Անդրադարձ

ՔՐԻՍՏ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Ահ, սարսափ, զարհուրանք ու սոսկում. մահաբեր ցնցում մը շարժեց ամբողջ Լիբանանն ու լիբանանցիները: Պէյրութը հիմնայատակ է, քարուքանդ, մոխրածածկ, Ո՛Չ ԵՒՍ: Կարելի պիտի չըլլայ յիշողութենէ ջնջել Պէյրութը թնդացուցած մահաբոյր պայթիւնը եւ անկէ ծնունդ առած սարսափազդու ալիքը, որ քալեց աւելի քան 250 քիլոմեթր` հասնելով մինչեւ Կիպրոս: Անբացատրելի երկվայրկեաններ. խառնափնթոր միտքեր ու զգացումներ, զօրաւոր երկրաշարժ, ապա ականջալուր` հզօր որոտումի: Շէնքը կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Պէյրութի նաւահանգիստին մէջ 6-7 տարիներ ոճրային անփոյթ տնօրինումով մը՝ շուրջ 2700 թոն սաստիկ վտանգաւոր, պայթուցիկ ամոնիա-բորակատ (ammonium nitrate NH4NO3) պահ դրուած է թիւ 12 շտեմարանին մէջ, որ 4 օգոստոս 2020-ին ցարդ անյայտ պատճառներով պայթեցաւ, կորիզային փոքր ռումբի համազօր ուժգնութեամբ, որ խլեց շուրջ 300 զոհեր եւ 5000 վիրաւորներ, եւ մեծ թիւով առանց ապահով բնակարանի ժողովուրդ, պատճառելով հսկայական նիւթական վնասներ,...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՓՕԼ ՀԱՅՏՕՍԹԵԱՆ Լիբանանի տնտեսական եւ ելեւմտական ծանրագոյն ճգնաժամը ծնունդ տուաւ այնպիսի ժողովրդային պոռթկումներու, ցոյցերու, քաղաքացիական անհնազանդութեան եւ հանրային անկարգութեան, որոնք առաջնորդեցին նախկին կառավարութեան տապալման եւ նորի մը կազմութեան: Գործազրկութեան, մեծաթիւ սնանկացումի պարագաներու եւ տակաւին անորոշ ապագայի ճնշումներէ մղուած զարգացան կենցաղային, ընկերային ու հոգեբանական հարցեր, որոնք ամիսներէ ի վեր կը շարունակեն մագլցիլ անվերահսկելի կերպով: Մինչ նոր կառավարութիւնը, կազմուած 2020...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Այսօր, նոր միայն կ՚ըզգանք ահագնութիւնը աղէտին։ Նոր միայն կ՚արթննանք եւ մենք մեզ -- անգամ մը եւս -- կը գտնենք սահմռկեցուցիչ իրականութեան առջեւ։ Հաստատուած իրողութիւն է, որ միշտ ալ կան եւ պիտի ըլլան դաւադիր ձեռքեր, որոնք այս սուրբ հողը պիտի վերածեն գեհենի։ Եւ այս մէկը՝ առաջին հերթին՝ երկրի ամենէն օրինապահ, ամենէն ստեղծագործ, ամենէն անօգնական քաղաքացիներու գոյութիւնը ճակատագրելով։ Անոնց գլխուն...

Երկրաշարժի համազօր պայթումը ծայր աստիճան տագնապահար վիճակի հասցուց երկիրը իբրեւ պետութիւն եւ իբրեւ հասարակութիւն: Անկախ պայթումի բուն շարժառիթներուն յայտնաբերումէն, յետցնցումային նոր իրավիճակ պիտի ստեղծուի նաեւ քաղաքական հարթութեան վրայ: Լիբանանը երկար ամիսներէ ի վեր տարածաշրջանային քաղաքականութեան հետ կապուած օրակարգերու պատճառով շրջափակուած է: Արգելակուած են ամէն տեսակի օժանդակութիւն, աջակցութիւն երկրին հասցնելու բոլոր տեսակի ֆինանսական եւ տնտեսական գործընթացները: Հիմա աղէտի գօտիի յայտարարութեամբ կ՛ակնկալուի...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Հայոց լեզուի մեր նոր դասագիրքը Բենիամին Թաշեանի «Հայկարան»-ն էր, որ այդ նոյն տարին  մուտք գործած էր Լիբանան ու յատկապէս Ազգային վարժարանները` փոխարինելով  մինչ այդ օգտագործուող «Արագած»-ի հոյակապ շարքը, որուն հեղինակներն էին Օննիկ Սարգիսեանը եւ Սիմոն Սիմոմեանը: Մեր լաւ օրերն էին, եւ Հայոց լեզուի դասագիրքերը կը վխտային. գրեթէ ամէն համայնք ու գաղութ ունէր իր դասագիրքը: Ընթերցարանին կողքին սովորաբար քերականութեան...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Նախ՝ քիչ մը նախապատմութիւն։ 70ականներու առաջին կիսուն, ՀՅ Դաշնակցութեան 20րդ Ընդհանուր ժողովի որոշումով, Սփիւռքի մէջ սկսաւ գաղափարական ու քաղաքական վերաթարմացումի գործընթաց մը՝ իբրեւ թիրախ ունենալով յատկապէս երիտասարդութիւնը։ Մեր ժողովուրդի իրաւունքներուն տիրութիւն ընելու պահանջը ինքնին կը խարսխուէր ամէն բանէ առաջ արդարութիւնը վերահաստատելու, զայն վերականգնելու գաղափարին վրայ։ Այլ խօսքով` հայ ժողովուրդը ցեղասպանութեան ենթարկուած էր Օսմանեան պետութեան կողմէ ու ատոր հետեւանքով...

ԽԱԹՈՒՆ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Ծնած եմ Դամասկոս եւ յաճախած եմ տեղւոյն Միացեալ վարժարանը: 1946-ին, վեցերորդ դասարանի աւարտական հանդէսին, տնօրէնը՝ Տիգրան Գալըպճեան եւ հայերէնի ճեմարանաւարտ ուսուցչուհիս՝ Մակնոլիա Շամլեան, հօրս կ'առաջարկեն զիս ուղարկել Պէյրութ. հոն, որպէս հայ Ճեմարանի գիշերօթիկ աշակերտուհի, պիտի կարենայի երկրորդական ուսումս շարունակել:  Հայրս անշուշտ անակնկալի կու գայ. բացառիկ առիթ մը տրուած էր աղջկան. միաժամանակ կը տատամսի. հազիւ պատանի աղջիկը ինչպէ՞ս ղրկել օտար քաղաք. դժուա՛ր որոշում: Հայրս...

Կրթական բարեփոխումներու եւ յատկապէս հայ ժողովուրդի պատմութեան եւ հայ գրականութեան վերաբերող նախագիծը ստեղծած է թէժ մթնոլորտ հայրենիքի մէջ: Կարելի է տեսականօրէն ընդգծել,  որ արմատական իշխանափոխութիւնը բոլոր ոլորտներուն մէջ հիմնական փոփոխութիւններու կը ձգտի եւ քաղաքական  վարքագիծը առանցքային կը դարձնէ տարբեր մարզերու եւ զանոնք ղեկավարող գերատեսչութիւններու աշխատանքային ծրագիրներուն մէջ: Որեւէ հիմնական փոփոխութիւն տեղի կու տայ բանավէճերու, գաղափարներու, տեսակէտներու, նոյնիսկ հասկացողութիւններու առումով միտքերու...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ 1951-52 տարեշրջանը բաւական փոփոխութիւններ բերաւ Աբգարեանին. տարիներու տնօրէն Արմէն Ղարիպը եւ կարգ մը այլ «գաւազանակիրներ» դադրեցան անդամակցելէ  անոր կազմին, որմէ բաւական բան շահեցան  մեր...ափերը: Հայոց լեզուի մեր նոր ուսուցիչն էր արտասովոր մարդ մը, որ միաժամանակ դպրոցի տնօրէնն էր: Ան հետեւեալ բառերով  նկարագրած է ինքզինք իր մէկ աշխատութեան մէջ.  «Մազերի տեղ մի անթափանց մացառուտ, գլխի վրայ՝ դաժան տեսքով մի...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ  Սուրէն Խանամիրեան ազգային քոլեճ` Ֆանար: Անհամբեր զբօսանքի զանգին սպասող եւ աստիճանները զոյգ-զոյգ իջնող աշակերտները  անցքերուն մէջ, աստիճաններուն վրայ կամ դասարաններու դրան սեմին անպայման պիտի հանդիպէին պայուսակը անութին սեղմած, տրցակ մը տետրակներ ձեռքին, հանդարտ քալուածքով, մեղմ ժպիտով, չարաճճիութիւններ ընող աշակերտները խրատելէն, թէկուզ անոնք չլսէին անգամ, դէպի ուսուցչարան ուղղուող մեղմաբարոյ տիկին Գանտահարեանին: Խանամիրեանականներու բաւական մեծ թիւով սերունդներու մտապատկերին մէջ անպայման...

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ Ուսանողական տարիներուս, Պապ Իտրիսի Պէյրութ քաղաքի խճողումին մէջ, երբ կ՛ուղղուէի Ամերիկեան համալսարան, յանկարծ լսեցի անուշ ձայն մը, որ զիս կը կանչէր. «Սօսէ՛, Սօսէ՛»: Ակնթարթի մը մէջ յիշեցի մանկական օրերս, որովհետեւ այդ անձը զիս հինուց պէտք էր գիտնար, գործածելու այդ անունը: Դարձայ եւ տեսայ նախակրթարանի Հալէպի Հայկազեան վարժարանի սիրելի ուսուցչուհիս` օրդ. Ղազարեանը կամ ետքը` տիկին Մարօ Գանտահարեանը: Նախակրթարանը աւարտելէս...

ԼՕԽ-ԱԿԱՆՆԵՐ Յունիս 2020-ին Լիբանանահայ օգնութեան խաչի (ԼՕԽ) «Նայիրի» մասնաճիւղը յաջորդաբար կորսնցուց իր անդամներէն վաստակաւոր եւ բարերար երեք ընկերուհիներ, որոնցմէ իւրաքանչիւրին դրոշմը յաւիտեան կնքուած պիտի մնայ հայ իրականութեան մէջ` ազգային, մշակութային թէ միութենական մարզերուն մէջ: Սրբուհի Քելէշեան իր ամբողջ կեանքը նուիրած է Հայ օգնութեան միութեան (ՀՕՄ)` ծառայելով ԼՕԽ-ի շարքերէն ներս: Ան եղած է ԼՕԽ-ի Շրջանային վարչութեան անդամ եւ աշխատած զանազան յանձնախումբերու...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Ապրիլեան քառօրեայէն քառամեակ մը ետք հայոց քաջարի բանակը Տաւուշի ճակատին վրայ արձանագրեց պատմական փայլուն էջ մը, որ ճառագայթեց աշխարհասփիւռ հայութեան հոգիներուն մէջ: Անգամ մը եւս հայրենի սուրբ հողը օծուեցաւ վեց հերոսներու արեամբ: Անոնց նահատակութեամբ հայկական բանակը պատմական իրագործում մը արձանագրեց ոչ միայն հողային տիրապետութեամբ, այլ ռազմագիտական բարձր մակարդակ դրսեւորելով, հայու ճարտարութեամբ վար առնելով գերարդիական անօդաչու սարքեր, որոնք ցուցադրուեցան...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ընդհանրապէս, պատմութեան ընթացքին նիւթական եւ ելեւմտական ճգնաժամերուն մեծագոյն դրդապատճառները եղած են զուտ տնտեսական, ինչպէս՝ շուկայի ապահսկողութեան պատճառով ընկերային դասակարգերու միջեւ լայն անջրպետի ստեղծում, արտաքին պարտքին մեծնալուն պատճառով՝ խստամբերական միջոցներու դիմում, հանրային ծառայութիւններու սեփականաշնորհումը՝ սղաճի դէմ պայքարի իբրեւ միջոց որդեգրում եւ այլն... Սակայն, վերջին տարիներուն լիբանանեան պատկերասփիւռի կայաններէն իրենք զիրենք մասնագէտ կամ տնտեսութենէ հասկցող նկատող բազմաթիւ անձնաւորութիւններ սկսան Լիբանանի...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Պսակաժահրի համավարակին պատճառով, Լիբանանի մէջ արտակարգ դրութեան հաստատումը, առաջին հերթին պարտաւորեց փակ պահել դպրոցները: Դպրոցներուն պատասխանատուները ուսումնական տարեշրջանը շարունակելու համար, դիմեցին առցանց ուսուցումի՝ օգտագործելով զանազան բջիջային հեռաձայնի եւ համակարգչային յայտագիրներ-միջոցներ: Կրթական նախարարութիւնը 2020-2021 ուսումնական տարեշրջանի վերամուտը, առայժմ սեպտեմբերի-հոկտեմբեր միջեւ յայտարարեց: Համավարակի ներկայ կացութեան պատճառով, դժուար թէ կարելի պիտի ըլլայ դպրոցները բանալ բնականոն կերպով: Ուրեմն կրկին պիտի դիմուի առցանց...

ՊԱՐՈՅՐ ՎՐԴ. ՇԷՐՆԷԶԵԱՆ Տեսուչ՝ «Կիլիկիա» Թանգարանի Դպրեվանքեան առաջին իսկ տարիներուս, յստակօրէն կը յիշեմ, բոլոր ծանօթներուս արտայայտութիւնները, որոնք կ՚ունենային իմ մասիս, ըսելով «շատ փոխուած ես»։ Բնաւ չէի անդրադառնար, սակայն կեանքիս մէջ փոփոխութիւնները այնքան զգալիօրէն աճած էին, որ մարդիկ կ՚ուզէին արտայայտուիլ։ Երբ հօրս մահուան սուգը մեր ընտանեկան երդիկը կը ծանրացնէր, եւ դժուար պայմաներու տակ, Ազգ. Աբգարեան Վարժարանի նախակրթարանը աւարտեցի, որոշեցի դիմել Դպրեվանք, ...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Հայոց լեզուի առաջին ուսուցիչներս եղած են մայրս ու հօրենական մեծմայրս, որոնք, սակայն,   անգրաճանաչ գեղջուկներ էին:  Կրնայ հակասական թուիլ ըսածս, ուրեմն փութամ պարզել: Ես՝ իբրև հինգ զաւակներու վերջինեկ,  աչքերս բացած եմ ընտանիքի մը մէջ, ուր կը խօսուէր երկու հայերէն՝  արդի աշխարհաբարը  և բարբառ մը. այս վերջինը  թրքախառն լեզու մըն էր, որ սեփականութիւնն էր մօրս և մեծմօրս. անոնք երկուքը ուրիշ...

Օգոստոսի 1-ից համացանցի վրայ է ՀՅԴ Բիւրոյի պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի 8-րդ համարը: Ամսագիրը թերթելով նկատելի է, որ վերջինիս էջերում հիմնականում ներկայացուած են Սեւրի պայմանագրի թեման եւ երիտասարդութեանը նուիրւած հրապարակումներ: Երիտասարդութեան թեման է տեղ գտել նաեւ Վաչէ Բրուտեանի հեղինակած առաջնորդողում, որն ուշագրաւ անդրադարձ է 1970-ականներին Սփիւռքում տեղի ունեցած վերազարթօնքի շարժմանը եւ ազգային իրաւունքների համար պահանջատիրական նորօրեայ պայքարին, որի առանցքում, մասնաւորապէս, քաղաքականացուած երիտասարդութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Յակոբ Սիմոնեանի «Հին աշխարհի առեղծուածները. Հիքսոսներ» գրութենէն կը շարունակենք մէջբերել հատուածներ, որոնց մէկ մասին անդրադարձ կատարուած էր արդէն այս յօդուածաշարքին մէջ. (1) «Առաւել տարածուած է լեզուաբաններու առաջարկած այն վարկածը`իբրեւ թէ, հիքսոսներու  ճնշող մեծամասնութիւնը կազմած են արեւմտասեմական ցեղերը՝ ամորեացիները եւ քանանացիները: Այս տեսակէտը առաւել քան զարմանալի է, քանի յստակ է, որ հիքսոսներու յաղթանակի առաջին նախապայմանը, իբրեւ ռազմի միջոց, հեծեալ...