Յօդուածներ

ՀՅԴ Քանատայի երիտասարդական միութեան 2019-2020 տարեշրջանի միջվարչական խորհրդակցական ժողովն ու նորագիր անդամներու դաստիարակչական սեմինարը տեղի ունեցան նոյեմբեր 23-24 շաբաթավերջի ընթացքին, Լաւալի Հայ կեդրոնին մէջ, շրջանի «Լեւոն Շանթ» եւ «Բեկոր Աշոտ» մասնաճիւղերուն հիւրընկալութեամբ: Սոյն սեմինար-ժողովին մասնակցեցան Վանքուվըրէն, Լաւալէն, Մոնրէալէն, Թորոնթոյէն, Քեմպրիճէն, Օթթաուայէն եւ Արեւելեան Ամերիկայէն ժամանած վարչական կազմերն ու յանձնախումբերու պատասխանատուները, ինչպէս նաեւ` դաշնակցական նորագիր երիտասարդներու մեծաթիւ փաղանգ մը, որոնց ընդհանուր...

Ռ. Հ. Ժամը առտուան տասն էր, երբ յանկարծ ահաւոր տեղատարափ մը իջաւ մեր Պէյօղլուի կողմերը: Ասիկա անբնական սաստկութիւն ունէր, այնքան, որ գործս թողուցի ու գացի պատուհանին քով, նայեցայ, թէ ի՛նչ կը պատահէր դուրսը: Նայելու պէտք չունէի, կրնայի ենթադրել: Տրուած ըլլալով, որ փողոցը թեթեւօրէն զառիվար էր, Պէյօղլուի պողոտայէն դէպի մեր փողոցի վարի կողմը գետի նման հոսիլ սկսած էր ջուրի ալիք մը:...

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ - Ձեր սեղանին կրնա՞մ նստիլ, շուք է: - Քովի սեղանն ալ շուք է, տիկի՛ն, եւ աւելի տեղ կ՛ունենաք: - Աղջիկս ամերիկայէն համակարգիչ մը ղրկեց ինծի, ՄաքՊուք է, բայց տակաւին չեմ գործածած: - Ձեր աղջիկը Ամերիկա՞ կ՛ապրի, ո՞ւր: - Ամերիկա: - Բայց ո՞ւր: - Ուաշինկթըն կ՛աշխատի, բայց Վիրճինիա կ՛ապրի: - Ես ալ Ամերիկա ապրած եմ: Այսպէս, մեր...

Հայրիկի Ուղեւորութիւնները, Ռուսական Կառավարութեան Կասկածներն Ու Հայոց Եկեղեցական Կալուածները Գրաւելու Առաջարկին Քննութիւնը Խրիմեան Հայրիկ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ -Հայր Ղեւոնդ Ալիշանի Ողջոյնները Եւ Վախճանումը Խրիմեան Հայրիկ, իրերայաջորդ շրջագայութիւններէ ետք, 1901-ի ձմեռը անցուց Էջմիածնի վանքին մէջ եւ գարունը բացուելուն պէս կրկին ուղեւորութեան ձեռնարկեց: Հայրիկ 7 ապրիլ 1901-ին մեծաթիւ հետեւորդներով Էջմիածինէն ճամբայ ելաւ եւ հասան Արաքսի ափը, ուր Մարգարա գիւղին մէջ հիւրասիրուելէ ետք շարունակեց...

ԼԵՒՈՆ ՄԿՐՏՉԵԱՆ Վերջին շրջանում անհիմն, շանթաժային որակումների «ջերմ» մթնոլորտում երբեմն առկայծում են կրթութեան հիմնահարցերին վերաբերող որոշ գնահատումներ, եւ անընդհատ փորձ է կատարւում իմ` կրթութեան եւ գիտութեան նախարար պաշտօնավարելու տարիների վերաբերեալ վարկաբեկիչ, պիտակաւորող «արժեւորումների» գործելաոճ կիրառել: Ըստ այդմ, հարկ եմ համարում ներկայացնել իմ պաշտօնավարման տարիների ընթացքում արձանագրուած արդիւնքների մի մասը: Պաշտօնավարման տարիներ` 1998թ. ապրիլ-1999 թ. յունիս Պաշտօնը ստանձնել եմ խիստ բարդ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Կագաւագրութիւն .- Պարի շարժումները կը զանազանուին մարմնամարզէն ոչ որովհետեւ գեղեցիկ են, այլ որովհետեւ «նիւթ» ունին:  Բեմապարը (պալէ) մարմնի լեզուով պատում մըն է:  Որոշ իմաստով թատրոնի արիւնակից է, կը կոչուի նաեւ «թատերապար»: Ի տարբերութիւն դասական թատրոնէ, դասական բեմապարը ձեւաւորուած է ուշ, 17րդ դարու ֆրանսական պալատներուն մէջ եւ մինչեւ օրս կը կրէ այդ նուիրապետութեան վերամբարձ դրոշմը: Կողքի վիմատիպը (lithograph)...

«Ան, որ սուր չունի, թող իր վերարկուն ծախէ եւ իրեն համար սուր գնէ» (Ղկ 22.36) «Սուրդ տեղը դիր, որովհետեւ ո՛վ որ սուր կ՛առնէ, սուրով պիտի մեռնի» (Մտ 26.52) Իւրայատուկ Տաղաւար Խաչվերացի տօնը հինգերորդ եւ վերջին տաղաւար տօնն է Հայ եկեղեցւոյ եւ իւրայատուկ է երեք պատճառներով: Նախ՝ միակ տաղաւար տօնն է, որուն դէպքը տեղի կ՛ունենայ Քրիստոսի ժամանակաշրջանէն դուրս եւ բաւական ուշ՝...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ցեղասպանութեան հետեւանքով եւ Հայաստանի խորհրդայնացումէն յետոյ աշխարհացրիւ հայութեան համայնքային կազմակերպումը, որ պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով ինքզինք ճանչցաւ որպէս Սփիւռք, իր գոյապայքարը իմաստաւորեց եռակի յարացոյցով մը՝ վերապրում, հայապահպանում, հայրենադարձութիւն: Քաղաքականապէս իրարու հակադրուած, համայնքային ղեկավարման համար իրարու հետ մրցակից եւ գաղափարախօսական թէ այլ բնոյթի հարցերով շարունակական բախման մէջ ըլլալով հանդերձ, համայնքային կազմակերպութիւնները իրենց կառոյցներուն ճամբով իրերայաջորդ սերունդներու հայեցի...

Հարցազրոյցը վարեց` ՏԱԹԵՒԻԿ ԱՂԱՋԱՆԵԱՆԸ ՀՅԴ Հայ դատի Եւրոպայի գրասենեակի նախագահ Գասպար Կարապետեանի հետ «Ապառաժ»-ը բազում հարցազրոյցներ կատարած է, զրուցած` քաղաքական տարբեր նիւթերու մասին: Այս հարցազրոյցով կարճ պատասխաններ ենթադրող կարճ հարցումներու միջոցով ուզեցինք ներկայացնել Հայ դատի ոլորտին մէջ տարիներու փորձառութիւն ունեցող Գասպար Կարապետեան անհատը, հասկնալ անոր անձնական հետաքրքրութիւնները: Բայց առաջին հարցումին տրուած պատասխանէն հասկցայ, որ իմ մտածած ձեւաչափս պիտի չգործէ, որովհետեւ...

Ա. Ա. Արցախի Հանրապետութեան պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով, գալ տարի, 2020-ին եւ միեւնոյն օրը պիտի կազմակերպուին թէ՛ նախագահական եւ թէ՛ Ազգային ժողովի ընտրութիւններ, որոնք, ինչպէս նախորդները, պիտի ըլլան արցախեան ժողովրդավարութեան լաւ փորձաքար մը, իբրեւ լիովին կայացած պետութեան մը իշխանութիւններուն ձեւաւորման առիթ մը: Արցախեան քաղաքական կեանքին հետեւող հայկական հանրային հասարակական կարծիքը անշուշտ տեղեակ է վերջին անցուդարձերէն, որոնց մէջ բաւական մտահոգիչ...

Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Արցախ հարուստ է արուեստի բացօթեայ հնադարեան ու նորաստեղծ կոթողներով, անառիկ բերդերով ու նախշազարդ եկեղեցիներով ու վանքերով, որոնք դարեր շարունակ պահպանած են եւ կը պահպանեն Արցախ աշխարհի հայկական դիմագիծը` զայն դարձնելով իւրայատուկ մշակոյթով երկիր, բացօթեայ թանգարան: Ստորեւ կը ներկայացնենք Քրիստոսէ առաջ եւ ետք ստեղծուած արուեստի գործեր: Արցախի Մարդակերպ Կոթողները Արցախի Մարտակերտ շրջանին մէջ յայտնաբերուած են մարդակերպ կոթողներ: Քարէ...

Արցախի անկախութեան հռչակման տօնակատարութենէն ճիշդ շաբաթ մը ետք, սեպտեմբեր 9-ին պիտի կատարուին տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ընտրութիւնները: Սոսկ պարզ թուականներու զուգադիպութիւն մը չէ, որ կը պատահի, այլ արիւն հոսեցնելով ու նահատակներ տալով կերտուած անկախութեան մը արդիւնքներէն մէկն է տեղական ինքնակառավարման մարմիններու կառոյցը, որ բնականաբար պետութեան մը կառավարման համակարգին կարեւորագոյն եւ հիմնական սիւնն է: Տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ընտրութիւնները ունեցած են եւ դեռ...

Անցնող շաբթուան ընթացքին Անթիլիասի մայրավանքին մէջ տեղի ունեցաւ խորհրդակցական հանդիպում մը` Լիբանանի ընդհանուր առողջապահութեան նախարարութեան հովանիին տակ գործող NOD-Lb (National Organization of Organ Donation and Tissue Transplantation) մասնագիտական կազմակերպութեան ներկայացուցիչներուն հետ: Հանդիպման ներկայ էին մայր տաճարի լուսարարապետ Մակար եպս. Աշգարեան, Մկրտիչ քհնյ. Քէշիշեան եւ կաթողիկոսարանի դիւանապետ Խաչիկ Տէտէեան: Կազմակերպութեան հիմնական աշխատանքն է` օգնել այն հիւանդներուն, որոնք լուրջ առողջապահական պայմաններ կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Այս յօդուածաշարքին առաջինին մէջ հիմնաւորուած էր, որ Հայաստան աշխարհի ձիերու ընտելացման պատմութիւնը սկսած է Ք.Ա. 4000-3000 թուականներուն: Երկրորդին եւ երրորդին մէջ` Տրդատ Ա. թագաւորին ձիաւոր հերոսութիւնները եւ յաղթանակները: Վերադառնալով Ք. Ա. երկրորդ հազարամեակ, որ ըստ պատմիչ Միքայէլ Չամչեանի կազմած Հայկազունիներու ժամանակագրութեան, Ք. Ա. 19- 18-րդ դարերու հայկական միասնական պետականութեան հիմնադիրն էր Արամ նահապետը, որ քանի մը անուններով կը...

ԱՆԻ ԳԱՍՊԱՐԵԱՆ Ուզո՞ւմ էք լսել Արտաշէսի ու Սաթենիկի սիրոյ պատմութիւնը, տեսնել Երեւանը` չընդհատուող գծապատկերով, բացել չքնաղ զարդատուփը` անկրկնելի դաղդղաններ փորձելու, ափում պահել երկրագնդի ամենաատելի արարածին` ճանճին, ու աշխարհին նայել նրա աչքերով: Ուզո՞ւմ էք, դէ՛, ուրեմն, եկէք Նուռի ցուցասրահ: Ամառային մի գեղեցիկ օր ես բացայայտեցի Երեւանի ամենատպաւորիչ արուեստագէտներից մէկին` Արման Նուռին` այցելելով Երեւանի սրտում բաբախող «Նուռ արթ կալերի»: Զարդեր, գոյներ, կտաւներ,...

Խորհրդարանական համակարգի անցումի հիմնական առաջադրանքներէն էր նաեւ բազմակուսակցական Ազգային ժողով ունենալը, ուր բանավէճը, տարբեր մօտեցումները, իրողապէս բազմակարծիք հարթակ ստեղծելը պիտի նպաստէին գաղափարներու բիւրեղացման, ծրագիրներու համադրումին եւ այդ բոլորով իսկ հիմնովին սատարէին գործադիր-օրէնսդիր հակակշիռ գործողութիւններու գործընթացի կայացման: Ազգային ժողովի ներկայ պատկերը գուցէ հեռու է այդ առաջադրանքի իրականացումով ստեղծուելիք իրավիճակէն: Սխալ պիտի ըլլար սակայն եզրայանգում կատարելը, թէ խորհրդարանական համակարգը կամ գործող Սահմանադրութիւնը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Վերջերս շատ կը խօսուի Ազրպէյճանի մէջ տեղակայուած իսրայէլեան անօդաչու թռչող սարքերու մասին: Կը հաղորդուի, որ Իսրայէլ այդ սարքերով է, որ հարուածած է Իրաքի մէջ Իրանի աջակցութիւնը վայելող շիիական աշխարհազօրի զինապահեստանոցները: Ամերիկեան ազդեցիկ «Նիւ Եորք Թայմզ» օրաթերթը 4 սեպտեմբերին հրապարակեց Իրանի նկատմամբ Միացեալ Նահանգներու եւ Իսրայէլի քաղաքականութեան վերաբերեալ ուշագրաւ հետաքննութիւն մը, որ կը ներառէր ամերիկացի, իսրայէլցի եւ եւրոպացի ներկայ...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ «Յաճախ կը յիշեմ Լեւոն Շանթի նշանաւոր խօսքը` «Կեանքը իր ճամբով, մահը իր ճամբով», սակայն ցաւերը մեղմացնելու լաւագոյն «դեղահատը» ժամանակն է: Հարազատի մը, մօտիկ ընկերոջ մը մահուան վիշտը չի՛ դարմանուիր: Ժամանակի ընթացքին հաւանաբար «հաշտուինք», սակայն անկարելի է, որ մոռցուի» ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ 13 մարտ 2018 Մեզմէ առ յաւէտ բաժանումիդ լուրը լսելէս ի վեր այս տողերդ անդադար կը մրճահարուին մտքիս մէջ,...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Հեղինակը սոյն յօդուածը գրելէ անմիջապէս ետք ունեցաւ իր անակնկալ սրտի կաթուածը, որուն իբրեւ հետեւանք` ան առյաւէտ բաժնուեցաւ մեզմէ: Ցաւ ի սիրտ, «Ազդակ»-ի մեր մեծ ընտանիքին հարազատ անդամը` Պօղոս Շահմելիքեան, առիթ չունեցաւ տպագրութեան ղրկելու «Լիբանանեան օրագրութիւն» շարքին երրորդ գրութիւնը, նաեւ` շարունակելու յօդուածաշարքը:  Աւելի ուշ  մեր սիրեցեալ յօդուածագիրին այս վերջին գրութիւնը մեզի յղեց անոր կողակիցը: «Ա.» Ամէնօրեայ ժամադրավայրս դարձած է...

ՎԻԳԻ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ-ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ Մուսա Լեռ-Այնճարի պատմութեան էջերուն մէջ հերթաբար կը յիշատակուին զոյգ տօներգ 1915-ը` իբրեւ  թշնամիին  լուծին  դէմ ծառացող եւ ինքնապաշտպանութեան  մարտեր մղած եւ  հերոսամարտ կերտած ժողովուրդի մը հերոսապատումը, իսկ 1939-ը` նոյն այդ ժողովուրդին վերապրելու, կազմաւորուելու եւ գոյատեւելու պայքարի յաղթանակը, որուն լոյսին տակ պիտի հիմնուէր նոր Մուսա Լեռ մը` Այնճարը: Զոյգ տօները կը նշուին սեպտեմբեր ամսուան ընթացքին եւ կը խորհրդանշեն ջարդի...