Անդրադարձ

ԼՈՌԻ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Դժուար է հրաժեշտ տալ ոեւէ անձի, Նոյնիսկ բարեկամի, զոր պիտի տեսնես կրկին, Տաժանելի է սակայն հրաժեշտ տալ մտերիմ հարազատի, Երբ յաջորդ հանդիպումը կը թուի անհասանելի: Ոմանք ստիպուեցան եղբօր ու մօր հրաժեշտ տալ վերջնական, Տալ հրաժեշտ ստիպողական, առանց նուազագոյն կամեցողութեան, Ցաւալի հրաժեշտ` արցունքով փաթթուած, Տեսութեան խոստում` երկնքի մէջ կնքուած: Երանի հրաժեշտ տանք միայն անոնց, որոնք անհրաժեշտ չեն մեր գոյութեան,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հետեւեալները լրատու աղբիւրներէ վերջին օրերուն վերցուած քանի մը սափոր տեղեկութիւն են` իբրեւ նմուշ, առանց երկար մեկնաբանութեան: Այդ գործը ընթերցողը կրնայ ի՛նք կատարել (եթէ կամովին չէ բթացուցած իր իմացական կարողութիւնը): - Աւելի քան շաբաթ մը առաջ պատմական Կիլիկիան եւ դրացի շրջաններ, ներառեալ` Սուրիոյ հիւսիսը, զոհ գացին ուժգին երկրաշարժի մը. օր աւուր հասնող տեղեկութիւնները ցոյց կու տան, որ սա նորագոյն...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Ասատուր Ալթունեան Բժիշկ  Ասատուր Ալթունեան ծնած է Սեբաստիա, 21 մարտ 1857-ին:  Շրջանաւարտ եղած է Այնթապի բժշկական եռամեայ քոլեճէն, 1881-ին: 1881-84 աշակերտած է տեղի ամերիկացի բժիշկ Վէյչսին, ապա եղած է անոր  օգնական բժիշկը: 1884-ին մասնագիտական ուսման հետեւած է Նիւ Եորքի Քոլոմպիա բժշկական համալսարանին մէջ, ուրկէ վկայուած է 1885-ին: Իր թեզը եղած է «Հալէպի վէրք»-ը: Ան եզրակացուցած է,...

­Յու­նա­հա­յե­րու Վկա­յու­թիւն­ներ ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան, Նա­ցիա­կան Բռնու­թիւն­նե­րու Եւ Վե­րապ­րու­մի Մա­սին Ցու­ցա­հան­դէս՝ Ա­թէն­քի Մէջ ­ Պեր­լի­նի մէջ գոր­ծող «­Յու­շա­շա­տեան» միու­թեան եւ յու­նա­լէ­զու «Ար­մե­նի­քա» պար­բե­րա­թեր­թի գոր­ծակ­ցու­թեամբ, 22 ­Փետ­րո­ւա­րէն մին­չեւ 14 ­Մարտ 2023, Ա­թէն­քի մէջ տե­ղի պի­տի ու­նե­նայ յա­տուկ ցու­ցա­հան­դէս մը, որ կապ ու­նի 20-րդ ­դա­րու ա­ռա­ջին կի­սուն ճա­շա­կած ­Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան ու նա­ցիա­կան բռնու­թիւն­նե­րուն վե­րապ­րող­նե­րու յու­շե­րու վկա­յու­թիւն­նե­րուն հետ։ ­Ցու­ցադ­րու­թիւ­նը պի­տի ի­րա­գոր­ծո­ւի Ա­թէն­քի քա­ղա­քա­պե­տու­թեան «­Մե­լի­նա ­Մեր­քու­րի» մշա­կու­թա­յին կեդ­րո­նէն...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Համազգայինի 95-ամեակին առիթով պէտք է յատուկ ձեւով լուսարձակի տակ առնել նաեւ Համազգայինի Հայաստանի գրասենեակին գործունէութիւնը: Գրասենեակը հիմնուած է 1991-ին: Համազգայինը` իբրեւ միութիւն, այդ ոճով գործունէութիւն ծաւալած է Հայաստանի մէջ: Միութիւնը սկսած է աշխատիլ իր գրասենեակին ճամբով: Սկզբնական շրջանին անոր անդամակցած են Ռազմիկ Դաւոյեան, Սօս Սարգսեան, Ռուբէն Յովսէփեան, Սարգիս Մուրատեան, Վահագն Ստամպուլեան, Երուանդ Երկանեան, Ֆելիքս Մելոյեան եւ ուրիշներ: Մինչեւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Անսպասելի Անկում, Նահանջ, Կորուստներ Դրական ընթացքը, նաեւ 1994-էն ետք ստեղծուած ոչ պատերազմ-ոչ խաղաղութիւն վիճակը (սթաթուս քօ) ընդհանուր առմամբ կայուն մնացին մինչեւ 2020-ի սեպտեմբերը, երբ ազերիական բանակը, Թուրքիոյ եւ ահաբեկչական վոհմակներու հետ միասին, Արցախի դէմ շղթայազերծեց լայնածիր պատերազմ մը, որ մեր նորագոյն պատմութեան մէջ արձանագրուեցաւ 44-օրեայ պատերազմ խորագիրին տակ: Այդ պատերազմը ունեցաւ իր սեփական խորագիրներու շղթան, որոնք են` շուրջ...

 ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Պէտք է կարդալ, ամէն մի կարդալը մի բան է տալիս ու աննկատելի կերպով ամբարւում, բան դառնում: ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ Գեղեցիկ մտածում է ունեցեր Հայաստանի գրողներու միութեան նախկին նախագահը` Լեւոն Անանեան, փետրուարի 19-ը հռչակելով գիրք նուիրելու օր: Արդ, 2008-էն ի վեր Հայաստանի թէ սփիւռքի տարածքին այս օրը կը նշուի դպրոցներու, գրադարաններու, մատենադարաններու թէ մշակութային ձեռնարկներու ծիրին մէջ: Յիշեցնենք, որ նշեալ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մեկնարկ Եթէ մեր յիշողութեան անիւը դէպի ետ դարձնենք (դարձնողին տարիքը կարեւոր չէ), պիտի տեսնենք, որ 35 տարի առաջ, այս օրերուն, հայութիւնը հազուադէպ եռեւեփումի մէջ էր: Խորհրդային Միութիւն կոչուած կարմիր կայսրութիւնը կը մօտենար իր վերջալոյսին: 80-ականներու կէսերուն Մոսկուայի ղեկին հասած Միխայիլ Գորբաչովի անուան կապուած երկու հասկացողութիւններ` հրապարակայնութիւն եւ թափանցիկութիւն (փերեսթրոյքա եւ կլասնոսթ), ստեղծած էին բազմաշերտ եւ բազմայարկ ալիքներ, որոնց...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Նկատի առնելով, որ մէկ կողմէ այս տարի Թուրքիոյ մէջ տեղի պիտի ունենան համապետական ընտրութիւններ (նախագահական եւ խորհրդարանական), իսկ միւս կողմէ` 25-27 նոյեմբեր 2022-ին Մատրիտի մէջ տեղի ունեցած Ընկերվար միջազգայնականի 26-րդ համագումարին վերահաստատուեցաւ նախորդ համագումարին (2017 թուականի Քարթախենայի մէջ տեղի ունեցած 25-րդ համագումարին) տրուած որոշումը, որ կը ձգտէր կազմակերպել «Արդեօք Հայոց ցեղասպանութեան թրքական ճանաչումը կարելիութիւն պիտի տա՞յ Թուրքիոյ եւ...

6 փետրուարը ահասարսուռ օր մը եղաւ Սուրիոյ ժողովուրդին ու սուրիահայութեան համար: Առաւօտեան վաղ ժամերուն սկսած ու իր ուժգնութեամբ եւ երկարատեւութեամբ վերջին յիսուն տարիներուն Սուրիոյ պատմութեան մէջ աննախադէպ համարուած երկրաշարժը ոչ միայն աւերներ գործեց, կեանքեր խլեց, այլեւ ահ ու սարսափի մատնեց ժողովուրդը: Բնութեան հարուածը այնքան ուժեղ էր, իսկ շարունակուող յետցնցումները` այնքան յաճախակի, որ մարդիկ օրեր շարունակ չկրցան յաղթահարել երկրաշարժին յառաջացուցած վախն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Գերմանիոյ Միւնիխ քաղաքին մէջ գումարուող Համաշխարհային խաղաղութեան խորհրդաժողովին առիթով, կազմակերպուած է բազմաձայն զրոյց մը, նուիրուած` հարաւային Կովկասի ապահովութեան: Զրոյցին կը մասնակցէին Վրաստանի, Հայաստանի, Ազրպէյճանի ղեկավարները (նախագահ կամ վարչապետ) եւ Եւրոպական Միութեան արտաքին գործերու ու անվտանգութեան քարտուղարը: Բազմաձայն զրոյցի ընթացքին, Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը կրկնած է իր կողմէ բազմիցս արտայայտուած յետպատերազմեան բանաձեւը. «Լեռնային Ղարաբաղ հասկացութիւն չկայ. Ազրպէյճանի մէջ չկայ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Արցախի առաջին պատերազմին, հայը իր կռուող տեսակը ցոյց տուաւ: Հիմա` եղերամայրերու նման ենք: ՀՐԱՆԴ ՏԷՐ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ  (պատմաբան) 28-8-2022 Կա՞յ հայ մը, որուն մտքէն կ՛անցնէր, թէ պիտի գայ այն օրը, ժամանակը, երբ ազգովին ականատես պիտի ըլլայինք ահաւոր եւ անըմբռնելի կացութեան մը, որուն հետեւանքը այնքա՜ն ծանր պիտի կշռէր, մեզ բարոյալքէր, հիասթափութեան մատնէր, բայց մանաւանդ` բացայայտէր ազգային ու պետական մակարդակի խարխուլ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեսունհինգ տարի առաջ, 20 փետրուար 1988-ին, Արցախի ժողովուրդը որոշեց դուրս գալ Ազրպէյճանի կազմէն եւ վերամիաւորուիլ մայր հայրենիքին: Աւելի առաջ, նախորդող տասնամեակներուն, Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարութիւնը եւ Վազգէն Ա. ամենայն հայոց կաթողիկոս պարբերաբար դիմած էին խորհրդային իշխանութիւններուն` Խորհրդային Հայաստանի վերամիաւորուելու խնդրանքով: Արցախի եւ Հայաստանի մէջ 1987-ին սկսաւ ստորագրութիւններու զանգուածային հաւաք` Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը Խորհրդային Հայաստանի վերամիաւորելու պահանջով: Լեռնային Ղարաբաղի...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Տիգրան ջա՛ն, Ես այն մարդը չեմ, եւ ոչ ալ դուն այն ընկերն ես, որուն  մահուան առիթով տխուր եւ յուզիչ խօսքեր արձանագրեմ... Հետեւաբար թոյլ տուր, որ  պատմեմ մեր ուսանողական կեանքէն որոշ դրուագներ, որոնց ընթացքին կը բացայայտուի նաեւ քու պոլսահայ ազնիւ մարդու, ջինջ հայու եւ հաւատարիմ ընկերոջ ուսանելի կերպարը... Ուրեմն. Երեւանի պետական համալսարան, հոկտեմբեր 1971 Սիրելի՛ ընթերցող, Ձախէն աջ՝ Լեւոն...

ՎԼԱՏԻՄԻՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ Արցախի Հանրապետութեան վաստակաւոր իրաւաբան Արցախի Հանրապետութեան ժողովրդի համար 2022 թուականի դեկտեմբեր ամիսը բուռն իրադարձութիւններով  բաւական յագեցուած էր: Դեկտեմբերի 3-ին Պաքուն պաշտօնական յայտարարութիւն տարածեց, որ Ազրպէյճանի Հանրապետութեան Քելբաջարի շրջանում սկսում են նախնական դիտարկում` ուսումնասիրելու օգտակար հանածոների հանքավայրերում ապօրինի շահագործման փաստերն Ազրպէյճանի այն տարածքում, որտեղ ժամանակաւորապէս ռուսական խաղաղապահ զօրախումբ է տեղակայուած (նկատի է առնուել Արցախի Հանրապետութեան ներկայիս Մարտակերտի շրջանի հիւսիսային...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Խօսքը, անշուշտ, բռնատիրութեան դէմ իր սեփական զայրոյթը բարձացնելու եւ մարտնչելու համաժողովրդական ըմբոստութեան մը մասին է, որ կը յիշատակուի  աւելի քան հարիւր տարիէ, պարզապէս որովհետեւ անոր թողած ժառանգը հիմք ու պատուանդան է եղած ազգային արժէքներու ու մարդկային պատուախնդրութեան առաւել բոցավառումին: Աւելի՛ն. հայ ժողովուրդի արդի պատմութեան մաս կազմող ու անոր էութեան հետ շաղախուած յատկապէս այս ապստամբութիւնը, պատմական դիպաշար ըլլալու առընթեր,...

Ա. Մ. Հայաստանի Հանրապետութիւնը, թրքական սալի ու ռուսական մուրճի հարուածներուն տակ, պարտուած դուրս ելաւ Թուրքիոյ դէմ պատերազմէն եւ 2 դեկտեմբեր 1920-ին իշխանութիւնը յանձնեց պոլշեւիկներուն: Համայնավար վարչակարգի հաստատումէն ետք ծայր առին հալածանքներ, զանգուածային ձերբակալութիւններն ու սպանութիւնները: Համատարած հալածանքներու եւ մահաբոյր մթնոլորտի պայմաններուն տակ ժողովրդային տարերային ապաստամբութիւնը սկսաւ 13 փետրուար 1921-ին: Առաջին անգամ զէնք բարձրացուցին Արագածի փէշերուն վերաբնակեցուած սասունցիները: Կռիւները հետզհետէ սաստկացան...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Բուն Բարեկենդանը Սուրբ Զատիկէն եօթը շաբաթ առաջ սկսող Մեծ Պահքին սկիզբն է: Բարեկենդան կը նշանակէ բարի կենդանութիւն: Բուն Բարեկենդանին նախորդող շաբաթ երեկոյեան եկեղեցւոյ վարագոյրը կը փակուի: Մեծ Պահքի ընթացքին վարագոյրը կը բացուի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչի մուտն ի Վիրապին, Ծաղկազարդին եւ Աւագ հինգշաբթի` Ոտնլուայի արարողութեան, նաեւ` Տեառընդառաջի եւ Աւետման տօներուն, եթէ անոնք հանդիպին Մեծ Պահքի շրջանին: Բուն Բարեկենդանը Մեծ...

ՀՐԱՆԴ Ծ. ՎՐԴ. ԹԱՀԱՆԵԱՆ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետը 16 յունուարին, ի խնդիր Արցախի, զօրաշարժի կոչ ուղղեց համայն հայութեան: Անկէ ամիս մը առաջ, 11 դեկտեմբերին, երբ մեր եկեղեցւոյ բարձրագոյն մարմինը նկատուող Ազգային Ընդհանուր ժողովը իր աշխատանքները կ՛աւարտէր, հայրապետը յընթացս Ս. պատարագի իր պատգամին մէջ յայտարարեց. «Հարկ է ժամանակներու նշանները ճի՛շդ կարդալ եւ ճի՛շդ կողմնորոշուիլ»: Մարգարէաշունչ կոչէն օր մը ետք, 12 դեկտեմբերին,...

 ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Արամայիս Պապայեանի հեղինակած երեք արարով, թատրերգութեան-կատակերգութեան վերնագիրն է երեք արարով, զոր ան գրած է 1968-ին: Թէեւ հեղինակը գրած է այս թատերախաղը աւելի քան յիսուն տարիներ առաջ, բայց արժէ մտածել վերնագիրին եւ անոր այժմէականութեան մասին: «Աշխարհը, այո՛, շուռ է եկել»: Աւելի քան յիսուն տարիներ առաջ գրուած ու օգտագործուած վերնագիրը այսօր որքա՜ն կը խօսի ներկայ աշխարհի մասին: Երկուշաբթի, 6...