Անդրադարձ

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Միշտ զարմացած եմ հայ գաղութներու «միօրեայ դպրոց»-ներու պատկերին ի տես: Ինչո՞ւ «դպրոց» ըսել, երբ կրթական հաստատութեան մը յատուկ ծրագիր չկայ, այլ հոն կ’աւանդուին հայերէն դասեր, շաբաթական մէկ կամ երկու ժամ, ըստ ուսուցիչին հայեցողութեան եւ նախասիրութիւններուն: Այս մէկժամեայ դասերը հասկնալի են, երբ համայնքը փոքրաթիւ է, դպրոցական տարիքի սերունդն ալ: Բնական է, որ մէկ ձեռքի մատներուն վրայ համրուող տղոց համար...

Ռ. Հ. Նստած եմ պանդոկի սենեակիս պատշգամը: Գրեթէ միշտ նոյն սենեակն է, որ կը վարձեմ ամէն անգամ, որ արձակուրդի կ՛երթամ, ուստի լաւ գիտեմ նաեւ այս պատշգամը: Նստած եմ ու կը նայիմ դէպի պարտէզ, որ ծառախիտ է եւ կանաչութեան մէջ կ՛երկարի կ՛երթայ մինչեւ մօտաւոր ծովեզերքը: Վարը, ճիշդ իմ պատշգամին դիմացը ճիւղերը չորցած ծառ մը կայ: Մինչ քովի բոլոր ծառերը բեռնաւորուած են...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Ներկայ ճգնաժամը թերեւս նախավերջին ազդն է հայրենիքի ճիշդ ու արդար բարեկարգման հրամայականին։ Ասիկա հաւանաբար նախավերջին զգաստութեան հրաւէրն է մեր սեփական տունը կարգի դնելու։ Կարելի չէ հերթական նոյն վերաբերմունքով մօտենալ շարունակուող հիմնական հարցերուն։ Թոյլատրելի չէ հնամաշ մտայնութեամբ ընկալել մեր առջեւ պարզուած ազգային իրականութիւնը։ Ճգնաժամի նկատմամբ հայրենի իշխանութեան ցուցաբերած զգօնութիւնը, համբերատարութիւնը եւ համեմատական զսպուածութիւնը յուսադրիչ կրնայ նկատուիլ։ Կը մնայ ակնկալել...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Մէկ անգամէն ըսենք, եւ ընկերոջս Խոսրովին բառերը գործածելով` «առանց բառերը ծամծմելու»: Տարօրինակ եւ միաժամանակ վտանգաւոր մտայնութիւն մը սկսած է զարգանալու հայկական իրականութեան մէջ: Միտք մը, որ կը կրկնուի հա՛ կը կրկնուի, հայերէնի բառամթերքէն փոխ առնուած զանազան բառերով, այն աստիճան, որ ալ սկսաւ դդումի համ տալու: Այդ միտքը հետեւեալն է. «Ով որ ոստիկանական կեդրոնին գրաւումին դէմ է, ուրեմն վարչակարգին...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Թուրքիոյ մէջ 15-16 յուլիսին կատարուած զինուորական յեղաշրջումի փորձը  անսպառ նիւթ ստեղծեց եւ տակաւին կը շարունակէ զբաղ պահել միջազգային քաղաքական շրջանակներն ու մամուլը, մանաւանդ որ Անգարա-Ուաշինկթըն գիծին վրայ «լարուած վիճակ» մը կը յամենայ` Միացեալ Նահանգներ ապաստանած թուրք ծանօթ կրօնաւորը` Ֆեթհուլլա Կիւլենը Թուրքիոյ յանձնելու-չյանձնելու շուրջ «բանավէճ»-ին պատճառով: Յեղաշրջումի փորձին օրն ու անկէ ետք նախագահ Էրտողանի վերագրուած-ապահոված յաղթանակին մասին տրուեցան բաւական...

Թարմ է եւ այդպէս ալ պիտի մնայ լիզպոնեան սխրանքը: Տարիները կը թաւալին, սակայն` ոչ մէկ փոփոխութիւն, մոռացում կամ լուսանցք: Ընդհակառակը, հետզհետէ աւելի կը խօսուի Լիզպոնի հինգ հերոսներուն մասին, եւ կը շեշտուի անոնց կատարած պատմական արարքին մասին: Ամէն մէկ դէպք ու իրադարձութիւն եւ ահաւասիկ Լիզպոնի տղոց օրինակն է, որ կը պատէ հայ հերոսին միտքն ու սլացքը: Դեռ վերջերս, ապրիլեան քառօրեայ պատերազմին...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Ժընեւի մեծագոյն հրապարակը` Փլենփալէն, յայտնի է իր տրապիզաձեւ հարթ եւ պարզ կառոյցով, ընդհանրապէս հոն կը հաստատուին այցելու կրկէսներ կամ լուսնապարտէզներ: Վերջերս խոշոր պաստառներ զետեղուած էին եւրոպական ֆութպոլի աւարտական խաղերը դիտող մարզասէրներուն համար: Հրապարակին շուրջ ծառապատուած լայն մայթերուն իւրաքանչիւր թիզը թուագրուած է քաղաքապետութեան կողմէ, կը յատկացուի բաց շուկայի, շաբաթական դրութեամբ, որոշ օրեր բանջարեղէնի եւ գիւղական արտադրութիւններու, այլ օրեր ճաշ...

  9 օգոստոսին Փեթերսպուրկի մէջ տեղի կ՛ունենայ Փութին- Էրտողան հանդիպումը: Այս հանդիպումը սպասելի էր գրեթէ մէկ տարի տեւած խզուած ընդհատումէ ետք: Ռուսական զինուորական օդանաւի հարուածէն  ետք ստեղծուած լարուած իրավիճակի պարունակին մէջ արձանագրուող պարանաձգութեան խաղը աւարտած է: Նախ` օդանաւը իմանալո՞վ, թէ՞ չիմանալով խփուած է, յետոյ  Թուրքիոյ օդային սահմանը  հատա՞ծ է, թէ՞ չէ հատած, ապա Էրտողանը ցաւակցութի՞ւն, թէ՞ ներողութիւն ըսած է, գրաւո՞ր...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ 17 յուլիսէն ի վեր Արարատի գագաթին կուտակուած են գորշ ամպեր: Անոնք սակայն մայր բնութեան գործած եղանակային հոլովոյթին չեն պատկանիր, այլ լերան հանդիպակաց ապրող ժողովուրդի մը ստեղծած քաոսային վիճակի մը հետեւանք են: Արուեստական եւ անհեռանկար վիճակ, որուն պատճառով ազգ մը ամբողջ պիտի երգէ իր կարապի երգը, եթէ երբեք չսթափի իր խելայեղութենէն, ապիկար, ատելավառ ու անհանդուրժող տրամադրութենէն եւ անտեղի ծայրայեղութենէն:...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ Քաղաքական եւ քաղաքացիական շարժումների հիմնական տարբերութիւնն այն է, որ եթէ քաղաքականը ենթադրում է երկարաժամկէտ ծրագրաւորում եւ ծրագրային իրագործում, ապա քաղաքացիական շարժումը միշտ տեղական բնոյթ ունի եւ ուղղուած է որոշակի իրավիճակում առաջացած որոշակի խնդրի լուծմանը: Քաղաքացիական շարժման մեթոտաբանութիւնը կարող է դառնալ քաղաքականի իրականացման մեքանիզմ: «Սասնայ ծռեր» խմբի կողմից ՊՊԾ գնդի տարածքի գրաւումը արդէն գրեթէ 10 օր շարունակ փորձ է արւում...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Երբ կը յիշենք Լիզպոնի հինգ հայորդիներու նահատակութիւնը, պէտք է կրկին անգամ մտաբերենք անոնց զոհաբերումին նպատակը։ Միայն այդ ձեւով կրնանք հայօրէն արժեւորել այս հինգ սքանչելի տղոց թէ՛ կեանքը, թէ՛ նահատակութիւնը եւ թէ առաքելութիւնը։ Ի դէմ ճշմարտութեան՝ օտարին լռութիւնը ինչպէ՞ս կարելի է քանդել։ Ի տես արդարութեան՝ այլոց անտարբերութիւնը ինչպէ՞ս կարելի է խախտել։ Ի լուր իրաւազրկման՝ մարդոց գիտակցութիւնը ինչպէ՞ս կարելի է...

Ժամանակակից հասարակական բաց համակարգը ամէն ինչ քննարկելի դարձնելու ոչ միայն հակամէտութիւնը ունի, այլ նաեւ լիարժէք կը տրամադրէ գործնական միջոցները: Մարդիկ իրենց մտքով անցածը, երեւակայածը կամ ցանկալի մտածողութիւնը կայծակնային արագութեամբ կը հրապարակայնացնեն եւ նոյն արագութեամբ ալ կը ստանան արձագանգումներ` իրենց տեսակէտէն աւելի հեռու գացողներ կամ սուր կերպով հակադրուողներ: Եւ «քննարկում»-ը կը շարունակուի այս ձեւով: Խումբ մը մարդոց խօսակցութիւնն է, որ ըստ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Սիրելի՛ ընկերներ, Ձեր հերոսական սխրանքէն ու հերոսացումէն 33 տարի ետք, ահաւասիկ պահանջատէր երիտասարդութիւնը կու գայ դարձեալ խոնարհելու ձեր անզուգական գործին, գիտակից զոհողութեան եւ հայութիւնն ու Հայաստանը ամէն բանէ վեր նկատող ձեր նուաճած ու ամրակայած գաղափարական ճշմարտութեան դիմաց, որուն նուիրագործման համար չխնայեցիք ձեր կեանքն ու արիւնը: Միջազգային ու ներազգային մեծ մարտահրաւէրներու դիմաց կանգնած, այսօր Պուրճ Համուտի ձեր պանթէոնէն դարձեալ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան ոստիկանութեան պարեկապահակային ծառայութեան գունդի տարածքին գրաւումով ստեղծուած ճգնաժամը մուտք գործեց իր 10-րդ օրը: Գունդի տարածքը գրաւած զինեալ խմբաւորումն ու անոր աջակիցները կը պահանջեն իրենց ղեկավարին` Ժիրայր Սեֆիլեանի ազատ արձակումն ու նախագահ Սերժ Սարգսեանի հրաժարականը: Այդ երկու պահանջները ոչ միայն անիրատեսական են ու անհեռանկարային, այլեւ անոնց բաւարարումը խիստ վնասակար է ու մերժելի, որովհետեւ միայն առերեւոյթ կը վերաբերին...

ԺԱԳ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Ամէն տարի, 27 յուլիսին, հայ յանձնառու երիտասարդութիւնը աշխարհի բոլոր ծագերուն կու գայ նշելու Լիզպոնի գերագոյն զոհաբերութեան աքթին յիշատակը. յիշատակը` այն բացառիկ իրադարձութեան, որ տակաւին կ՛ալեկոծէ սրտերը, որ` հայ երիտասարդութիւնը կը մղէ շարունակել հաւատալու Հայ դատի վախճանական նպատակներուն` Թուրքիայէն բռնագրաւուած հայկական հողերու ազատագրութեան եւ միացեալ Հայաստանի ստեղծման տեսլականին. այն Հայաստանը, որ իր մէջ պիտի համախմբէ աշխարհացրիւ հայ ազգին...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Տարիները կը հրմշտկեն իրարու: Ժամանակը կ՛ուզէ հուժկու թեւերով իր մոռացութեան պարեգօտը տարածել հասարակական ամէն մէկ երեւոյթի, արարքի թէ ստեղծագործ աշխատանքի վրայ: Կ՛ըսեն նաեւ, որ ժամանակը դաժան է եւ կը խնայէ ոչ ոքի, այնքան ատեն որ սովորական մահկանացուներ չեն դիմադրեր եւ կամ չեն պարտադրեր իրենք զիրենք յանուն գոյութենական պայքարի, մարդկայնական արժէքներու պահպանման, վեհ գաղափարներու սնուցման եւ տիեզերահունչ մտածումներու ամրապնդման:...

ՍԵՒԱԿ ԱՐՈՅԵԱՆ Հայրենիքի անչափ կարօտով վառուած` պատմութեան էջերը կը թերթես ժամերով, նուիրուածութեան, զոհողութեան, չյուսահատելու, չյանձնուելու անթիւ տողեր կը տեսնես, այնքա՜ն դասեր կը քաղես ու փառք կու տաս ազգիդ մեռելներուն, փառք կու տաս ցեղիդ հերոսներուն, որոնց կը պարտիս ծնունդդ, գոյութիւնդ եւ այս բոլորին հետ` մարդկային արժէքդ ու անվերջ հպարտութիւնդ` իբրեւ հայ: Ազգիդ հնագոյն աստուածներէն մինչեւ քրիստոնեայ հայրենիքիդ սուրբերուն կողքին, հաւասար պաշտամունքի...

ԲԻՒԶԱՆԴ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Ո՛չ սիրելիներ, դուք սխալած էք երեւի, այն բաժինով, թէ ի՛նչ պիտի ընեն ապագային, որովհետեւ արդէն իսկ կ՛ապրինք վիճակի մը մէջ, որ ձեր կարծածէն եւ գիտցածէն բաւական հեռու ենք: Այս օրերը փոխուած են, զէնքի օրեր չեն այլեւս, աշխարհը ահաբեկիչներու աշխարհ է եւ ոչ` ազատամարտիկներու, պետական շահերը ամէն ինչէ վեր են սիրելիներ` Սիմոն, Վաչէ, Սագօ, Արա, Սեդրակ: Մեր Դատը ուրիշներու...

ՀՅԴ արխիւներու սենեակին մէջ, Պոսթըն, 2010 ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ «Յիշատակներ... անցած օրեր» հատորիս գինեձօնի հանդիսութեան Համազգայինի «Պարոյր Սեւակ» մասնաճիւղի գրական յանձնախումբը փափաքած էր, որ Վաչէ Բրուտեան, իբրեւ գիրքին խմբագիրը, նաեւ` ինծի մօտէն ծանօթ, հեղինակը ներկայացնէ: 3 տարի անցած է այդ թուականէն, երբ յանկարծ յիշեցի ինծի համար պատմական այդ օրը: Ուզեցի վերապրիլ այդ յիշատակելի երեկոն` դարձեալ դիտելով այդ օրուան հանդիսութեան տեսերիզը: Դիտած...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Նորանկախ Հայաստանի գոյութեան առաջին իսկ տարիներից առկայ է եղել դժգոհութիւն գործող իշխանութիւնների հանդէպ: Եղել են նաեւ մարդիկ, որ ամէն քաղաքական կամ քաղաքականամերձ խօսակցութիւն եզրափակել են նրանով որ «դրանց խփել է պէտք է», կամ թէ «զինուած յեղափոխութիւն պէտք է անել»: Նոյնիսկ մարդիկ կային, որ յանդիմանում էին դաշնակցականներին, թէ մոռացել էք զինեալ պայքարի ձեր կուսակցութեան փառաւոր աւանդոյթները` ուրիշ էք դարձել:...