Յօդուածներ

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Ականջացաւը (otalgia, earache) յաճախակի երեւցող ախտանշան մըն է, որ կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի եւ առանց սեռի ու ցեղային խտրութեան: Անիկա ականջին շուրջը զգացուած ցաւն է: Ականջացաւը լաւապէս հասկնալու համար պէտք է գիտնանք, նախ եւ առաջ, ականջի կազմուածքը: Ականջը կազմուած է երեք մասերէ` արտաքին ականջ, միջին ականջ եւ ներքին ականջ: Արտաքին, միջին եւ ներքին ականջ Ա. Արտաքին...

Բազմաշնորհ ու տաղանդաշատ մտքի եւ մշակոյթի մշակ, ազգային-պետական ղեկավար գործիչ եւ քաղաքական-հասարակական անձնուէր առաջնորդ մը եղաւ Աղբալեան, որ իր կեանքը աւարտեց տարագրութեան մէջ՝ իբրեւ մեծ մանկավարժ եւ հանրային դաստիարակ, իր անունը անջնջելիօրէն կապելով Համազգայինի Հայ Ճեմարանին (հետագային «Նշան Փալանճեան», իսկ այժմ «Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան»)։ Բառին խորագոյն եւ ընդգրկուն իմաստով՝ Հայաստանի ու հայութեան արդի ժամանակներ մուտքին եւ ինքնահաստատումին Առաքեալը եղաւ...

Միացեալ Նահանգներու նախագահին անկանխատեսելիութեան եւ անոր կապուած վտանգաւորութեան մասին հարուստ վերլուծական գրականութիւն կայ միջազգային կեդրոններու հրապարակումներուն եւ յատկապէս միջազգային մամուլին մէջ: Նախորդ վարչակարգին օրով դէպի բնականոնացում ընթացող իրանաամերիկեան եւ Քուպա - Միացեալ Նահանգներ յարաբերութիւնները կտրուկ շրջադարձներ կատարած են արդէն: Տակաւի՛ն. հարաւամերիկեան տարածաշրջանին մէջ  թէժ իրավիճակներ կը ստեղծուին Ուաշինկթընէն Քարաքաս սպառնական ոճի հռետորաբանութեան առաստաղի բարձրացումով: Կեդրոնական Ամերիկայէն անցնելով Հարաւային Ամերիկա, հասնելու...

Ի Յիշատակ Ս. Վահագնի (Գրիգոր Նալպանտեան) (Պանք Օթոմանի Մասնակից Հնչակեան Յեղափոխական) ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Յեղափոխական աշխատանքի եւ անձնազոհութեան մասին է խօսքը: Ազգային գիտակցութեան, ժողովրդասիրութեան եւ հայրենապաշտութեան վառ օրինակներ լոյսին բերելու մասին է վերեւ յիշատակուածը: Հակաթուրք պայքարի քառուղիներու ամբողջ տեսադաշտին մէջ, միասնական  ոգիի շեշտն է, որ կը դրուի ամէն քայլափոխի: Աւելի՛ն. թէեւ երփներանգ բայց մէկ ուղղութեամբ ծածանող դրօշին ծառայելու եւ անոր հովանիին...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Այսօր` օգոստոս 10: Սեւրի դաշնագրի տարեդարձ: 1920: Շուտով` հարիւր տարի: Համակարգիչիս շտեմարանէն էջ մը պարզուեցաւ եւ զիս կրկին մղեց մտածելու, տարեդարձի մը յուզումէն աւելի, զիս մղելով անմիջականէն անդին եղող ցաւագին անմիջականի մասին մտածելու: Նոյն խորագրով յօդուած մը գրած էի քսան տարի առաջ, 7 յունուար 1997-ին*: Դժբախտաբար այն օրէն ի վեր ոչ միայն «վերակառուցում» տեղի չէ ունեցած, այլ հայկական...

ՅՈՎԷԼ ՇՆՈՐՀՕՔԵԱՆ Սիրելի՛ Յակոբ, Ժամը չորսն է: Առտուան չորսը: Մէկը անց անկողին մտայ: Գործերու մէջ թաղուած եմ: Երէկ ամբողջ օրը հեռաձայնային կապերով, հանդիպումներով զբաղած էի: Հազիւ ժամը վեցին ազատ եղայ եւ անցայ ե-նամակներուս պատասխանելու: Ժամը ութին արագ պատառ մը կերայ եւ Անիին հեռաձայնեցի` մեր հանապազօրեայ «Սքայփ»-ի հանդիպման համար` խօսեցանք` ո՞ր յաճախորդէն ի՛նչ պատուէր ստացած էինք, ո՞ր երկիրը ի՛նչ հարց ունէինք`...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Հայաստանի զարգացման հիմնադրամի (ՀԶՀ) գործադիր տնօրէն Արմէն Աւագ Աւագեան եւ ՀԶՀ յետ-ներդրումային սպասարկման խումբի ղեկավար Հայկ Միրզոյեան հայկական ազգային խորհրդանշաններ եւ զինանշաններ հետազօտող, ուսումնասիրութիւններու հեղինակ Հայկ Դեմոյեանի հետ քննարկած են հայոց պետականութեան խորհրդանիշները յուշանուէրներու վերածելով տարածելու ծրագիրը: Հիմնադրամի լրատուական ծառայութիւնը կը յայտնէ, որ Հայկ Դեմոյեան հիմնադրամի ներկայացուցիչներուն տրամադրած է հայոց արքաներու դիմապատկերներու լուսանկարները (բարձր կէտայնութեամբ), որոնց հիման...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ «Ֆիշ այ արթ» մշակութային հիմնադրամին իտալական գործընկեր «Պլու նոլեճ էսոշիէյշըն»-ի նախաձեռնութեամբ, յանձինս` ընկերութեան տնօրէն Օրիեթա Թրեւիզանաթօ Զամպիերիի, սեպտեմբերին կը նախատեսուի բեմադրիչ Ջիւան Աւետիսեանի «Վերջին բնակիչը» ժապաւէնին ներկայացումը Իտալիոյ մէջ, Վենետիկի շարժապատկերի փառատօնին ընթացքին: Նախատեսուած են հանդիպումներ եւ քննարկումներ շարժապատկերի բնագաւառի ականաւոր ներկայացուցիչներու, բեմադրիչներու, վաճառող ընկերութիւններուն եւ արտադրողներուն հետ` «Վերջին բնակիչը» ժապաւէնին, բեմադրիչին յաջորդ` «Դրախտի դարպասը» ժապաւէնի նախագիծին...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Ղազախստանի մէջ Հայաստանի դեսպանատան առաջին քարտուղար, «Ասթանա էքսփօ»-ի մէջ Հայաստանի տաղաւարի յանձնակատարի տեղակալ Մհեր Բադալեան յայտնեց, որ Ղազախստանի մէջ տեղի ունեցող «Ասթանա Էքսփօ- 2017» մասնագիտացած միջազգային ցուցահանդէսի ծիրին մէջ 16 օգոստոսին տեղի պիտի ունենայ Հայաստանի ազգային օր: Մհեր Բադալեանի համաձայն, նախատեսուած են շարք մը նախաձեռնութիւններ, որոնց լոյսին տակ պիտի ներկայացուին հայկական մշակոյթն ու Հայաստանի զբօսաշրջային կարելիութիւնները: «10...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻԱ ԱՐԱՊԱԹԼԵԱՆ Անցնող 12 տարիներուն յաջորդաբար, ամէն ամառ, քանատահայ Հայդուկ, Այտա, Տեսիլ եւ Պատրոյգ Շամլեանները Արցախի Շուշի քաղաքին մէջ կը վարեն «Արամ Մանուկեան Ճամբար»-ը: Ամառնային այս ճամբարին կը մասնակցին Շուշիէն եւ մերձակայ բնակավայրերէն 450-է աւելի երեխաներ, որոնց սպասարկող անձնակազմի թիւը աւելի քան 25 է: Ճամբարի օրակարգը հետեւեալն է. առաւօտեան` նախաճաշ, որմէ ետք ճամբարականները  «Հայր Մեր» կ՛աղօթեն եւ Հայաստանի ու...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայկական ինքնութեան, հայկական համայնքներու, հայկական թաղամասերու եւ սփիւռքի հայկական գաղութներու մասին խօսելու կամ գրելու ընթացքին երբեմն կը յայտնուի «կեթօ» բառը եւ անոր հոլովումները, որոնք կը գործածուին նաեւ իբրեւ ածական` ընդհանրապէս ներկայացնելու համար բացասական` յոռի, նուաստացուցիչ վիճակ: Կ՛արժէ հասկնալ այս բառին ծագումը, գործածութիւնը եւ իսկական իմաստը: Կեթօ` ghetto անգլերէնէ հայերէն բառարանին մէջ (1) կը նշանակէ հրէական թաղ, այլ բառարանի...

Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի Իրան այցելութիւնը, նորընտիր նախագահ Հասան Ռուհանիի երդման պաշտօնական արարողութեան առթիւ, պատճառ դարձաւ, որ կատարուին աւելի խոր քննարկումներ եւ խօսակցութիւններ` երկու երկիրները յուզող հարցերու առնչութեամբ: Երկուստեք միայն ուժանիւթի, ելեկտրականութեան, կազի, փոխադրութեան եւ հաղորդակցութեան կամ երկու երկիրներու տարածքներով Ծոցը Սեւ ծովուն հետ կապող միջազգային փոխադրական եւ տարանցիկ ուղիներու օգտագործման կարեւորութեան մարզերը կամ երկու երկիրներուն միջեւ ելքի եւ մուտքի...

«ԱԼԻՔ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1890 թւականի Սարգիս Կուկունեանի ձախորդ արշաւանքից եւ նոյն թւականի «Գում Գափուի», այնուհետեւ 1895 թ.-ին Հնչակեանների կազմակերպած «Բաբ Ալիի» խաղաղ ցոյցերից յետոյ, Հայ ազատագրական պայքարում մարտավարական փոփոխութիւնն այլեւս անհրաժեշտութիւն էր: Ազատագրական պայքարի խաղաղ ու պաշտպանողական կեցւածքները փոխարինւեցին յարձակողական-աննախադէպ քայլերով, որոնց խիզախ ու շշմեցուցիչ մեկնարկային օրինակը հանդիսացաւ 1896 թւականի օգոստոսի 14-ին Ստամբուլի (Պոլիս) Օտոմանեան բանկի գրաւումը…...

14 Օգոստոսին, Օսմանեան Կայսրութեան մայրաքաղաք Կոնստանդնուպոլիսը թատերաբեմ դարձաւ քաղաքական ահաբեկչութիւններու պատմութեան մէջ աննախադէպ գործողութեան մը։ 1896ի Օգոստոս 14ին, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Պոլսոյ Կեդրոնական Կոմիտէի որոշումով եւ Բաբգէն Սիւնիի ղեկավարութեամբ գործադրուեցաւ օսմանեան կայսերական դրամատան Պանք Օթոմանի գրաւման յանդուգն ծրագիրը։ Ոչ միայն Օսմանեան Կայսրութեան ելեւմտական կեանքին մայր երակը, այլեւ եւրոպական դրամագլուխներու ու գործառնութեանց դրամական–տնտեսական գլխաւոր կեդրոններէն էր Պանք Օթոմանը։ Յատկապէս ֆրանսական եւ...

ՄԱՐՏԻԿ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ 27 յուլիս 2017 երեկոյեան Ժիպէյլի Պիպլոսի փառատօնի ձեռնարկներու ծիրին մէջ  միջազգային համբաւ վայելող, նախկին լիբանանահայ Արա Մալիքեանի եւ անոր խումբին նուագահանդէսը կայացաւ գերազանցապէս գեղեցիկ եւ նորարարական բարձր մակարդակով: Վստահ եմ, որ ներկաները ապրեցան գեղեցիկ եւ որակաւոր նուագահանդէս մը ըմբոշխնած ըլլալու հպարտալի բաւարարութիւն, մանաւանդ որ արուեստագէտ Արա Մալիքեան նախկին լիբանանահայ է եւ` շատերուն ծանօթ ու բարեկամ: Այս առիթով ունեցած...

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ Սփիւռքահայ գրագէտ Վահրամ Մաւեան, որ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հաստատութեան հայկական գրասենեակին աշխատակիցն էր միաժամանակ, Պոլիս իր հերթական այցելութենէն ետք բաւական խօսուն վերնագիրով մը կը կնքէ իր տպաւորութիւնները գրառած մէկ յօդուածը` «Քաղաքը, որ կ՛ապրի իր մեռելներով»: Միայն Մաւեա՞նը միթէ... Քանի՜-քանի այցելուներ, իրենց Պոլիս կեցութեան շրջանին, նոյնիսկ պոլսեցիներ` դպրոցական ըլլան թէ շրջանաւարտ, գերեզմանատուներու մէջ կ՛որոնեն իրենց անցեալը, յագուրդ կու տան պատմութեան...

ՄԱՐԱԼ ՍԻՄՍԱՐ, «Արձագանգ» Գորիսը Ստեփանակերտին կապող ուղիին վրայ ճամբորդին ուշադրութիւնը կը գրաւեն կարմիր տանիքներով շարք մը տուներ` կանաչ հովիտի մը մէջ հաստատուած: Ատիկա Առիաւան գիւղն է, որ կը գտնուի Քաշաթաղի շրջանին մէջ, Բերձորէն 15 քմ, իսկ Ստեփանակերտէն 70 քմ հեռաւորութեան վրայ: Այս գիւղը արդիւնքն է լիբանանահայ գործարարներ համախմբող «Արցախ ռուց ինվեսթմընթ» (ԱՌԻ) հիմնադրամին եւ Արցախի Հանրապետութեան կառավարութեան համագործակցութեան` խթանելու նպատակով...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայաստանի մէջ գումարուեցան «մամուլի խորհրդաժողով»-ներ: Մամուլ եզրով նկատի ունիմ հաղորդակցական միջոցները ընդհանրապէս` տպագիր, ձայնասփիւռային, հեռատեսիլի եւ ի հարկին` համացանցի: Ֆրանսա, Ամերիկաներ, Անգլիա, Սէուտական Արաբիա կամ այլ երկիրներ, նման խորհրդաժողովներ չեն գումարուիր: Եթէ Հայաստանի մէջ անոնք կը գումարուին, եւ անոնց կը մասնակցին Հայաստանէն եւ սփիւռք(ներ)էն հաղորդակցական միջոցներու աշխատաւորներ, կը նշանակէ, որ ըսելիք եւ ընելիք կայ, նոյնիսկ եթէ ոմանց համար...

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ Առաջնագծից 800 մեթր հեռաւորութեան վրայ, կրակոցների ձայների ներքոյ Մատաղիս համայնքի ձկնկիթի գործարանը նախատեսում է տարեկան 15-20 թոն սեւ ձկնկիթ ստանալ: Ձկնկիթի Աճեցումից Մինչեւ Սեւ Արտադրութիւն Արցախի տնտեսական մեծածաւալ նախագծերից մէկի` «Golden-fish-k» ընկերութեան հիմնումը զուիցերիահայ Վարդան Սրմաքէշի գաղափարն է: Գործարարի ներդրումներն Արցախում անցնում են մի քանի տասնեակ միլիառ դրամի սահմանը` գիւղատնտեսութիւն, դրամատնային համակարգ, ջրաելեկտրակայան, հանքարդիւնաբերութիւն եւ ձկնաբուծութիւն: Գրանցուած տնտեսական...

Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան խորհրդարանում Թեհրանի եւ հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր դոկտ. Խանլարեանը ասորիների ցեղասպանութեան նահատակների մեծարման միջոցառման ժամանակ զօրակցել է ասորական համայնքին եւ ելոյթ ունենալով` նշել, որ ցեղասպանութիւնը մեր երկու` հայ եւ ասորի ժողովուրդների ընդհանրական  ցաւն է, եւ կարեւորութեամբ յաւելել, որ Հայաստանը հանդիսանում է առաջին երկիրը, ով պաշտօնապէս ճանաչել եւ դատապարտել է օսմանական Թուրքիայի կողմից իրականացուած ասորիների ցեղասպանութիւնը: Իրանահայ պատգամաւորը շարունակելով...