Անդրադարձ

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ «Համաչափ» եզրոյթի գործածութիւնը թէ՛ նախորդ իշխանութեան օրով եւ թէ՛ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի բառապաշարին մէջ անխուսափելիօրէն տեղի կու տայ շփոթի եւ սխալ մեկնաբանութիւններու ոչ միայն մեր ներքին դաշտի քննարկումներուն մէջ, այլեւ` մեր պետական դիւանագիտութեան: Նախկին նախագահ Սերժ Սարգսեանը քանի մը առիթներով հրապարակաւ սպառնացած էր Պաքուի իշխանութիւններուն` «հաւաստիք» տալով, որ հայկական կողմի պատասխանը «յաջորդ» ազրպէյճանական նախայարձակման ըլլալու էր «անհամաչափ»... Բայց...

ՆՈՐԱՅՐ ՇՈՂԻԿԵԱՆ «Արմենփրես»-ի թղթակիցին հետ զրոյցի ընթացքին  Արցախի Հանրապետութեան մշակոյթի, երիտասարդութեան հարցերու եւ զբօսաշրջութեան նախարար Լեռնիկ Յովհաննիսեան ըսած է, որ  Արցախի Հանրապետութեան երիտասարդութեան մեծ մասը իր կեանքը միայն հայրենի հողին վրայ կը պատկերացնէ: «Բնականաբար, երիտասարդներուն մէկ մասը իր ապագան այստեղ չի պատկերացներ, բայց տարբեր քայլեր կը ձեռնարկենք այդ երիտասարդներու զբաղուածութիւնը ապահովելու ուղղութեամբ: Շատ կարեւոր է, որպէսզի կարենանք ապահովել զբաղուածութեանը համամասնութիւնը`...

ՑՕՂԻԿ ԱՇԸԳԵԱՆ Երկու տարի առաջ, երբ քոյրս Արեւմտեան Հայաստան ուխտագնացութեան մեկնած էր, որպէս յիշատակ` իրեն հետ բերած էր Վանայ լիճէն շիշ մը ջուր: Առաջին տարին, երբ տակաւին նոր ժամանած էի Հայաստան, նոյնպէս ես ալ բոլոր այցելած վայրերէս յիշատակներ կը հաւաքէի` քար մը, տերեւ մը, ծաղիկ մը եւ նոյնիսկ` համերգներու տոմսակներ, որոնց ներկայ կ՛ըլլայի: Ժամանակի ընթացքին Հայաստանը առօրեայիս բեմահարթակը դարձաւ, եւ...

 ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Նիկոլ Աղբալեան Նիկոլ Աղբալեան` հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրականագէտ, մանկավարժ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ: Ծնած է Թիֆլիս, 24 մարտ 1873-ին: Ուսումը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցին ու Էջմիածնի Գէորգեան Ճեմարանին մէջ: Երիտասարդ տարիքէն եղած է ուսուցիչ` Կաղզուանի, Ագուլիսի եւ Շուշիի մէջ, միեւնոյն ժամանակ աշխատակցած է Թիֆլիսի «Մուրճ» ամսագրին: Հակառակ նիւթական իր նեղ պայմաններուն` յաջողած է բարձրագոյն ուսման դասընթացքներու հետեւիլ Մոսկուայի, Փարիզի...

Սուրիոյ, մեր պարագային` նաեւ սուրիահայ համայնքի, վերականգնումի այս շրջանին յաճախ կը խօսուի բնակչութեան թիւի, որուն զուգահեռ`  որակի նուազումին մասին, ինչ որ պատերազմի բնական հետեւանք է, անտարակոյս: Քանակն ու որակը, սակայն, ընդհանրապէս զուգահեռ չեն ընթանար: Մէկը` որակը, կարելի է ծրագրուած աշխատանքով ու կամեցողութեամբ բարձրացնել, որովհետեւ ան միայն իրերու հոլովոյթին ենթակայ չէ, այլ` մեր հաւաքական կամքին, նպատակասլաց աշխատանքին: Միւսը` քանակը, իրերու հոլովոյթին...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Մեր» դերանունին պարփակած ներքին իմաստը կը վերաբերի մեզի` հայութեան: Սակայն, այս առումով ալ կրնայ առարկուիլ, թէ հայ կեանքի մէջ գոյութիւն ունին մարդիկ, որոնք անպայման չեն բաժներ վերեւ յիշուածը, նախ` կրօնական նկատառումներէ թելադրուած, ապա` տուեալ տղոց կատարած արարքին հանդէպ, մեղմ ըսած, տարբեր մօտեցում եւ հասկացողութիւն ունենալով: Արդ, ի՞նչն է, որ մեզ կը մղէ, 35 տարիէ ի վեր եւ ամէն...

Լիզպոնի հերոսներուն թողած պատգամներուն եւ փոխանցած ուղերձներուն մէջ կարմիր թելի նման կ՛անցնի իրաւատիրոջ կարգավիճակով հայոց համազգային իրաւունքներու վերատիրացման գաղափարը: Գերագոյն զոհաբերումի հիմնական պատճառը այդ իրաւունքներու բարձրաձայնումն է, լռութեան պատի քանդումը եւ միջազգային հանրութեան ու քաղաքական շրջանակներուն հայկական հիմնահարցերու վրայ կեդրոնացումը: 35 տարի առաջ, օրուան պայմաններուն մէջ այդ իրաւունքը հիմնականին մէջ կը վերաբերէր Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման միջազգային ճանաչումի հրամայականին եւ անկէ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «... Կը ցաւիմ, որ կիրակի օրով տխուր լուր մը պիտի տամ քեզի: Գիտեմ, որ շատ պիտի նեղուիս... Հայաստան... քեզի եւ ինծի սիրելի ընկեր Վահիկը... Կեանքը քեզի... այսօր սրտի սուր տագնապ մը ունեցեր է...»: Հեռաձայնողը Պոսթընէն ընկեր մըն է, նախկին պաշտօնակից մը. կ՛աւելցնէ քանի մը մանրամասնութիւն, եւ հեռաձայնը վար կը դնենք: Փամփուշտով, ռումբի բեկորով, անգա՛մ դաշոյնի հարուածով մը ոչ...

Դեռ շատ բան կարելի է գրել արդէն իսկ էջեր գրաւած ՄԱՐԴՈՒՆ արձանին մասին, որուն բացման հանդիսութիւնը կատարուեցաւ յուլիս 17-ին: Ի վերջոյ, պարզ անձնաւորութիւն մը չէր այդ ՄԱՐԴԸ, որուն շատ բան կը պարտինք` հակառակ ոչ իսկ կէս դար ապրած ըլլալուն: Ո՞վ է այդ ՄԱՐԴԸ, որուն ետին հարցադրումը կը շարունակուի: Ո՞վ է այդ ազգային տիպարը, որ կ՛արտացոլացնէ «Ո՞վ է դաշնակցականը»-ի այդ համեստ,...

ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ Հանրայայտ պատմաքաղաքական իրողութիւն է, որ 1920-ին Սեւրի վեհաժողովը տեղի կ՛ունենար միջազգային թէ շրջանային առումով չափազանց հակասական, տարաբնոյթ եւ քաղաքական խառնաշփոթ կացութիւններու լոյսին տակ: Մէկ կողմէ Ա. Աշխարհամարտի դաժան պայմանները, միւս կողմէ` 1917-ի հոկտեմբերին այլեւս անկանխատեսելի քաղաքականութիւններու երկիր դարձած Ռուսիոյ մէջ պոլշեւիկեան յեղաշրջումը, որ ամբողջ տարածաշրջանը կը մատնէր դժնդակ կացութեան: Ա. Աշխարհամարտը կը հասնէր իր աւարտին, պարտուած Թուրքիան ենթակայ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ      Ո՛չ, շփոթեցնող ոչինչ պէտք է գտնել խորագիրին մէջ: Աւելի՛ն. հրաշափառ տղոց կատարած սխրանքին, անկրկնելի խոյանքին ու անոնց վսեմ դաւանանքին դէմ ուղղուած ոչ մէկ միտում հարկ է տեսնել, պարզ այն հասկացողութեամբ, որ անոնք` Լիզպոնի հինգ «խենթ»-երը, ուզեցին իրենց ողջուց (նախքան նահատակութիւն) իրենց ժողովուրդին սեփականութիւնը դարձնել գերագոյն ճշմարտութիւն մը, համոզումի փարոս մը, թէ` առանց հայրենիքի ի՜նչ հայութիւն, առանց նուիրումի ու...

Հրամանաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին եւ մեկենասութեամբ «Հայ ոգի» մատենաշարին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Քրիստոնէական դաստիարակութեան բաժանմունքին կողմէ Անթիլիասի մայրավանքի տպարանէն լոյս տեսաւ «Աղօթենք հաւատքով» խորագրեալ սուրբ պատարագի գրքոյկը, ներառեալ` շարք մը աղօթքներով: Յայտնենք, որ վերոյիշեալ գրքոյկը լոյս տեսաւ 100 հազար տպաքանակով եւ կը բաժնուի մեր թեմերու բոլոր եկեղեցիներուն մէջ, որպէսզի մեր ժողովուրդը կարենայ աւելի գործօն մասնակցութիւն բերել...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Կրնայ առարկուիլ, թէ ո՞վ ըսաւ, որ Խանասորը մոռացութեան տրուած է, կամ չի յիշատակուիր, անոր մասին տեղեկութիւն չի փոխանցուիր, չ՛արժեւորուիր եւ այլն: Փաստօրէն դաշնակցական իրերայաջորդ սերունդներ, իրենց պատանեկանի տարիքին իսկ, արդէն մօտէն իրազեկ կը դառնան մէկ կողմէ ՀՅ Դաշնակցութեան ողջ պատմութեան եւ միւս կողմէ` այդ պատմութեան մաս կազմող նշանաւոր դէպքերուն, դէմքերուն եւ մարտական-զինուորական աշխատանքներուն: Ճիշդ է, որ սպիտակ անհաշուելի...

ՍԵՐԺ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ     Հարիւր քսանմէկ տարի առաջ հայոց յանդգնութիւնը պատմական հատու արշաւանքի մը ընդմէջէն նոր նշանաձող նուաճեց: Այդ յանդգնութիւնը հարազատ արտացոլացումն է հայ յեղափոխականներու անդուլ կամքին ու բարձր կորովին, եւ հարկ է նշել, որ կրկնակի իմաստ ունի: Առաջինը` 1896-ին յունիս ամսուն դաշնակցական Պետոյի, հնչակեան Մարտիկի եւ արմենական Աւետիսեանի ջոկատներուն կոտորածը` թուրք զօրքին եւ քիւրտ մազրիկ ցեղին միասնական դաւադրութեամբ, ոչ միայն ընկճուած...

ԵՐԱՆՈՒՀԻ ՍՈՂՈՅԵԱՆ Ինքնաշարժէն իջնելուս պէս կը շրջապատուիմ ճերմակ մեծ գամփռերով: Սուսուփուս կը մեխուիմ տեղս` արտօնելով «տանտէրերուն» հոտուըտալով ծանօթութիւն հաստատել: Շաքրոն, ժպիտը դէմքին, հանգիստ կը դիտէ ընդունելութեան տեսարանը, ապա շուներուն կը հրահանգէ, որ ետ քաշուին: Տան բակ մեզի հետ միասին մուտք կը գործէ միայն լայքա ցեղատեսակին պատկանող շունը եւ հասնելով շեմին` կը պառկի այնտեղ: Տան մերձակայ մարգագետինէն կը լսուի սեւաթոյր ձիու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Տեւաբար կը յիշեցնենք այն, որ վերանկախացած Հայաստանը նոր է, երիտասարդ է` արդարանալու եւ արդարացնելու համար խարխափումները եւ սխալները: Երեսուն կամ եօթանասուն տարիներու միջեւ այնքան ալ մեծ ըլլալու չէ տարբերութիւնը, երբ կը փորձենք հաշուեկշիռ ընել, ինչ կը վերաբերի Պետութեան կառուցման-կայունացման, որ լրագրական անմիջականութիւններէ տարբեր է: Պետութեան կառուցում-կայունացում-ամրացումը օրէնքի գերակայութեամբ գործող իշխանութեան հաստատման օղակներն են: Օրէնքը իշխանութեան փոփոխութեան քմայքներէն կախում...

ՊԵՏԻԿ Այս օրերուն, երբ ամբողջ աշխարհի հայութիւնը պիտի տօնէ ՀՄԸՄ-ի հարիւրամեակը, յիշողութեանս ժապաւէնը կը ցուցադրէ վերջին յիսնամեակէն տեսարաններ, որոնք անտարակոյս «պանծալի» բառով կը լուսաւորեն այդ վեհ անունը: Հարիւր մասնաճիւղ, քսանութ հազար անդամներով տարածուած երկրագունդին վրայ` կը մարզուի ո՛չ միայն մարմնապէս, այլ նաեւ`  հոգեպէս: Մարզական այս միութիւնը, դուրս ելած իր մարմնակրթութեան կոչումին սահմաններէն, հայ պատանիին ու երիտասարդին նկարագիրը կը կոփէ ու...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջերս իմացայ Թուրքիոյ կառավարութեան կողմէ ամերիկացի ուսուցչուհիի մը արտաքսման մասին, որով խախտուած էր անոր ազատ արտայայտուելու իրաւունքը: 8 ապրիլ 2008-ին «Կէյթսթոն» հիմնարկի հրապարակած յօդուածին մէջ թուրք լրագրող Ուզայ Պուլութ նշած է, որ Պոլսոյ համալսարանի, հետագային նաեւ Թուրքիոյ` Այնթապի Մերձաւոր Արեւելքի արհեստագիտական համալսարանի դասախօս Նորմա Ժաննա Քոքս «իր ուսանողներուն եւ գործընկերներուն հետ խօսած...

ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ԻՍԿԵՆՏԵՐԵԱՆ Պատահմամբ համացանցային էջի մը վրայ հանդիպեցայ ՀՄԸՄ-ականի մը կողմէ հրապարակուած տեսերիզի մը, որ կը ներկայացնէր ՀՄԸՄ-ական խումբ մը տղոց դէպի Արարատ լեռ բարձրանալու ուխտագնացութենէն պահ մը: Անոնք կանգ առած էին Վանայ լիճի Աղթամար կղզին, ուր կը գտնուի Գագիկ Արծրունի թագաւորին օրով (10-րդ դար) կառուցուած Սուրբ Խաչ հայկական եկեղեցին: Այդ դարաւոր ու հայաբոյր եկեղեցւոյ մէջ այս արիասիրտ խումբը առ...

Տարիներ շարունակ օր մը պիտի գամ, ըսի, գագաթիդ եռագոյն պիտի պարզեմ, ըսի, լանջերուդ բանակում պիտի ընեմ, ըսի, եւ այս տարիներու երազանքս, իմ սուրբ Արարա՛տ, կատարեցի ՀՄԸՄ-ի հիմնադրութեան 100-ամեակին առիթով եւ ուխտեցի ՀՄԸՄ-ի ջահը փոխանցել եկող սերունդներուն: Ուխտեցի նաեւ վերադառնալ քովդ եւ քեզ դարձեալ դիտել պատմական Հայաստանի կողմէն, դարձեալ համբուրել սուրբ հողդ, դարձեալ շնչել զուլալ հովդ եւ խմել քաղցրահամ ջուրդ: Զգացումներս...