Անդրադարձ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Եթէ ամերիկացիք, իրենց հետ նաեւ` ամբողջ, աշխարհը, եթէ պահ մը իրենց աչքերը հեռացնեն Սպիտակ տան պետին շուրջ մերթ ընդ մերթ բարձրացող փոթորիկներու դաշտէն (արհամարհելի բաներ չեն, բայց չափի սահման մը կայ, չէ՞), պիտի նկատեն, որ քարոզչական մեքենաները ո՛չ միայն ապուշութեան կը տանին աշխարհի բնակիչները, այլ նաեւ կը քողարկեն ցաւցնող իրականութիւններ, որոնք ընդհանրապէս կը կորսուին յիշեալ եւ այլ` նմանօրինակ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Նախորդ շաբաթ արձանագրուեցան քանի մը կարեւոր զարգացումներ, որոնք առաւել եւս սրեցին առճակատումը Հայոց եկեղեցւոյ եւ կառավարութեան միջեւ: Յունիսէն ի վեր վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան կը փորձէ հեռացնել Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը եւ զայն փոխարինել աւելի հնազանդ հոգեւորականով` խախտելով Եկեղեցւոյ եւ պետութեան սահմանադրական բաժանումը: Թէեւ Փաշինեան կը յայտարարէ, որ իր նպատակը Եկեղեցւոյ մաքրագործումն ու բարեփոխումն է, սակայն իրական նպատակը...

ԱՐՇՕ ՔԷԼ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Կիրակնօրեայ վարժարանը քրիստոնէական դաստիարակութեան լաւագոյն վայրերէն է, ուր նորահաս սերունդներ կը ստանան եկեղեցական համառօտ գիտելիքներ, տիպար հայու արժանիքներ, կը ծանօթանան հայ առաքելական ուղղափառ դաստիարակութեան` զինուելով ճշմարիտ քրիստոնեայի յատկանիշներով: Սրբոց Քառասնից Մանկանց կիրակնօրեան հիմնուած է 1930-ին, Լիբանան, Պուրճ Համուտի մէջ: Ան 95 տարիէ ի վեր իր առաքելութիւնը կը շարունակէ անվարան եւ վերանորոգ թափով, իր աշխուժ եւ նուիրեալ ուսուցչական...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւնների թեկնածու, ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ Դատի Կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագրերի պատասխանատու Երբ պատրաստում էինք այս յօդուածը, նկատեցինք, որ հետաքրքիր զուգադիպութեամբ, ուղիղ մէկ տարի առաջ այս օրերին «Հորիզոն»-ում տպագրուեց մեր` «Ղարաբաղեան հակամարտութեան ներկայ հանգրուանի միջազգայնացումը» վերնագրով յօդուածը, որտեղ հաշուի առնելով դրան նախորդող ժամանակահատուածի որոշ զարգացումներ` կարծիք էինք յայտնել, որ նշմարւում է ղարաբաղեան հակամարտութեան, դրա հետեւանքների ու դրանց յաղթահարման...

ՏԻԳՐԱՆ ՊԷՕՃԷՔԵԱՆ Թիրօ հիւղաւանէն եւ Նոր Մարաշ շրջանէն ետք, 1930-1940 երկարող տարիներուն կը կազմուի Նոր Սիսի շրջանը` 57 հազար քառակուսի մեթր տարածութեան վրայ: 1500 օսմանեան ոսկիի վճարումով փոքր հողաշերտեր կը գնուին սիսեցիներուն կողմէ, եւ կը սկսի շինութիւնը թէկուզ փոքր հիւղակներու: Հոն բնակող ժողովուրդը ջուր կը կրէր մարաշցիներուն շինած ջրամբարներէն եւ Նապաայի շրջանի ակերէն: 1931-ին կը կառուցեն թիթեղաշէն եկեղեցի մը, որ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 1929-ին, ՀՅԴ 11-րդ ժողովին մասնակցելու համար Նիկոլ Աղբալեան կը գտնուէր Փարիզ (Ֆրանսա): Սիմոն Վրացեանի պնդումով ան գրի առած է հակիրճ ինքնակենսագրական մը: Ինքնակենսագրականի աւարտին իբրեւ եզրակացութիւն կը գրէ հետեւեալը. «Կոչումս ի՞նչ է- ես էլ չգիտեմ: Ոմանք ասում են քննադատ եմ: Ուրիշներու կարծիքով մատենագիր եմ: Ուրիշ բաներ էլ են ասում: Իմ գիտցածովս ես էլ շատերի պէս ամէն բան եմ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ 1930-ին կը հիմնուի Համազգայինի Ճեմարանը, եւ անկէ մէկ տարի ետք Պոլիսէն կը բերուէին փունթօ բոլորագիր, արամեան եւ յոբելեան տարրեր եւ հիմը կը դրուէր Ճեմարանի կողքին Համազգայինի տպարանին: Սակայն առաջին փուլին տպարանը տպագրական մամուլ չունէր: Տողաշարական եւ սրբագրումի աշխատանքները աւարտելէ ետք տպագրութիւնը կ՛իրագործուէր այլ տպարանի մէջ: Ճեմարանի սահմանափակ պիւտճէն չէր արտօներ, որ տպագրական մարզի ամբողջական կազմածները ապահովուին: Ճեմարանի օրուան...

 ՀՈՒՐԻ ՂԱԶԱՐԵԱՆ Երբեմն ազգի պատմութեան մէջ կան այնպիսի անձնաւորութիւններ, որոնց կեանքը անցած դարու էջերուն մէջ չի մնար, այլ կը դառնայ լոյս մը` լուսաւորելու նոր սերունդներու ուղին: Նիկոլ Աղբալեան այդպիսի մեծերէն մէկն է: Անոր անունին կը կապուին` մեր մշակոյթի զարթօնքը, մեր միտքին ու հոգիին զարգացումը եւ այն անսասան հաւատքը, թէ հայ մարդը կրնայ կերտել իր ապագան, եթէ պահէ իր ինքնութեան շունչը:...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ «Կոչումս ի՞նչ է – ես էլ չգիտեմ. ոմանք ասում են` քննադատ եմ: Ուրիշների կարծիքով` մատենագիր եմ: Ուրիշ բաներ էլ են ասում: Իմ գիտցածովս ես էլ, շատերի պէս, ամէն բան եմ եւ ոչինչ եմ: Այս է հայ մտաւորականի ճակատագիրը: Գլխի՞ ես» ՆԻԿՈԼ ԱՂԲԱԼԵԱՆ 150 տարի առաջ, 24 մարտ 1875-ին հայաշխարհը լուսաւորուեցաւ Նիկոլ Աղբալեանի ծնունդով: Գործիչ մը, որ ամէն տեղ...

Հայաստանի կառավարութեան կազմը, ոտքի՝ ձախէն առաջինը Նիկոլ Աղբալեան ՍԱՄԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Երբ կը խօսինք հայ ժողովուրդի վերապրումի եւ մշակոյթի շարունակականութեան մասին, անհնար է շրջանցել այն անունները, որոնք ոչ միայն խօսած են ազգին մասին, այլ նաեւ կերտած են ազգը` իբրեւ գաղափար ու քաղաքակրթութիւն: Այդպիսի անուանի երեւոյթ մըն է Նիկոլ Աղբալեան (1875-1947)` գրականագէտ, քաղաքական գործիչ, մանկավարժ ու ազգային դաստիարակ, որուն գաղափարները այսօր խորապէս...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Նախորդ շաբաթ հանդիպեցայ ութ էջերէ բաղկացած մտահոգիչ փաստաթուղթի մը, որ կը ներկայացուի իբրեւ «Սպիտակ փաստաթուղթ» (White Paper) եւ վերնագրուած էր` «Հայաստանի մէջ Եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւններու պարզաբանում. հերքում վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի կրօնական հալածանքներու մասին պատմուածքին»: Ան 5 սեպտեմբեր 2025-ի թուագրութիւն կը կրէր: Ասիկա Փաշինեանի վարչակազմին կողմէ բացայայտ փորձ է` արդարացնելու իր ամօթալի յարձակումները Հայ առաքելական եկեղեցւոյ վրայ` անհիմն մեղադրանքներ ուղղելով...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ամէն բանի մասին կը գրուի եւ կը խօսուի, բեմերը, լրատուամիջոցները եւ ժողովները բազում են, խօսող-գրողներ ալ բազում են: Դեռ ոչ ոք կազմեց ցուցակը մեր բազմանուն եւ բազմագոյն, հին,  նոր եւ աճող բաժանումներուն, անոնք ըլլան Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ թէ անկէ դուրս` սփիւռքի: Կարծէք  կոտորակումները  բնական են, չեն անհանգստացներ, բարիք են: Թէեւ միշտ ցանկութիւն է «միութիւն»ը, ո՛չ ոք անոր դէմ...

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Կ՛ապրինք աշխարհի մը մէջ, ուր կեանքը օրէ օր աւելի կը բարդանայ, համացանցը եւ տարբեր գործունէութիւնները աւելիով կը խլեն մեր ժամանակը, իսկ այն բաները, որոնք կարեւոր են մեր կեանքին մէջ, կը մնան լուսանցքէ դուրս, ինչպէս` եկեղեցին, ընթերցանութիւնը, մշակոյթը եւ հայրենասիրութիւնը: Օտարամոլութիւնը վերջերս աւելի սկսած է տեղ գտնել մեր առօրեայ կեանքին մէջ, յատկապէս` օտար վարժարան յաճախելը: Մարդիկ կարծես մրցումի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հատորներէն Անդին Եթէ քառահատորը ընդհանուր լոյս կը սփռէ հմուտ գրականագէտին ու հայութեամբ ապրող դաշնակցական գործիչին միտքի աշխարհին վրայ, անկէ անդին, կան համաստեղութիւնը կազմող այլ աստղեր, որոնք կը լուսաւորեն ո՛չ միայն իր կենսագրութիւնը, այլ նաեւ` իր դարը, կը հասնին մեզի: Հոս ալ պէտք է աչքի առջեւ ունենալ Ն. Աղբալեանի բազմերես իրագործումներն ու վաստակին անհամար երեսները: Հպանցիկ արձանագրենք մէկ քանին:...

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ Միջարաբական երկիրներու կիներու խորհուրդի անդամ Ամէն տարի կը կատարուի կնոջ նկատմամբ գործուած բռնութեան դէմ 16-օրեայ արշաւ մը, որ կը սկսի 25 նոյեմբերին եւ կ՛աւարտի 10 դեկտեմբերին: Այդ մէկը կը զուգադիպի ՄԱԿ-ի ճշդած Մարդկային իրաւունքներու օրուան: Այս թուականները ընտրուած են, որովհետեւ կնոջ նկատմամբ բռնութեան դէմ պայքարը կը բխի մարդկային իրաւունքները յարգելու սկզբունքէն: Արշաւը սկսած է 1991-ին ՄԱԿ-ի անդամ տարբեր...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հասած ենք  պատմութեան այն պահը, երբ արդարութիւնը ոչ թէ ժողովուրդները կը գրեն, այլ` շահերը: Միջազգային վարքագծի կեղծ  ժպիտներով կը ծածկուին մշակոյթի դէմ կատարուող ոճիրները: Այո՛, կ՛ապրինք  ժամանակաշրջան մը, երբ դարերու ժառանգութիւնը նետուած է քաղաքական առեւտուրի սեղաններուն վրայ, ու կը խորհին, թէ աշխարհը չի տեսներ, քաղաքակիրթ մարդկութիւնը չի լսեր: Բայց աշխարհը  կը տեսնէ, աշխարհը  կը  լսէ: Հայ ժողովուրդի պատմութիւնը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Զիմզիմովները դրամ կը դիզէին Թիֆլիսի մէջ, Աղբալեան մատենադարաններ ուտելով` միտք կը դիզէր» ԵԴՈՒԱՐԴ ՊՈՅԱՃԵԱՆ, «Դէմքեր» Հարց կրնայ տրուիլ, թէ հայ գրականութեան ծառայութեան կոչուած ու ամբողջ կեանք մը ազգի բարօրութեան ու զարգացման նուիրած գրողի, կրթական մշակի, գրաքննադատի, ներհուն բանասէրի, կուսակցականի ու պետական գործիչի համար միթէ այս աստիճանի գաղափարայնութիւն, աւելի՛ն, դաւանանքի ու հաւատամքի հանդէպ խոր զգայնութիւն, բծախնդրութիւն` կրկնակի բեռ, շալակ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Սուրը չթողեց, որ երգիչ դառնամ. Երգը չթողեց, որ մարտիկ դառնամ» ՆԻԿՈԼ ԱՂԲԱԼԵԱՆ Նիկոլ Աղբալեան մաս կը կազմէ սերունդի մը, որ ապրեցաւ մեր նորագոյն պատմութեան մէկէ աւելի բախտորոշ փուլերը, ներդրում ունեցաւ անոնց արարման մէջ, ամբողջ կեանք մը տրամադրեց հայութեան պայքարին ու մշակոյթին, զանոնք միաձուլեց իր կեանքին մէջ: Եղաւ ժամանակաշրջանը մարմնաւորող տիտաններէն մէկը: Ն. Աղբալեանի վերագրուող յիշեալ խօսքը` թէ սուրն...

ԹԱՄԱՐ Ս. Այս օրերուն հետաքրքրական ցուցահանդէս մը տեղի կ՛ունենայ Կեդրոնական Պէյրութի «Սըրսոք» թանգարանէն ներս: Անիկա կը կոչուի «Տիւազ» («Divas») եւ կը ներկայացնէ Միջին Արեւելքի 1920-ական թուականներէն մինչեւ 1980-ականներուն յայտնի դերասանուհիներու եւ երգչուհիներու կեանքը: Արական գերակայութենէ ու ճնշումէ ազատագրուած եւ ֆեմինիստ շարժումներու կողմնակից` խիզախ գործունէութեամբ կիներ են, որոնք շրջած են ժամանակի սլաքը եւ ճամբայ հարթած` դէպի այսօրուան աւելի ազատ ու անկախ...

«Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան Նախաձեռնութիւնը` Անդրադառնալու Հայկական Հիմնահարցերու «Սփիւռքեան հեռանկարներ»-ը (Diasporan Perspectives) վերլուծական հարթակ մըն է` հիմնուած 2025-ին, «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան կողմէ. անոր կեդրոնացումն են հայկական սփիւռքը եւ Հայաստանը: Նախաձեռնութեան պաշտօնական մեկնարկը տեղի պիտի ունենայ ուրբաթ, 5 դեկտեմբեր 2025-ին, Լոնտոնի ժամով 17:30-ին: Ձեռնարկին կարելի պիտի  ըլլայ հետեւիլ  ուղիղ  հեռարձակումով: «Սփիւռքեան հեռանկարներ» հարթակին նպատակն է հասարակական գիտութիւններու ոլորտին մէջ նոր հետազօտութիւններ հրապարակել`...