Մշակութային եւ Այլազան

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Այլեւս զարմանալի չի թուիր, որ աւելի արագ ընթացք առած են արհեստագիտական գիւտերն ու նորութիւնները, որոնք անշուշտ միշտ կը բխին պահանջներէ: Միշտ ուրախալի երեւոյթը այն է, որ Հայաստան հաստատ քայլ կը պահէ նորարարութիւններու հետ, բոլոր ասպարէզներուն մէջ: Ն. «Վի.Էս.Թի. Էնթըրփրայս»-ը Հայաստանի Մէջ Բրիտանական «Վի.Էս.Թի.Էնթըրփրայս» ընկերութիւնը, որ կը զբաղի համացանցային  անվտանգութեամբ,  յայտարարեց  Հայաստանի մէջ գրասենեակ բանալու մասին: Ընկերութիւնը կը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Գէորգ Ստեփանեանի «Համազասպ» գիրքը, բաղկացած` 1087 էջերէ: Գիրքը հրատարակուած է Հայաստանի Հանրապետութեան գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան հիմնարկի միջոցներով: Հեղինակը գիրքը նուիրած է Երեւանի Կեդրոնական բանտին մէջ 1921 փետրուար 14-18 նահատակուած հայորդիներու պայծառ յիշատակին եւ փետրուարեան ապստամբութեան 95-ամեակին: Համազասպ Սրուանձտեանց ծնած է 5 յունուար 1873-ին, Վանի Այգեստան քաղաքամասին մէջ: Սկիզբը եղած է արմենական, յետոյ,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Աբրահամ Գասպարեանի «Ներքաղաքական գործընթացների իրողութիւնները Մերձաւոր Արեւելքում» (դասախօսութեան նիւթերու ժողովածու) գիրքը, բաղկացած` 190 էջերէ: Աշխատութիւնը հրատարակութեան երաշխաւորած է Երեւանի Պետական համալսարանի միջազգային յարաբերութիւններու բաժանմունքի գիտական խորհուրդը: Աբրահամ Գասպարեան կ՛ըսէ, որ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ քաղաքական անցման դարաշրջանը սկսաւ 2010-ին, Թունուզէն, երբ բարեփոխումներ պահանջող հասարակութեան պոռթկումի առիթ հանդիսացաւ երիտասարդ Մոհամէտ Պու Ազիզի ինքնահրկիզումը: Լիպիոյ մէջ...

Կ. ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Սակայն ի՞նչ կը հասկնանք` ինտելիգենցիա ըսելով, ի վերջոյ հարց կու տայ Տէրտէրեան իր ուսումնասիրութեան վեցերորդ եւ վերջին մասին մէջ: Մինչեւ այսօր տակաւին չկայ միօրինակ ըմբռնում: Ըստ հեղինակին, ինտելիգենցիա ըսելով` պէտք է հասկնալ մտաւոր աշխատանքով բոլոր պարապողները: Ինտելիգենցիան չի կազմեր առանձին դասակարգ, որովհետեւ ան չունի տնտեսական հիմք եւ չի մասնակցիր հասարակական տնտեսական կեանքին եւ, ինչ որ գլխաւորն է, ան...

Կ. ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Վ. Արեանի ուսումնասիրութիւնն ալ` «Ազգային հարցը եւ սոցիալիստական մտքի զարգացումը» խորագրեալ, նախորդ ուսումնասիրութեան նման, երկար է: Վ. Արեան, ըստ Ս. Վրացեանի, ծածկանունն է Միշա կամ Վարդան Արզումանեանի(25): Վ. Արեան կը յայտնէ, որ ներկայիս, մարդկային պատմութեան այս փուլին, բոլոր ժամանակներէ աւելի կը զգացուի անհրաժեշտութիւնը ազգային հարցի շուտափոյթ լուծման: Հեղինակը իր ուսումնասիրութիւնը բաժնած է չորս մասի. Առաջին մաս. «Ժողովրդի դերը...

Կ. ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Հ. Մուսայէլեանի ուսումնասիրութեան խորագիրն է`  «Հողային հարցը Անդրկովկասում»: Ան կը հաստատէ, որ շատ հին է Անդրկովկասի հողային հարցը եւ ներկայիս ամէնէն հրատապ խնդիրներէն մէկն է: Հողը տնտեսութեան հիմնաքարն է, իսկ գիւղացիութիւնը` ժողովուրդի գոյութեան խարիսխը: Ճարտարարուեստականացումը եւ գիւղատնտեսութիւնը զիրար լրացնող բաներ են: Եթէ գիւղացիներու վիճակը բարելաւուի, այն ատեն կ’ապահովուի երկրին յառաջդիմութիւնը: Մեր մէջ գիւղացիութիւնը շատ քիչ ուշադրութեան արժանացած է:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2015-ին լոյս տեսաւ Յակոբ Սառիկեանի «Յիշողութիւններ 1878-1924» հատորը, բաղկացած` 418 էջերէ: Գիրքը հրատարակուած է Հայաստանի ազգային արխիւին միջոցներով: Հրատարակութեան պատրաստած են պատմական գիտութիւններու դոկտոր Ամատունի Վիրաբեան եւ պատմական գիտութիւններու թեկնածու Էդգար Յովհաննիսեան: Յակոբ Սառիկեան, հայոց ազգային ազատագրական շարժման աշխուժ մասնակից, իր յուշերը գրած է 1920-1930-ական տարիներուն: Այդ յուշերը աղբիւրագիտական կարեւոր նշանակութիւն ունին հայոց պատմութեան 19-րդ դարու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ստեփանակերտի մէջ լոյս տեսաւ բանաստեղծ Նորեկ Գասպարեանի «Զուարճալի պատմութիւններ յօրինողը» գիրքը, բաղկացած` 383 էջերէ: Խմբագիր` Վարդան Յակոբեան: Նորեկ Գասպարեան կ՛ըսէ, որ բանաստեղծ մարդու համար մինակ մնալը ուղղակի վտանգաւոր է, որովհետեւ ատիկա անսովոր երեւոյթ է, նոյնիսկ` անհասկնալի, անբացատրելի, անտրամաբանական: Անընդհատ առանձնութիւն փնտռող ու ազատութիւն տենչացող մարդը առանձին մնալով ինքզինք կը կորսնցնէ, կը դառնայ ծիծաղելի ու ողբերգական: Առանձնութիւն կոչուող տարածքը...

Կ. ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Իր «Կեանքի ուղիներով» շարքի երկրորդ հատորին մէջ(1) Սիմոն Վրացեան, այլ բաներու կարգին, կը նկարագրէ «Պսակ» ժողովածուի հրատարակութիւնը: 1910-ի սկիզբները Փեթերսպուրկի դաշնակցական ուսանողութիւնը Եղիշէ Թոփչեանի յիշատակին կը կազմակերպէ գաղտնի սգահանդէս մը` նախագահութեամբ Խաչիկ Կարճիկեանի: Սգահանդէսի աւարտին կը յղացուի գաղափարը` Եղիշէ Թոփչեանի յիշատակին ժողովածու մը հրատարակելու: Կ’ընտրուի խմբագրական մարմին մը, որ կը բաղկանայ հինգ անդամէ` Խաչիկ Կարճիկեան, Համբարձում Տէրտէրեան, Միշա...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Զարմանալի չէ, քանի որ հեղինակը տարիներ շարունակ գաղտնակից եղած է ՕՓԵԿ-ի մէջ տեղի ունեցող սադրանքներուն եւ ետեւի սենեակի համաձայնութիւններուն: Ի՞նչ կը պատահի, երբ հանրածանօթ ուժանիւթի խորհրդատու մը վիպագիր կը դառնայ: Ի՞նչ կը պատահի, երբ ան կ՛օգտագործէ հին պատմութիւններու, կապերու, խորհրդաժողովներու եւ նոյնիսկ սիրոյ փորձառութիւնը եւ ատիկա կը վերածէ իսկական վէպի մը, ուր ՕՓԵԿ եւ Միջին Արեւելքի քաղաքականութիւնը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2017-ին լոյս տեսաւ սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի «Հայկական սփիւռքը յարափոփոխ աշխարհում» գիրքը, բաղկացած` 651 էջերէ: Նախաբանին մէջ հեղինակը կ՛ըսէ, որ 21-րդ դարուն զարգացում կ՛ապրի սփիւռքագիտութիւնը, որ կ՛անդրադառնայ «սփիւռք» երեւոյթի գրեթէ բոլոր շերտերուն, կ՛ուսումնասիրէ «սփիւռք» հասկացողութիւնը` պատմական, հոգեբանական, ընկերային, տնտեսական, գաղափարական, քաղաքական, իրաւական եւ այլ տեսանկիւններէ: Կը գումարուին սփիւռքի նուիրուած միջազգային գիտաժողովներ եւ կը կազմակերպուին քննարկումներ: Գիրքին...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2017-ին լոյս տեսաւ Արամ Քէթէնճեանի «Երկիր ու երկինք» հատորը, բաղկացած` 122 էջերէ, որ կ՛ընդգրկէ բանաստեղծութիւններ, խոհեր, աղօթքներ եւ թարգմանութիւններ: «Երկիր ու երկինք»-ը Քէթէնճեանի չորրորդ ժողովածուն է: Հեղինակը իր սրտաբուխ խօսքերը կը նուիրէ բարին կամեցողներուն ու բարին սերմանողներուն, ողորմածներուն, խաղաղարարներուն եւ ճշմարիտ ընկերներուն: Յառաջաբանը գրած է Շաքէ Աշճեան-Արծիւեան: Ան կ՛ըսէ, որ գրքոյկին մէջ ամփոփուած քերթուածները կ՛արտացոլեն հեղինակին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Արհեստական Բանականութիւնը ( Artificial Intelligence)  Աւելի Մեծ Վտանգ Է, Քան` Հիւսիսային Քորէան». Ի. Մասք Ամերիկեան «Սփէյս էքս» եւ «Թեսլա» արհեստագիտական ընկերութիւններու համահիմնադիր եւ ղեկավար Իլոն Մասք «Թուիթըր»-ի իր էջին մէջ գրած է, որ մարդիկ պէտք է աւելի շատ մտահոգուին արհեստական բանականութենէն, քան` Հիւսիսային Քորէայի հետ լարուածութեան աճի վտանգէն: «Եթէ դուք դեռ մտահոգ չէք արհեստական բանականութեան կապուած վտանգով,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Բնականաբար արհեստագիտական գլխապտոյտ պատճառող նորութիւնները, իրենց օգուտներուն կողքին, ունին նոյնպէս անխուսափելի վտանգներ, որոնք առաջին հերթին կը հարուածեն ամէնէն անպաշտպան հաւաքականութիւնները, որոնց շարքին` երեխաները: Ծնողներ պաշտպանելու համար իրենց զաւակները հաւանական աղէտէն` կ՛որդեգրեն միջոցառումներ, որոնք կրնան անպայման ազդեցիկ չըլլալ: Պատիժը կամ խստութիւնը լուծումներ չեն: Լաւագոյնը երեխային հետ զրուցելն է: «Պի.Պի.Սի.» երկու յօդուածով անդրադարձած է այս հարցին եւ հրատարակած է...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ, Շիրակ տպարանէն 2016-ին լոյս տեսաւ Հենրիկ Բախչինեանի «Գրիգոր Նարեկացու գանձարանը. վերծանութիւն եւ քննութիւն» գիրքը, բաղկացած` 373 էջերէ: Գիրքը հրատարակուած է ՀԲԸՄ-ի Վահրամ Ապտալեան մշակութային հիմնադրամի միջոցներով: Հեղինակը գիրքը նուիրած է իր ընկերներ` վաստակաշատ նարեկացիագէտներ Արշալոյս Ղազինեանի եւ Պօղոս Խաչատրեանի յիշատակին: Գիրքը կ՛ընդգրկէ Գրիգոր Նարեկացիի Գանձարանը` ուսումնասիրողի վերակազմութեամբ: Բնագիրներուն կից կատարուած են անոնց վերծանութիւնները, բովանդակային մեկնութիւններն ու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Պայծիկ Արապեան-Գալայճեանի «Անմար կանթեղը լուսոյ» գիրքը, բաղկացած` 176 էջերէ եւ հինգ մասերէ: Պայծիկ Արապեան-Գալայճեան կ՛ըսէ, որ Մելգոնեան կրթական հաստատութեան փակման որոշումէն (2004) մինչեւ այսօր, այդ որոշումին իսկական շարժառիթին հետ առնչուած հասարակաց համոզում մը դեռ չէ գոյացած: Եօթանասուն եւ ինը տարի շարունակ անդուլ ղօղանջեցին լուսոյ տաճար` Մելգոնեան կրթական հաստատութեան զանգակները: Անոնք ղօղանջեցին խորհրդաւոր ուժգնութեամբ`...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Արդէն անցած են վեց ամիսներ Տանըլտ Թրամփի Միացեալ Նահանգներու նախագահի պաշտօնը ստանձնած օրէն: Անոր գործունէութեան գնահատականը տարաբնոյթ եղած է, իսկ արտասանած խօսքերն ու նոյնիսկ կատակները հեգնանքի առարկայ դարձած են յատկապէս ընկերային ցանցերուն մէջ: Թրամփի վերջին «կատակը» Ռաշմոր լերան վրայ նախկին չորս նախագահներու կողքին  իր դիմաքանդակը տեսնելու ցանկութեան մասին էր: Աւելորդ է ըսել, թէ ինչպէ՛ս բռնկեցան ընկերային ցանցերը,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Պի.Պի.Սի.»-ի Մոսկուայի թղթակից Սթիվ Ռոզենպերկ անդրադարձաւ Փութին-Թրամփ յարաբերութեան: Ն. Ժպիտներու ետին շօշափելի ի՞նչ արդիւնք պիտի տայ Փութին-Թրամփ յարաբերութիւնը Սպիտակ տան մէջ Տանըլտ Թրամփի հաստատուելէն վեց ամիս ետք ռուսերը սկսած են զգալ, որ իրենց երկիրը որոշ առաւելութիւն մը կը վայելէ Միացեալ Նահանգներու վրայ: Եւ ո՞վ կրնայ մեղադրել զանոնք այդպէս խորհելու համար: Յատկապէս` այն պնդումներու եւ լոյսին տակ, որ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ 100-ամեայ Երթ Մը` Տարօն-Տուրուբերանի Հայրենակցական Միութիւնը Տարօն Տուրուբերանի հայրենակցական միութիւնը կը պատուէ իր երէց անդամները (Հալէպ, 26 փետրուար 1994) Նկարին մէջ կ՛երեւին ձախէն աջ` տիարք Գէորգ Արոյեան, Խաչիկ Շառոյեան, Հայկ Աւետիսեան, Տիգրանն Մակարեան, Բերիոյ թեմի առաջնորդ Սուրէն արք. Գաթարոյեան, Լեւոն Ղազէլ, Յարութիւն Շարոյեան, Անդրանիկ Գաբրիէլեան եւ Գասպար Կարապետեան Պատկառելի տարիք մը բոլորած մեր հայրենակցական միութիւններու խմբակին գլուխը պէտք...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ «Տարօնի-Արծիւ» պարբերաթերթին վերջին թիւը Հայ սփիւռքի պատմութեան հետաքրքրական երեսներէն մէկն է, անկասկած, հայրենակցական միութիւններու գոյառումը, անոնց աստիճանական վերելքն ու գործունէութիւնը: Մեծ եղեռնէն անմիջապէս ետք, 20-ական թուականներու առաջին տարիներուն, երբ կեանքի կը կոչուէին գաղութային մեր առաջին կառոյցները` փայտաշէն մատուռներ, թիթեղածածկ դպրոցներ, համեստ ակումբներ, անոնց քովն ի վեր այնքա՜ն եռանդով կը կազմուէին նաեւ երփներանգ անուններ կրող բազմաթիւ հայրենակցական միութիւններ: Ասոնք...