Անդրադարձ

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Արդէն վաղուց եկած է ժամանակը մեր պետական երեսնամեայ փորձառութեան վիճակացոյցը մօտէն քննելու եւ անկեղծ ու խստապահանջ, անկեղծ ու անխնա՛յ, գնահատական տալու մեր ազգային իրականութեան: Այս մէկը կենսական նշանակութիւն ունի այսօր, քանի որ մենք ձախողած ենք որպէս պետականութիւն: Մենք եղած ենք անձեռնհաս` մեր երկրի ներքին եւ արտաքին սպառնալիքները դիմագրաւելու գործին մէջ: Մենք եղած ենք անիրազեկ` մեզ շրջապատող թշնամիի բնոյթին,...

ՌԱԶՄԻԿ ՃՈՒԼՖԱՅԵԱՆ Ապերախտութիւն եւ քննադատութիւն. բառեր, որոնք այսօր դժբախտաբար ցայտուն կերպով առկայ են մեր ընկերութեան մէջ: Բառեր, որոնք յաճախ մտածելու առիթ կու տան այն դժբախտութեան մասին, թէ որքա՛ն հեռու ենք քրիստոնէական եւ ազգային արժէքներէ` իբրեւ մարդ, հայ եւ քրիստոնեայ: Լիբանանեան ճգնաժամային այս դժուար օրերուն, հակառակ ամէն տեսակի դժուարութեանց, լիբանանահայ մեր գաղութը, բաղդատաբար միւս գաղութներուն, առաւել կամ պակաս չափով վայելեց եւ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Կեանքի մէջ կան երեւոյթներ, որոնք կարելի չէ բովանդակ կերպով թարգմանել կամ հասկնալ: Մեր միջավայրին մէջ կը հանդիպինք տիպարներու, որոնք իրենց ապրելակերպով, կենցաղով ու նկարագիրով մեզ կը մղեն ամէն օր քիչ մը աւելիով մտածելու մարդկային արժանիքներու մասին ու պեղելու կեանքը իմաստաւորող յատկանիշներու խորքը: Չենք խօսիր գիւտարար հանճարներու, քաղաքագէտներու, Նոպէլեան մրցանակակիրներու մասին, այլ` այնպիսի անհատներու մասին, որոնք բարութիւն, ժպիտ եւ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Անմեղ հարցում մը. այս օրերուն ազգովին ո՞ւր ենք, ո՞ւր «կ՛երթանք», աւելի ճիշդ` ի՞նչ կ՛ընենք եւ ի՞նչ ընել կ՛ուզենք: Չէ՞ք տեսներ, որ մեր հայրենիքը տակն ու վրայ է, նաեւ տակն ու վրայ է հայու հոգեկան ատաղձը: Մեր հայրենիքէն ներս ամէն ինչ անորոշ եւ անկայուն է: Տեսանելի է, չէ՞: Կարծես ամէն բան գորշ է: Յաճախ` ողբերգական: Բայց դեռ կայ աւելին:...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ 4 օգոստոս 2020, ժամը շուրջ 7:00: Պէյրութի նաւահանգիստի ահեղ պայթումին ցնցումը կարծես կը յամենայ էութեանս մէջ` ֆիզիքապէս ու հոգեպէս, կը կարծեմ, թէ ուժգին կը դողամ, թէեւ անշարժ, անխօս ու սահմռկած նստած եմ: Ա՛լ չեմ համարձակիր բարձրաձայն հարցնել, թէ եղածը իրակա՞ն է, բայց տակաւին իրական-անիրականի ներքին պայքարը կը խռովէ միտքս ու հոգիս: Եթէ աչքերս լաւ բանամ, արդեօք այս ահաւոր...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Մուտք Իւրաքանչիւր անհատի կեանքը լեցուն է այնպիսի դէպքերով եւ դէմքերով, որոնք երբ պատմուին, այլ անհատներու կեանքը կը քաղցրացնեն եւ գրգիռ կը դառնան, որպէսզի անոնք եւս նման դէպքեր ու դէմքեր յիշեն, պատմեն եւ արձանագրեն պատմութեան համար: Այս մանրապատումներու շարքը կը սկսիմ հոգելոյս Մուշեղ Ա. քհնյ. Տէր Գալուստեանով, որուն կեանքը մանրապատումներով լի եղած է: Իմ մանրապատումներս կը ձօնեմ քահանայ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հայ գիր ու գրականութեան քիչ թէ շատ մօտիկ անձ(եր) մը կրնայ(ն) առարկել` ըսելով, թէ արդեօք խորագիրը ընդգրկող նիւթը` սփիւռքի ճակատագիրը, ինքզինք չէ՞ սպառած, մաշած: Աւելի՛ն. հայ իրականութեան մէջ նման մտահոգութիւն կամ հարց որքանո՞վ պարտադրանք է այլեւս, կամ` իմաստ ունի՞ այսօր, ունեցա՞ծ է անցեալին, որ անիկա կրկին սեղանին կը դրուի, լոյսին կը բերուի, կարծես առաջին անգամ է, որ   կ՛արծարծուի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արդեօք բանաստեղծը Հայաստանի ու հայութեան այսօրուան դժբախտ իրականութիւննե՞րը ի մտի ունէր, երբ կ՛ահազանգէր, թէ պիտի ըլլայ «ոգու սով»: Վստահաբար` ո՛չ, անոր տարտը ուրիշ աղբիւրներ ունէր: Հաւանաբար անոր միտքէն իսկ չէր անցած, որ պիտի գայ օր, երբ ազգովին պիտի իյնանք այնպիսի տարօրինակ «ոգու սով»-ի մէջ, ուր հայը ստիպուած պիտի զգայ ճիգերը լարելու, որպէսզի իրեն նման հայերու բացատրէ, թէ ի՛նչ...

Լիբանանեան հասարակութիւնը միանշանակ կեցուածք չունի երէկ սկսած գործադուլին նկատմամբ: Մինչ ցամաքային փոխադրութեան սենտիքաներու համադաշնակցութիւնը կը յայտարարէ, որ երէկ սկսած  բողոքի գործողութիւնը եռօրեայ է, այդուհանդերձ գործադուլը մագլցում ապահովելու նախադրեալներ չի ստեղծեր: Պահանջը` անցնող հոկտեմբերին վարչապետ Միքաթիի հետ համաձայնեցուած կէտերու վաւերացումն է, որ փաստօրէն առկախուած է: Քաղաքացիական շրջանակներէ կը հնչեն զօրակցութեան  կոչեր: Ուրիշներ ուղղակի դէմ են նման միջոցներու, որոնք, իրենց համոզումով, որեւէ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Դէպքերու եւ իրադարձութիւններու հոլովոյթը ցոյց կու տայ, որ Լիբանան կ՛ապրի անկիւնադարձային փուլ մը: Միջազգային եւ արաբական հետաքրքրութիւններն ու միջամտութիւնները օրէ օր կը ծաւալին, եւ ներքին քաղաքական կեանքը ամէն օր ենթակայ է անակնկալներով լեցուն նոր շրջադարձերու: Կը թուի, թէ անցնող երեք տարիներուն երկրին ապրած քաղաքական եւ ընկերային-տնտեսական ճգնաժամը, խարխափող քայլերով, սկսած է գտնել իր բիւրեղացման հունը, որ սակայն կը...

ԱԲՐԱՀԱՄ ԳԱՍՊԱՐԵԱՆ քգթ, դոցենտ, «Ճենեսիս Արմենիա» ուղեղային կենտրոն/հիմնադրամի հիմնադիր տնօրէն Ազգային շահի «կենսական» եւ «կարեւոր» բաղադրիչները Զ. Պժեզինսքու գրեթէ երեք տասնամեակ առաջ գրած «Շախմատային մեծ խաղատախտակ» գիտական աշխատութիւնն այսօր կարող է թուալ մարգարէութիւն, թէեւ մասնագիտական շրջանակների համար արեւելեան Եւրոպայում` Ռուսաստանի հետ սահմանին տեղի ունեցածն ակներեւ ու կանխատեսելի էր յետպաղպատերազմեան առաջին տասնամեակում: ՕԹԱՆ-ի ընդլայնումը դէպի արեւելք ձեւաւորել է առարկայական բարդոյթ` յետվարշաւեան...

ՏՈՔԹ. ՆՈՐԱՅՐ ՄԱՆՃԵԱՆ Լաթաքիոյ հայոց Ազգային Յակոբեանց (այժմ վերանուանուած` Սրբոց Նահատակաց) վարժարանի նախակրթարանի երկրորդ  դասարանի աշակերտ էի, ուսումնական տարին` 1957-1958: Առաջին անգամ էր, որ պիտի սորվէինք հայոց պատմութիւն դասանիւթը: Երիտասարդ ուսուցիչը` պրն. Յարութիւն Նաճարեան, դասարան մտաւ սեւ ակնոցով: Բացատրեց հայոց պատմութեան առաջին դասը: Լռութիւն կը տիրէր ամբողջ դասարանին մէջ: Մեծ հետաքրքրութեամբ ունկնդրեցինք: Դասավերջին ան ըսաւ. «Յաջորդ դասին պիտի պատմէք այսօրուան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Արամ Ա. կաթողիկոսի 2022-ը «Սփիւռքի տարի» հռչակելուն առիթով կը նշէ, որ նոյնիսկ Ծայրագոյն Արեւելքի մէջ հայկական գաղութներ ունեցած ենք: Ստորեւ կը ներկայացնեմ Երեւանի «Աշխատանք» թերթի 12 օգոստոս 1919-ի (1) «Վերջին լուրեր» բաժինին «Հայերը Չինաստանի մէջ» խորագիրով թղթակցութիւնը` Չինաստանի հայերուն մասին. «Խարպինի (Harbin, Չինաստանի հիւսիս-արեւելքը*) 200-ի չափ հայութեան մասին անցեալ օր տեղեկութիւն հաղորդած էինք: Նոր մանրամասնութիւններէն կը հասկցուի, որ...

Մխիթարեան միաբանութեան հանդէսներու թուային գրադարանը եւ կայքէջը թողարկուած են. անոնք կը ներկայացնեն 1794-1920 տպուած հայ մամուլէն հաւաքածոներ` թուայնացուած ու անվճար: Առայժմ Մխիթարեան միաբանութեան Վիեննայի Աւագ Մենաստանի գրադարանի հարուստ հաւաքածոյէն թուայնացուած է աւելի քան 400.000 էջ: Թուայնացումի եւ հանրութեան անվճար տրամադրելի դարձնելու այս ծրագիրը համագործակցութեան արդիւնքն է` Մխիթարեան Միաբանութեան, «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան հայկական բաժանմունքին եւ Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հիմնարար...

ՍՈՖԻԱ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Սասունն ու դրա անունը հայկական հաւաքական յիշողութեան մէջ միանշանակ կապւում է աննահանջ պայքարի, դիմացկունութեան, յամառութեան ու տեղ-տեղ կոպիտ, բայց վեհ ու գրեթէ բոլորի կողմից հիացմունքի արժանացող մի իւրայատուկ կեցուածքի հետ: Դա, անշուշտ, գեղեցիկ է, ոգեւորող ու գօտեպնդող, հպարտութիւն ու հիացմունք ներշնչող, բայց` միայն այդքանը, եթէ շարունակում ենք, սովորութեան համաձայն, մնալ ձեւի, բայց ոչ բովանդակութեան մէջ: Սակայն արդեօք կարո՞ղ...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Զէնք կրել` չի նշանակում ճշմարիտ զինուոր լինել: Զէնքը չէ մարդս զինուոր դարձնողը: Կայ մի այլ բան - ոգին, մարտական խմորը, արիութիւնը, հայրենի հողի զգացումը, իր կեանքէն աւելի իր դրօշակը  սիրելու եւ նրա համար ամէն վայրկեան մեռնելու յօժարանքը» ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ Հայրենիք հասկացողութիւնը սոսկ հողատարածք չէ, այլ` բնօրրան ու սերունդներու գոյատեւման երաշխիք, որուն պատմութիւնը կերտած են հերոս ժողովուրդի մը հերոսածին...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ - Իրենց պապենական տներում կացնահարուած, - Տեղահանութեան ճանապարհներին ձիու սմբակների տակ ճզմուած, - Հայրենի կիրճերում ու ձորերում մորթուած, - Ամենավայրագ ձեւերով անդամահատուած, - Քարայրներում այրուած, մոխրացած, - Տէր Զօրի եւ Մուսուլի անապատների կիզիչ արեւի տակ անգերեզման նետուած, - Եփրատի ալիքներում խեղդուած, - Անդնդախոր ձորեր նետուած, - Ցեղասպանուած մեր անմեղ ծնողների տիեզերական ճիչը հրամայում է մեզ` այսօրուայ...

Հարկ է, որ երկրի որեւէ իշխանութիւն պաշտպանը ըլլայ պետութեան ու ժողովուրդին շահերուն, ձեռքբերումներուն` քաղաքական իր տարբեր արեւելումներուն մէջ անգամ: Որեւէ իշխանութեան կամ քաղաքական ընդդիմադիր ուժերու կողմէ յանուն պետութեան եւ ժողովուրդին արձանագրուած ձեռքբերումները առաւելութիւններ են, որոնք պէտք է պահպանուին եւ ոչ թէ մսխուին յանուն քաղաքական տարակարծութիւններու: Իշխանութեան հասած ուժեր կրնան քննադատել իրենց նախորդողներուն բացթողումները, տեղի տուած սխալները, սրբագրումի միջոցներ որոնել, սակայն...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Կայ ժողովրդային առած մը, որ կ՛ըսէ` «Յարգէ, որ յարգուիս»: Իրականութեան մէջ այս առածին իսկական իմաստը շատ աւելի խորունկ է, մասնաւորաբար եթէ նկատի ունենաք, թէ յարգանքը հոգեբանական որքա՛ն մեծ ազդեցութիւն կ՛ունենայ մեր վրայ: Օր մը, տակաւին աշակերտ, յաճախած դպրոցիս զբօսանքի ժամուն, երբ ընկերներով նստած կը զրուցէինք, ինքնաշարժ մը կանգ կ՛առնէ եւ մէջէն կղերական մը դուրս գալով` դէպի տնօրէնութեան...

Ան­ցեալ տա­րո­ւան ­­Դեկ­տեմ­բե­րէն, յու­նա­հայ գա­ղու­թէն ներս մեկ­նար­կած ­­Լի­բա­նա­նի եւ ­­Սու­րիոյ տա­ռա­պող հա­յու­թեան հա­մար հան­գա­նա­կու­թիւ­նը իր շօ­շա­փե­լի ար­դիւնք­նե­րը ցոյց կու տայ ար­դէն։ «Ա­զատ Օր»ի եւ մեր կա­ռոյց­նե­րու է­ջե­րէն լոյս տե­սած կո­չին ըն­դա­ռա­ջե­լով՝ բազ­մա­թիւ հայ­րե­նա­կից­ներ ի­րենց նիւ­թա­կան օգ­նու­թեամբ սա­տար կը հան­դի­սա­նան Ս­փիւռ­քի եր­կու կա­րե­ւոր գա­ղութ­նե­րու գո­յա­տեւ­ման։ ­­Սու­րիա­հայ գա­ղու­թը մօտ տա­սը տա­րիէ ի վեր կը ճա­շա­կէ ա­հա­ւոր պա­տե­րազ­մի մը դառն ի­րա­կա­նու­թիւ­նը, որ նախ...