Անդրադարձ

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 7 օգոստոսին Թուրքիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Սետաթ Էօնալի գլխաւորութեամբ պատուիրակութիւն մը մեկնեցաւ Ուաշինկթըն, ըստ «Հիւրրիեթ Տէյլի Նիուզ»-ին, լուծելու համար Թուրքիոյ մէջ ամերիկացի պատուելի Էնտրիւ Պրանսընի կալանաւորման հարցով ստեղծուած լարուածութիւնը: Սակայն պատուիրակութեան մէջ Թուրքիոյ արդարադատութեան եւ արտաքին գործոց նախարարութիւններէն ներկայացուցիչներու կողքին ելեւմուտքի նախարարութենէն ներկայացուցիչներու ներկայութիւնը կու գայ վկայելու, որ նշեալ պատուիրակութիւնը պիտի փորձէ նաեւ այլ խնդիրներ լուծել: Հարցը այն...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յանցաւորի զգացումով: Յանցաւոր` ես, մենք, հոլովուած «համաշխարհային ազգ»... Օգոստոսին, Ֆրանսան, եւ մասնաւորաբար Փարիզը, արձակուրդի տենդով վարակուած կ՛ըլլան: Օգոստոսին յաճախ Փարիզ կը մնամ: Այս տարի Հայաստան պիտի գտնուիմ եւ ինքզինքս ու Աւետիս Ահարոնեանը (1866-1949) պիտի զրկեմ մեր միշտ ներկայ անդենականի հետ զրոյցէ: Կ՛ուզեմ հաւատալ, որ բազմամբոխ Փարիզէն, աշխարհի չորս կողմերէն եւ Հայաստանէն եկող հայ զբօսաշրջիկներէն գէթ մէկ հոգի վարդ...

Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններէն երեք ամիս անց` տակաւին անորոշ կը մնայ կառավարութեան կազմութեան ճակատագիրը: Մագոգային հանդիպումներ, յայտարարութիւններ, առաջադրանքներ, համալիբանանեան մօտեցումի ընդգծումներ, այսուհանդերձ տեղապտոյտի մէջ գտնուող ապարդիւն եռուզեռ, որ չի յաջողիր կազմութեան մեկնարկի համար փակուղիէն ելքի ճանապարհը հարթել: Հանգոյցը առաւելաբար ներլիբանանեան առումով կեդրոնացած կը թուի նախ եւ առաջ ներքրիստոնէական եւ ապա ներտիւրզիական անհամաձայնութիւններու, յատկապէս իւրաքանչիւր քաղաքական ուժի վերապահելի չափաբաժիններու ճշդումի առեւտուրով յատկանշուած:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Շատեր վկայած են, որ Հայաստանը հրաշալի երկիր է: Այս օրերուն կը պատահին դէպքեր, որոնք շեշտը կը դնեն բառին առաջին արմատին վրայ, կը փաստեն, որ մեր հայրենիքը ՀՐԱՇՔի՛ երկիր է: Նորագոյն հրաշքը պատահեցաւ երկու օրուան մէջ. ՀԱՔ-ի մէկ անդամը` Զոյա Թադեւոսեան, նախ ամենայն ինքնավստահութեամբ խօսեցաւ Ազրպէյճանէն հայերուս «գրաւած հողերը» վերադարձնելու հրամայականին մասին, քննադատողներէն հակառակին փաստը պահանջեց, երկու օր ետք,...

ՎԱՐԴԱՆ Զ. ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ոմանք վերջին շրջանում Հայաստանում տեղի ունեցողը որակում են իբրեւ արդարադատութեան իրագործում, իսկ ուրիշների կարծիքով էլ, ընդհակառակը, գործւում են նոր սխալներ: Մենք հասել ենք մի տեղ, երբ այլեւս էական չէ, թէ ո՛ր տեսակէտի կրողներն են մեծամասնութիւն կազմում, որովհետեւ հարցը այլեւս տեղափոխուել է լուծումների այլ հարթակ: Կալանաւորուել է Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարեանը: Կ՛ասեն` յետոյ ի՞նչ: Օրէնքի առջեւ բոլորը...

 ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Այսօր, 21-րդ դարու ընթացքին, երբ բազմաթիւ զարգացած պետութիւններ ունին աշխարհիկ սահմանադրութիւններ, որոնք անջատած են պետական համակարգը կրօնէն, իսկ որոշ պետութիւններ ալ գիտակցելով, որ կրօնի մխրճումը քաղաքական կեանքին մէջ պիտի ստեղծէ բաժանում հասարակութեան մէջ, արգիլած են կրօնական հաստատութիւններու միջամտութիւնը քաղաքական կեանքին մէջ եւ` հակառակը (քաղաքական գործիչներու ելոյթները` կրօնական հաստատութիւններուն մէջ): Հայաստանը, որ այսօր կը թեւակոխէ զարգացման ուղին եւ կը...

ԷԴԻԿ ԱՆԴՐԷԱՍԵԱՆ Ինքնաբուխ գործիչ Վարդգէս Գասպարիի երէկուայ արարքը, որի ժամանակ նա փորձում էր Ռուսաստանի Դաշնութեան պետական դրօշը եւ Ռոպերթ Քոչարեանի նկարը փակցնել ՀՀԿ եւ ՀՅԴ գրասենեակների մուտքին, հազիւ թէ ոեւէ խելացի մարդ համարի քաղաքական քայլ կամ արարք: Գասպարին միանշանակ առաջադրանք էր կատարում, իսկ թէ ո՞ւմ առաջադրանքը, կը փորձենք հասկանալ ստորեւ: Բայց նախ մէկ-երկու խօսք` այդ գործչի ոչ քաղաքական եւ, ոչ...

«Հայելիները ցոլացնելէ առաջ պէտք է աւելի մտածեն» Ժան Քոքթօ (ֆրանսացի վիպագիր, 1889-1963) Քաղաքական մանիփուլացիայի՞, թէ՞ անհանդուրժողութեան, անհեթեթութեան կամ ստրկամտութեան, սադրանքի եւ մութ հաշիւներու արդիւնք: Ըստ երեւոյթին, մարդիկ սկսած են առեւտուրի վերածել «թաւշեայ յեղափոխութիւն»-ն ու անոր պարզած պատկերը: Այս մասին հաստատում մը կատարեց վերջերս այդ շարժման ետին կանգնող եւ լայն ժողովրդավարութիւն վայելող վարչապետ Փաշինեանը` շեշտելով, որ պէտք է գործել թափանցիկ կերպով...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Այլեւս յուսաբեկ` պանդոկ կը վերադառնամ: Վերջին փորձով կրկին Օրթագիւղի հայոց գերեզմանատունը գացած էի մեր գրականութեան հանճարեղ երգիծագրին` Յակոբ Պարոնեանին գերեզմանը յայտնաբերելու: Պոլսոյ պատրիարքարանին մէջ ինծի պարզած էին, որ այս գերեզմանատունը գոյութիւն ունեցած է ԺԷ. դարու երկրորդ կէսէն, եւ հիմա գրեթէ անյայտ են նոյնիսկ անցեալ դարուն հոն թաղուածներուն շիրիմները: Հասցէն` Dereboyu, Ustu, գրպանս, երկու անգամ անօգուտ շրջեցայ` փորձելով...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տոնալտ Թրամփի որոշումով տնտեսական պատժամիջոցներ հաստատուեցան Թուրքիոյ արդարադատութեան եւ ներքին գործոց նախարարներ Ապտուլհամիտ Կուլիի եւ Սուլէյման Սոյլուի դէմ` ամերիկացի պատուելի Էնտրիւ Պրանսընը ազատ արձակել մերժելու պատճառով («Սի. Էն. Էն.», 1 օգոստոս 2018): Իսկ միւս կողմէ, Թուրքիա Միացեալ Նահանգներէն պահանջեց յանձնել Անգարային ընդդիմադիր իսլամ քարոզիչ Ֆեթհուլլա Կիւլենը, որպէսզի անոր դիմաց ազատ արձակէ ամերիկացի հոգեւորականը: Բան մը,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Ազրպէյճանի նախկին նախագահ Հայտար Ալիեւի երկրպագութիւնը այնքան չափազանցուած է, որ ամերիկացի պլոկըր Անտրէաս Մոզըրը Պաքու եւ Գանձակ կատարած իր այցելութեան ատեն ամէն տեղ բախած է «մեծ առաջնորդ»-ի յուշարձաններուն եւ շէնքերուն: Մոզըրը իր պլոկին մէջ գրած է երգիծական զեկոյց մը, որմէ հատուածներ կը ներկայացնենք մեր ընթերցողներուն` զուար-ճութեան համար: Մոզըր իր հեգնական յօդուածը սկսած...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Ռուսաստանի վերաբերմամբ պատմականօրէն գոյութիւն ունեցած են (եւ ունի՛ն) երկու հակադիր կարծրատիպային (stereotypical) մտայնութիւններ` հայ քաղաքական կեանքի ֆոլքլորին մէջ: Առաջինը, որ կ՛ըսէ, թէ կարելի չէ որեւէ ձեւով Ռուսաստանին հակադրուիլ կամ նոյնիսկ հակաճառել անոր... քանի որ անկէ կախուած է մեր գոյութիւնը այբէն մինչեւ ֆէ: Ռուբէն Տէր Մինասեան (Ռուբէն Դարբինեանի վկայութեամբ) համոզուած էր, որ մեր ժողովուրդը չէ «սորված» կռուիլ ռուսին դէմ:...

ՀՄԸՄ-ի 100-ամեակին Առիթով` Գործունէութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան Մէջ, 1918-1920 - Ա. ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ ՀՄԸՄ-ի գործունէութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքին 1918-էն նոյեմբեր 1924, հիմնականին մէջ ՀՄԸՄ-ական գործիչներու կողմէ առաւելաբար Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուած տասնեակ հազարաւոր որբերէն եւ երիտասարդներէն`  կայտառ եւ առողջ, կարգապահ եւ չարքաշ, ինքնավստահ, հայրենասէր ու բարոյական բարձր արժանիքի տէր քաղաքացիներ պատրաստել եղած է` մարմնակրթանքի եւ սկաուտութեան միջոցով, կրթութեան նախարարութեան հովանաւորութեամբ: ՀՄԸՄ-ի գլխաւոր...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Թուում է, թէ հարցն ունի յստակ եւ պարզ պատասխան. դաշնակցականը հայրենասէր հայն է, ով պատրաստ է ծառայել հայութեանն ու հայրենիքին, եւ եթէ յարկ լինի նաեւ կեանքը զոհաբերել յանուն նրանց: Այնուհետեւ: Դաշնակցականը այն հայն է, ով ձգտում է արդարութեան հայ հաւաքականութեան եւ անհատ հայ մարդու համար եւ պատրաստ է պայքարելու իր ազգակիցների քաղաքական-քաղաքացիական, ընկերային, տնտեսական եւ այլ իրաւունքների համար:...

Հայաստանի քաղաքական դաշտին մէջ արձանագրուող զարգացումներուն հետեւելով` ականատեսը կ՛ըլլանք ժողովրդավարութեան, արդարութեան համար մղուող պայքարին, երկրի արտաքին քաղաքականութիւնը ըստ կարելւոյն անկախ դարձնելու, կախեալ դրութենէ դուրս բերելու նկրտումներուն ու այս բոլորին մէջ ազգային մեր շահերը պաշտպանելու նախանձախնդրութեամբ շարժող կողմերու յստակ ուղեգիծին, անխոհեմ վարքագիծով հանդէս եկող անհատներուն կարգի հրաւիրելու եւ այդ ընթացքը սրբագրել տալու առողջ երեւոյթին: Արմատական փոփոխութիւնները պայքարելով, պոռթկալով ու ազգային շահերը...

Միացեալ Նահանգներու նախագահին մօտ հռետորաբանական  վերիվայրումներն ու կտրուկ շրջադարձները հետեւողական վարքագիծի բնոյթ կրած են: Այնքան մը, որ ոճի աննախընթաց սաստկացումը, հասցէական վերագրումները, հետեւողներուն մօտ սկսած են տարակուսանքներ ստեղծել յայտարարուածի եւ անոր համապատասխան առնուելիք քայլերու բացակայութիւնը կանխատեսելով: Փիոնկեանկ-Ուաշինկթըն արձանագրուած փոխմեղադրական մագլցողականութիւնը պահ մը աշխարհը համոզեց, որ հիւլէական պատերազմի մեկնարկը սարերու ետին չէ: Կտրուկ շրջադարձը Ուաշինկթընի կողմէ, աւելի ճիշդը` նախագահ Թրամփի ոճային...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Օգոստոս 4-ին կ’ոգեկոչենք հերոսական նահատակութեան հարիւրամեակը հայ ժողովուրդի քաջարի ծնունդներէն անմահն Սեբաստացի Մուրատի: Մուրատ զոհուեցաւ թրքական զօրքի արշաւանքին դէմ Պաքուի հայութեան մղած ինքնապաշտպանութեան անհաւասար ուժերով ահեղ կռուի ընթացքին, ճիշդ այն պահուն, երբ հերոսաբար կրցած էր ճեղքել թշնամի բանակին պաշարման օղակը եւ յաղթանակ ապահովել հայկական զօրքին: Արդարեւ, 4 օգոստոս 1918-ին, դար մը առաջ, Պաքուի հայութիւնը կենաց-մահու կռիւ կը մղէր...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Ահա քառասուն օրեր անցան, եւ եղբայր Սամուէլ Պոյաճեանը կը բացակայի մեր կեանքէն: Ահաւասիկ մեր վերջին յարգանքը կ՛արտայայտենք Այնճար գիւղի արժանաւոր զաւակներէն` ուսուցիչ, դաստիարակ եւ ՀՄԸՄ-ական եղբայր Սամուէլ Պոյաճեանին: Եղբայր Սամուէլ Պոյաճեան ծնած է Մուսա Լերան Խտրպէկ գիւղը, 1935-ին, Նշան եւ Ովսաննա Պոյաճեաններու որպէս երկրորդ զաւակը: Ան ծնունդ առած է ազգասէր, եկեղեցասէր եւ հայրենանուէր ընտանիքի մէջ: Այդ ոգին կենդանի...

Գ. Հ. «Հայ գիր» հրատարակչատունը յունիսի վերջերուն լոյս ընծայեց յատկապէս հայ պատանիներու եւ աշակերտներու «հասցէագրուած» վիպակ մը` «Պահուած գանձերու երկիրը» խորագիրով. հեղինակն է հայ մամուլի բազմամեայ աշխատակիցներէն` Սարգիս Մահսէրէճեանը, որուն գրիչէն նախապէս ալ լոյս աշխարհ եկած է պատանիներու համար գրքոյկներու շարք մը: Դպրոցական պատանիներու տարիքին յարմարութեամբ, 84 փոքրադիր էջերու վրայ տարածուող գրքոյկը լոյս տեսած է Հայաստանի Հանրապետութեան 100-ամեակին առիթով, կը...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Առաջին հայեացքից, հնարաւոր է, որ հարցը հռետորական է հնչում: Բայց, թէկուզ եւ այդպէս, այնուամենայնիւ, կարծում եմ, որ այն խիստ այժմէական ու հրատապ է: Բարձր մակարդակի այդ հանդիպումն այս տարուայ աշնա՞նը կը կայանայ, թէ՞ աւելի շուտ կամ ուշ, եւ  կամ, թէ մէկ այլ ձեւաչափով, ասենք` երկու երկրների նախագահների  մասնակցութեամբ` Սարգսեան-ալիեւ մակարդակով, կարծում եմ` էական չէ: Այն պէտք...