Անդրադարձ

ՔՐԻՍՏ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Կ՛ապրինք ճգնաժամային տաժանելի օրեր: Համակ մարդկութիւնը կ՛ապրի դժուար օրեր: Եթէ 20-րդ դարը տեսաւ Համաշխարհային Ա. եւ Բ.  պատերազմներ, ապա 21-րդ դարը այսօր կը տեսնէ պատերազմէ անդին, մետաղեայ զինուժէ անդին, պայթող ռումբերէ ու արձակուող փամփուշտներէ անդին, նահատակուող զինուորներէ անդին, յաղթանակ երազող հակամարտող ուժերէ անդին համաշխարհային եղելութիւն մը: Եղելութիւն մը, որ  յետադարձ հայեացք մը նետել կու տայ 1918-ի 15 ամիսներու...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի տխրայիշատակ օրերուն, 1979-ի ձմրան, «ԼաՌեվու տիւ Լիպան» անունով հանրածանօթ շաբաթերթը, որ կը տպուէր ֆրանսերէն լեզուով եւ լոյս կը տեսնէր քրիստոնէական շրջանին մէջ՝ Պէյրութ քաղաքին, տպեց հակահայ յօդուած մը, որ շատ վատ անդրադարձ ունեցաւ եւ խիստ նեղութիւն պատճառեց հայերուն։ Յօդուածը յստակօրէն թոյն կը թափէր լիբանանահայ գաղութի վրայ եւ, աւելի հեռու երթալով, կը սաստէր հայերը, թէ որոշ ուժեր...

ՀՈՒՐԻ ՄԱՅԻՍԵԱՆ Լիբանանահայ գաղութը իմ կարիքս ունի, ձեր կարիքը ունի, մեր կարիքը ունի։ Լիբանանի տնտեսական անկումն ու հետզհետէ խորացող քաղաքական տագնապը հսկայական անդրադարձ ունեցած են գաղութիս հայութեան վրայ։ Թրքական ազդեցութեան տակ գտնուող ուժերու կողմէ վերջերս կատարուած անընդունելի հակահայ առարքներն ու խուլիկանութիւնները եկան աւելի եւս սրելու իրավիճակը։ Նոյնիսկ Լիբանանհայութեան նման հին, հպարտ եւ զօրաւոր գաղութի մը համար, այս բոլորը տանիլը՝ շատ...

ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Երբ սկսայ մտածել, թէ ի՛նչ պէտք է գրեմ իմ սիրելի դպրոցիս 90-ամեակին առիթով, առաջին հերթին մտքով տեղափոխուեցայ Նշան Փալանճեան ճեմարան, ուր յաճախած էի նախակրթարանի տարիներուս: Առաջին անգամ երբ դարպասէն ներս մտայ, աչքերուս դիմաց բացուեցաւ բոլորովին այլ աշխարհ մը, որ մեր բնակած շրջաններէն տարբեր էր իր գոյնզգոյն ծաղիկներով, մշտադալար բարձր ծառերով, հետաքրքրական արահետներով, կիսանդրիներով եւ պատերուն վրայ զետեղուած նահատակ...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Լիբանանի մէջ հայ համայնքը դրական դերակատարութիւն ունեցած է երկրին բարօրութեան եւ բարգաւաճման»: Երեսփոխան Պութրոս Հարպ Պատմաբաններ, ցեղասպանագէտներ եւ պատմագէտներ իրենց ուսումնասիրութեան, եզրայանգումներուն եւ վկայութեան համար վստահաբար կը կառչին պատմութեան` իբրեւ փաստավաւերագրական տուեալ եւ սկզբնաղբիւր: Ըստ կարգ մը տեսակէտներու, Լիբանան երբեմն նաեւ ընդգրկուած է հայոց պատմութեան մէջ, որովհետեւ հայեր վաղնջական շրջանէն (նախքան Քրիստոս եւ Քրիստոսէ ետք) կայք հաստատած են...

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Նախորդ յօդուածներու մէջ, յարգելի ընթերցող, զրուցած էինք «փարոս», «շուշան», «մշուշ», «հազար», «համբոյր», «քոյր» եւ բազմաթիւ այլ բառերու մասին: Անոնք լուսատու էին, խորհրդաւոր երբեմն, միշտ երազկոտ ու գրկաբաց, հայրենասէր եւ հիւրասէր անկասկած: Անոնց թեւերուն բազմած ճանապարհորդած էինք հայկական բնաշխարհին վրայ, պատմութեան մատեաններուն մէջ: Իսկ այսօր, կ’առաջարկեմ զմայլիլ մէկ այլ բառով մը, որ կը սիրէ ոսկեփայլ շրջանակներով երիզուած ցուցադրուիլ: Այդ...

ՄՀԵՐ ՊԱՊԵԱՆ Թռչուն մը ինծի ալ լուր տուաւ, որ մեր սիրելի Ճեմարանը այս տարի արդէն 90 տարեկան է: Ասիկա առիթ եղաւ, որ երթամ, պահ մը նստիմ Ճեմարանի յիշատակներուս ծառին տակ եւ իմ յիշողութեանս թռչնիկը արձակեմ վեր՝ դէպի անոր տարածուն եւ դալար ճիւղերը: Թռչնիկս ցատկեց ճիւղէ-ճիւղ, գնաց մանկութեանս ու Ճեմարանին աշակերտութեանս օրերը, երբեմն վերադարձաւ մօտս եւ մանր, համով պտուղներ բերաւ այդ...

Դ.- Վարակի Ալիքներ Եւ «Հօտի Դիմադրականութիւն» ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ձեռքբերուած Իմաստութիւն.- Ուինսթըն Չըրչիլ ըսած է.- «Քաղաքագէտը այն մարդն է, որ այսօր կը բացատրէ, թէ վաղը ի՛նչ պիտի պատահի, իսկ վաղը կը բացատրէ, թէ ինչո՛ւ այդ չպատահեցաւ»: Այս յօդուածաշարի առաջին թիւը (17 մարտ, «Ազդակ») թուաբանական պատկերումը կու տար պարզունակ ձեւով: Կը մէջբերեմ.- «... լուծելի հաւասարութիւնները ձեռք բերուած են ի գին մեծ...

31 Մայիսին տեղի ունեցաւ հեղինակ Վահան Զանոյեանի անգլերէն նոր հատորին՝ «Waking Noah՛s Vines» («Նոյի Որթատունկերուն Զարթնեցում») առցանք քննարկումը, կազմակերպութեամբ Սիլիքոն հովիտի Հայ Դատի յանձնախումբին։ Հատորը երեւակայական պատմութիւն մըն է, որ կը հիւսուի Հայաստանի մէջ գինեգործութան 6000ամեայ աւանդութիւնը վերկանգնելու յոյսերով աշխարհի զանազան անկիւններէ եկած խումբ մը հայ եւ օտար գինեգործներու, մասնագէտներու, առետրականներու եւ անոնց հետ կապակցուած  ոճիրի մը ծալքերը բացայայտելուն շուրջ։...

ՇԱՀԷՆ ԱՐԱՊՕՂԼԵԱՆ Գործակիցս շատ ճիշդ ձեւով հաստատեց Meet the Revolution փոտքասթի 4-րդ յայտագիրին ընթացքին. «Ինչ կը վերաբերի լեզուին, հայոց լեզուին, տեսակ մը արեւմտահայերէն առցանց զարթօնք մը ծնաւ այս համաճարակէն», ըսաւ Ռուբէն Ճանպազեանը, h-pem.com առցանց հարթակի խմբագիրը: Եւ ճիշդ է, չէ՞, բացի եթէ քարայրի մը մէջ կ’ապրիս այս վերջին 3 ամիսներու ընթացքին, վստահ տեսած ես արեւմտահայերէնով առցանց ստեղծագործութիւններ աջ ու ձախ:...

ՀՐԱԿ ՏԷՏԷԵԱՆ Միայն Ճեմարանի բովէն անցնող հայ ուսանողը, որ ապրած, տեսած, փորձարկած ու շնչած է ճեմարանի օդն ու շունչը, անոր ազգային ու գաղափարական ոգին, կրնայ վկայել, որ ա՛յն, ինչ որ կու տայ ճեմարանը, ազգային է` իրաւամբ, լաւագոյնն է կրթութեամբ եւ իր բարոյական ու մարդկային դաստիարակութեամբ եւ նոր ժամանակներու միջոցներով` սերունդներ կերտող, սերունդներ պատրաստող ու սերունդներ թրծող: Եթէ դիտենք սփիւռքեան մեր...

ԲԻՒՐԱԿ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ 1983-ի շրջանաւարտ Պիտի խօսիմ ճեմարանին մասին՝ ուսուցիչներուն անունները յիշելով՝ յուսալով, որ յիշողութիւնս զիս չի դաւաճաներ։ Հայերէն գրել կարդալ սորվեցանք Անիին եւ Պետիկին ընկերակցութեամբ, տիկիններ Լուսին Մալիքեանին եւ Գարմէն Տէր Կարապետեանին հոգատարութեան ներքեւ։ Մանկապարտէզի ուսուցչուհիներէն կը յիշեմ օրիորդ Ժաքլինը եւ տիկին Հացպանեանը, որոնք մեր հայերէնի ուսուցման առաջին հիմերը դրին։ Մեծ հետաքրքրութեամբ «Վասպուրական» սրահին մէջ ներկայ կը գտնուէինք շաբաթ օրուան ...

      ՄԻՀՐԱՆ  ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Քննադատութիւններու տարափով յատկանշուող մեր անմիջական շրջապատէն կամ անկէ դուրս կարելի՞ է արդեօք գտնել երկու-երեք օրինակ, որ ցոյց  տայ, թէ  նոյնիսկ արդար մղումով կատարուած քննադատութիւնը առաջնորդած ըլլայ քննադատուողը իր «սխալը» ընդունելու կեցուածքին: Ով գիտէ քանի անգամներ մենք ալ գտնուած ենք երկու վիճակներու մէջ. Քննադատելու եւ քննադատուելու: Առաջին պարագային, հաւանաբար գերակայ զգացումով ունեցած ենք «յաղթանակ» մը արձանագրած ըլլալու ինքնագոհութիւնը,...

ԶԱՒԷՆ ԹՈՐԻԿԵԱՆ Դիւրին է ածականներով լեցուն էջեր մրոտել եւ փաղաքշական նախադասութիւններով գովաբանական մը պատրաստել քեզ կերտած կրթօճախիդ մասին, սակայն, այդ պարագային, թէ՛ գրողը եւ թէ՛ կարդացողը անմիջապէս կը նկատեն, որ գրուածը կամ, աւելի ճիշդը` լեզուամարզանքը, պարզապէս առ ի յարգանք, պարտաւորութիւն կամ նոյնիսկ պարտադրանք է` բանտարկուած ձեւականին մէջ: Հակառակն ալ ճիշդ է: Այսինքն, դժուար է յաճախած վարժարանիդ մասին յուշերդ ամփոփելը, անձնականն...

Պատրաստեց` ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պատմութեան հնագոյն ժամանակներէն մարդկութիւնը տառապած է վարակիչ հիւանդութիւններէ եւ համաճարակներէ, որոնք մեծաթիւ զոհեր խլած են: Այս գրութեամբ անդրադառնանք պատմութեան ընթացքին արձանագրուած համաճարակներէն գլխաւորներուն: * * * Հռոմէական կայսրութեան մէջ դէպի Արեւելք կատարուած արշաւանքներուն ընթացքին մեծաթիւ զինուորներ վարակուեցան, հաւանաբար` բնական ծաղիկով, եւ վերադարձին, 165-ին պատճառ դարձան համաճարակի: Մինչեւ 180-ական տարիները տեւած համաճարակը խլեց հինգէն տասը միլիոն զոհ: *...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ոստիկաններու բռնամիջոցին զոհ գացած Ճորճ Ֆլոյտի անունը վերածուեցաւ խորհրդանիշի: Թէեւ անոր կեանքի անախորժ պատահարներուն տոպրակը պեղողներ եղան` յիշեցնելով, որ ան նաեւ բանտ նստած մարդ էր, սակայն, սպանութեան պայմանները աչքի առջեւ ունենալով, ան վերածուեցաւ հերոսի, անոր մահուան դէպքին մէջ խտացան ոստիկանական նմանօրինակ բրտութիւններու զոհ գացողներու անուններն ու պատմութիւնները, եւ պայթեցուցին ցեղային խտրականութեան դէմ բողոքի «կորիզային ռումբ» մը, որուն շողավարակ...

ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ Երբեք անսպասելի չէր Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի հերթական ճիգը` իր հոգեհարազատ քաղաքական գործիչ Նիկոլ Փաշինեանին զօրակցութիւն յայտնելու, վերստին հրապարակաւ հանդէս գալու եւ ամէն գնով պաշտպանելու ներկայ վարչակազմին ձախողած ներքին թէ արտաքին քաղաքականութիւնը, մանաւանդ անվիճելի դարձած համաճարակին դէմ պայքարի առումով ներկայ իշխանութիւններու անլրջութիւնը, ճակատագրական սխալները, անորոշութիւնները, արտակարգ դրութեան, հակաճգնաժամային ծրագիրներու եւ սահմանափակումներու քաղաքականութեան ձախողութիւնները, որոնք երկիրը...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Շոքոլա մը կայ, որ շատ կը սիրեմ. «Թրէյտըր Ճո’զ»-ի կանաչ պահարանի մէջ պահուըտած, մութ գոյնի (72 առ հարիւր քաքաօ) շոքոլան է. հազիւ բերանս դնեմ` մանկութեանս Զատիկի շոքոլայէ հաւկիթները կը պայթին  լեզուիս վրայ, իրենց հետ բերելով գարնանային ի՛նչ-ի՛նչ բոյրեր, Պէյրութի օդին թեթեւութիւնն ու թափանցիկութիւնը, նապաստակներու եւ կակաչներու նկարներով զարդարուած սելոֆանէ թուղթերուն եւ բազմատեսակ ժապաւէններուն գոյները: Շոքոլան կը դնեմ բերնիս...

«Մեծագոյն սէրը այն սէրն է, որով մարդ ինքզինք կը զոհէ իր ընկերներուն համար» (Յովհաննէս 15.13) ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Անցնող կիսադարուն պատերազմներու եւ ներքաղաքական առճակատումներու դաժան բովէն անցած Լիբանանը այսօր դէմ յանդիման կը գտնուի մարդասիրական ահաւոր ճգնաժամի։ Երկրի տնտեսական համակարգը կաթուածահար է, համավարակը անդամալուծած է երկիրը, ժողովուրդը աղքատութեան անդունդի եզրին է։ Օրըստօրէ յաւելում կրող հազարաւոր գործազուրկ զանգուածներով եւ աղքատութեան դռները թակող քաղաքացիներով...

ՆԵՐՍԵՀ ԼԻՊԱՐԵԱՆ Երկրորդականի Բ. Կամ Գ. տարին էր, ճիշդ չեմ յիշեր: Այդ օրերուն հայկականութիւնը եւ հայկական արժէքները շատ մեծ տեղ կը գրաւէին մեր հոգիներուն մէջ (հիմա ալ բան չէ պակսած դեռ): ԼԵՄ-ական, ՀՄԸՄ-ի սկաուտ, Համազգայինի պարախումբ... Փաստօրէն ամէն տեղ արձանագրուած էինք: Եւ այդ սէրը հայութեան նկատմամբ մեր մէջ արթնցնողները եւ սերմանողները, բոլոր ուսուցիչ -ուսուցչուհիներուն կողքին, մասնաւորաբար մեր հայերէն լեզուի եւ...