Յօդուածներ

Տարեշրջանի սկիզբին հայ գրականութեան եւ հրատարակչութեան պատմութեան համար նշանակալի իրադարձութիւն հանդիսացաւ պոլսահայ ԱՐԱՍ հրատարակչատան նախաձեռնութիւնը` լոյս ընծայումը ճոխ «Հատընտիր»-ի մը, բազմավաստակ եւ բազմաչարչար երգիծաբան Լեռ Կամսարի գործերէն, գրեթէ հինգ հարիւր էջերով, եւ որ կը ձգտի ամբողջական պատկեր մը տալու մարդէն եւ գործէն: Արդէն, հատորի խմբագիր Յարութիւն Քիւրքճեան, առաջնորդուած` Լեռ Կամսարի անհատականութեան եւ վաստակի խոր առնչութիւններու փաստէն, հրատարակութիւնը  խորագրած է «Մարդը`...

Ա. Ա. Հարաւային Կովկասի խաղաղութեան, ապահովութեան եւ կայունութեան գլխաւոր երաշխաւորը ըլլալու Թուրքիոյ յաւակնութիւնը վստահաբար բնաւ ողջունելի չէ Ռուսիոյ քաղաքական ղեկավարութեան եւ յատկապէս նախագահ Վլատիմիր Փութինի ներքին շրջանակին ազդեցիկ գործիչներուն կողմէ: Սակայն ներկայիս Մոսկուա թէեւ մեծ ուշադրութեամբ կը հետեւի Անգարայի դիրքորոշումներուն եւ նախագահ Ռեճեփ Էրտողանի հարաւկովկասեան քաղաքական ուղեգիծին, սակայն ռուսական հակազդեցութիւնը շատ մեղմ եւ յաճախ ալ պէտք եղածէն աւելի կրաւորական է,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Վերադառնալով նուիրատուներուն` Հայկազեանի հրթիռներուն համբաւը կը հասնի մինչեւ Ֆրանսա եւ Գերմանիա: «Ազդակ»-ի 14 յունիս 1961-ի համարին մէջ (1) «Գերմանիայէն հայ մը 100 մարք կը նուիրէ» խորագիրով լուրը կ՛արժէ արտատպել` այնտեղ արծարծուող միտքերուն համար. «Շթութկարթէն Արփիար Շարվազեան հետեւեալ նամակը ղրկած է Փարիզի «Յառաջ»-ին. ««Յառաջ»-ին մէջ կարդացի «Հայերն ալ Սպուտնիկ (հրթիռ*) կը շինեն» խորագիրով յօդուած մը, որ կը տեղեկացնէ, թէ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 20 յունիսը հասաւ ի վերջոյ, Հայաստանի քաղաքացիները ընտրեցին Ազգային ժողովի անդամները: Քուէարկութեան կեդրոնները փակուեցան երեկոյեան ժամը 8-ին (այս տողերը արձանագրելէ կարճ ատեն մը առաջ), ընտրական յանձնախումբը սկսաւ հրապարակել տեղամասերու արդիւնքները: Բացայայտ է, որ ընդհանուր արդիւնքներուն պատկերը պիտի յստականայ մինչեւ 24 ժամ, իսկ պաշտօնական արդիւնքներուն համար պէտք է սպասել քանի մը օր եւս: Քուէարկութեան կեդրոններու փակումէն անմիջապէս ետք, ու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Երբ կը գրեմ այս յօդուածը, Հայաստանի Ազգային ժողովի արտակարգ ընտրութեան քուէարկութիւնը չէ կատարուած: Ընտրական քարոզչութեան վերջին օրն է: Վաղը լռութեան, այսինքն լուռ խորհրդածութեան օր է, վերջնական որոշում կայացնելու օր է, կիրակի օրուան քուէարկութեան նախապատրաստուելու համար: Ընտրութեան մասնակցող խայտաբղէտ ցուցակներու կատարուած քարոզարշաւը կողմնորոշուելու դժուարութիւն յառաջացուց: Ըսելիք ունենալու, բայց մանաւադ ժողովրդականութիւն ունենալու յաւակնութիւն ունեցող բազմաթիւ քաղաքացիներ ընտրութեան մասնակցելու համար, համամասնական...

ՀՐԱԶԴԱՆ ԶԷՅԹԼԵԱՆ Կատարելապէս, ԿԱՏԱՐԵԼԱՊԷՍ սխալ է այն գաղափարը, որ կը մանրավաճառուի ներկայիս զանազան ուժերու կողմէ, ներառեալ ՀԱԿ-ի եւ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի կողմէ, թէ «Ազրպէյճանի» հետ աւելի «լուրջ», աւելի «խոհուն», աւելի «ճկուն» քաղաքականութեամբ (իմա` հայապատկան հողերը կամաւոր յանձնելով, առանց կռիւի, հոգ չէ թէ կարելի եղածին չափ երկարաձգելի ժամանակաշրջանի մը վրայ) «փոխ»զիջումներու ճանապարհով (որ ի դէպ պիտի նշանակէր զիջումներ հիմնականին մէջ միայն...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Համօ Օհանջանեան եղած է Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադիրներու անմիջական յաջորդ սերունդի անդամներէն մէկը անոնց գաղափարներով եւ աւանդութիւններով ներշնչուած, նոր սերունդները հիմնադիր սերունդին հետ միացնող կուռ շղթայի ամուր օղակներէն մէկը: Օհանջանեան ծնած է Ախալքալաք, 1873-ին: Մկրտութեան անունը` Համազասպ, բայց եղած է Համօ անունով յայտնի, իսկ կուսակցական անունը եղած է Մհերեան: Թիֆլիսի պետական համալսարանը աւարտելէն ետք, ուսանած է բժշկութիւն Զուիցերիոյ...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան աշխարհասփիւռ կառոյցը ոտքի է կանգնել իր աջակցութիւնը յայտնելու «Հայաստան» դաշինքին, որն այսօրուայ պայմաններում Հայաստանի պետականութեան յարատեւման եւ զարգացման միակ երաշխաւորն է: Աշխարհի բոլոր անկիւններից Դաշնակցութեան կուսակցական մարմիններն ու յարակից կառոյցների եւ քոյր միութիւնների պատասխանատուները կոչ են ուղղում իրենց հայրենաբնակ քոյրերին եւ եղբայրներին` մերժել չարիքի իշխանութիւնը եւ վերականգնել ազգայինը: Իւրաքանչիւր դաշնակցականի համար հայրենիքը կայ եւ եղել է այն...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Դիտելով դար մը եւ քառորդ ու աւելի ՀՅ Դաշնակցութեան փառաւոր անցեալը, նոր տեսիլքներով ու յանձնառութիւններով կը դիմաւորենք նաեւ ապագան, արդարեւ, այս կուսակցութիւնը ամրապինդ հաւատքով կը լարէ մեզ բոլորս` դիմագրաւելու մեր առջեւ ցցուող ազգային, ընկերային, քաղաքական ու մշակութային մարտահրաւէրները: Հայ ժողովուրդի հայրենատենչ երկունքէն ծնունդ առած Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան կազմակերպչական կառոյցը, անոր հայրենանուէր ու ազգանուէր դարէ մը աւելի զոհաբերութիւնները` 2018-ի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Այսօր անգամ մը եւս կ՛անդրադառնանք, թէ ինչպիսի՜անասելի նուէր մըն է, որ ըրած է թշնամիին Նիկոլ Փաշինեանի պարտութեան վարչակարգը սնուցանելով Ալիեւի հիւանդկախ երեւակայութիւնը: Եւ ինչպիսի՜ աններելի առաւելութիւն մը զիջած ենք թշնամիին մենք` Հայաստանի քաղաքացիներս, 44-օրեայ պատերազմի վաղորդայնին լքելով մեր անկախ պետականութեան սանձերը եւ արտօնելով, որ Փաշինեան խլէ այդ սանձերը եւ իր աւերը շարունակէ գործել անպատիժ: Եւ ամէն օր աւելի...

ՄԱՐՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Ամէնքս խենթ կը ծնինք: Ոմանք այդպէս կը մնան: «Սպասելով Կոտոյին»: ՍԱՄՈՒԷԼ ՊԷՔԷԹ, թատերագիր, Ի. դար Արդէն մէկ օրէն` 20 յունիսին, Հայաստանի քաղաքացինեը պիտի քուէարկեն, ընտրելու համար Ազգային ժողովը բաղկացնելու կոչուած կուսակցութիւններու ցանկերը: Ճշդում մը կարեւոր է. պիտի քուէարկեն Հայաստանի հայաստանաբնակ քաղաքացիները եւ պետական պաշտօնով արտասահման գտնուողները: Արդէն սփիւռքահայը քուէարկելու իրաւունք չունէր: Զրկուած է իր երազած-սիրած հայրենիքին մասին գործնապէս...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 18 օգոստոս 2016-ին գրած էի «Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան հռչակագիրը եւ ազգային հարստութեան կառավարումը ու հաշուետուութիւնը» (1) խորագիրով ուսումնասիրական յօդուած մը, որ անհրաժեշտ է թարմացնելով վերյիշեցնել հայ ժողովուրդին` կիրակի, 20 յունիսի Հայաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն նախօրեակին: Նախ, շուտով տամ այս նոր խորագիրին պատասխանը: Առաջին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանը (ԼՏՊ)` Նիկոլ Փաշինեանին վարպետն ու հովանաւորն էր այդ տխրահռչակ նախագահը, որ. Ստեղծեց...

«Արեւելք»ի հարցերուն կը պատասխան Քուէյթաբնակ գործարար՝ Կիրակոս Գույումճեան:  -Ի՞նչ են ձեր ակնկալիքները յառաջիկայ ընտրութիւններէն։ Իրականութեան մէջ, վերջին 44-օրեայ պատերազմին մեր կրած ծանր պարտութենէն ետք, ինծի համար քիչ մը երկրորդական կը թուին Հայաստանի քաղաքական ուժերուն միջեւ ընտրավազքի, քարոզարշաւներու եւ հարցազրյոցներու միջոցաւ՝ տարբեր ոլորտներու մէջ բարեփոխումներ ընելու վերաբերեալ ներկայացուած խոստումները, որովհետեւ, իմ կարծիքով շատ աւելի մեծ վնաս մը կայ որ պէտք է վերականգնուի, այն...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Ինչպէ՞ս պատահեցաւ, որ անցեալ նոյեմբեր 10-ին կապուտիլացիա ստորագրած իշխանութեան անդամները, վարչապետէն սկսեալ, ժողովուրդին ցասումէն սարսափած` չէին գիտեր` ո՛ր ծակը պահուըտիլ, քանի մը ամիս ետք իրենց դաւաճանութեան եւ հողային անհաւատալի զիջումներուն համար սկսան իրենց ընդդիմադիրները ամբաստանել: Անոնք այդ պատմական տխուր թուականին իրաւունք ունէին ահաբեկուած զգալու, որովհետեւ շատ լաւ գիտէին իրենց ստորագրած զիջումներուն տարողութիւնը եւ որքան ալ զիրենք նախորդողներու թերացումները...

Հայաստանը մտել է նախընտրական գործընթացների փուլ, եւ, եթէ իշխանութիւնները նոր անակնկալների առջեւ չկանգնեցնեն ժողովրդին, 2021 թուականի յունիսի 21-ին կ՛ուրուագծուի լրջագոյն փորձութիւնների մէջ յայտնուած մեր երկրի ապագան: Այս ընթացքում գործող իշխանութիւնն, ինչ կերպ էլ փորձի մեկնաբանել արտահերթ ընտրութիւնների կայացման վճիռն, ակնյայտ է, որ նա այս քայլին դիմեց` չունենալով այլ ելք: Քաղաքական ու բարոյական վարկը կորցրած ղեկավարութիւնը, հանրային ճնշման պայմաններում կորցնելով երկիրը...

Հայաստանի մէջ 20 յունիսին նախատեսուած խորհրդարանական արտահերթ ընտրութիւններու նախօրեակին ընտրապայքարի իրավիճակը պարզելու եւ անոր համապարփակ անդրադարձ մը կատարելու համար «Վանայ ձայն» ձայնասփիւռի կայանը առցանց հարցազրոյց կատարեց հրապարակագիր, հասարակական գործիչ Վաչէ Բրուտեանի հետ: Շողեր Գառնէշեան- Մխճեան վարեց հարցազրոյցը, զոր  կը ներկայացնենք ստորեւ: «ՎԱՆԱՅ ՁԱՅՆ».- Ինչպէ՞ս կարելի է բնորոշել այս ընտրութիւնները մէկ բառով, ի՞նչ վերնագիր կրնաք տալ անոնց: Ոմանք կ՛ըսեն, որ «ճակատագրական»...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Երեք տարի առաջ հայրենիքը վտանգի ճանապարհին տեղադրելու ուղեւորութեան մը արկածախնդրութիւնը տեղի ունեցաւ: Եղան մարդիկ, ներառեալ` այս տողերուն հեղինակը, որոնք զգուշացուցին, նոյնիսկ ահազանգեցին այս փորձութեան աղէտաբեր հետեւանքներուն մասին: Բայց էֆորիայի մէջ ինկած ժողովուրդը չէր կրնար լսել ու տեսնել Հայաստանի, Արցախի, ազգային արժէքներու եւ Հայ դատի դէմ արտաքնապէս սարքուած վտանգաւոր բեմադրութիւնը: Այս բեմադրութեան գլխաւոր դերակատարութիւնը յանձնուած էր Նիկոլ Փաշինեանին, որուն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 44-օրեայ պատերազմը, անկէ առաջ տիրող վիճակն ու մասնաւորապէս անոր հետեւած զարգացումները կը հարկադրեն, որ Հայաստանի ճակատագիրը յանձանձել ուզողը, ներքին հակադրութիւններու եւ տագնապներու ոլորտէն անդին սեւեռելով, շատ աւելի լուրջ եւ քննական մօտեցումով դիտէ շրջանային ու միջազգային զարգացումները, որոնք ընդհանրապէս վտանգաւոր ալիքներ-հոսանքներ ստեղծած են Հայաստան-Արցախի շուրջ: Վարպետ քաղաքագէտ-դիւանագէտին կը մնայ, ըստ կարելւոյն, լաւագոյնս կշռադատել իրականութիւնը եւ գործել վնասները նուազագոյնին իջեցնելու,...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան 15 յունիսին Շուշիի մէջ իր ազրպէյճանցի պաշտօնակից Իլհամ Ալիեւի հետ ստորագրեց Կարսի համաձայնագիրին վրայ հիմնուած եւ «Զանգեզուրի միջանցք»-ի վերաբերեալ յստակ կէտեր բովանդակող Շուշիի հռչակագիրը: Կարսի համաձայնագիրին համաձայն, Թուրքիան եւ Ռուսիան պատասխանատուութիւն ունին Նախիջեւանի նկատմամբ, եթէ երրորդ կողմէ այդ տարածքին սպառնալիք ըլլայ: Թուրքիան Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք, արցախեան Ա. պատերազմի ժամանակաշրջանին կը շահագործէր` պնդելով,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բազմաթիւ հոգեբաններ եւ իմաստասէրներ կարծիքներ յայտնած են, թագաժահրի (covid-19) ժողովուրդի հոգեկան աշխարհին վրայ ունեցած ազդեցութեան եւ հետեւանքներուն մասին: Ֆրանսայի մտաւորականութիւնը, անկախ ընթացող նախագահական ընտրապայքարէն, իր ուշադրութեան կեդրոնին կը պահէ ժողովուրդի ոչ միայն ֆիզիքական, այլ նաեւ հոգեբանական առողջութիւնը: Գիրքի մը մէջ ամփոփուած են մտաւորականներու կարծիքներ: Կողքին վրայ կը կարդանք` Les Rencontres Philosophiques de Monaco. LE CAHIER du (dé)confinement»: 140...