Անդրադարձ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Այս կռիւը (Վարդանանց) զէնքի զօրութեան կռիւ չէ, այլ` գաղափարի»: ԵՐՈՒԱՆԴ ՔՈՉԱՐ Հայազգի աշխարհահռչակ քանդակագործ Այս օրերուն ինքզինք պարտադրող հարցադրում մըն է վերեւի խորագիրը, այն առումով, որ ժամանակի, գիտութեան, ընկալումներու թէ ըմբռնումներու արագասոյր փոփոխութեան ու զարգացման առընթեր, ցաւ ի սիրտ, մարդկային միտքն ու հոգին է, որ, իր կարգին, ենթակայ կը դառնայ ահաւոր ու վախազդու ազդեցութիւններու, որոնք ոչ միայն կը...

ՄԵԾ ՊԱՊՈՒԿ ՎԱՐԴԳԷՍ ԱԲԷԼԵԱՆ Սիրելի թոռներուս եւ ծոռներուս, ինչպէս նաեւ` իրենց տարիքի բոլոր հայ մանուկներուն: Սիրելի՛ հարազատներ, հայրենակիցներ եւ հայ ժողովուրդի զաւակներ, ի՛նչ համայնքի կամ կուսակցութեան ալ պատկանիք, լսեցէ՛ք ըսելիքս ու յիշեցէ՛ք: Երբ մանուկ էի, առաջին տարին, որ զիս Քեսապի Քորկիւնա գիւղի դպրոցը դրին, մանկապարտէզի Ա. դասարանին մէջ առաջին արտասանութիւնը, որ սորվեցանք, հետեւեալն էր. մեր բռունցքները ամուր սեղմած, դէպի երկինք...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Աւարայրի դաշտին վրայ` Տղմուտ գետի ափին, հայրենիքի եւ հաւատքի պաշտպանութեան համար մղուած Վարդանանց պատերազմը պարսկական անհաւասար ուժին դէմ` սպարապետ Քաջ Վարդան Մամիկոնեանի, Յովսէփ Հողոցմեցի կաթողիկոսի եւ Ղեւոնդ Երէցի գլխաւորութեամբ, հայ ազգի ինքնութեան խորհրդանիշն է: Հայ եկեղեցին մեր ազգային ինքնութեան միջնաբերդն է, սերտօրէն միահիւսուած է հայ կեանքին հետ եւ միշտ ալ կապուած եղած է հայրենիքի պաշտպանութեան սուրբ գործին: Հաւատք...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու փոխնախագահ Ճէյ.Տի. Վենսի Ծիծեռնակաբերդի յուշահամալիր այցելութիւնը, այս մասին անոր  կատարած  գրառումին քանի մը ժամ ետք ջնջուիլը պարզ դիւանագիտական սայթաքում մը չէր: Անիկա քաղաքական «ժեստ» էր` կանխամտածուած, չափուած եւ վերանայուած այլ մայրաքաղաքներու կամքին համեմատ: Սկզբնապէս` «Ցեղասպանութեան նահատակներուն» յիշատակին գրառում, ապա քանի մը ժամ ետք` բառերու մաքրագործում, «Genocide» բառին անհետացում եւ անոր փոխարէն` անորոշ ձեւակերպում մը` «Շատ սարսափելի...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ե՞րբ Հայ եկեղեցին 451 թուականին Աւարայրի դաշտին վրայ, Տղմուտ գետի ափերուն տեղի ունեցած պատերազմի 1036 զոհերը նահատակներ նկատած է եւ անոնց համար եկեղեցական տօն սահմանած: Իսկ ե՞րբ այդ տօնին տրուած է ազգային ազատագրական պայքարի բնոյթ եւ ազգային տօն սահմանուած: Հայաստանի թագաւորութիւնը խափանուած էր 428 թուականին, եւ երկիրը կը կառավարուէր մարզպանի մը միջոցով: Հայ նախարարները կրցած էին պահպանել իրենց...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ՍՐԲԱԶԱՆ «Եկեղեցին ճիշդ չի գործում, ի՞նչ է կատարւում Եւրոպայում...»: «Այսօր եկեղեցականը Աստծու չի հաւատում, ժողովուրդն ի՞նչ անի»: «Ես իրաւունք չունեմ, պիղծ եմ, բայց աւելի լաւ կաթողիկոս կը լինեմ»: «Եկեղեցին վախենում է պետական այրերից, չի օգնում, վախեցնելով են կառավարում»: «Եկեղեցին պիզնեսի կեդրոն է դարձել»: «Եկեղեցականը ամենամեծ թալանչին է»: «Եկեղեցին չի ոգեւորում»: «Եկեղեցին խեղճացնում է ժողովրդին, այդ պատճառով աղանդաւորները գետին են...

ՍՕՍԷ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Նուիրումի եւ զոհողութեան ասպետ: Այսպէս կարելի է բնութագրել  Լիբանանի եւ լիբանանահայութեան պատմութեան մէջ իր նշանակալի դրոշմը ձգած հայազգի մեծ  բարերար, հոգեւորական-քաղաքական գործիչ, Զմմառու պատրիարքական կղերի միաբան Պօղոս ծ.վրդ.Արիսը: Ան ծնած է 25 յունուար 1889-ին, Հալէպ եւ վախճանած է 24 յունուար 1961-ին, Պէյրութ: Պէյրութի մէջ թաղման կարգը կատարելէ ետք համալիբանանեան մեծաշուք թափօրով դագաղը դէպի Զմմառ ուղղուելով` միաբաններու դամբարանին մէջ...

Փետրուարի 5-ին հրապարակուեցին Պաքուի կողմից պատանդառուած Արցախի ռազմական եւ քաղաքական ղեկավարների, հայ գերիների դէմ շինծու մեղադրանքների գործով «դատավճիռներ»-ը: Անշուշտ, նման վճիռները բոլորովին անսպասել չէին, սակայն պէտք է արձանագրենք, որ Պաքուի «դատարաններ»-ի որոշումները ոչ միայն իրաւական որեւէ արժէք չունեն, այլեւ հերթական անգամ հաստատում են, որ գործ ունենք քաղաքական հաշուեյարդարի եւ վրէժխնդրութեան համակարգուած քաղաքականութեան հետ: Բոլորովին պատահական չէ, որ հէնց այս օրերին,...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Ամերիկեան եւ իրանական կողմերի միջեւ սպասուող բանակցութիւնները, որոնք նախատեսուած են տարածաշրջանային միջնորդների մասնակցութեամբ, ներկայում, աւելի քան երբեւէ, պահանջում են` խոհեմութիւն, ռազմավարական պատկերացում եւ ճշգրիտ հաշուարկներ: Պարսից ծոցի լարուածութիւնն ու Հնդկաց ովկիանոսում ամերիկեան նաւատորմի տեղակայումը, Իրանի անօդաչու սարքերի մշտական վերահսկողութիւնը եւ տարածաշրջանի երկրների աշխուժ դիւանագիտական միջնորդութիւնը ստեղծում են բազմաշերտ միջավայր, որը յիշեցնում է 20-րդ դարի դասական քաղաքական-ռազմական ճգնաժամերը` Քուպայի...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Պաքուի մէջ Արցախի ռազմաքաղաքական նախկին ղեկավարներու դէմ ցմահ բանտարկութեան դատավճիռները դատական  որոշումներ չեն: Անոնք քաղաքական վրիժառութեան արարքներ են` ուղղուած ոչ միայն անձերու, այլ նաեւ` ժողովուրդի մը պատմական իրաւունքներուն դէմ: Այս դատավճիռներով Ազրպէյճան կը յայտարարէ, որ ինքնորոշման գաղափարը յանցանք է, իսկ հայ ըլլալը` պատիժի արժանի վիճակ: Միջազգային իրաւունքը այս բեմադրութեան մէջ ամբողջովին խախտուեցաւ: Ժողովուրդներու ինքնորոշման իրաւունքը` ամրագրաւուած ՄԱԿ-ի կանոնադրութեամբ...

Ծ. Խ.- Ստորեւ, պատշաճ յապաւումով լոյս կ՛ընծայենք Մասիս Ալեքսանդրեանի յուղարկաւորութեան առիթով կարդացուած այս գրութիւնը: Թուական` 31 յունուար 1986: Վայր` Պէյրութի Ուաթ-Ուաթ թաղ: Դաշնակցական նուիրեալ ընկերներ Վարդգէս Տէր Կարապետեան, Լեւոն Պէրպէրեան եւ Ներսէս Խիւտավէրտեան զոհ գացին անարգ ոճիրի մը, իսկ Յակոբ Պարսումեան առեւանգուեցաւ ու կորսուեցաւ անհետ: Մեր յուշերուն մէջ անմոռանալի կը մնայ այս դէպքը, որուն քառասնամեակը` զուգադիպութեամբ մը կը նշուի այս...

ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Արցախեան շարժման առաջին իսկ օրերէն, երբ լիբանանահայութիւնը հիմնեց «Արցախի օժանդակութեան մարմին»-ը, (հետագային` «Արցախ ֆոնտ») այսինքն առաւել քան երեսնամեակ մը, ամէն հինգշաբթի, թղթապանակ մը ձեռքին, Մասիս Ալեքսանդրեան կը միանար ֆոնտի կազմի իր ընկերներուն, որոնք, ի տարբերութիւն իրեն, յաճախ փոփոխութեան կ՛ենթարկուէին, մինչ ինք մինչեւ Լիբանանէն տեղափոխուիլը մնաց անփոփոխ ու անփոխարինելի: Թղթապանակը անպայմանօրէն կը պարունակէր յուշաթերթիկ մը, ուր թուագրուած կ՛ըլլային այդ...

 ԾԱՒԻ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հայ աւետարանական կեդրոնական բարձրագոյն վարժարանէն ներս պարոն Աւոյին աշակերտելու բախտաւորութեամբ օրհնուած, ֆրանսաբնակ երիտասարդուհիի մը տողերը շատերու ուսուցիչը եղած` Աւօ Չաքմաքեանի մահուան առթիւ: Ցաւը մեծ է, կը պոռթկաս: Կլլող մութը կը պատէ: Սենեակիդ լռութիւնը կ՛անհանգստացնէ: Ցնցումէն գետին թափած զգացումներուն տակէն ինչպէ՞ս ելլել: Մարդկային բնական փափաքով պիտի վերադառնաս տուն` ըլլալու սիրելիներով, կողք-կողքի: Բայց սեւ-ճերմակ էջերու չքնաղ քաղաքն ես, ապահով սահմաններով...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Իմ առջեւում է Արցախում իմ առաջին ներկայացումից յետոյ Արցախի նախագահ Արկադի Ղուկասեանի նուիրած այս գորգը, որին ամէն օր նայելը դառնութեան, յուսահատութեան, անկարողութեան, նուաստացման մի նոր ալեկոծում է աւելացնում իմ երկրի դէպի կործանում գնացող իրականութեանը: Մի ողջ հանրապետութեան խորհրդանիշ, հպարտօրէն բազմած լեռնային արծուի թեւերում, գլխավերեւում, նոյնքան հպարտօրէն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն գրութիւնն է` սիրով ու նուիրումով, հպարտութեամբ  արցախցի...

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ Համաարաբական երկիրներու կնոջական խորհուրդի անդամ Կենսոլորտային ճգնաժամը ներկայ դարու ամէնէն հրատապ հարցերէն մին է, եւ կիները դժբախտաբար  կը տառապին անոնց ազդեցութիւններէն: Կենսոլորտային մարտահրաւէրները իրենց անդրադարձը կ՛ունենան կնոջ բարօրութեան եւ յաջողութեան` 5 տարբեր ուղղութիւններով: Անոնք են` կլիմայի փոփոխութիւն, օդի ապականում, գերբնակչութիւն, աղբահանում, համաշխարհային ջեռուցում եւ ջերմոցային ազդեցութիւն: Այս բոլորը, նաեւ` միջավայրի քայքայումը, ժխտականօրէն կ՛ազդեն իգական սեռին վրայ` դժուարացնելով կիներու...

ՎԱՀԱՆ ԶԱՆՈՅԵԱՆ «Պէտք չէ վախենալ մահից: Մահը սարսափելի չէ: Սարսափելի է անտարբերութիւնը, որն աննկատ, աստիճանաբար, ասես ճառագայթում, թափանցում է մեր մէջ եւ ներսից քայքայում» ՌՈՒԲԷՆ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Պաքուի զնդաններից մէկի խցից 17 դեկտեմբեր, 2025 Սկզբում ես երկմտում էի այս յօդուածը գրելու հարցում, քանի որ այս թեման ինձ համար անձնական է եւ արդէն երկար ժամանակ պաշտպանել եմ այն սկզբունքը, որ ներհայաստանեան քաղաքական...

ՀԻԼՏԱ ՉՈՊՈՅԵԱՆ, ՀՐԱՅՐ ՊԱԼԵԱՆ, ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Վերջին ամիսներին Հայաստանի կառավարութեան մի շարք քայլեր սահմանադրական լուրջ մտահոգութիւններ են առաջացրել: Դրանց թւում են` պետութեան բացայայտ միջամտութիւնը Հայ առաքելական եկեղեցու գործերին, իրաւական գործիքների չարաշահումը քաղաքական ընդդիմախօսների ու քննադատների նկատմամբ, ինչպէս նաեւ` այն երաշխիքների թուլացումը, որոնք կոչուած են պաշտպանելու արդար դատաքննութիւնն ու հաստատութենական անկախութիւնը: Այս քայլերն առանձին-առանձին կարող են ներկայացուել որպէս մեկուսի կամ ընթացակարգային խնդիրներ, սակայն...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջին քանի մը տարիներուն տարբեր վարձկան գրողներ տասնեակ յօդուածներ գրած են` քննադատելով հայկական սփիւռքի կոշտ դիրքորոշումը Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ նկատմամբ: Այդ «գրողներէն» շատեր շռայլօրէն կը վարձատրուին Ազրպէյճանի կողմէ: Յօդուածներուն մեծ մասը հրապարակուած է իսրայէլական զանազան թերթերու մէջ: Ցաւօք, ես չեմ կրնար պատասխանել անոնցմէ իւրաքանչիւրին, հակառակ պարագային` ստիպուած պիտի ըլլամ ամէն շաբաթ  միայն այդ նիւթերուն մասին գրել: Բացառութեան կարգով`...

ԱՐՄԻՆԷ ՄՈՒՔՈՅԵԱՆ Երբեմն բաւարար է մէկ դեղնած ու մաշուած էջ բացել, որպէսզի զգաս քո պատմութեան չմարող անցեալը, զգաս, որ այն ապրում է քո մէջ` շարունակելով պատմութիւնը քո ներկայի միջոցով: ՀՅԴ 135 տարիների պատմութիւնը թերթելիս ես երբեք չեմ զգում, որ պարզապէս ուսումնասիրում եմ պատմական փաստեր կամ էջեր: Այն աւելի շատ նման է կենդանի զրոյցի. իւրաքանչիւր պատմական դէպք, նամակ, զեկոյց, գաղտնի գրութիւն,...

Ուսումնասիրեց` ԱՐԱՄ ՉԱՓԱՐԵԱՆ Երկար ատենէ ի վեր կը սպասենք, որ շահախնդիր կողմերը գործնական քայլերու դիմեն լուծումներ գտնելու համար այս զգայուն թղթածրարին, եւ կարծէք արդէն անխուսափելի դարձաւ անոր մասին խօսիլը` նկատի առնելով Լիբանանի ընկերային հիւսուածքին եւ քաղաքականացած յարանուանութիւններուն ստեղծած բարդութիւնները: Կը յուսայինք, որ վարչական լուծումներ ըլլային` հեռու ընկերային լարուածութիւններէ եւ բաժանումներէ: Սակայն որեւէ լուրջ նախաձեռնութեան բացակայութեան, անհրաժեշտ դարձաւ ամենայն առարկայականութեամբ եւ...