի մեր գիրուկ նամակաբաշխը, որ, ձեռքին տրցակ մը նամակ, դանդաղօրէն կը յառաջանար: Որոշեցի արագ քայլերով հասնիլ անոր եւ հարցնել, թէ նամակ ունի՞մ արդեօք. այդ...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Դեղնորակ ու կապուտաչեայ լինելու պատճառով շատերը նրան ռուսի են նմանեցնում, ոմանք կարծում են, թէ ունի ռուսական արմատներ: Տղան, անշուշտ, հայ է` թէ՛ արմատներով, եւ թէ նոյնիսկ ծիներով: Ափսոս քչերը գիտեն, թէ ինչպիսի արտաքին են ունեցել հազարամեակներ առաջ Հայկական լեռնաշխարհում ապրած բնիկ հայերը. ըստ պատմիչներից մեզ հասած տեղեկութիւնների, ինչպէս նաեւ մի շարք ազգագրագէտների համոզման` իսկական հայերը եղել են բարձրահասակ,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կանանց իրաւունքներու պաշտպանները շատ կը սիրեն օգտագործել այս ասոյթը. «Իւրաքանչիւր յաջող մարդու ետին կայ կին մը»: Թէեւ սրամիտներն ալ կ՛աւելցնեն. «Իւրաքանչիւր ձախող մարդու ետին կան երկու կիներ...»: Որո՞նք են բռնապետներու ետին կանգնող կիները: Յաջո՞ղ մարդիկ կը նկատուին բռնապետները, որոնց առօրեան կը յատկանշուի փտածութեամբ, քաղաքական դաւերով, վայրագ ապստամբութիւններով, մարդկային իրաւունքներու բիրտ խախտումներով,  բռնարարքներով: Այսպիսի մարդոց ետին եղող կիները...