Անդրադարձ

Հարցազրոյցը վարեց` ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ ՀԱՐՑՈՒՄ.- Անդրադառնանք հայկական իրականութեան մէջ հայ դպրոցին դերակատարութեան` անցեալէն մինչեւ այսօր: ՅԱԿՈԲ ՉՈԼԱՔԵԱՆ.- 1920-ական թուականներուն, երբ ձեւաւորուեցաւ սփիւռքը, կային երկու գլխաւոր վիճակներ` արեւմուտքն ու արեւելքը: Համաստեղը, Բենիամին Նորիկեանը, Վահէ Հայկը Արեւմուտք գացած մեր երիտասարդները ընդհանրապէս Կ. Պոլսոյ կամ Արեւմտեան Հայաստանի տարբեր գաւառներու դպրոցներէն շրջանաւարտներ էին, որոնք փոխադրուեցան Ֆրանսա, Ամերիկա եւ գաւառական գրականութեան ու Պոլսոյ արուեստագէտ...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ 2024 թուականին` ֆրանսահայ աշխարհահռչակ երգիչ Շարլ Ազնաւուրի 100-ամեակին առթիւ, համաշխարհային շարժանկարային պաստառներու վրայ կը յայտնուի Ազնաւուրի մասին առաջին գեղարուեստական շարժանկարը` «Պարոն Ազնաւուր»: Արուեստասէր հասարակութիւնը անհամբեր կը սպասէ այս ժապաւէնի նկարահանման աւարտին, կը սպասուի նաեւ, որ շարժանկարը իրադարձութիւն դառնայ շարժապատկերի արուեստին մէջ, քանի որ անոր նկարահանումներուն կը մասնակցին զանազան երկիրներէ դերասաններ, որոնց մէջ համաշխարհային շարժապատկերի աստղեր կան: Գլխաւոր դերը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Փրակայի մէջ 2022-ին լոյս տեսաւ հայկական հարցի չեխ նուիրեալ Կարել Հանսայի «Արեւելքի արհաւիրքները» գիրքը, բաղկացած` 364 էջերէ: Չեխերէն բնագիրին քննական թարգմանութիւնը կատարած եւ նախաբանն ու յառաջաբանը գրած է Փրակայի Կարլի համալսարանի փիլիսոփայութեան բաժանմունքի դոկտոր Աննա Կարապետեան: «Օրեր» համաեւրոպական ամսագիրի հիմնադիր, Կարել Հանսա ծնած է 1890-ին, Վիեննա եւ 1919-ին տեղափոխուած Փրակա: Եղած է անտառագործ: Դժբախտ, մերժուած սիրոյ պատճառով, առանց...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Շաբաթներէ, ամիսներէ ի վեր հայկական աշխարհի չորս ծագերէն ահազանգ ահազանգի ետեւէ կը հնչէ, թէ Ազրպէյճան, իր Թուրքիա-յենարանին կռթնած, կը պատրաստուի Արցախը հայաթափելու, Ցեղասպանութեան նորագոյն արարը իրականացնելու: Հայկական շեփորներէ հնչող կոչերը համապատասխան արձագանգ կը գտնեն միջազգային այս կամ այն ոլորտին մէջ. Լաչինի ճամբուն վերաբացման կոչերը իրարու կը յաջորդեն, Լա Հէյի միջազգային ատեանէն եւ այլ բեմերէ դրուած պահանջները կը կրկնուին...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Յաճախ կ՛արծարծուի այս հարցը, մանաւանդ` այս օրերուն, երբ խնդրոյ առարկայ կը դառնան` մեր տեսլականը, խորհրդանիշերը եւ համոզումները, որոնք մեր Զարթօնքէն ասդին կազմաւորուած ու բիւրեղացած ըլլալ կը թուէին, ու կ՛ակնկալէինք, որ ստացած ըլլային համազգային բնոյթ: Անոնց հարցականի տակ դրուիլը այսօր մեզի կը ստիպէ վերադառնալ մեր հիմնական արժէքներուն, վերստին հասկնալ զանոնք եւ ի հարկին`    վերաբանաձեւել ներկայ պայմաններու լոյսին տակ: Յօդուածը, որ...

ԼՈՌԻ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Քանատայէն Հայաստան ճանապարհին աշխարհն ու արեւը տեսայ օդանաւի բարձրագոյն դիտանկիւնէն: Մեր թռիչքի ու ժամանած երկիրներու ժամերուն զուգադիպութեան շնորհիւ` չորս ժամուան մէջ թէ՛ մայրամուտ, թէ՛ արեւածագ տեսանք: Կարծես` կը հետեւէինք արեւին ուղղութեան ու զայն հետապնդելով` գրեթէ ամբողջ թռիչքին տեւողութեան մնացինք լոյսի մէջ: Առիթը ունեցայ աչքերովս տեսնելու, որ, թէեւ արեւը մար կը մտնէր մէկ շրջանի վրայ, ուրիշ շրջան մը կը...

ԳԱՌՆԻԿ Ա. ՔՀՆՅ. Գ. Վարազդատ (Վազգէն Էթիեմեզեան), «Շաբթուան մտածումը», Պէյրութ, 2023: Խմբագիր` Վիգէն Աւագեան: Հրտ. ՀՅԴ Լիբանանի ԿԿ-ի Դաստիարակչական յանձնախումբին: **** Վաղամեռ մտաւորականի մը հատորն է այս: Հրատարակութիւնը ձեռնարկուած է անոր ծննդեան 80-ամեակին առիթով: Վ. Էթիեմեզեան գրական-գեղարուեստական գրիչ մը ունեցած էր, սակայն աւելի հրապարակագիր մըն էր: Հատորին մէջ ամփոփուած են, ինչպէս խմբագիրը կ’ըսէ, «քաղաքական-քաղաքագիտական, ընկերային-իմաստասիրական» բնոյթի 200 յօդուածներ, որոնք լոյս...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Մեր անհատական եւ հաւաքական կեանքին մէջ ընդունուած իրողութիւն մըն է այն, որ գոհ կ’ըլլանք եւ գոհ պէտք է ըլլանք, երբ նպատակի մը ճամբուն վրայ դրական իրագործումներու կը հասնինք, սակայն ամէն գոհունակութեան պէտք է ընկերանայ մեր անդրադարձումը` հաւանական թերիներու, անտեսուած եւ լրացումի կարօտ կէտերու, որովհետեւ անհատական թէ հաւաքական կեանքի մը թերացումները, սխալները, նոյնիսկ ձախողանքները անխուսափելի են...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Գարեգին Վարդապետեան Բժիշկ Գարեգին Վարդապետեան ծնած է Մարաշ, 1881-ին: Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Զմիւռնիոյ Ամերիկեան քոլեճին մէջ, 1897-1901: Երեք տարի ուսուցչութեան պաշտօն վարած է նոյն քոլեճի նախակրթարանի բաժնին մէջ: 1905-ին անցած է Պէյրութ եւ ամերիկեան համալսարանին մէջ հետեւած է բժշկութեան: Վկայուած է 1909-ին` ստանալով բժիշկի տիտղոս: Վերադարձած է ծննդավայրը, ուր երկու տարի աշխատած է իբրեւ...

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԵԼԵԱՆ Ե՛ւ երգիծանք ե՛ւ խծբծանք... Նոր բնակարան մեր տեղաշարժէն ետք, գրադարանս կարգի դրած միջոցիս յանկարծ ուշադրութիւնս գրաւեց տարիներ առաջ, իննուսանական թուականներուն, Լիբանանի այցելութեանս նուիրուած ու «Ողջոյն յաւերժական Լիբանան» վերտառութեամբ լոյս տեսած հատորս, որուն վերջին օրինակն ալ, կը կարծէի, անհետացած էր: Եւ իբրեւ հետեւանք այնտեղ շօշափուած հարցերուն`յանկարծ սկսան զիս խոցել ու տանջել անցեալի յիշատակներս… Ինչո՞ւ այնքան պիտի տանջուէի անցեալին գրուած ...

ՍԵԼԼԱ ԹՆՃՈՒԿԵԱՆ Ուիլիըմսարոյեաններու եւ վրացեաններու դպրոցներէն սերած ու հետեւորդ Ռիչըրտ Յովհաննէսեան իր երիտասարդ տարիքին հայերէն սորվելու փափաքով եկած է Պէյրութ` Համազգայինի հայ ճեմարան: Ան բախտը ունեցած է աղբալեաններու եւ շանթերու հիմնած հաստատութեան երդիքին տակ աշակերտելու Վրացեանին, Կարօ Սասունիին եւ այլոց, ուր ստացած է իր ազգային եւ հայրենասիրական կազմաւորումը: Ան յաճախ իր դասախօսութիւններուն իբրեւ նախաբան` լուսարձակի տակ կը բերէր այդ շրջանը,...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Տարիներ առաջ դարձեալ Տիթրոյիթ էի: Շաբաթ կէսօրէ ետք մըն էր, Ս. Սարգիս եկեղեցի: Հաւաքուած ենք: Եկած ենք ընտանեօք, եղբօրորդի սանուկիս պսակ-հարսանիքին ներկայ գտնուելու: Կը հաւատամ, որ մարդու կեանքին մէջ կան վայրկեաններ, որոնք առանց ազդանշանի, անակնկալ կերպով անոր միտքի խորերէն կը յայտնուին, անոր էութիւնը կը գունաւորեն, տարբեր զգեստներ կը հագցնեն անոր յուշերուն, որոշ ժամանակի մը համար մտովի կ՛անջատեն իր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Դեսպան Կրինֆիլտ, Միրզոյեան եւ Վոսորնու Ի՞նչ ծնաւ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի 9397-րդ նիստէն: Մինչեւ ամբողջական տեղեկութիւններու մէկտեղումը, ստիպուած ենք աչքի առջեւ ունենալ այն մասնակի տեղեկութիւնները եւ տեղեկագիրները, ճառերը, որոնք կազմեցին Հայաստանի պահանջով 16 օգոստոս 2023-ին գումարուած նիստին մասնակի պատկերը: Նախ եւ առաջ` քանի մը նկատողութիւն: Նիստը տեղի ունեցաւ Միացեալ Նահանգներու ներկայացուցիչին նախագահութեամբ: Այժմու նստաշրջանին նախագահը Միացեալ Նահանգներն է: Կարճ...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ  2.- Խալիֆայութեան Մը Շեմին 15 մարտ 2011 թուականին Սուրիոյ հարաւային շրջաններէն` Տարաայի նահանգէն, լարուածութիւնը ծայր առաւ եւ աննախատեսելի քաղաքացիական ներքին տագնապի վերածուելով` տարածուեցաւ երկրի ամբողջ տարածքին: (1) Իտլիպի նահանգը ընդհանրապէս եւ Ճըսըր Շղուրէն դէպի հիւսիս մինչեւ Եագուպիէ 15 քիլոմեթր տարածքները եւ անկէ անդին մինչեւ թրքական սահման, մօտաւորապէս 5 քիլոմեթր հեռաւորութեամբ, մեծամասնութեամբ սիւննի արաբ գիւղերով շրջապատուած տարածաշրջանին մէջ,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Արդէն աւելի քան հարիւր տարիէ ի վեր, ըստ պահու եւ ըստ միջազգային կացութեան, պատշաճեցումներով առաջնորդուած ենք` ենթարկուելով օտար ուժերու. այնպէս որ, կարծէք թաղային կամ կիրակնօրեայ շուկայի մէջ մանրավաճառութիւն կ’ընենք: Դադրած ենք ըսելէ, չենք ըսած, թէ ի՛նչ է հայ ժողովուրդի ՃՇՄԱՐԻՏ ԵՒ ԴԻՒԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԽԱՐԴԱՒԱՆԱՆՔՆԵՐԷ ԶԵՐԾ ԻՐԱՒՈՒՆՔ-ը, զոր եթէ չյաջողինք պաշտպանել, անոր տէր մնալ, ՀԱՅ ԱԶԳ չի մնար: Տգէտի վերաբերում...

ՐԱՖՖԻ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ «Հայ-թրքական յարաբերութիւններում կա՛մ փորձելու են մեզ ծնկի բերել` զիջումներ պարտադրելով, կա՛մ էլ պարզապէս ճանապարհը չեն բացի» ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Յարաբերութիւնը երկկողմանի կամ փոխադարձ գործառոյթ է: Կարելի չէ մէկ կողմի մասնակցութեամբ կամ գործակցութեամբ յարաբերիլ, կապակցիլ, հաղորդակցիլ: Եւ, այսպէս կոչուած, հայ-թրքական յարաբերութիւնները որեւէ ժամանակ չեն եղած համագործակցութեան շարժառիթ, այլ` լոկ մէկ կողմի ծրագիրներու իրականացման միջոց` կապիտուլացիա: Դաշնակցութեան հաւատաւոր զինուորագրեալներէն ընկեր Վահան...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ոեւէ ազգի մէջ երիտասարդութիւնը հասարակութեան ամէնէն կենսունակ ու աշխուժ տարրը կը ներկայացնէ: Անկէ կախեալ է բաւարարաչափ աշխատուժի եւ տնտեսական բարօրութեան ու աճի գոյութիւնը, ինչպէս նաեւ` պետութեան ու ազգի անվտանգութիւնն ու ապագան: Թշնամիները լաւապէս կը գիտակցին այս բոլորին: Հայոց ցեղասպանութեան առաջին թիրախները երիտասարդութիւնն ու մտաւորականութիւնն էին: Երիտասարդութիւնը` իբրեւ ժողովուրդին ֆիզիքական ուժը, դիմադրութեան կարողութիւնը, իսկ մտաւորականութիւնը` իբրեւ ժողովուրդին միտքը, կողմնորոշուելու...

«Ամէն բան պատրաստ է, եթէ մեր միտքն ալ այդպէս է» ՈՒԻԼԻԸՄ ՇԷՅՔՍՓԻՐ Ժամանակի դէմ մրցումի մը դէմ յանդիման կը գտնուի Արցախի Ազգային ժողովի նորընտիր նախագահ Դաւիթ Իշխանեանը: Ժամացոյցի սլաքին իւրաքանչիւր թըքթըքոցը` յառաջացումը, հետզհետէ աւելի դժնդակ կացութիւն կը ստեղծէ պաշարուած Արցախին համար: Հետեւաբար շնորհաւորանքի եւ փրոթոգոլային` յաջողութեան մաղթանքներու ժամանակը չէ: Իր կարճ (ու կտրուկ) խօսքին մէջ այդպէս ալ ըսաւ Դաւիթ Իշխանեանը:...

Ձեր անունները ահագին` Դողահար կողերուն խորը կ՛ապրին` Դո՜ւք, այլեւս անմահօրէն` Ժիրայր, ու Պետօ, ու Փարեան կ՛աղաղակուիք, Ու Գնունի, ու Արամեան, ու Սերոբ, ու Դեւեան... Դուք էիք որ կործանումի ու փրկութեան ճգնաժամերուն Շղթայազերծումներու ահազանգերը հնչեցուցիք... «ԱՍՏՈՒԱԾԱՑՈՒՄԸ», ՍԻԱՄԱՆԹՕ ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Քանի մը ամիս առաջ ե-նամակով մը ստացած էի հետաքրքրական գրութիւն մը: Ուղարկողը մեր սիրելի բարեկամ-ուսուցիչն էր, որուն բանասիրական մտքին ու հայոց լեզուին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութիւնը վերջապէս դիմեց ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին` պահանջելով արտակարգ նիստ գումարել, քննելու համար ցեղասպանութեան ենթակայ շրջափակուած արցախցիներու հարցը: Ըստ Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Արայիկ Յարութիւնեանի, Հայաստանի կառավարութիւնը իր դիմումով` ընդառաջած է Արցախի իշխանութիւններու խնդրանքին: Արցախ չէր կրնար նման դիմում կատարել, որովհետեւ անդամ չէ ՄԱԿ-ին, ուստի իր փոխարէն անդամ պետութիւն մը պէտք է կատարէր դիմումը: Ապահովութեան խորհուրդը անգամ մը արդէն...