Անդրադարձ

Նժդեհին կինը Եւփիմէն ու որդին` Վրէժը   ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ «Սիրում եմ արիութիւնը գրչիդ, խօսքիդ ու սուրիդ» ( Ա. ԱՀԱՐՈՆԵԱՆ)   1934-ի աշնան Գարեգին Նժդեհ կը վերադառնայ Պուլկարիա ու կը շարունակէ իր ազգային ու քաղաքական գործունէութիւնը` յատկապէս պայքարելով համայնավարութեան դէմ: Ան սակայն հոն հանգիստ չունէր եւ ժամանակ մը Պերլին մնալէ ետք կ՛անցնի Խրիմ, ապա` Հիւսիսային Կովկաս, բայց երբ գերման բանակները կը...

ՍՏԵՓԱՆ ՀԱՍԱՆ-ՋԱԼԱԼԵԱՆ Քաղաքագէտ 13-րդ դարի Արցախի իշխանաց իշխան, թագաւոր Հասան-Զալալ-Դոլան, ցանկանալով կարգաւորել թաթար-մոնկոլների հետ յարաբերութիւններում ծագած որոշակի խնդիրներ, 1250-ական թուականների սկզբին իր գլխաւորած Արցախի աշխարհիկ եւ հոգեւոր այրերից կազմուած պատուիրակութեամբ մեկնում է թաթար-մոնկոլական զօրքերի գլխաւոր հրամանատար, Մեծ խանի ժամանակաւոր պաշտօնակատար Բաթու խանի հետ հանդիպման, որն այդ ժամանակ գտնւում էր Կասպից ծովի ափին` Աթլ կամ Վոլկա գետի ափին: Բաթու խանը մեծ...

Նորութիւն յայտնած չենք լինի, եթէ ասենք, որ անցնող 2020 թուականը հայութեան համար եղաւ իրադարձութիւններով յագեցած, լարուած տարի: Այդ մթնոլորտն իր ազդեցութիւնն ունեցաւ նաեւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան եւ մասնաւորապէս նրա բարձրագոյն մարմինի` ՀՅԴ Բիւրոյի գործունէութեան վրայ: Բազմաճակատ անելիքների շրջանակում իր տեղն ունեցաւ նաեւ մտաւոր-գաղափարական աշխատանքը, ինչի կարեւորութիւնը Դաշնակցութեան կողմից չի անտեսուել հայութեան եւ կուսակցութեան համար ամենաբարդ ժամանակներում անգամ: Այս դէպքում մեր...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ  Ա. Նախաբան 1920ին, բրիտանական գաղտնի սպասարկութեան «աստղ»երէն Սիտնի Ռալի (բուն անունով Սիտնի Պլումընթալ), դէպի նորաստեղծ Խորհրդային Ռուսիա իր առաքելութենէն կը վերադառնայ տուն, Լոնտոն։ Կ՚ապշի, երբ կը տեսնէ թէ բնակարանը տակնուվրայ վիճակի մէջ է։ Խորհրդային նորաստեղծ Չեկայի գործակալները հասեր-մտեր էին Լոնտոնի իր բնակարանը եւ ամէն անկիւն խառնշտկած էին, յուսալով փաստաթուղթեր գտնել։ Հազիւ 2 տարուան կեանք ունեցող Չեկան արդէն իսկ...

Թրիփոլի քաղաքը իւրայատուկ է յատկապէս ընկերային խնդիրներու դէմ բողոքի գործողութիւններ սանձազերծելու, արագօրէն քաղաքամէջի կեանքը անդամալուծելու, իրաւապահ մարմիններու հետ բախումներ ունենալու եւ վաճառատուներու ու հաստատութիւններու ուղղութեամբ խափանարարական աքթեր հրամցնելու առումներով: Ժողովրդային ցասումի ամէնէն թէժ օրերուն Թրիփոլիի մէջ բողոքի գործողութիւններու ոճի կտրուկ փոփոխութիւնը նախանշեց ամբողջ երկրի տարածքին Թրիփոլիի հրամցուցած ոճի որդեգրումը` յատկապէս պետութեան պատկան կեդրոններու վրայ յարձակումներ իրականացնելու առումով: Թրիփոլիի  հրապարակը շարժումի...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Գերմանիայէն հաղորդուած փոքր լուր մը առիթ դարձաւ մտորումներու: Գերմանիոյ կառավարութիւնը կը պատրաստուի երկրէն արտաքսելու ապօրինի ներգաղթեալները: Ասոնց մէջ` կարեւոր թիւով հայեր: Հայաստանէն մեկնողները դասական կոչուած սփիւռքէն անջատ նոր սփիւռք մը ստեղծեցին: Դասականը առաւելաբար Ցեղասպանութեան հետեւանքով յառաջացած էր: Հայեր միշտ ալ գտնուած էին թէ՛ Մերձաւոր Արեւելքի, թէ՛ Եւրոպայի եւ թէ՛ Ամերիկաներու մէջ: Արեւմտեան համայնքները անդադար ուռճացան Մերձաւոր Արեւելքէն, Արեւելեան...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Այս օրերուն այնքան շատ կը հոլովուի Ճ. Սորոս պապուկին անունը, որ մարդ, սապէս կը տարուի մտածելու, թէ այս ի՛նչ հմայք ու հեղինակութիւն ունեցող անհատ մըն է եղեր ան, որուն անուան շուրջ առասպելներ հիւսուած են ու դեռ կը հիւսուին աշխարհով մէկ: Աւելի՛ն. կարելի է նոյնիսկ երկու բառով բնորոշել ու յայտարարել, թէ այս մարդուկը, որուն ծագումը յստակ է, բայց ծաւալած...

ՎԱՀԷ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը ծնուել է հայ ժողովրդի ծոցից` հայութեան ու Հայաստանի ազատագրութեան նպատակով: 130-ամեայ պատմութեան ընթացքում նրա գաղափարախօսութիւնը եզակի եւ անփոխարինելի արժէքներ է համարում Հայաստանին ու հայ ժողովրդին: Դաշնակցութիւնը այդ նպատակների իրագործման եւ այդ արժէքների պաշտպանութեան համար անհնարինը հնարաւոր դարձնելու վճռակամութեամբ կատարել է ամէն տեսակ զոհողութիւն, որի շնորհիւ հայ ժողովուրդը 1918 թուականին կարողացաւ վերականգնել հայոց պետականութիւնը. պետականութիւն, որը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի «Վան Արեան» հրատարակչատան տպարանէն 2020¬ին լոյս տեսաւ Թամար Յովհաննիսեանի «Դուք մտքերիս աշխարհում» գիրքը, բաղկացած` 180 էջերէ: Ժողովածուն կը ներկայացնէ տարիներու ընթացքին մամուլին մէջ տպագրուած յօդուածներու ընտրանին: Գիրքը բաժնուած է քանի մը մասերու` երաժշտութիւն, գրականութիւն, թատրոն եւ կերպարուեստ: Երաժշտութեան նուիրուած բաժինին մէջ Յովհաննիսեան կը խօսի Թիֆլիսի մէջ 1919¬ին հիմնուած «Կոմիտաս» ընկերութեան մասին, որուն նպատակը եղած է անդամավճարներու հաւաքումով...

ՎԱՐԴԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Որոշել էի մի տեւական ժամանակ մեր հանրային-պետական կեանքի մասին ոչինչ չգրել, քանզի այն գրելացաւը, որ վերջին 2,5 տարում եւ յատկապէս յետպատերազմեան շրջանում պատել է մեր ժողովրդի զգալի մասին, արդէն նողկանք է առաջացնում: Ինչպէս ասում են` ամէն հասկացող-չհասկացող, որ կարող է լայվ մտնել, իր սեփական «խմբագրութիւնն» է բացել եւ սրբազան պարտքն է համարում արձագանգել ամէն ինչի: Ընդ որում, որպէս...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Տու՜ր ինծի, Տէ՜ր, ուրախութիւնն անանձնական, Ու չըլլայ որ ուրիշներու կոծնուկականը Խեղդելու զեմ ջրվէժին մէջ դափիս ձայնին»: Միսաք Մեծարենց Քաղաքական, տնտեսական եւ հանրային խնդիրներու մասին դատումները միայն արհեստավարժ գործիչներու եւ արհեստավարժ լրագրողներու պէտք չէ ձգել: Լսե՛լ նաեւ` մտաւորականը, ուսուցիչը, արուեստագէտը, առանց անոնց կրկնել տալու կանխակալ կարծիքներ: Լսել նաեւ հոգիի հայելի բանաստեղծը... Այս մասին մտածեցի, երբ հայաստանեան օրաթերթի մէջ կարդացի...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու ընթացաւարտ նախագահ Տոնալտ Թրամփի ազգային ապահովութեան թելադրանքները նորընտիր նախագահ Ճօ Պայտընին, 152 էջերու մէջ ամփոփումը լոյս տեսաւ 14 յունուար 2021-ին (1), (From Trump to Biden: The Way Forward for US National Security, Edited by John Hannah & David Adesnik, January 2021,Foundation for defense of democracies, FDD)։ Գրութիւնը պատրաստած են «Ժողովրդավարութեան պաշտպանութեան հիմնարկ»-ին փորձագէտները: Ըստ Ուիքիփետիային, ժողովրդավարութեան...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Բծաւոր տիֆով վարակուած` ԱՐԱՄ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ աչքերը յաւիտենապէս փակեց Երեւանի մէջ, 102 տարի առաջ 29 յունուար  1919-ին: Քանի, քանի՜ ճակատներու վրայ ան պարտութեան մատնեց թուրքը` Վանէն մինչեւ Երեւան: Սարդարապատեան ճակատամարտերով ան կերտեց մեր անկախութիւնը, հիմնեց մեր պետութիւնը, կայունացուց մեր երկիրը: Մեր դիցաբանութեան Վահագնը չէր, սակայն ան վճռեց մեր արդի պատմութեան ճակատագիրը: Յարդգողի ճանապարհը գծող աստուածը չէր, սակայն գծեց մեր...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Ըստ պատմագրութեան Երեւան մայրաքաղաքի բուն պատմութիւնը կը սկսի Էրեբունի նշանաւոր ամրոցի հիմնադրութեամբ, որ տեղի ունեցած է ք.ա. 782 թուականին: Էրեբունի անունը հինէն ծանօթ եղած է ուրարտագէտներուն, Ուրարտուի նշանաւոր թագաւոր Արգիշտի Առաջինի տարեգրութիւններէն, սակայն անոր վայրը կը մնար անծանօթ: Միայն 1950ին կը յստականայ, որ Էրեբունին Երեւանն է: Այդ թուականին, Երեւանէ հարաւարեւելք գտնուող Արինբերդ կոչուող բլուրին վրայ հետախուզութիւններու ընթացքին կը...

ԱՐՏԱԿ ՍԱՐԳՍԵԱՆ  2020 թուականը հայոց պատմութեան մէջ կը մնայ որպէս համավարակի, պատերազմի, հազարաւոր զոհերի եւ պարտութեան տարի: Այն Արցախի` հայկական երկրորդ հանրապետութեան տարածքի շուրջ 75 առ հարիւրի կորստի տարին էր, որը Հայաստանի, Արցախի եւ ողջ հայութեան համար ստեղծեց բոլորովին նոր իրավիճակ. վերացաւ անվտանգային այն համակարգը, որի ստեղծման համար պահանջուել էր 32 տարի, մեծ ջանքեր ու նուիրում եւ որի համար նուիրաբերուել...

Ա. Ա. Թուրքիոյ մէջ աշխարհիկ կարգերու դէմ Ռեճեփ Էրտողանի եւ անոր գործակիցներուն կողմէ մղուող պայքարը տակաւին կը շարունակուի, սակայն` ոչ նախկին տասը տարիներու ուժգնութեամբ եւ թափով: Քեմալ Աթաթուրքի կողմէ հաստատուած աշխարհիկ կարգերու հսկիչը եւ երաշխաւորը անցնող տասնամեակներուն եղաւ երկրին ուժեղ բանակին հրամանատարական կազմը` իր բոլոր կառոյցներով եւ ամբողջ համակարգով, որ նաեւ վայելեց ՕԹԱՆ-ի եւ Արեւմուտքին ամբողջական զօրակցութիւնն ու նեցուկը, նկատի...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ        Միթէ ազգովին այս կացութեան մէջ գտնուիլը պարտութեան տեսականի չէ՞ր, որուն ականատես վկաները հանդիսացանք, դժբախտաբար: Աւելի՛ն. երբ պետութիւն մը իր համակարգով կը մատնուի անճարակութեան, անձնատուութեան եւ ներքին կեանքի մասնատուածութեան, որոնք ուղղակի կը սպառնան անոր գոյութիւնը, ի՞նչ կամ ինչպիսի՞ բնորոշում տալ պատահածին եթէ ոչ ազգային խայտառակութիւն: Ըստ երեւոյթին, յանցաւորներու փնտռտուքը, ապաշնորհ չքմեղանքները, վատին ու վատագոյնին մասին բարբաջանքները, զիրար յօշոտելու հրաւէրները,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ - Հայաստանի քաղաքական բեմի նորագոյն վիճայարոյց հարցը: Նիկոլ Փաշինեանի աջ բազուկներէն (ձախ բազուկներ ալ ունի...) Լիլիթ Մակունցը կրնայ Միացեալ Նահանգներու մէջ Հայաստանի դեսպան նշանակուիլ: Որոշում չէ տրուած, սակայն թեկնածուն չի հերքեր, թէ նման օրակարգ կայ: Մեկնաբանութեանց սակարանը աշխուժ է, իբրեւ գլխաւոր յատկանիշ` կը յիշատակուի անոր... անգլերէն լեզուի իմացութիւնը: Լրագրողները հարցուցեր են Մակունցին, թէ արդեօք ինք դիւանագիտութեան ասպարէզին մէջ...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Այս օրերուս մեծերն ալ պէտք ունին հեքիաթ լսելու: Ահաւասիկ` ժողովրդական աւանդազրոյց մը, որ կը կոչուի «Կրակ ու Ջուր»: Յիշող կա՞յ պատմասաց Ալիծ Աղպապեանը, որ ժամանակին մէկ հայկական վարժարանէն միւս հայկական վարժարանը երթալով` հայկական հեքիաթներ կը պատմէր փոքրերուն: Կ’անդրադառնա՞նք երբեմն, թէ ան որքա՛ն հաւատքով, գուրգուրանքով փարած է հայ մշակոյթը մանկահասակներուն ծանօթացնելու աշխատանքին եւ իր անձնական միջոցներով ձեռնարկած` հայերէն պատմուածքներու...

Միացեալ Նահանգներու նոր նախագահ Ճօ Պայտընի ստանձնումին առընթեր, Արեւմուտքը նախանշաններ ցոյց կու տայ, որ մտադիր է անյապաղ վերադառնալ Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրի կարգաւորման սեղանին: Նախորդ վարչակարգի` Թրամփի ծանօթ կառավարման շրջանին, Միացեալ Նահանգներ մեկուսացման քաղաքականութիւն որդեգրեցին միջազգային իրադարձութիւններուն հանդէպ, որ, ի շարս այլ խնդիրներու, իր անդրադարձը նաեւ ունեցաւ Արցախի վերջին պատերազմին ու անկէ ետք ընթացող զարգացումներուն վրայ, յատկապէս ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խումբի բացակայութեամբ...