Յօդուածներ

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Հայոց լեզուի առաջին ուսուցիչներս եղած են մայրս ու հօրենական մեծմայրս, որոնք, սակայն,   անգրաճանաչ գեղջուկներ էին:  Կրնայ հակասական թուիլ ըսածս, ուրեմն փութամ պարզել: Ես՝ իբրև հինգ զաւակներու վերջինեկ,  աչքերս բացած եմ ընտանիքի մը մէջ, ուր կը խօսուէր երկու հայերէն՝  արդի աշխարհաբարը  և բարբառ մը. այս վերջինը  թրքախառն լեզու մըն էր, որ սեփականութիւնն էր մօրս և մեծմօրս. անոնք երկուքը ուրիշ...

Հարցազրոյցը Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ Հոգաբարձութեան Ատենապետ Ռոստոմ Այնթապլեանի Հետ Վարեց՝ ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Ուրբաթ, 24 Յուլիսին, առաւօտեան ժամը շուրջ 2ին, թուրք-ատրպէյճանցի բարբարոսներու խմբակ մը մուտք գործեց Սան Ֆրանսիսքոյի «Խաչատուրեան» Հայ կեդրոնէն ներս եւ այլազան վայրագ գրութիւններով պատեցին Գռուզեան-Զաքարեան-Վասպուրական վարժարանին ու Սարոյեան սրահին պատերը: Առաւօտեան ժամը 6ին, Հայ կեդրոնի գիշերապահը տեսնելով պատահածը՝  անմիջապէս տեղեակ պահեց հոգաբարձութեան ատենապետ Ռոստոմ Այնթապլեանը:  ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ.- Պրն....

Օգոստոսի 1-ից համացանցի վրայ է ՀՅԴ Բիւրոյի պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի 8-րդ համարը: Ամսագիրը թերթելով նկատելի է, որ վերջինիս էջերում հիմնականում ներկայացուած են Սեւրի պայմանագրի թեման եւ երիտասարդութեանը նուիրւած հրապարակումներ: Երիտասարդութեան թեման է տեղ գտել նաեւ Վաչէ Բրուտեանի հեղինակած առաջնորդողում, որն ուշագրաւ անդրադարձ է 1970-ականներին Սփիւռքում տեղի ունեցած վերազարթօնքի շարժմանը եւ ազգային իրաւունքների համար պահանջատիրական նորօրեայ պայքարին, որի առանցքում, մասնաւորապէս, քաղաքականացուած երիտասարդութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Յակոբ Սիմոնեանի «Հին աշխարհի առեղծուածները. Հիքսոսներ» գրութենէն կը շարունակենք մէջբերել հատուածներ, որոնց մէկ մասին անդրադարձ կատարուած էր արդէն այս յօդուածաշարքին մէջ. (1) «Առաւել տարածուած է լեզուաբաններու առաջարկած այն վարկածը`իբրեւ թէ, հիքսոսներու  ճնշող մեծամասնութիւնը կազմած են արեւմտասեմական ցեղերը՝ ամորեացիները եւ քանանացիները: Այս տեսակէտը առաւել քան զարմանալի է, քանի յստակ է, որ հիքսոսներու յաղթանակի առաջին նախապայմանը, իբրեւ ռազմի միջոց, հեծեալ...

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՎՐԴ. ՍԱՂՏԸՃԵԱՆ Առաջնորդական Փոխանորդ Յունաստանի Հայոց Թեմին «75 տարիներ շարունակ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքը եղաւ լոյսի ու յոյսի փարոս եւ մարդակերտումի դարբնոց՝ ի սպաս մեր եկեղեցւոյ եւ մեր ազգին» (Արամ Ա. Կթղ.)։ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը այն կառոյցն է, ուր կուգան Հայ պատանիներ եւ երիտասարդներ եւ կը դառնան եկեղեցւոյ եւ ազգի սպասաւորներ։ Դպրեվանքը սակայն, միայն եկեղեցականներ չի...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ-Չինաստան լարուածութիւնը,  անկասկած, կը նկատուի ժամանակակից ամէնէն մտահոգիչ ռազմաքաղաքական վտանգը` Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք հաստատուած համաշխարհային Ամերիկեան միաբեւեռ համակարգին համար: Հակառակ այն համոզումին որ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփի «Ամերիկան առաջ» քաղաքականութիւնը ծնունդ տուած է այս ծայրայեղ լարուածութեան, կրնանք վստահութեամբ հաւատալ, որ Ուաշինկթընի եւ Պէյճինկի միջեւ խնդիրները սկսան շատ աւելի առաջ: 2007 թուականին Չինաստան 18 առ հարիւրով...

ԼԻԼԻԹ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ Միշտ հետաքրքրական եղած են «մաֆիա»-ներու պատմութիւնները. անոնք շատ մեծ տեղ գրաւած են ֆիլմերու եւ ֆիլմաշարերու մէջ՝ սկսելով «Ալ Փաչինօ»-ի «Սքարֆէյս»-էն եւ «Տը Կատֆատըր»-ի օրերէն, հասնելով այսօրուան նշանաւոր՝ «Լա Քասա Տէ Փափէլ»-ին եւ «Փիքի Պլայնտրզ»-ին: Շատ աւելի հետաքրքրական պիտի ըլլան անոնք, երբ իսկական գետնի վրայ, Լիբանանի մէջ, անդրադառնանք վերջին ամիսներու ընթացքին տեղ գտած կարգ մը անհրաժեշտ վաճառանիւթերու գտանելիութեան դժուարութեան...

ՆԱՐՕՏ ԱԴԱՄԵԱՆ «Մահ ոչ իմացեալ մահ է, մահ իմացեալ՝անմահութիւն է»։                                                         Եղիշէ Վաչէ Տաղլեան, Սիմոն Եահնիեան, Սագօ Աբրահամեան, Արա Գըրճլեան եւ Սեդրակ Աճէմեան: Վեհանձնութեամբ ու անկեղծութեամբ տոգորուած, ազատութեան բագինին միւռոնով օրհնուած, յեղափոխական աւանդներու տեսլականով թրծուած, ազգային ազատագրական պայքարի հաւատարիմ ու մանաւանդ խոնարհ մարտիկներ: 1897՝ Խանասորի արշաւանք։ 1983 Յուլիս 27՝  գործողութիւն։ 86 տարիներ ետք հայ ժողովուրդի պատմութեան փառահեղ էջերը անգամ մը...

Հայոց պատմութեան արիւնաթաթախ էջերուն մէջ, բազմիցս արձանագրուած են հայ-թաթարական (այժմ` ազերիական) ճակատումները. զանոնք կարելի է բնութագրել, ըստ օրուան տուեալ պայմաններուն, իբրեւ ընդհարում, բախում, կռիւ եւ մինչեւ իսկ պատերազմ: Հայ-թաթարական անցեալի մեծ ու յիշատակելի բախումները տեղի ունեցած են երկու փուլով, առաջինը` 1905-1906 տարեշրջանին, իսկ երկրորդը` 1918-1920 տարիներուն, այսինքն Հայաստանի Ա. հանրապետութեան օրերուն: Նշելի է, թէ հայ-թաթարական այս իմաստով բնութագրեալ հակամարտութենէն դուրս...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ  Այս օրերու բուռն վէճերու մթնոլորտին կայ հայոց լեզուի եւ գրականութեան հանրակրթութեան եօթներորդէն-տասներկու երրորդ դասարաններուն նոր ծրագիրին մասին։ Զայն պատրաստողները թող ներեն տարակարծութիւններուս համար, սակայն այս ալ սփիւռքահայ գրողի եւ ուսուցիչի մը կարծիքը թող նկատեն, ձեւով մը ֆիտպէք, ինչպէս հոս յաճախ կը կոչենք: Այսօրուան դրութեամբ որոշ առարկութիւններ նկատի առնուած են, եւ այսպէս Խորենացիէն սկսեալ մինչեւ Նարեկացին, Սայաթ Նովան ու...

ԳՐԻԳՈՐ ԵՊՍ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Առաջնորդ Ատրպատականի Հայոց Թեմի Դպրեվանք: Մէ՛կ բառ է Դպրեվանքը՝ անուն, հասցէ, վայր, ուղի, որոշում, նպատակ ու ինքնանուիրում արտայայտող: Այս բառին մէջ խտացած է ազգի մը եկեղեցւոյ ապագան, անոր զաւակներուն հոգեկրթման դասընթացքը, հոգեւորական կազմաւորման գործընթացը, որուն յաջող արդիւնքով կ՛աճի նոյն եկեղեցւոյ հաւատացեալներու հոգւոյն մէջ բուսած ծիլը հաւատքի, հոգեկան արթնութեան առաջնորդելով զանոնք: Մէ՛կ բառ է Դպրեվանքը, սակայն ճառագայթող եւ...

ԱՆՈՒՇԱՒԱՆ ԱՐՔ. ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ Առաջնորդ Ա.Մ.Ն. Արեւելեան Թեմի    Նոր իմն Մովսիսեան ծաղկեալ գաւազանով իր ժողովուրդը անապատի ճամբով Մայրեաց երկիր առաջնորդող Սահակ Բ. Խապայեան Կաթողիկոսի աստուածաօծ կամքով պարուրուած, Արմաշեան Դպրեվանքէն շրջանաւարտ Բաբգէն Բ. Աթոռակից Կաթողիկոսի լուսամիտ տեսիլքով սաղմնաւորուած, դարձեալ Արմաշեան դպրեվանքէն շրջանաւարտ` ուսումնատենչ ոգին մարմնաւորող Շահէ Եպիսկոպոս Գասպարեանի յանձնառութեամբ կեանքի կոչուած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Անթիլիասի Դպրեվանքը  բազմահարիւր աշակերտներ դիմաւորած է...

ՕՇԻՆ ՎՐԴ. ՉՈՒԱԼԵՐԹԱՆԵԱՆ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն Քրիստոնէական կրօնքը լեցուն է դարձի եկած սուրբերով: Սուրբերու վարքերուն համաձայն, կը յիշուին իրարու ժամանակակից երկու Կիպրիանոսներ` Գ. դարուն ապրած։ Մէկը Արեւմուտքէն ափրիկեցի է, իսկ միւսը Արեւելքէն` անտիոքացի։ Այս երկու սուրբերը յաճախ շփոթի մատնած են բանասէրները. սակայն այսօր մենք պիտի խօսինք Տերտուղիանոսի աշակերտ՝ Կիպրիանոսի մասին։ Կիպրիանոս մականուանեալ Թասկիոս Կիկլէիոս, որ եղած է փիլիսոփայ, քաջ...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Վերնագրի այդ ձեւակերպումը հեղինակի յօրինած հումորի արտայայտութիւն կամ տնազի փորձ չէ: Ամէնեւին:  Դա մերօրեայ իրողութիւն է: Հնարաւոր է` ինչ որ չափով զաւեշտալի, բայց անառարկելի: Հանրայայտ փաստ: Հանրայայտ, այո՛, աշխարհում: Անգամ` աննախադէպ` մարդկութեան պատմութեան մէջ: Եւ այդ, յիրաւի, անժխտելի իրողութիւնը, որ հաւանական է հետագայում արձանագրուի պատմութեան դասագրքերում, համայն աշխարհին մատուցել է ոչ այլ ոք, քան մեր հարեւան...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Խեղադիւրել, խաբել, սուտ լուրեր տարածել, կաշառել, քաղաքական ազդեցիկ անձնաւորութիւններ գնել եւ ներգրաւել վարձկան մտաւորականներ, որոնք պատրաստ են պատեհ առիթին իրենց հոգին ծախել եւ իրենց ծառայութիւնները մատուցել համալսարանական շրջանակներու, ակադեմական թէ հետազօտական հաստատութիւններու մէջ: Այս է ազրպէյճանական դիւանագիտութեան առաքելութիւնը: Յայտարարուած նպատակը Հայաստանը միջազգային ոլորտին մէջ մեկուսացնել է: Յար եւ նման աշխարհաքաղաքական իր տարածաշրջանին մէջ իր մեկուսացման, որմէ դուրս...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Ես կը վախնամ գողերէն: Անգամ մը մեր տունը գող մտաւ: Եղբայրս անունը դրաւ «քաղաքավար գող»: Տան մէջ բոլորս քնացած էինք: Երեւակայեցէ՛ք չորս սենեակնոց յարկաբաժին մը. իւրաքանչիւր սենեակի մէջ խոր քուն մտած մարդիկ. ես էի, երկու եղբայրներս էին, քոյրս էր եւ ծնողքս. «Հատին էր, Հուտին էր, Չատին էր, Մատին էր, հերս էր, ես էի, գնացինք որսի», պիտի պատմէր Յովհաննէս...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Այնքան ալ դիւրին չէ պատասխանել այս հարցադրումներուն: Նոյնի՛սկ իրենք` արուեստագէտները, թէեւ կը ստեղծագործեն ներշնչման ազդեցութեան տակ, սակայն միշտ չէ, որ  կը հաւատան անոր գոյութեան ու լրջօրէն կը փորձեն բացատրել ու մեկնաբանել զայն: Այս մասին, երբ հարց կը տրուի Էդմոնդ Քիրազին` ան կը պատասխանէ. - Ներշնչում չկայ: Երբ որ ուզեմ կը նկարեմ: Երբ նոյն հարցը կը տրուի Ժանսեմին, ան...

ՄԱԹԻԿ  ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Այս պարզ, կարճ, սակայն բովանդակալից նախադասութիւնը լսած եմ Պէյրութի  Նշան Փալանճեան Ճեմարանի երախտարժան տնօրէն եւ կուսակցական ղեկավար՝ Հրաչ Տասնապետեանի հուսկ բանքի ընթացքին, 1972-ին,  աւարտական հանդէսին, ուր ներկայ էի հօրեղբօրս աղջկան՝ Սիլվային վկայուելուն առիթով: Տասնապետեան երբ կը ներկայացնէր շրջանաւարտ սերունդը, յիշեց թէ ոմանք մանկապարտէզէն մինչեւ երկրորդական իրենց կրթական բովանդակ տարիները Ճեմարան յաճախած են, ուրիշներ՝ մասամբ, կան սակայն ի ծնէ...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքի հիմնադրումի 90-ամեակը այսօր երեք թուականներ յուշեց ինծի, երբ «Հայ բանաստեղծութեան համացանց» կայքէջին վրայ կարդացի Աշոտ Գրաշիի (1910–1973) «Հայաստան աշխարհ» բանաստեղծութիւնը։ 1973–1974 տարեշրջանի Դպրեվանքի մուտքի քննութեան յայտարարութեան վերահասու դառնալով, մայրս զիս Անթիլիաս կը բերէ։ Տարին մի քանի անգամ, դարձեալ մօրս առաջնորդութեամբ, Պուրճ Համուտէն Անթիլիաս եկած եմ` յատկապէս Ապրիլ 24-ի առիթով։ Այս անգամ կու...

«Ազդակ»-ի աշխատակիցներէն Մաթիկ Էպլիղաթեան յատուկ «Ազդակ»-ին կը տեղեկացնէ, որ համայն աշխարհին ծանօթ, Ժընեւի Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան հրապարակը 28 յուլիսին երկու ժամուան համար կարելի էր կոչել «Հայաստանի հրապարակ», ուր Հայաստանի զօրակցութեան ցոյցին մասնակցելու համար հաւաքուած էին Զուիցերիոյ զանազան քաղաքներէն եկած հայորդիներ: Զուիցերիոյ, Հայաստանի եւ Արցախի դրօշներու կողքին ցուցարարները բարձրացուցած էին այս առիթով պատրաստուած բազմաթիւ պաստառներ, որոնց մէջ յատկանշական էին երկու երգիծանկարներ` ...