ԹԱՄԱՐ Ս.
Այս օրերուն հետաքրքրական ցուցահանդէս մը տեղի կ՛ունենայ Կեդրոնական Պէյրութի «Սըրսոք» թանգարանէն ներս: Անիկա կը կոչուի «Տիւազ» («Divas») եւ կը ներկայացնէ Միջին Արեւելքի 1920-ական թուականներէն մինչեւ 1980-ականներուն յայտնի դերասանուհիներու եւ երգչուհիներու կեանքը: Արական գերակայութենէ ու ճնշումէ ազատագրուած եւ ֆեմինիստ շարժումներու կողմնակից` խիզախ գործունէութեամբ կիներ են, որոնք շրջած են ժամանակի սլաքը եւ ճամբայ հարթած` դէպի այսօրուան աւելի ազատ ու անկախ մտածողութիւնը: Այս կիները իսկապէս արժանի են «Տիւա» կոչուելու: Անոնցմէ են` եգիպտացի Սուլթանաթ ալ-թարապ (Երգի սուլթանուհի)` Մունիրա Ալ Մահտիյեա, Արեւելքի աստղ` Ում Քալսում, լիբանանցի անկրկնելի երեւոյթ-երգչուհի` Ֆէյրուզ, Ալճերիոյ Վարդը` Ուարտա Ալ-Ժազաիրիյեա, սուրիացի-լիբանանցի զգլխիչ գեղեցկութեամբ դերասանուհի-երգչուհի` Ասմահան, իտալացի ծնողներէ Եգիպտոսի մէջ ծնած` Տալիտա, լիբանանցի աստղ-պարուհի` Սամիա Կամալ, հրաշք երգչուհի` Սապահ եւ 10 ուրիշներ:
Տաղանդը իրենց մէջ կրելով` այս կիները կրցած են իրենց ժամանակի կարծրատիպերը կոտրել ոչ միայն թատրոններու, սինեմաներու եւ մեծ բեմերու վրայ, այլեւ ընդունուած կարգերը փոխելով` հասած են մինչեւ եւրոպական մեծ ոստաններ եւ յատկապէս Փարիզ: Դրական յեղաշրջումներ` արուեստի հասկացողութեան մէջ:
Ցուցահանդէսին առաջին իսկ մուտքէն զգալի են լրջութիւնն ու կազմակերպուածութիւնը: Կիսամութ սրահներուն մթնոլորտը ինքնըստինքեան լռութիւն եւ զուսպ կեցուածք կը «պարտադրեն»` ձեւով մը «արգիլելով» բարձրախօսութիւնն ու ընդհանրապէս խօսակցութիւնը: Խորհրդաւորութիւն մը կայ այստեղ…
Իւրաքանչիւր անկիւն իր ըսելիքը ունի, եւ ակնդիրը ուշադիր է այդ ուղղութեամբ: Պատերուն վրայ նորարար ոճով «Տիւա»-ներուն կեանքի դրուագները ուրուանկարող արձանագրութիւնները ուրոյն հմայք մը տուած են ցուցահանդէսին: Արաբերէնի կողքին, անգլերէն թարգմանութիւնները դիւրամատչելի են, նկարները, զարդերն ու գեղօրը` ակնահաճոյ: Ձայնային սարքերը առիթ կու տան ունկնդրելու` հարցազրոյցներ, մտածումներ կամ երգեր, իսկ տարբեր միջանցքներ յատկացուած են պաստառներու վրայէն ուղղակի ըմբոշխնելու ժապաւէններէ առնուած կարճ հատուածներ կամ մեծ բեմերու վրայ համերգային կատարումներէ կրճատուած բաժիններ: Արուեստագիտուհիներուն բեմական հանդերձանքն ու անձնական իրեղէնները հիանալի կերպով ներկայացուած են եւ յստակ պատկերացում կը փոխանցեն այդ ժամանակուան ճաշակին վերաբերեալ: Տեղ-տեղ հանգստաւէտ նստարանները առիթ կու տան երկար պահեր խոկալու, կարդալու, ունկնդրելու եւ հաղորդակցելու իւրաքանչիւր կնոջ կեանքի վերիվայրումներուն հետ, իմանալ անոր դժուարին ուղին եւ անպայման հպարտանալ արձանագրած յաջողութիւններով: Դեգերում մը` բարձրորակ արուեստի ոլորաններուն մէջ, եւ հոգեկան իսկական վայելք մը:
«Սըրսոք» թանգարանի արհեստավարժ վերականգնումէն ետք եւ վիրաւոր Լիբանանի տակաւ զարթնող միջավայրին մէջ այսպիսի կատարեալ ցուցահանդէս մը թէ՛ իր որակով, թէ՛ նիւթով եւ թէ՛ նորարարութեամբ յոյժ գնահատելի է եւ յուսադրիչ` անկասկած:
Առիթը մի՛ փախցնէք այցելելու այս տպաւորիչ ցուցահանդէսը (որ բաց է մինչեւ 11 յունուար 2026) եւ վստահաբար պիտի չզղջաք:
