Անդրադարձ

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Ընթերցողին: «Ապրուած օրեր» անունը նոր չէ: 1948-ին նոյն անունով լոյս տեսած է Արմէն Գարոյի գիրքը: Այս գրութիւնները անոր շարունակութիւնը չեն, այլ` ուրիշ ժամանակի ու սերունդի ապրուած օրեր: Տարիներու ընթացքին կուտակուած այս յուշերը իմ կեանքիս պատառիկներն են, բայց նաեւ` մեր հաւաքական հայկական կեանքէն համեստ մաս մը: Անոնց մէջ կան օսմանահայ ընտանիքիս համն ու հոտը, սփիւռքեան ու հայաստանեան իրականութիւնները, հինը`...

Յարգելի խմբագրութիւն «Ազդակ» օրաթերթի, Թերթիդ 12 սեպտեմբեր 2026 թիւին մէջ հաճոյքով կարդացի ՀՅԴ Բիւրոյի օրկան «Դրօշակ»-ի խմբագիր Արտաշէս Շահբազեանի հետ կատարուած հարցազրոյցը: Վրէժ Արմէն, որ մտաւորականի պատկառելի արժանիքով վարած էր հարցազրոյցը, սապէս, կրցեր է ըստ արժանւոյն լոյսին բերել դաշնակցական մամուլի գաղափարական հանգանակն ու երկար տարիներու անոր ունեցած ներդրումը կուսակցական կեանքի առաւել բիւրեղացման ու գաղափարական աշխարհի աշտարակումին մէջ: Վրէժ Արմէն իր...

Հայ օգնութեան միութիւնը (ՀՕՄ), որ ՄԱԿ-ի Տնտեսական եւ ընկերային խորհուրդին (ECOSOC) մէջ խորհրդատուական կարգավիճակ ունեցող ոչ կառավարական կազմակերպութիւն մըն է, Հայկական իրաւական կեդրոնին (ALC) հետ համագործակցաբար, ՄԱԿ-ի Մարդկային իրաւանց խորհուրդի 63-րդ նստաշրջանի ծիրին մէջ կազմակերպեց ձեռնարկ մը, որուն կիզակէտը եղան գաղթականներու արդարութիւնը եւ Արցախէն բռնի տեղահանուած հայ բնակչութեան` իրաւունքներու վրայ հիմնուած կայուն լուծման ապահովումը, յատուկ ուշադրութեան առարկայ դարձնելով արցախահայ կիներու...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Դիտելով դար մը եւ երեսունվեց տարիներու ժամանակ ընդգրկող Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան փառաւոր անցեալը` նոր տեսիլքներով, նոր յանձնառութիւններով եւ անսասան հաւատքով կը դիմաւորենք նաեւ ապագան: Հայ ժողովուրդի հայրենատենչ երկունքէն ծնած Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը իր գոյութեան աւելի քան մէկ դարու ընթացքին եղած է ոչ միայն քաղաքական կազմակերպութիւն մը, այլ նաեւ` ազգային-գաղափարական հզօր կառոյց մը, որ իր կազմակերպուած ուժով, հայրենանուէր ու...

Սեպտեմբեր ամիսը հայ ժողովուրդի նորագոյն պատմութեան մէջ ազգային կամքի ամիսն է: 1991-ի սեպտեմբեր 2-ին Արցախի ժողովուրդը` քաղաքական եւ իրաւական միջոցներով, յայտարարեց իր ազգային կամքն ու ինքնորոշման ձգտումը: Հանրաքուէի ճամբով եւ սեփական պետականութիւն կառուցելու քայլերով ան հրապարակաւ արձանագրեց իր որոշումը, իսկ օրուան հռչակագիրը այդ որոշումին իրաւական հիմքը դարձաւ` վկայելով, որ սեփական ճակատագիրը տնօրինելու իրաւունքը կարելի չէ խլել իրմէ: Երեք շաբաթ ետք`...

 ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Պէյրութը աւելի քան 5000 տարիէ ի վեր բնակեցուած է եւ աշխարհի հնագոյն քաղաքներէն մէկն է: Իսկ մենք հոն ապրեցանք: Վերի այս լուսանկարը առնուած է եօթանասունականներու սկիզբը` լիբանանեան ամսագիրի մը համար: Հեծանիւին վրայ ես եմ, կողքիս` քոյրս Մարիլուն, իսկ մեր մօտ կանգնած երիտասարդ կինը մօրաքոյրս` Մարիզն է: Չեմ յիշեր լուսանկարիչին անունը, ոչ ալ թէ` ի՛նչ առիթով այդ օրը յայտնուեցանք...

ՇԱՔԷ Հ. ԳԱՐԱՅԵԱՆ ԼՕԽ-ի բարեսիրական ծրագիրներուն մէջ տարիներ շարունակ շաբաթը երկու օր տաքուկ ճաշ կը տրամադրէինք կարիքաւոր ու անտէր տարեցներու: Այս մարդասիրական նախաձեռնութիւնը կը շարունակուի  մինչեւ օրս: Սակայն այդ օրերը ինծի համար միայն ճաշ բաժնելու օրեր չէին: Անոնք դարձած էին մարդկային հանդիպումներու փոքրիկ աշխարհ մը, ուր ամէն մէկ տարեց իրեն հետ կը բերէր կեանքի մը պատմութիւնը երբեմն ժպիտով, երբեմն լռութեամբ,...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Կան անուններ, որոնք միայն գրականութեան պատմութեան էջերուն չեն պատկանիր։ Անոնք կը խախտեն ժամանակի սահմանները, կը բնակին սերունդներու հոգիներուն մէջ եւ իրենց ստեղծագործութեան լոյսով կը շարունակեն առաջնորդել ազգային կեանքի ճանապարհը։ Այդ անմահ անուններէն մէկը, անկասկած, Դանիէլ Վարուժանն է՝ հայ բանաստեղծութեան հսկան, բառի անզուգական արուեստագէտը, հայ հողի, հայ գիւղացիի, աշխատանքի, գեղեցկութեան եւ ազգային ոգիի մեծագոյն երգիչներէն մէկը։ Իմ գրական սէրիս...

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքէն քրիստոնէական ջերմ սիրով, ազգային վառ ապրումներով ու հայրական օրհնութեամբ կ՛ողջունենք ձեզ: Ահաւասիկ դարձեալ հաւաքուած էք ազգային պահանջատիրութեան նոր մղում ու շեշտաւորում տալու` վերանորոգ հաւատքով ու ամուր յանձնառութեամբ: Մեզի համար սիրելի է ու ողջունելի մեր ժողովուրդի իրաւունքներուն հետապնդման նուիրուած եւ զօրեղ կամքով ու աննուաճ ոգիով թրծուած որեւէ նախաձեռնութիւն: Այսպէ՛ս եղած է միշտ Հայ դատի յանձնախումբերու...

ԱՐՄԷՆ ՌՈՒՍՏԱՄԵԱՆ Հայաստանի եւ Արցախի դէմ վերջին շրջանում Ազրպէյճանի սանձազերծած պատերազմական գործողութիւնների հետեւանքով Հարաւային Կովկասում զգալիօրէն փոխուել է ռազմաքաղաքական հաւասարակշռութիւնը: Ստեղծուած վիճակում անհրաժեշտ է կատարել հայ ժողովրդին սպառնացող վտանգների եւ առաջացած նոր մարտահրաւէրների ամբողջական վերագնահատում եւ դրա վրայ կառուցել մեր առաջիկայ ծրագրերն ու անելիքները: Եթէ մինչ այս պատերազմական գործողութիւնները Հայ դատի կառոյցները գործում էին շահեկան դիրքերից` արժեւորելով եւ ամրապնդելով արցախեան...

ԻՇԽԱՆ ՍԱՂԱԹԷԼԵԱՆ Հայ դատի գրասենեակների եւ յանձնախմբերի հերթական խորհրդաժողովը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ Ազրպէյճանի ու Թուրքիայի իշխանութիւններին զուգահեռ արդէն Հայաստանի իշխող ուժն է բացայայտ ու անթաքոյց թիրախաւորում Հայ դատի ցանցը: Վերջին շրջանում իշխանական քարոզչամեքենան բացայայտ արշաւ է սկսել Հայ դատի գրասենեակների դէմ: Փորձում են հանրութեանը հրամցնել թեզեր, թէ` իբր Հայ դատի նպատակները եւ պետական շահը միմեանց հակասում են,...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Թուրքիոյ աճող հետաքրքրութիւնը` օսմանեան դարաշրջանի պատմական Հիժազի երկաթուղին (Կոստանդնուպոլիսը կապելու Հիժազին) վերականգնելու հանդէպ, պայմանաւորուած է աշխարհաքաղաքական, աշխարհատնտեսական եւ ռազմավարական հաշուարկներու հետ: Պատմականօրէն երկաթուղին կը ներկայացնէր կապակցութիւնը Օսմանեան կայսրութեան արեւմտեան նահանգներէն մինչեւ Արաբական թերակղզի` Դամասկոսը, Ամմանը եւ Մատինան միացնելով միասնական փոխադրական եւ քաղաքական տարածքի մը ներքեւ: Այսօր Անգարան այս միջանցքով կը հետապնդէ երկու հիմնական նպատակ. նախ եւ առաջ ան...

ՊԵՏՐՈՍ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Հայրենադարձ Աւելի քան երկու շաբաթէ ի վեր «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրին մէջ մթնոլորտը փոթորկալից զգացումներով լեցուն է: Պիտի չմտնեմ այս կացութեան թեքնիք մանրամասնութիւններուն  մէջ. կարճ ըսած, քաղաքապետութիւնը որոշած է տեղադրել պատնէշներ, որոնք, կրթահամալիրին կարծիքով, վտանգաւոր կացութիւն կը ստեղծեն, որովհետեւ աշակերտները կը ստիպեն ոչ ամբողջովին ապահով գօտիի մէջ քալելու, եւ կրթահամալիրին ներկայացուցիչները կոչ կ՛ուղղեն քաղաքապետութեան յետս կոչելու այս ծրագիրը: Բայց...

ԱՐԱԶ ՆԱՇԱԼԵԱՆ Աշխարհի վրայ կան հոգիներ, որոնք իւրայատուկ են, զանոնք չես կրնար բաղդատել ուրիշի մը հետ կամ նմանցնել ոեւէ մէկուն: Սոնա Ճէրէճեանը այդպիսի անձ մըն էր: Ուսուցիչ, առաջնորդ, ընտանիք, մեծ քոյր, մեծ մայր, երկրորդ մայր, չեմ գիտեր` ո՛ր մէկն է ճիշդ անուանումը: Չեմ գիտեր` ինչպէ՛ս բացատրեմ… Չկայ բառ մը, որ զինք կը ներկայացնէ: Բախտը ունեցայ տոքթ. Ճէրէճեանին ծանօթանալու մագիստրոսականի տարիներուս:...

ՀԵՐԱ ՆԱՃԱՐԵԱՆ Քանի մը տող: Քանի մը ծաղիկ` յուշերով եւ երախտագիտական զգացումներով պարուրուած: *** Ինչպէ՞ս անջատուիլ շրջապատէս եւ ցատկել մանկութեանս ու պատանեկութեանս գիրկը, ուր Թանթ Մարոն, այսպէս կը ճանչնայի զինք, միշտ ներկայ եղած է: Գեղեցիկ, վայելուչ, զուսպ: Տպաւորած է զիս իր կեցուածքով, հարցերը լո՜ւռ դատելու ու լուծումներ գտնելու իրեն յատուկ տրամադրութեամբ: Պարզ էր, համեստ ու խելացի, խօսքերը կշիռ ունէին: Աղուոր...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Մովսէս Պ. Ճանպազեան «Առաւօտ լուսոյ, յոյս լուսոյ, արեգակն արդար…» Կան կեանքեր, որոնք իրենց ժամանակով չեն սահմանափակուիր: Կան ծառայողներ, որոնց ֆիզիքական ներկայութիւնը թէեւ կը դադրի, սակայն անոնց տեսիլքը, գործը, հաւատքը եւ ձգած ժառանգութիւնը կը շարունակեն խօսիլ յաջորդ սերունդներուն: 25 սեպտեմբեր 2026-ին լրացաւ իմ սիրելի եղբօրս` վերապատուելի Մովսէս Պ. Ճանպազեանի վախճանման 26-րդ տարելիցը: Քսանվեց տարիներ անցած են այն օրէն, երբ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Դարձեա՛լ հաւաքուած ենք Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահին  մէջ եւ դարձեա՛լ մեծագոյն ներկան այստեղ տիկին Լիւսին է: Ահաւասիկ հինգ տարիներ արդէն անցած են այն չարաբաստիկ օրէն, երբ Լիւսի Թիւիւնճեան, ամայացած Պէյրութ մայրաքաղաքի եւ Պուրճ Համուտի պողոտաներէն անցնելով, վերջին անգամ ըլլալով հանդիպեցաւ նաե՛ւ Համազգայինի ցուցասրահ եւ վստահաբար իր քաղցր ժպիտով մնաս բարով ըսաւ իր երկրորդ հարազատ օճախին` այս ցուցասրահին: «Քորոնա»...

ՇԱՀԱՆ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Այսօր, այս գեղեցիկ տոհմիկ երեկոյին, որ կազմակերպուած է մեր սիրելի ԼՕԽ-ականներուն կողմէ, ՀՅԴ «Կարմիր Լեռ» կոմիտէին անունով կ՛ողջունեմ բոլորդ եւ իմ խորին երախտագիտութիւնս կը յայտնեմ այն բոլոր կիներուն, որոնք տարիներէ ի վեր իրենց ժամանակը, ուժը, միջոցները եւ, ամէնէն կարեւորը, իրենց սիրտը կը զոհաբերեն մեր գիւղին, մեր ընտանիքներուն եւ մեր համայնքային կեանքին համար: ԼՕԽ-ի աշխատանքը շատ անգամ լուռ է:...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Ներաշխարհս` խռոված, բայց հայու արդար հպարտութեամբ եւ ի խորոց սրտի, կը շնորհաւորեմ Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախութեան 35-րդ տարեդարձը։ Այսօր, սակայն, տօնական խանդավառութեան կողքին, մեր հոգիներուն մէջ կայ նաեւ խոր վիշտը՝ խոցուած հայրենիքին, բռնագրաւուած ու հայաթափուած Արցախ աշխարհին եւ մեր անթաղ նահատակներու յիշատակին համար։ Սեպտեմբեր 21-ը միայն տօն չէ։ Ան նաեւ յիշատակի, խոնարհումի եւ ազգային ուխտի օր է։ Այս սրբազան...

ԱԼՊԵՐ ՊԱԼԱՊԱՆԵԱՆ Այսօր հաւաքուած ենք յիշելու հայ ժողովուրդի նորագոյն պատմութեան ամէնէն նշանակալից էջերէն մէկը` Մուսա Լերան հերոսամարտը: Մուսա Լերան հերոսամարտը պատմական դէպք մը չէ միայն: Ան հայ ժողովուրդի կամքին, արժանապատուութեան, միասնականութեան եւ գոյատեւելու վճռականութեան վկայութիւնն է: 1915-ին, երբ Օսմանեան կայսրութեան տարածքին հայ ժողովուրդը ենթարկուած էր Ցեղասպանութեան եւ բռնագաղթի, Մուսա Լերան հայութիւնը մերժեց ենթարկուիլ իր ճակատագիրը որոշող բռնութեան: Քառասուն օր իրենց...