Անդրադարձ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Դաշնակցութեան շունչն էր, որ յեղաշրջեց հայ գրականութիւնը, մաքրեց մեր ոճն ու լեզուն, բովանդակութիւն եւ պայծառութիւն մտցուց մեր գիրերուն եւ գիրքերուն մէջ: Դաշնակցութիւնը նոր ակօսներ բացաւ հայ մշակոյթին համար: ՀԱՅԿ ՊԱԼԵԱՆ Հարցադրում մը ինքնին, սապէս, ուղղուած բոլոր անոնց, որոնք տիւ եւ գիշեր կը ճգնին մեղադրանքներու տարափով ներկայանալ հայ իրականութեան, արժէ գիտնալ անոնց վերաբերումը կամ հակազդեցութիւնը` երբ դէմ յանդիման կը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ ազգի հաւատարիմ զաւակ, գրականութեան անմահ փառք, գրական մտքի գերազանցութիւն, մեր մշակոյթին համար` Եղիցի լոյս, եւ ազգի յոյզերուն համար երգիչ դարձած, իր տաղանդով ու համոզումով ճշմարիտ բանաստեղծ է Պարոյր Սեւակ, որ վիթխարի ներգործութիւն ունեցաւ մեր ազգային մտածողութեան եւ աշխարհայեացքին մէջ: * * * Սեւակ մօր` Անահիտի հետ Պարոյր Սեւակ ծնած է 24 յունուար 1924-ին, ներկայ Արարատի մարզի Չանախչի...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Դէպի իրական արդիականացում երթալու ճամբուն վրայ Հայաստանի եւ հայ ազգին առջեւ ներկայիս գլխաւոր խոչընդոտներէն մէկը քաղաքական մակարդակի վրայ այն երկփեղկումն ու պառակտումն է, որ յառաջացաւ 2018-ի իշխանափոխութենէն ետք, եւ որ աւելի եւս խորացաւ 2020-ի զինուորական ու քաղաքական պարտութենէն ի վեր: Փաստօրէն հիմա հայ կեանքը Հայաստանի եւ սփիւռքի մէջ բաժնուած է երկու հակադիր հոսանքներու, ուղղութիւններու, որոնց միջեւ հասարակաց եզրեր...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ        - Երբ ես պատանի էի, տեսնելով շուրջս սխալներ, եսասիրական արարքներ` յուսահատութիւն կու գար վրաս: Կ՛ուզէի թողնեմ Կուսակցութիւնը ու հեռանամ: Բայց ներքին ձայնը կը յուշէր.- «Բայց չէ՞ որ կայ Զաւարեանը, կայ Ռոստոմը»: Եւ իմ հոգին կը լայննար, հաւատքը լեռ կը դառնար իմ մէջ: Նրանք իմ աստուածներն էին: Ու կ՛երթայի յաջորդ ժողովին նորոգ խանդավառութեամբ: Ունեցէք ձեր աստուածները, աստուածներ ունեցէք ձեր...

ՆԱԶՕ ՃԷՐԷՃԵԱՆ 8) Ճիւնիի Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի Պատմական ակնարկ Ճիւնիի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ կառուցումը սկսած է 1954-ին եւ աւարտին հասած` 1956-ին, բարերարութեամբ Կիւլապի Կիւլպէնկեանին: Եկեղեցիին օծումը կատարուած է երջանկայիշատակ Խորէն եպս. Բարոյեանի ձեռամբ (հետագային` կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ): 1998-ին Լիբանանի հայոց թեմի օրուան առաջնորդ Գեղամ եպս. Խաչերեանի ճիգերով վերակառուցուած են եկեղեցւոյ գմբէթը եւ այլ յարակից մասեր: Եկեղեցւոյ այժմու սպասաւորները -...

Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան Ճեմարանի տնօրէնութիւնը ուրախութեամբ կը յայտարարէ 7-10 տարեկան երեխաներու համար արեւմտահայերէնով պատրաստուած գիտելիքներու եւ նիւթերու շտեմարան` «Պուրակ» հարթակի մեկնարկը: «Պուրակ»-ը ծնունդ առաւ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան Հայկական համայնքներու բաժանմունքի հովանաւորութեամբ: Ծրագիրին նպատակն է զարկ տալ արեւմտահայերէնի բառամթերքի ու լեզուամտածողութեան զարգացման եւ այլազանել արեւմտահայերէնով դասաւանդուող նիւթերու մատուցման եղանակները` առաւել եւս արմատացնելով արեւմտահայերէնի կենսունակութիւնը: Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ազգովին մազոխակա՞ն ենք: Աղմուկ բարձրացած է, տեղահանուած, աւելի ճիշդ` հայրենահանուած, գաղթականի եւ ապաստանեալի վիճակին դատապարտուած արցախցիներուն օժանդակելու կարգախօսով, խիղճ հանդարտեցնելու իրարանցում: Ճաշկերոյթ, նուագահանդէս, դրամահաւաք` Արցախի «գաղթականներ»-ու կարիքներուն համար: Հարցում. ո՞ր կարիքներուն, անմիջակա՞ն, մարդկայի՞ն, ազգայի՞ն, քաղաքակա՞ն: Պիտի գոհանա՞նք յանձնառութիւն չպահանջող եւ փշրանքներու բարեսիրութեամբ, կիրակի օր եկեղեցի երթալո՞ւ պէս պիտի գործենք Արցախի եւ անոր որպէս ազգի հատուածի գոյութենական հիմնահարցի օրակարգով:...

«Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան Հայկական բաժանմունքի նախաձեռնութիւններէն արդ եւս-ը արեւմտահայերէնով մշակութային ստեղծագործութեան նուիրուած միակ նպաստի ծրագիրն է: Մշակոյթը էական միջոց մըն է ժողովուրդի մը եւ անոր լեզուին զարգացումին: Մշակոյթը, ինչպէս ժառանգութիւնը, ինքնութեան եւ արժէքներու կերտումի համակարգ մըն է, որ պարտինք զարգացնել` ստեղծելու աւելի կայուն շրջանակներ եւ զանոնք ընդլայնելու, որպէսզի խթանենք երկարաժամկէտ, մարդակեդրոն եւ կենսոլորտային կայուն զարգացումի յարացոյցները: Որպէս արտայայտութեան, հաղորդակցութեան եւ...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ Զննելէ ետք չորս կողմը Մտաւ Գայլը հաւնոցը: Միւս գայլերը միակտուր Գնա՛ ըսին, այդ հաւնոցը մեզի տուր: Գայլը տեսաւ` թէ՛ կասկածոտ Թէ` հիացած հաւեր շուտով եկան իր մօտ: «Մի՛ վախնաք, ես գայլ եմ, բայց Կու տամ ձեզի առատ հաց, Ալ չէք զգար կաշկանդուած Ու կը քալէք գլխաբաց»: Հաւերը զուարթ կչկչալո՜վ պար բռնեցին գովերգեցին. «Մեր այս անտէր աշխարհի մէջ իրաւ...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Շուտով ՀՅ Դաշնակցութիւնը` հայ ազգին ծոցէն ծնած գաղափարական եւ քաղաքական այս մեծ շարժումը, պիտի թեւակոխէ իր հիմնադրութեան 134-ամեակը: Անցնող 133 տարիներուն ընթացքին այս կուսակցութեան պատմութիւնը որոշ չափով նոյնացած է հայոց պատմութեան հետ, որովհետեւ ժամանակակից պատմութեան բազմաթիւ դրուագներ ուղղակի թէ անուղղակի դրոշմը կը կրեն դաշնակցական գործին: Բայց խորհրդածութիւններու այս շարքը չի միտիր երբեք քննութեան առարկայ դարձնել կուսակցութեան անցեալը եւ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ռոստոմի մահից յետոյ մենք զգում էինք մեզ որբացած: Ռոստոմը իր զարմանալի անհատականութեամբ բարոյական հեղինակութիւն էր բոլորի համար: ՍԻՄՈՆ ՎՐԱՑԵԱՆ Քանի մը ամիս առաջ պատահաբար ձեռք ձգեցի Սիմոն Վրացեանի «Հին թղթեր նոր պատմութեան համար» հատորը, որ հրատարակուած է Պէյրութ, 1962-ին: Սկսայ կարդալ: Գիրքին բովանդակութիւնը` իրերայաջորդ նամակներ, որոնք ուղղուած են ընկերներու եւ մարմիններու: Հատորին մէջ ամփոփուած են նաեւ պատասխանատու թէ...

ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Կան մարդիկ, որոնք երկու հազար տարիներ ցիրուցան, այս ու այն երկիրը մնալէ ետք միացան,աշխատեցան, ջանք թափեցին եւ զոհուեցան, որպէսզի իրենց Աւետեաց երկիրը դառնան, եւ յաջողեցա՛ն: Կան մարդիկ ալ, որոնք երկու հազար տարիներէ ի վեր իրենց պապերուն կերտած հայրենիքը լքեցին եւ հեռացան հայրենի հողէն, Արցախէն, ան ալ` քանի մը օրուան ընթացքին: Ի՞նչ եղաւ, ինչպէ՞ս եղան այս բոլորը, եւ դեռ...

ՆԱԶՕ ՃԷՐԷՃԵԱՆ 6) Թրիփոլիի Սուրբ Հոգեգալուստ Եկեղեցի Պատմական ակնարկ Նախքան այժմու եկեղեցւոյ կառուցումը եկեղեցական արարողութիւնները կատարուած են յոյն ուղղափառ համայնքին կողմէ սիրայօժար տրամադրուած Մար Իլիաս եկեղեցւոյ մէջ: Հետագային, Բաբգէն քհնյ. Յակոբեանի նախաձեռնութեամբ, կառուցուած է Ս. Աստուածածին տախտակաշէն ու թիթեղածածկ եկեղեցին: «Գալուստ Կիւլպէնկեան»-ի բարերարութեամբ նոր եւ քարաշէն եկեղեցւոյ այժմու շինութիւնը աւարտած է 1962-ին եւ կոչուած` Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի: Եկեղեցւոյ օրհնութիւնն ու...

ՊԱՐՈՅՐ ՎՐԴ. ՇԷՐՆԷԶԵԱՆ Տեսուչ դպրեվանուց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Ս. Աթոռէն Նոր տարուան բարեմաղթութիւններուն հետ կը հնչեն ՆՍՕՏՏ Արամ Ա. կաթողիկոսին 2024 տարուան մեկնարկի կոչը եւ անոր ուղեկցող հայրապետական պատգամը, որոնք իբրեւ ուղեցոյց կը ծառայեն կաթողիկոսութեան հովանիին տակ գործող ու անոր հետ հարազատօրէն գործակցող բոլոր կառոյցներուն: Վեհափառ հայրապետը ներկայ տարին հռչակեց «ՄԱՐԴՈՒԺԻ ՏԱՐԻ». հրամայական մը, որ բոլոր ժամանակներէն աւելի, զգալիօրէն...

ՍԵՒԱՆ Ա. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Ի՞նչ պատահած է Քեսապ... - Ընկերային ցանցերու վրայ տեղադրուած են ջրհեղեղի տեսերիզներ եւ նկարներ, Աստուած խնայէ եւ պահպանէ: Այս շաբթուան ընթացքին այս նախադասութիւնները քանիցս լսեցի եւ ջրհեղեղի մասին նման մեկնաբանութիւններ կարդացի ու մտքով շա՜տ շատ տարիներ ետ գացի: Յուշերովս հասայ հոն, երբ տակաւին փոքր էի, հայրս կը պատմէր իր հայրերէն բերանացի լսած պատմութիւններէն, թէ ինչպէ՛ս Քեսապի...

ՌՈՍՏՈՄ 1892-ը ընդհանրապէս ծանր տարի էր հայ ազգաբնակչութեան համար: Տաճիկ կառավարութիւնը հայկական շարժումը խեղդելու նպատակաւ ամենածայրայեղ միջոցների պատրաստութիւններ էր սկսում տեսնել: Ամէն մի փոքրիկ յեղափոխական դէպքին նա պատասխանում էր դժոխային խստութիւններով: Հարուածը ոչ միայն յեղափոխական անհատների դէմ էր, այլ շարժման արմատի` համայն հայ տարրի դէմ, թէեւ այդ տարրի ընդհանրութիւնը ստրկաբար շարունակում էր կրել ծանր շղթաները: Մասսային ձերբակալութիւնները տարածւում էին Մուշ,...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ «Մեզ հայ պահող ուժը, մեր ազգասիրութիւնն է, մեր հայրենասիրութիւնը: Մենք զմեզ ճանաչում ենք մեր լեզուով, որ խօսելու են մեր հողի մարդիկ... մեր երկիրն է մեր ինքնաճանաչման վկան, Արարատն է ու Արագածը, Սեւանն է ու Վանայ ծովը»: Այս տողերուն հեղինակը հայ գրականութեան նորագոյն շրջանի վարպետներէն եւ յատկապէս «ԵղԷգները չխոնարհուեցին» ու «Անառագաստ նաւակներ» նշանաւոր վէպի հեղինակ Ստեփան Ալաճաճեանին կը պատկանին,...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Յիշատակութեան արժանի են ա՛յն հայ բժշկուհիները, որոնք իրենց հետքը ձգած են իրենց կատարած գիտական-բժշկական իրագործումներով ո՛չ միայն հայ իրականութեան մէջ, այլ նաեւ` միջազգային բեմերու եւ հարթակներու վրայ: Անոնք եղած են գիւտարարներ եւ միջազգային բժշկութեան ու առողջապահութեան ռահվիրաներ: Անոնք բերած են իրենց բժշկական մասնագիտական եւ մարդասիրական անսակարկ օժանդակութիւնը` Հայաստանին եւ Արցախին, խաղաղ  եւ պատերազմական օրերուն: Յիշատակութեան արժանի են...

ՆԱԶՕ ՃԷՐԷՃԵԱՆ 3) Զահլէի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի Պատմական ակնարկ 1927 թուականին եգիպտահայ բարերար Բարսեղ Պալըգճեանի նուիրատուութեամբ կարելի կը դառնայ ապահովել եկեղեցւոյ հողամասը: Իսկ յաջորդ տարի` 1928-ին, մեծասիրտ բարերարը ասպետական նուիրատուութեամբ կը ստանձնէ քարաշէն եկեղեցւոյ կառուցման ծախսերը` իր ննջեցեալ հօր Գրիգորի յիշատակին: Եւ այսպէս, եկեղեցին կը մկրտուի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ անունով: Եկեղեցւոյ այժմու սպասաւորները - Հոգեւոր հովիւը Եզեկիէլ աբղ. Սելլումեան:...

ՔԱՐԷՆ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Բարի եկար սիրուն ձմեռ Հարսնացու սարերը մեր Սպասեցին քեզ անհամբեր Հագնելու սպիտակ շորն արգասաբեր, Սնուցանելու արտերն ու դաշտեր Որ դիմաւորեն ամառն` պտղաբեր: Ձմրան խորհրդաւոր եղանակն` աներեր Կը տեղան յորդառատ անձրեւներ, Իսկ ձիւնի հրապուրիչ փաթիլներ Ու գեղարուեստական սառոյցներ, Եւ այսպիսի յատուկ ու գրաւիչ տեսարաններ Կը փոխադրեն դէպի կախարդական երազանքներ: Կը տիրեն ցուրտ, բուք ու բորան, Որոտումն ու փոթորիկը կը...