Անդրադարձ

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Յուլիսին սկիզբը մեզի հասած եւ կամքէ անկախ պատճառներով (թերթի էջաթիւի նուազում, Պէյրութի պայթում) չհրատարակուած եւ մեր յօդուածագիրներէն Կարօ Մանճիկեանի ստորագրութիւնը կրող այս յօդուածը երբ որոշեցինք տպել, հեղինակը յարմար տեսաւ շափօ մը աւելցնել` 3 նոյեմբեր 2020-ին: Այդպէս ալ եղաւ, Կ. Մանճիկեան գրեց փոքրիկ մուտք մը` «Պիտի յաղթենք»-ով աւարտելով զայն, որովհետեւ ոչ ոք օրին կրնար պատկերացնել, որ Փաշինեանի ստորագրութեամբ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ֆրանսական «Լիպերասիոն» թերթի 13 նոյեմբերի «Հրաժեշտ արմատներուն» խորագրով յօդուածին ընկերացող լուսանկարը Ներխուժողին, նախայարձակին, աւազակին, չարագործին, ոճրագործին եւ զոհին նոյն աչքով նայող այսպէս կոչուած քաղաքակիրթ աշխարհի անզօրութեան, վատութեան եւ շահախնդրուած մեղսակցութեան ողբերգութեան թատրոնը կը բեմադրուի: Բեմը` հայաշխարհ Արցախն է: Քաղաքական որձեւէգութեան մեծ մանիթուները, իրենք զիրենք հիւսիսային Ամերիկայի ցեղախումբերու հաւատացած աշխարհի վրայ ամէն բան ստեղծած ՈԳԻ-ին ժառանգորդ համարելով` տնաքանդ (չ)արդարութիւն...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Այս ակնարկը պատրաստուած էր ծանր զիջումներ պարտադրող համաձայնագրի ստորագրութենէն առաջ: Ընտրուած ժապաւէնները հիմա աւելի հնչեղ եւ այժմէական են, որովհետեւ հակադրուած են պատերազմի արհաւիրքին: Ուրեմն, Հայաստանի մէջ զօրակոչ կար նաեւ մշակութային մարզին մէջ: «Ոսկէ ծիրան»-ը իր մասնակցութիւնը բերաւ «Բոլորս Արցախի համար» միջոցառումներուն` ցուցադրելով վեց ժապաւէններ, որոնք առնչուած են պատերազմի: Հրաւիրատոմսեր չկային: Հասոյթը յատկացուեցաւ պաշտպանութեան: «Կինոյի տան» մէջ տեղի ունեցաւ...

ԱՐԻՆ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Յաւերժութիւն, խառն թեքնիք խաւաքարտի վրայ, նոյեմբեր 2020 Սուգի մէջ է համայն հայութիւնը: Անբացատրելի զգացումներ կ՛ապրի իւրաքանչիւր հայ: Ցասում, բողոք, խռովք.... Մեծ մասը այս զգացումներուն` տակաւին չարտայայտուած: Այս համատարած ընկճուածութեան վրայ մեր հոգիները կը մտրակեն անմարդկա յին արարքները` կատարուած մե՛ր հողերուն վրայ, որոնք միայն շարունակութիւնն են թուրքին հետապնդած դարաւոր նպատակներուն: Ընկերային ցանցերու անհատական (ոչ լրատուական) էջերուն վրայ անընդհատ կը...

Քալիֆորնիոյ նահանգային համալսարանի Ֆրեզնոյի մասնաճիւղի հրատարակչատան «Հայակական Շարք»ին 11-րդ հատորը լոյս տեսաւ։ Անիկա Քալիֆորնիոյ նահանգային համալսարանի Նորթրիճի մասնաճիւղի Հայագիտական ծրագիրի վարիչ դոկտ. Վահրամ Շէմմասեանի հեղինակած՝ «Մուսա Լերան Հայերը» (The Armenians of Musa Dagh: From Obscurity to Genocide Resistance and Fame 1840-1915) խորագրուած նոր գիրքն է, կը տեղեկացնէ համալսարանի Ֆրեզնոյի Հայագիտական ծրագիրի վարիչ փրոֆ․ Պարլօ Տէր Մկրտիչեան։ Այս մասին ԵՌԱԳՈՅՆ-ը կը...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Քաղաքական «մոռացկոտութեան» գինը ահաւոր է ու անչափելի, տասնամեակներու ընթացքին ձեւաւորուած, կազմաւորուած քաղաքական մշակոյթը անտեսելը՝ նոյնպէս։ 20րդ դարասկիզբի հայ քաղաքական միտքը մեզի լուրջ ժառանգութիւն մը ձգեց, հարստութիւն մը։ Հայաստանը աշխարհագրական հասկացութենէն պետական կառոյցի վերածելը 19րդ դարավերջի եւ 20րդ դարասկիզբի հայ քաղաքական միտքի մեծագոյն նուաճումը պէտք է համարել։ Ի՞նչ իրագործեցինք Այս մտածողութիւնն էր, որ գաղափարական հենքի վրայ նախ պատկերացուց հայութեան...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Լիբանանի անկախութեան տօնն է դարձեալ: Անկախութեան տօն, որ սկզբունքով պէտք է քաղաքացիին ուրախութիւն, հպարտութիւն ու կորով ներշնչէ: Երկրին դրօշը պէտք է ամէնուրեք ծածանի, քայլերգի կշռոյթը ողողէ մայրաքաղաքը, տարբեր թաղամասերն ու իւրաքանչիւր բնակարան: Լիբանանեան բանակը պէտք է տողանցէ, պիտի արձանագրուի սպաներու շրջանաւարտ նոր սերունդ: Պշամունը, Ռաշայան, հանրապետութեան նախկին նախագահներուն ու վարչապետներուն, այլ խօսքով` անկախութիւնը կերտած լիբանանցի անձնաւորութիւններուն անունները պիտի...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Լիբանանը` մեծ սուտ մըն է: ԱՆԹՈՒԱՆ ՖՐԱՆՍԻՍ (Լիբանանցի պատմաբան) Ամիսներ առաջ (2-4-2020), երբ պատեհ առիթի մը կ՛ունկնդրէի վերոյիշեալ պատմաբանին խօսքերը, որոնք կ՛առնչուէին Մեծն Լիբանանին, տարօրինակ ու տարբեր հնչեցին հետեւեալ բառերը` «մեծ սուտ», որ, ի դէպ, կ՛ակնարկուէր 1920-ին, այսպէս ըսած, ստեղծուած Լիբանանին: Այո՛, այդ օրերու Լիբանանին, անշուշտ, որ ի յայտ եկած էր որոշակի տարածքի մը վրայ, չըսելու համար կտոր...

ԱԶԱՏՈՒՀԻ ՍԻՄՈՆԵԱՆ «ՀԱՈՒԸՐՏ ԳԱՐԱԿԷՕԶԵԱՆ» ՀԻՄՆԱՐԿԻ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՎԱՐՉՈՒԹԵԱՆ ԱՆԴԱՄ Լիբանանահայութեան հասցուցած երկրորդ սերունդի արժէքներէն էր դոկտ. Յարութիւն Սամուէլեան, որուն կանխահաս մահը ծանր կորուստ մըն էր Լիբանանի եւ հայ համայնքին համար հաւասարապէս: Ան լիբանանեան տնտեսական մարզի բարձրագոյն ոլորտին մէջ, իբրեւ Կեդրոնական դրամատան փոխկառավարիչ, ներկայացուց հայ համայնքը`  քսան տարիներ ծառայելով 1993-2003 եւ 2009-2019 ժամանակահատուածին մէջ: Անոր պատասխանատուութեան բարձր գիտակցութիւնը, գործելաոճի բարձրորակ տարողութիւնն ու...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Տխրայիշատակ 9 նոյեմբերը անկիւնադարձային թուական է հայոց պատմութեան էջերուն մէջ: Արցախեան պատերազմի մեր վէրքերը չբուժուած, մեր նահատակ վեհ եղբայրներուն ու քոյրերուն սուգը չամբողջացուցած, սթափեցանք սահմռկեցուցիչ եւ անընդունելի պայմաններ ընդգրկող համաձայնագիրի մը լուրով: Անընդունելի, անհաւատալի, աներեւակայելի, բայց ափսոս` իրողութիւն: Աւելի քան քառասուն օրուան հայրենապահպան յախուռն պատերազմին եւ համահայկական աննախընթաց ճիգերուն վերջ դրուեցաւ տխրահռչակ ու նուաստացուցիչ համաձայնագիրով մը: Անշուշտ...

Ե. ՀԱՒԱԹԵԱՆ Քանի մը օրէ ի վեր կարծես հսկայ ժայռի մը տակ կը ճզմուիմ: Ժայռը հսկայ է` բաղկացած Ազրպէյճանէն, Թուրքիայէն, Իրանէն, ծայրայեղ ահաբեկիչներէն, Հրէաստանէն, Փաքիստանէն, Աֆղանիստանէն, Ռուսիայէն, Վրաստանէն, արեւմտեան բազմաթիւ հանդիսատես պետութիւններէն եւ հայ դաւաճաններէն: Չխորհինք, որ ես յանցանք չունիմ եւ արկածի բերումով մնացած եմ ժայռին տակ` ենթակայ ճզմուելու, դանդաղօրէն ուշքս կորսնցնելու եւ ապա մահաքունի մէջ մտնելու: Սարսափելի այս իրավիճակին...

ՀԱՅԿԱԶՈՒՆ Դժոխային օրեր են: Կորսնցնելիք վայրկեան իսկ չկայ: Փաշինեան իր տարիներու ազգակործան ու հայրենակործան գործունէութիւնը թագադրեց գաղտագողի ստորագրելով փաստաթուղթ մը, որուն անփոփոխ գործադրութիւնը անմիջական սպառնալիք է Հայաստանի գոյութեան ու հայութեան ապագային: Ասիկա անյետաձգելի է եւ կը պահանջէ ուժերու եւ կարողութիւններու գերլարում: Համաձայ՛ն: Բայց այս օրհասական պահերուն, այս անմիջական ու անյետաձգելի մարտահրաւէրներուն կողքին, Հայաստանի եւ սփիւռքի հայութեան ուշադրութենէն պէտք չէ վրիպի...

ԱՆԻ ԲՐԴՈՅԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ - Մեղրը Դադիվանքից ենք բերել. մի քիչ համբերէք, տաք փախլաւան մեղրով համեմենք, կը տանք: Համից չէք կշտանայ: Արցախցի գեղեցկուհին մեղրածոր աչուկներով, ժինկեալով հացերուն մօտ կանգնած, հաղորդեց, ու` - Սիրիահա՞յ էք,- շարունակեց աչքերուն ցաւոտ շեշտ մը հագցնելով եւ ցաւակից մը գտածի թեթեւ ժպիտով,- էս օրերին լաւ ծանօթ կ՛ըլնէք... Ըսաւ ու ձայնը մարիլ սկսաւ բերնին մէջ, թաց ժպիտը կը խօսէր...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեանի իշխանութիւնը բարոյապէս սպառուած է: Եթէ Փաշինեանը պիտի նստի ու ամէն անգամ հաշուի, թէ քանի հոգի է իր դէմ ցոյցի դուրս գալիս, ըստ այդմ որոշելու համար գահընկէց լինելու համար այդ թիւը սպառնալի՞ք է, թէ՞ ոչ, ապա նա չարաչար սխալւում է: Կասկած չկայ, որ Նիկոլ Փաշինեանի եւ իր իշխանութեան նկատմամբ ատելութիւն է տածում ժողովրդի բացարձակ մեծամասնութիւնը, նրա հրաժարականը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ռուսիա վերահաստատեց, որ Կովկասի մէջ անվիճելի եւ անշրջանցելի իրաւարարը ինք է` պարտադրելով արցախեան պատերազմի զինադադարը եւ անոր հսկողութեան համար արագօրէն տպաւորիչ միջոցներով շրջան հասցուց բանակ եւ զինական հսկայ միջոցներ: Զինադադարէ աւելին է հաստատուած դրութիւնը: Ան յաղթանակն է ոչ միայն Ազրպէյճանի, այլ` Թուրքիոյ: Կովկասի մէջ Ռուսիոյ միակ դաշնակից եւ գործակից Հայաստանի տկարացումը նպաստաւոր է Էրտողանի, որ կը ձգտի տարածաշրջանի...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ «Կարկուտ, կայծակ եւ երկրաշարժ, Սով, պատերազմ, հիւանդութիւն, Ո՛վ չի գիտեր` թող գիտենայ...» Հայաստանը ահաւոր կորուստ ունեցաւ, հայութիւնը նոր աղէտի մը ենթարկուեցաւ: Ո՞վ է մեղաւորը: Եթէ անկեղծօրէն ուզենք որոնել մեր այս իրավիճակին պատասխանատուները, կամայ-ակամայ մեր հայեացքը կ՛ուղղուի ետ` հազարամեակներ ետ, ու առաջին հերթին կանգ կ՛առնէ մեր Նահապետ Հայկին վրայ: Ի՛նչ փչեց խելքին, չուզեց ենթարկուիլ Բէլի իշխանութեան, եւ օլուխ-չոճուխը հաւաքած` գաղթեց...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ «Մենք ներշնչուած արեգակով` Տենչում էինք այգաբացին, Սակայն եղար դու մեզ համար, Միջնադարեան սրած կացին» Մինչեւ իր էութեան խորքերը ցնցուած հայութիւնն այսօր է՛լ աւելի մեծ ցնցում ապրեց` մէկ անգամ եւս լսելով իր դաւաճան վարչապետի ինքն իրեն արդարացնող ցնդաբանութիւնը: Ասում եմ` ցնդաբանութիւն, քանզի մտածող ու վերլուծող ոեւէ անհատ չի կարող այդ ելոյթին ուրիշ որակաւորում տալ: Մինչ 6 երկար...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Վերջին մի քանի օրերի ընթացքում, պահի հրամայականին համահունչ, քաղաքական խորհրդակցութիւններ եւ մի քանի տասնեակ հանդիպումներ եմ անցկացրել խորհրդարանական եւ արտախորհրդարանական ուժերի, հասարակական տարբեր կազմակերպութիւնների ու անհատների հետ: Հեռախօսազրոյցներ եմ ունեցել Սփյուռքի տարբեր կառոյցների և մեր հայրենակիցների հետ: «Հանդիպման մասնակիցների բացարձակ մեծամասնութիւնը համակարծիք է մէկ հարցում՝ Սահմանադրութեանը համապատասխան վարչապետի հրաժարական կամ պաշտօնավարման դադարեցում եւ արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւններ»: Վերի տողերը...

Նոյեմբեր 9-ին հրապարակուած Ռուսիոյ, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի ղեկավարներու եռակողմ յայտարարութեան վրայէն անցած է արդէն շաբաթ մը, ու անոր առթած ցնցումն ու յաջորդող իրավիճակը օրէ օր կը դառնան աւելի ու աւելի ծանր ու պայթիւնավտանգ: Այս ամօթալի համաձայնագիրը ամէնէն մութ ու նուաստացուցիչ էջերէն մին պիտի մնայ մեր պատմութեան մէջ: Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանը անցնող տասնամեակներու մեր յաղթական երթը գրչի մէկ հարուածով...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Յաջորդական չորս յօդուածներով վերոնշեալ նիւթին մասին անդրադարձ կատարուեցաւ. 2020-ի 17 հոկտեմբերին` «Միացեալ Նահանգները Եւ Արցախի Դէմ Տեղի Ունեցող Պատերազմը» (1), 23 հոկտեմբերին` «Արցախը Զոհ` Միացեալ Նահանգներու Ռազմավարութեան Ա.» (2) ,  27 հոկտեմբերին` «Արցախը Զոհ` Միացեալ Նահանգներու Ռազմավարութեան Բ.» (3) եւ 16 նոյեմբերին` «Յեղափոխութիւնը Նոր Սեւն Է. Ինչպէ՞ս Արեւմտեան Դրամը Կը Հոգայ Տապալէ-Քու-Կառավարութիւնդ Դասապահերը» (4): 1. Ռուսամէտ Մոլտովան` Ուքրանիոյ...