Յօդուածներ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Հայաստան աշխարհ» եզրերուն շուրջ բազմաթիւ երգեր հիւսուած են. բոլոր բանաստեղծներն ու երգիչները ի մտի ունեցած են ՄԷԿ ՀԱՅԱՍՏԱՆ, սակայն մեր հայրենիքի այսօրուան` անկախութէնէն 30 տարի ետք պարզուող իրականութեան համաձայն, քաղաքական բեմը կը ցուցահանէ բազմաթիւ աշխարհներ, որոնք իրողապէս կը թուին ըլլալ իրարմէ անջատ, աւելին` նաեւ անհաղորդ, անոնց միջեւ կամուրջներու ստեղծումը, միասնութեան մը հետամտութիւնը վերածուած է «անկարելի առաքելութեան»: Նախորդ սիւնակով...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստան-Արցախի անկախութեան 30-րդ տարեդարձին եւ յետ 44-օրեայ պատերազմի փուլին նուիրուած որեւէ քննարկում կիսատ պիտի ըլլայ, եթէ ետ կանգնինք ապագան տեսնելու, վերականգնումի եւ բարեփոխման յոյսը բարձր պահելու կամքի արտայայտութենէն: Աւելորդ կը նկատենք երկար-բարակ կրկնել այն իրականութիւններն ու տուեալները (կամ` տուեալներու բացակայութիւնը), որոնք փաստած են, որ ինքզինք վերարտադրած եւ իբր թէ ժողովուրդին կամքը իրականացնող իշխանութիւնը ատակ չէ, կարող չէ կամ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Եթէ օր մը ձեզի հարց տրուի, թէ «ի՞նչ է ազգային գիտակցութիւն» ըսուածը կամ այդ ի՞նչ ըսել է... ի՞նչ պիտի պատասխանէիք: Կարծես մեր ժողովուրդը կարօտ մնացած է այս խօսքին: Ինքնաբերաբար պիտի սիրես հայ կեանքը: Պիտի կախուիս անոր թելերէն: Սփիւռք ենք: Հարիւր եւ աւելի տարիէ ի վեր հոս կ՛ապրինք` հայրենի հողէն զրկուած եւ ամէնօրեայ մտահոգութեան բազմատեսակ ալիքներուն անձնատուր: Այս նոյն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Լիբանանի նոր կառավարութեան կազմութենէն ի վեր զգուշաւոր լաւատեսութիւն կը տիրէ քաղաքացիներուն մօտ: Ժխտական երեւոյթները կը յամենան փոփոխուիլ: Ելեկտրական հոսանքի մատակարարումը չէ բարելաւուած, վառելանիւթը կը շարունակէ անմատչելի մնալ, կենսական ապրանքներու գիները չեն իջած, աղքատութիւնը չէ նահանջած: Կը մնայ յոյսը, որ շուտով պիտի թեւակոխենք առողջացման փուլ մը, երբ կառավարութիւնը խորհրդարանի վստահութեան քուէին արժանանալէ ետք, լծուի, ինչպէս կը խոստանայ, ծանր աշխատանքի:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քանի մը օր առաջ սուգի եւ կորուստի տրամադրութիւններով նշեցինք Արցախի անկախութեան 30-րդ տարեդարձը: Տուեալ պայմաններուն մէջ յիշատակումը բնականաբար հնչեղ չէր: Քանի մը օրէն պիտի տօնենք Հայաստանի անկախութեան վերահաստատման 30-րդ տարեդարձը («գունագեղ» կամ «ողբերգական» որակումները մէկդի ձգենք պահ մը): Շուտով պիտի յիշատակենք 44-օրեայ պատերազմին շղթայազերծման տարեդարձն ու ահաւոր հետեւանքներով վախճանին տասներորդ ամիսը (հոս չմտնենք ծանօթ, բայց չմաշած, այժմէական մանրամասնութիւններուն...

Սեպտեմբեր ամիսը այսուհետ ամրագրուելու է մեր գիտակցութեան մէջ հայութեան կեանքում տեղի ունեցած երեք կարեւորագոյն իրադարձութիւններով: 1991 թ. սեպտեմբերի 2-ին ժողովրդական պատգամաւորների Լեռնային Ղարաբաղի Մարզային խորհրդի, Շահումեանի Շրջանային խորհրդի եւ բոլոր մակարդակների խորհուրդների պատգամաւորների համատեղ նստաշրջանը հռչակագիր ընդունեց ԼՂՀ հռչակման եւ նրա պետական իշխանութեան ու կառավարման ժամանակաւոր մարմինների ձեւաւորման մասին: Նոյն 1991 թ. սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանի ժողովուրդը ձայների ճնշող մեծամասնութեամբ քուէարկեց...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայ ազգային ազատագրական  փառքը խտացնող օրերէն անմոռանալի  էջ մըն է 19  սեպտեմբեր 1918-ը: Մօտաւորապէս 103 տարի առաջ, այդ օրը,  Պաղեստինի Արարա լերան մօտ տեղի ունեցաւ Առաջին  համաշխարհային պատերազմի ամենավճռական ճակատամարտերէն  մին: Արդի հայ ժողովուրդի պատմութեան  ճակատագրական մէկ ժամանակաշրջանին  ծնունդ առաւ Արեւելեան լեգէոնը: Մարք Սայքսի (Բրիտանիա), Ժորժ  Փիքոյի (Ֆրանսա) եւ Հայ ազգային  պատուիրակութեան  նախագահ Պօղոս Նուպար փաշայի միջեւ 27 ...

Վերանկախացման 30-ամեա՞կ: Ո՛չ, կարելի չէ տօնել ընթացիկ, սովորական ձեւով: Ինչպիսի՞ տօնական մթնոլորտ, ի՞նչ տողանցք, ի՞նչ հանդիսութիւն... Նմանօրինակ միջոցառումներու ամենադոյզն գաղափարն իսկ անընդունելի է, աւելի՛ն, ամօթալի է: Վայրկեան մը մտածե՛նք, խոկա՛նք, ենթագիտակցի՛նք: Վտանգուած է մեր հայրենիքը: Լուրջ հարցականներու տակ կը գտնուին երկրին պաշտպանութիւնն ու բանակը: Յիշե՛նք. ամիսներէ ի վեր թշնամին առօք-փառօք մուտք կը գործէ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքէն ներս եւ ամենայն համարձակութեամբ...

Նախքան 19-րդ դարը, Իսրայէլ Օրի, Դաւիթ Բէկ, Յովսէփ Էմին, Մովսէս Բաղրամեան, Շահամիր Շահամիրեան դիմումներ եւ ձեռնարկներ կատարեցին ապահովելու համար ռուսական օգնութիւնը` ի նպաստ Հայաստանի ազատագրութեան: Բայց այդ բոլորը մնացին լոկ ցանկութիւն, որովհետեւ ռուսերը  հեռու կը գտնուէին Կովկասէն: 1804-1813 տեղի ունեցաւ ռուս-պարսկական առաջին պատերազմը, որ վերջացաւ 1813-ին եւ կնքուեցաւ Գիւլիստանի դաշնագիրը: Այն ատեն գրաւուեցաւ Ազրպէյճանի կարեւոր մէկ մասը: Նոյն թուականներուն` 1801-1813, ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ամբողջովին համաձայն ենք յօդուածագիրին` բանականութիւնը զգացականութեան գերադասելու սկզբունքին: Մեր վերապահութիւնը կը վերաբերի այսօրուան ներհայկական իրականութեան մէջ արձանագրուող քաղաքական պայքարին կողմերու պատասխանատուութեան հաւասարեցման: Մանաւանդ` իրավիճակի փոփոխութեան համար բովանդակային բանավէճ ստեղծելու ընդդիմադիր առողջ տարրի փորձերու ծրագրուած չէզոքացման: «Ա.» Եղափոխութեան հոլովոյթին մէջ` մարդակապիկէն արդի մարդ անհատի ձեւաւորման բովին մէջ, մարդկութիւնը ոչ միայն ֆիզիքական առումով փոփոխութիւն կրեց` յարմարելով կենսոլորտային եւ բնական նոր...

ՅԱԿՈԲ ՊԱՐՈՅՐ ՆԱԶԱՐԷԹԵԱՆ Սեպտեմբեր 18-ի երեկոյեան ժամը եօթին զինուորական փողը կը հնչէ. վայրկենական տղաքը` բոլորն ալ, կազմ ու պատրաստ էին կարգի ու բարեւի վիճակի մէջ: Հեռուէն կ՛երեւի տեղակալ Շիշմանեանը: Տեղակալ Շիշմանեան կը բարեւէ ու իր խօսքը կ՛ուղղէ տղոց. «Տղա՛ք, գիտէք` վաղը առտու մեր հարսանիքի օրն է, այն օրը, որուն բոլորս կը սպասենք: Ամէն զինուոր կազմ ու պատրաստ պէտք է ըլլայ...

ԹԱԼԻՆ ՓԱՓԱԶԵԱՆ Ակնոցներուդ ետին պահուըտած անուշիկ աչքերդ տեսած են շատ բան, ապրած են ուրախութիւն եւ յուզում, փոխանցած են սէր ու գոհունակութիւն եւ ներշնչած են ուժ ու խիզախութիւն: Մահուանդ պատճառով երբ կը գտնուէի Լիբանան, ահա արդէն մէկ տարի առաջ, առիթը ունեցայ զրուցելու տարբեր միջավայրերէ անձերու հետ, որոնք քեզի հանդիպած էին կամ քեզ ճանչցած` աւելի մօտէն: Ցաւակցական այցելութիւններու ընթացքին, ե-նամակներու ընդմէջէն եւ...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Մէկ տարի առաջ էր, ըսին, որ ա՛լ չկայիր. ատիկա կը նշանակէր, որ ա՛լ պիտի չգրէիր մեզի, պիտի չղրկէիր սիրած երաժշտական կտորներդ, կարճ շարժապատկերներդ, հետաքրքրական գտած յօդուածներդ եւ խնդուք յառաջացնող կատակներդ: Պիտի չխօսէիր մեզի ազգային- հասարակական հարցերու մասին ու պիտի չխաղայիր իրաւարարի դերը տարբեր կարծիքներ ունեցողներու միջեւ: Բոլորս ըսինք, որ հիմա որ չկայիր, մէկ-մէկ պիտի վերաբանայինք ել-գիրերդ եւ կրկին...

ՇԱՆԹ ՍՐԿ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Դպրեվանք կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Մարդկային կեանքին մէջ սովորական երեւոյթ մըն է կտակ հասկացողութիւնը: Երբ մարդ կը զգայ, որ այս աշխարհէն մեկնելու իր «ժամը հասած է», կը կանչէ իրաւաբանը եւ անոր հետ կը գրէ իր կտակը: Կտակը իր մէջ կը բովանդակէ կտակագրին ստացուածքներուն բաժանումը իր զաւակներուն միջեւ, ինչպէս նաեւ` անոր վերջին յորդորները: Ընդհանրապէս կտակը ուղղուած կ՛ըլլայ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանանահայութեան ապրած տնտեսական աննախընթաց ճգնաժամը ահազանգի եւ զօրաշարժի մատնեց բովանդակ հայութիւնն ու յատկապէս նախկին լիբանանահայերը: Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումը եկաւ աւելիով փոթորկեցնելու անոնց հոգիները, եւ բոլորը անխտիր անսացին լիբանանահայութեան վերականգնումի խիստ կենսական աշխատանքին: Տարբեր երկիրներու մէջ նուիրահաւաքներ եւ հանգանակային ծրագիրներ իրագործուեցան, ու այս ընթացքը տակաւին կը շարունակուի տեղւոյն համայնքներու յարանուանական, կուսակցական, բարեսիրական եւ միութենական կառոյցներուն ճամբով ու համադրեալ աշխատանքով:...

Լոյս տեսաւ ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի այս տարուան 9-րդ թիւը: Պաշտօնաթերթի «Առաջնորդող»-ին մէջ յիշուած է, որ այսուհետեւ մեզի համար սեպտեմբերը կարեւոր պիտի համարուի Հայաստանի ու Արցախի անկախութեան օրերուն, ինչպէս եւ` 44-օրեայ ողբերգական պատերազմի սկզբի ամսաթիւերով: «Դրօշակ»-ի սոյն թիւին հրապարակումները գլխաւորաբար կը վերաբերին այս պատմական իրադարձութիւններուն: Պատմաբան Էդիկ Մինասեանի ծաւալուն հրապարակումով ան անդրադարձ է Արցախի անցած ուղիին` 1988 թուականէն մինչեւ մեր օրերը:...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ «Հորիզոն»-ի հրատարակութեամբ նոր լոյս տեսաւ կարեւոր գիրք մը` Թադէոս Յակոբեանի «Պատմական Հայաստանի քաղաքները», 269 էջ, առաւել` ներծալ «սխեմատիկ» քարտէսը մեր բարձրաւանդակին: Ան առաջին անգամ հրատարակուած է 1987-ին, Երեւան: «Հորիզոն» հրատարակչութիւնը գնահատելի նախաձեռնութիւնը ունեցած է արեւմտահայերէնի վերածուած հրապարակ հանելու զայն, որպէսզի մատչելի դառնայ սփիւռքի նոր սերունդին, նոյնիսկ օգտագործուի որպէս դասագիրք: Ներկայ հատորը արդիւնք է հաւաքական աշխատանքի մը, որ իրականացած է...

ԽԱԺԱԿ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Համայն հայութիւնը այս օրերուն պէտք է մեծ ցնծութեան մէջ ըլլար` նշելով արիւնով ու քրտինքով ձեռք բերուած անկախութեան երեսնամեակը: Անկասկած որեւէ պետութեան տօնացոյցին մէջ առաջին տեղը կը գրաւէ տուեալ պետութեան անկախութեան օրը: Այդ տօնը առաւել սուրբ է հայ ժողովուրդի նման ազգերուն համար, որոնք զայն նուաճած են միլիոնաւոր զոհերու արեամբ ու անշէջ բոցերու մէջ մղուած հարիւրամեայ յամառ պայքարի շնորհիւ: Արցախէն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մարդիկ արդէն բազմաթիւ պատճառներ ունէին մոռացկոտ ըլլալու, յիշողութիւնը կորսնցնելու, այդ պատճառներուն վրայ եկաւ աւելնալու համաճարակը, որուն հետեւանքներէն  է յիշողութեան մասնակի կորուստը: Սակայն բարեբախտաբար կը նախատեսուի, որ լաւ օրերու յայտնուելուն հետ յիշողութիւնը կը վերադառնայ: Այս բնաբանով  բրիտանական «Պի.Պի. Սի.»-ն  վերջերս հրապարակած է յօդուած մը, որմէ կը ներկայացնենք հատուածներ: Ն. Համաճարակը Վնաս Պատճառա՞ծ  Է Մեր  Յիշողութեան Ձեր յիշողութիւնը աւելի վատ եղա՞ծ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան թեմի ազգային առաջնորդարանի նախաձեռնութեամբ 2020-ին լոյս տեսաւ նախկին առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի «Առաքելութեան ուղիով» գիրքը` ի յիշատակ Վահան եւ Սառա Պետրոսեաններու: Գիրքը բաղկացած է 274 էջերէ: «Երկու խօսք»-ին մէջ կ՛ըսուի, որ առաջնորդ սրբազանին քարոզներն ու պատգամները քաղուած են յաւուր պատշաճի արտասանուած եկեղեցական, ազգային, կրթական, յոբելենական, տօնական թէ այլ հանդիսութիւններու հաւաքածոյէն: Ս. Ծննդեան տօնի պատգամներ բաժինին...