Յօդուածներ

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ «Ջանալ փոխադարձ հասկացողութիւն եւ առնուազն քարոզչական գետնի վրայ իրերօգնութեան կապեր հաստատել այլ ազգային-ազատագրական եւ յեղափոխական շարժումներու հետ»: (Հատուած` ՀՅԴ 22-րդ Ընդհանուր ժողովի որոշումներէն) Ռոստոմը իր ուսանողական տարիքէն իսկ աշխուժ մասնակիցը եղած է ռուսական գիւղացիական-ընկերվարական նարոդնիկական շարժման: Ան ռուսական ցարական կայսրութեան մէջ ապրող հպատակ բոլոր ազգերու ներկայացուցիչներուն հետ, կողք-կողքի, բողոքի դրօշը պարզած էր ընդդէմ ցարական բռնատիրական, ամբողջատիրական, բացարձակ միապետական...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Գաղափարաբանական հարցերու վերաբերող «Ազդակ յաւելուած»-ի առաջին թիւը նուիրուած էր Երուանդ Ֆրանգեանին, որուն մասին անդրադարձ մը կատարելով` կը յայտնէի հոն, որ անոր պատմափիլիսոփայական տեսութիւնները  քննադատաբար կը հակադրուէին Մարքսի նիւթապաշտութեան եւ կը յանգէին համադրական մոնիզմի`հիմնաւորելով այն թեզը, որ պատմութեան անիւը յառաջ կը մղուի առարկայական (տնտեսական) պայմաններու եւ ենթակայական (մարդ-գաղափար) գործօններու համարժէք փոխներգործութեամբ, եւ կ՛աւելցնէի, որ այդ թեզը կազմած է հիմքը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բոլոր ժամանակներու մէջ քաղաքականութիւնը եղած է անհեթեթութեան գիտութիւնը: Սթեֆըն Զվէյկ Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած թաւշեայ-յեղափոխութիւն-իշխանափոխութիւնը պէտք է դիտել պատմութեան ընդհանուր ընթացքին մէջ. հոլովոյթ, փորձեր, փորձառութիւն, յաջողութիւն, ձախողութիւն, բազմաթիւ եւ դարերու վրայ տարածուող յեղափոխութիւններու մութէն-լոյսէն անջատուող եւ ժամանակները դրոշմող արտակարգ մեծ մարդեր: Միշտ պէտք է մտածել, որ պատմութիւնը մեզմով չի սկսիր եւ մեզմով պիտի չաւարտի, եւ գերեզմանատուները լիքն են...

Յունիս 10-13 Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը հիւրախաղերով ներկայացաւ հայաստանեան հանդիսատեսին` ամերիկացի թատերագիր Նիլ Սայմընի «Տը կուտ տաքթըր» կատակերգութեամբ, Յակոբ Տէր Ղուկասեանի բեմադրութեամբ: «Տը կուտ տաքթըր»-ը ներկայացուեցաւ Գիւմրիի (Վ. Աճեմեանի անուան պետական տրամաթիքական թատրոն), Վանաձորի (Յովհ. Աբելեանի անուան պետական դրամատիկական թատրոն) եւ Երեւանի մէջ (Սօս Սարգսեանի անուան Համազգային պետական թատրոն): Այս առիթով հրապարակուած հաղորդագրութեան մէջ կը նշուի, որ «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Մանկապարտէզի երեխաներն անգամ գիտեն, որ «ձախ»-ը կողմի մը իմաստը ունի եւ անոր հականիշն ալ «աջ»-ն է: Ձախ ձեռք, ձախ ականջ, ձախ կողմի մայթ, ձախ դառնալ, ձախէն քալել եւ այլն: Իբրեւ իրեն հոմանիշ` ունինք «ահեակ» բառը, որ շատ քիչ կը գործածուի: Ատոր կը հանդիպինք երբեմն եկեղեցական լուրերու մէջ. «Եպիսկոպոսը միւռոնով օծեց ձեռնադրեալ քահանային աջ ու ահեակ ափերը»: «Ձախլիկ» եւ...

ԿԱՐԷՆ ՄԱՆՈՒՋԱՐԵԱՆ Էլֆիք Զոհրաբեանի «Բիւրեղապակէ մարդը» հեքիաթների ժողովածուն նշանաւորում է ժանրի զարգացման նոր մակարդակը: Պահպանելով դասական հեքիաթի կաղապարային ինչ-ինչ յատկանիշներ` հեղինակը ժանրը հարստացրել է ե՛ւ բովանդակային, ե՛ւ կառուցուածքային տեսանկիւններից: Է. Զոհրաբեանի հեքիաթագրութեան առանձնայատկութիւններն ըմբռնելու համար անհրաժեշտ է յիշել Մ. Բախտինի` ժանրերի տեսութեանը վերաբերող դիտարկումները. «Գրական ժանրն իր բնոյթով արտացոլում է գրականութեան զարգացման ամենահաստատուն, «մշտնջենական» միտումները: Ժանրում պահպանւում են հնամենիութեան չմեռնող...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նորանկախ Հայաստանի Հանրապետութեան ապրուստի դաժան պայմաններուն մասին ուղղակի եւ անուղղակի անդրադարձ կատարուեցաւ այս յօդուածաշարքին ընթացքին` սով, համաճարակներ` բծաւոր տիֆ, մալարիա, քոլերա եւ այլն, որոնց պատճառով 1918-ի աշունէն մինչեւ 1919-ի գարուն` մահացաւ աւելի քան 150 հազար մարդ: Առաւել եւս, կային 45 հազարէ աւելի որբեր, հարիւրհազարաւոր գաղթականներ (6 դեկտեմբեր 1918-ին` 350 հազար (1))` Արեւմտահայաստանէն եւ պատերազմի գօտիներէն, անգործութիւն եւ մնայո՛ւն...

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն ԶԱՒԷՆ ԱԲՂ. ՆԱՃԱՐԵԱՆ Հայաստանեայց առաքելական սուրբ եկեղեցին տարուան ընթացքին երեք անգամ կը տօնախմբէ ու կը նշէ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչի յիշատակը: Այսպէս, մեր եկեղեցին ունի իր Վիրապ մուտքի, Վիրապէն ելքին եւ նշխարներու գիւտին նուիրուած երեք տօներ: Համայն քրիստոնէական եկեղեցւոյ պատմութեան մէջ ունինք բազմաթիւ տօներ, որոնք կը ծառայեն` յիշեցնելու մեզմէ իւրաքանչիւրին, որ ժամանակին ապրած է սուրբ մը, ճգնաւոր...

ԹԱՄԱՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Արուեստագիտութեան դոկտոր «Երազումս մի մաքի Մօտս եկաւ հարցմունքի. - Աստուած պահի քո որդին, Ո՞նց էր համը իմ  ձագի...» ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ                 Տողեր, բխած հանճարեղ Յովհաննէս Թումանեանի մտքից եւ սրտից, տողեր` տիեզերական անընդգրկելի ողբերգութիւն... Ողբերգութիւն, որն ըստ էութեան մեծապէս յարում է մայր արմատին, մօր սրտին: Մայրական յաւերժող ողբերգութիւն, որ ապրում է մարդկութեան հետ համաքայլ աշխարհի արարման օրից: Իր զաւակի...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ապրիլ 2018-էն ի վեր նկատելի երեւոյթ է Լիբանանի մէջ հայ երիտասարդ ընտանիքներու ներգաղթի ալիքը դէպի Հայաստան: Լիբանանը` իբրեւ ինքնուրոյն գաղութ, յառաջադէմ իր կեցուածքով դարձեալ  կու գայ սփիւռքահայ համայնապատկերին մէջ իր ուրոյն դիմագիծը արձանագրելու: Ո՛չ ապահովական, ո՛չ տնտեսական եւ ո՛չ ալ քաղաքական պատճառներու իբրեւ արդիւնք կ՛արձանագրենք այս իրողութիւնը: Ճիշդ է` տնտեսական ճգնամաժի մէջ է Լիբանանը, սակայն Հայաստանն ալ յուսադրիչ...

ՄԱՐՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Բանն ասանկ եւ ոչ  բամբասանք: Հայաստանի մամուլը, տպագիր թէ հեռատեսիլային, անդադար կը սփռէ տեղեկութիւններ` ոճիրներու, պատահարներու, կուսակցութիւններու, դատերու, ցոյցերու, ամբաստանութիւններու, մրցակցութիւններու, փոխադարձ անհատնում քննադատութիւններու, չարաշահումներու մասին: Պա՛րզ. կարծէք` երկիրը անհակակշռելի է, եւ սովորական է, որ ամէն ոք կը փորձէ ինքնիրեն իրաւունքներ տալ, իշխանութիւն ձեռք բերել: Տասնեակներով կուսակցութիւններ կան, նորեր կը յայտնուին: Լրատուամիջոցները կը յորդին դատաւորի, տնօրէնի եւ այլ...

ՆՈՒԱՐԴ ԱԼԵՔՍԱՆԵԱՆ Արցախի Գրողների եւ լրագրողների միութիւնների անդամ Գիւղից վերեւ, ծմակի մէջ, հարեւան Առաջաձոր հասցնող կարճ ճամբաբաժանում է իր սրտի աղօթարանը: Ինքը միշտ մտովի այնտեղ  է, չնայած` իրենց բաժանում է մի ամբողջ յաւէրժութիւն: Բայց հէնց այդ աղօթարանում է ինքն իրեն «ծանում» վերյիշելով ապրած լաւ ու վատ օրերը եւ, ասես, հէնց այդտեղ է պատսպարւում  իրեն պատուհասած ցաւերից, աղէտներից: ... Մայրը կաթնապուրով...

Շարլ Ազնաւուրի սիրային նամակները, որոնք հասցէագրուած են Քլոտ Մեսսիա անունով աղջկան, յունիս 28-ին աճուրդի հանուեցան Ֆրանսայի մէջ, կը յայտնէ «ՌԻԱ Նովոսթի»-ն «Le Figaro»-ի վրայ յղումով: Երգիչը 6 տարի նամակագրական կապի մէջ եղած է 20-ամեայ աղջկան հետ, որուն հանդիպած է 1958-ին եւ` սիրահարած: Ազնաւուրը այն ժամանակ 34 տարեկան էր: Ազնաւուրի նամակները կը յիշեցնեն անոր լաւագոյն սիրային երգերու բառերը: Պահպանուած է 42...

1966 թուականին, քանի մը հազար ոսկի պարտքի առնելով, Յակոբ Հաքիմեանը կը նախաձեռնէ հիմնումին մանուկներու եւ պատանիներու յատուկ կօշիկներու գործարանի մը, որ այսօր` 53 տարի ետք, արդէն վերածուած է նշանաւոր անունի, որակաւոր, հանգստաւէտ, գեղեցիկ, մատչելի ու բժշկական պայմաններուն համապատասխանող մակնիշի` շուրջ 24 մասնաճիւղերով (ֆրենչայզ + 100 վաճառական խանութներ): «ԹԵՆ-ԹԵՆ»: Հաւանաբար չկայ լիբանանահայ մը, որ լսած չըլլայ այս անունը, որ յատկապէս մանկական...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մարդոց դիմագրաւած դժուարութիւնները  ընդհանրապէս արմատախիլ ընելու փոխարէն` ակներեւ է, որ մեծ պետութիւններ միշտ կ՛ուզեն հակամարտութիւններու տաք գօտիներ պահել եւ բազմացնել: Սակայն այդ վայրերուն մէջ բնակող մարդոցմէ ոմանք բոլոր ձեւերով կառչած են կեանքին: Փաքիստանի ամէնէն աղքատ նահանգը` Պալուճիստան, յաճախ կը յայտնուի լուրերու հաղորդումներուն մէջ, որովհետեւ այդ վայրին մէջ տեղի կ՛ունենան սպանութիւններ, անձնասպանական գործողութիւններ, անմեղներու առեւանգումներ: «Պի.Պի.Սի.»-ի թղթակից Շումայլա...

Քրիստոնէական ջերմ սիրով, ազգային վառ ապրումներով եւ հայրապետական օրհնութեամբ կ՛ողջունենք ձեզ` մեր ժողովուրդի հոգեւոր, բարոյական, մշակութային ու ազգային արժէքներու ու իտէալներու կենսագործման առաքելութեան նուիրուած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան մայրավանքէն ներս: Հայրապետական այս դարաւոր Ս. Աթոռը կոչուած է «Տուն», որովհետեւ ան տունն է եղած, եւ է՛, ողջ հայութեան: Ան կոչուած է նաեւ «Մեծ», ո՛չ իր արտաքին ծաւալին, այլ` իր հաւատքի առաքելութեան...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Բերիոյ Հայոց Թեմի Նորընտիր Առաջնորդին Առաջին Պատարագը 16 յունիսին Բերիոյ հայոց թեմի նորընտիր առաջնորդ Մասիս եպս. Զօպուեանը Սրբոց Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ մէջ մատուցեց սուրբ եւ անմահ պատարագ, նաեւ տուաւ իր պատգամը: Ան նկատել տուաւ, որ Աստուծոյ ապաւինողը լաւատեսութեամբ, բարի դիտաւորութեամբ եւ դրական տրամադրութեամբ կը շարժի, այլ խօսքով, բարին կ՛ակնկալէ եւ յոյսով Աստուծոյ խոստումներուն կատարումը կը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Գերմանական պատկերասփիւռի լրատու կայանի մը թղթակիցը չորեքշաբթի, 19 յունիսին գիւտ մը ընելու ոճով լուր մը հաղորդեց. Ղազախստանի մէջ որոշում տրուած է, որ մինչեւ 2025 կիրիլեան տառերը վերջնականապէս պիտի փոխարինուին լատինական տառերու պատշաճեցուած այբուբենով մը: Ղազախերէնը պիտի ունենայ 42 տառ: Թղթակիցը քանի մը հապճեպ բացատրութիւն տուաւ` նշելով, որ կիրիլեանէն հեռացում` պիտի չնշանակէ Ռուսիոյ հետ յարաբերութեանց նսեմացում, այլ այս քայլը...

Շաբաթ, 29 յունիս 2019-ի երեկոյեան ժամը 8:00-ին տեղի ունեցաւ Հայ աւետարանական քոլեճի 96-րդ տարեշրջանի փակումը եւ 92-րդ հունձքի (12-րդ եւ 6-րդ դասարաններ) վկայականաց բաշխման հանդիսութիւնը: Շրջանաւարտներու եւ ուսուցչակազմի հանդիսաւոր մուտքէն, քայլերգերու ունկնդրութենէն եւ Հայ աւետ. Ա. եկեղեցւոյ հովիւ վեր. Հրայր Չոլագեանի աղօթքէն ետք, օրուան պատգամը յղեց Արմէն Պալեան, որ մասնագէտ է հակամարտութեանց լուծման եւ ըստ այդմ` խորհրդատու 16 երկիրներու պետական...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ   Քաղաքական վերլուծաբան Ազրպէյճանի զինուած ուժերն այդպէս էլ չսովորեցին ուղիղ նշանակէտին կրակել: Մանաւանդ` հրթիռահրետանային կայանքներից: Կրակելը, ի հարկէ, կրակում են: Այդ մէկը կարծես թէ իւրացրել են, գիտեն: Բայց ահա` նախանշուած թիրախին, դեռեւս ոչ մի կերպ: Որպէս ապացոյց` բերենք հէնց միայն վերջին միջադէպը. հրետանային արկը, որ արձակուել է Ազրպէյճանի հիւսիսարեւմտեան տարածաշրջանում` Աղստաֆայի (Աղստեւի) եւ Շամխորի (Շամքորի) շրջաններում անցկացուած վերջին զօրավարժութեան...