Խմբագրական

Ամերիկայի Հայ դատի գրասենեակի գրառումին հակազդեցութիւնը Անգարայի կողմէ` ո՛չ միայն պետական առումով, այլ նաեւ ընդհանրապէս քաղաքական-հասարակական մակարդակի վրայ մերժելի է` բռնամիջոցի ամէնէն վայրագ դրսեւորումի պետականացման հասկացողութեամբ: Իսթանպուլը Կոստանդնուպոլիս դարձնելու առաջադրանքի Հայ դատի թուիթըրեան գրառումը ջղաձգութեան բարձր աստիճանաչափ արձանագրած էր Անգարայի պետական շրջանակներուն մէջ: Նախագահ Էրտողանի խորհրդականը կը սպառնար նման առաջադրանք ունեցողներուն գլուխը հեռացնել ուսերէն: Ֆիզիքական բռնամիջոցի այս սպառնալիքը, անկախ պետական...

ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչին այցելութիւնը Հալէպ խորհրդածութիւններու դուռ կը բանայ ներկայ ժամանակներուն մէջ ամէնէն աւերիչ ու քանդիչ պատերազմի հետեւանքները կրած գաղութի մը վերականգնման, յարատեւութեան եւ բազմաոլորտ առաքելութիւնները շարունակելու վճռակամութեան մասին: Այցելութիւնը կազմակերպողներու ճշդած միջավայրերը` կրթական, միութենական, մարզական, մշակութային, մինչեւ մայիսեան յաղթանակներու տօնակատարութիւն, համագաղութային հարթութեան վրայ ներկայացուցչական դրութեամբ հանդիպում-քննարկումներ, երիտասարդական կեդրոններու բացման հանդիսութիւն եւ ինքնապաշտպանութեան գործ ղեկավարած նահատակի յուշատախտակի քողազերծում, կ՛ընդգծեն գաղափարական...

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարի օգնական եւ Միջին Արեւելքի բաժանմունքի պատասխանատու Տէյվիտ Սաթըրֆիլտի երկու շաբթուան ընթացքին Պէյրութ կատարած երրորդ այցելութիւնը  պարզ կը դարձնէ, որ Ուաշինկթընը Իսրայէլ-Լիբանան ծովային սահմանագծման գործընթացին համար լծուած է մագոգային դիւանագիտութեան: Վիճելի ջրային տարածքը 860 քառ. քմ տարածութիւն է, որուն սահմանագծումը նախապայման է օգտագործման գործընթացը մեկնարկելու եւ ատոր իբրեւ նախապատրաստութիւն բանակցութիւններ վարելու ձեւաչափերն ու գործիքակազմերը ճշդելու: Պէտք...

(Ազատ, Անկախ Եւ Միացեալ Հայաստանի Յայտարարութեան 100-ամեակին Առիթով) Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրման 101-ամեակի խուրհուրդը այս տարի կը կեդրոնանայ ազատ, անկախ եւ միացեալ Հայաստանի ազգային-քաղաքական առաջադրանքի բանաձեւման վրայ: Հարիւր տարի առաջ, ՀՅԴ 9-րդ Ընդհանուր ժողովը կ՛որոշէր համազգային նպատակը` համահայկական գաղափարախօսական առանցքի ճշդումով: Ամբողջական հայրենիքի կերտման այս առաջադրանքին նկատմամբ տասնամեակներ շարունակ կիրարկուեցաւ խիստ քաղաքականացուած  մօտեցում: Հայրենիքի խորհրդայնացումը հարուածեց նպատակի համահայկականացման հոլովոյթը: Ազգային տրամաբանութեամբ...

Երէկուան հանրահաւաքը, ըստ էութեան, զուտ պետական դիտանկիւնէ ` անհրաժեշտ գործողութիւն էր երկրին մէջ կառուցողական ընդդիմութեան բանաձեւ ձեւաւորելու ուղղութեամբ: Կայուն մեծամասնութեամբ գոյացած խորհրդարանով, միակուսակցականութեամբ ընդգծուած կառավարութեամբ եւ այժմ զտման գործընթացէ անցնելու նախաշեմին գտնուող դատական համակարգով ղեկավարուող երկրին մէջ արտախորհրդարանական ընդդիմութեան անհրաժեշտութիւնը կը զգացուի: Գործող սահմանադրութիւնը ընդդիմութեան չափաբաժինները, իրաւասութիւններն ու լիազօրութիւնները ընդլայնելով խորքին մէջ կը միտէր  հակակշիռ գործիքակազմը հաստատութենական հիմունքի վրայ տեղադրել:...

Քաղաքականօրէն ակնկալելի էր, որ դատական համակարգի արմատական բարեփոխումներու գործողութիւններու մեկնարկի պաշտօնական յայտարարութիւնը տեղի տար միջազգային իրաւաքաղաքական կեդրոններու արձագանգին: Այս պարագային դիտարժան հանգամանք կը ներկայացնէ եւրոպական միջավայրը` նկատի ունենալով Երեւան - Պրիւքսել համաձայնագիրի վաւերացման ընթացակարգն ու ընդհանրապէս համագործակցութեան խորացման եւ աշխուժացման ուղղութեամբ երկկողմանի յայտարարութիւնները: Դէպի Եւրոպա ուղղութիւնը իրերայաջորդ վարչակարգերու համար կը շարունակէ մնալ արտաքին քաղաքականութեան գերակայ օրակարգ. հետեւաբար ներքին բարեփոխման թէ...

Վարչապետ Փաշինեանի կոչը` դատարաններու ելքն ու մուտքը արգելակելու, ազդարարեց յեղափոխութեան երկրորդ փուլի իրականացման մեկնարկը: Յանկարծակի այս որոշումը ուշագրաւ է այն առումով, որ կը փոխարինէ երկրորդ փուլի նախապէս յայտարարուած բնոյթը: Խօսքը տնտեսական յեղափոխութեան մասին է, որ յայտարարուած էր վարչապետին եւ գործող մեծամասնութեան կողմէ` օրէնսդիր եւ գործադիր հաստատութիւններու արմատական իշխանափոխութենէն ետք: Երկրորդ փուլի անուանակարգային փոփոխութիւնը եւ մանաւանդ անոր յայտարարուած քաղաքական պահը անմիջապէս...

Արցախի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարարութեան հրապարակած յայտարարութիւնը` բանակցութիւններու ձեւաչափի իրաւական հիմքերը հիմնաւորելու առումով, ուղենշային փաստաթուղթ է, որ ո՛չ միայն հայկական դիւանագիտութիւնը, այլ նաեւ հայ քաղաքական միտքը պիտի օգտագործէ ամէն անգամ, որ նշուած սկզբունքներուն շուրջ բանավէճ կամ ընդհանրապէս քննարկում կայանայ: Յատկապէս միջնորդական ձեւաչափի փոփոխութեան Պաքուի նկրտումները կ’իրաւազերծուին այս յայտարարութեամբ: Այնտեղ ամրագրուած իրաւադրոյթներէն այս հարցին վերաբերող բաժինը  կարելի է ամփոփել հետեւեալ կէտերուն...

Այժմէական կարգով 1994-ի հրադադարի ամէնէն հնչեղ շեշտադրումը  կ՛ըլլայ ստորագրութեան եռակողմ  ձեւաչափի իրողական եւ իրաւական հանգամանքներու արծարծումը, ինչ որ կ՛ենթադրէ արցախեան հակամարտութեան հանգուցալուծման հիմքին` պաշտօնական Ստեփանակերտի մասնակցութեան անշրջանցելիութիւնը: Այս առումով հրադադարի վերահաստատում կամ դէպի քաղաքական մեծ համաձայնութիւն տանող որեւէ փաստաթուղթ կարելի չէ պաշտօնականացնել առանց Ստեփանակերտի: Թէկուզ միջանկեալ պայմանաւորուածութեան տեսքով  որեւէ հետագայ փաստաթուղթ պէտք է կրէ Արցախի Հանրապետութեան ներկայացուցիչներու իրաւաքաղաքական համաձայնութիւնը: Երկրորդ,...

Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարին պահանջը  իր ռուս գործընկերէն` դադրեցնելու սուրիական Իտլիպ շրջանին վրայ յարձակումները, ուշագրաւ իրողութիւններու մասին ընդգծումներ կը կատարէ. մանաւանդ, որ ռուսական կողմը պատասխանած է, թէ յարձակումները դադրած են պահանջին պաշտօնական յղումէն մէկ օր առաջ արդէն: Այս ամփոփ տեղեկութիւնը դուռ կը բանայ կարեւոր մեկնաբանութիւններու: Ամէն բանէ առաջ ռուսական գործողութիւններու կամ սահմանափակ ժամկէտով համաձայնութեան կամ ինքնուրոյն ըլլալու հաւանականութեան վրայ կը...

Հայկական տարին տարբեր ամիսներու կը նշէ արցախեան հերոսամարտի խորհուրդը: Փետրուարը արցախեան շարժման մեկնարկն է, սեպտեմբերը` Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշումն ու պետականութեան կերտման ելակէտը, մայիսը, Շուշիի ազատագրումը: Ճիշդ է, որ մայիս 8-ը կը խորհրդանշէ եռատօն, սակայն հայ մարդուն համար սրտի ու միտքի թելերով այս թուականը ամէնէն շատ կ՛առնչուի Շուշիի ազատագրումին: Նման ճակատներու յաղթանակներ, նոյնքան կարեւոր ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող ազատագրումներու շարան կայ արցախեան...

Անգարայի քաղաքական ներդրումային գործողութիւնները սկսած են արդիւնաւորուիլ դրսեւորումներու տեսքով: Թրքական շահերը գերադասող լիբանանեան կազմակերպութիւններու կոչերը, թրքական դրօշակներով ապրիլ 24-ի օրը կազմակերպուած փողոցային ելոյթները, իսլամական շրջանակներու ներքաշուիլը եւ Թուրքիոյ թելադրած հռետորաբանական կէտերու որդեգրումն ու համապատասխան բարձրաձայնումները` նախադրեալներ են, որ համակարգող կեդրոնը Անգարայէն տարբեր աշխարհագրական միջավայրեր եւ այս պարագային Պէյրութ խաղի կանոններ կը թելադրէ եւ իր ձեւաւորած խաղադաշտը կը տեղաւորէ գործակատարներ` տարբեր...

Աշխատաւորներու օրուան առիթով ընկերափիլիսոփայական հրապարակումները հետզհետէ զիջած են զուտ քաղաքական ուղերձներուն: Տօնը կամ օրուան նշումը ստացած է գերքաղաքական բնոյթ. ընկերվարական աշխարհն ու երբեմնի Խորհրդային Միութիւնը իրենց դաւանած գաղափարաբանական խորհրդանիշին վերածած էին մայիս 1-ը, մինչ Արեւմուտքը եւ առաւելաբար Միացեալ Նահանգները այլ օր նշած են Լէյպըր տէյը: Բնականաբար աշխատաւորներու իրաւունքներու պաշտպանութեան քաղաքական ծրագիրները լոյսին կու գան հերթական անգամ: Տօնի քաղաքականացումը յաճախ նաեւ...

Ապրիլ 24-ի առիթով Երեւան-Անգարա բարձրագոյն մակարդակներու վրայ կատարուած յայտարարութիւններուն դիտարժան կէտերը մտածել կու տան, որ օգտագործուած ուղերձային հռետորաբանութիւնը ո՛չ միայն հատած է դիւանագիտութեան համար ընկալելի օրինաչափութիւններու սահմանը, այլեւ յատկապէս Անգարայի կողմէ փակած է հաւանական բաց պատուհանները: Ցեղասպանութեան յիշատակի օրուան առիթով Անգարան դիւանագիտական ձեւակերպումներ կ՛որոնէր ուղերձ փոխանցելու համար ո՛չ միայն հայկական կողմին, այլ նաեւ միջազգային հանրութեան: Ձեւակերպումները կը շրջէին «ցաւալի դէպքեր»,...

Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի ոգեկոչումներէն անդին, հայ քաղաքական միտքը հետեւողականօրէն արծարծած է հիմնահարցին քաղաքական հնչեղութիւն տալու եւ Թուրքիոյ հետ առնչուած տարբեր ուղղութիւններուն այժմէական նշանակութեամբ ո՛չ միայն վերլուծաբանութիւն զարգացնելու, այլ նաեւ քաղաքական դիրքորոշումներ ապահովելու անհրաժեշտութիւնը: Այս տեսութիւնը ինքնին քաղաքականօրէն ընկալելի է. ըստ տարածաշրջանի եւ քաղաքական պայմաններու, հարցը էապէս ուրիշ երանգաւորում կը ստանայ եւ պարզապէս զոհերու յիշատակը յարգելը կամ զանոնք խորհրդանշող կոթողի...

Հերթական անգամ, երբ Հայոց ցեղասպանութեան մասին որեւէ պետութիւն պաշտօնական բարձրաձայնում կատարէ, Անգարայի հակազդեցութիւնը կ՛ըլլայ այնքան կարծր, որ դիւանագիտական տագնապի նախանիշ փոխանցած ըլլալու համոզում կը փոխանցէ: Աւելի՛ն. հայ քաղաքական միտքը կը սպասէ դեսպանի ժամանակաւոր տունդարձին` գիտնալով, որ ցուցադրական տունդարձէն կարճատեւ ժամանակ ետք պիտի հետեւի ստուերի մէջ լուռ վերադարձ պաշտօնին: Այսինքն, ըստ էութեան, դիւանագիտական տագնապ պիտի չգոյանայ, այլ` պարզապէս գուցէ ներքին-արտաքին սպառումներու...

Իտալիոյ խորհրդարանի որդեգրած Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող բանաձեւը ունի հետեւեալ բաղադրիչները` ճանաչում, դատապարտում, կառավարութեան կողմէ որդեգրումի պահանջ, կոչ` Հայաստանի Հանրապետութիւնը ապաշրջափակելու եւ դիւանագիտական եւ տնտեսական յարաբերութիւններու ձեռնարկելու: Նաեւ` զօրակցելու ներթրքական հասարակութեան մաս կազմող Թուրքիոյ հայ փոքրամասնութեան: Անմիջապէս յիշեցնենք, որ նոյեմբեր 2000-ին գրեթէ նոյն բովանդակութեամբ Իտալիոյ խորհրդարանը քուէարկած էր նման բանաձեւի մը: Հիմա նորութիւնը այն է, որ կոչ կ՛ուղղէ կառավարութեան պաշտօնապէս որդեգրելու...

Ապրիլ 9-ին Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի «Դաշնակցութիւն» խմբակցութեան եւ ՀՅԴ Արցախի երիտասարդական միութեան կողմէ «Ապրիլեան պատերազմի դասերը եւ մեր ընելիքները» նիւթով կազմակերպուած քննարկումին ընթացքին Արցախի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարարին ընդգծած առաջադրանքը անպայման դիտարժան երեւոյթ պէտք է նկատել: Նախարարը անհրաժեշտ նկատած է Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Արցախի Հանրապետութեան միջեւ ռազմաքաղաքական դաշինքի կնքումը: Ան միաժամանակ նշած է, որ դաշինքը գետնի վրայ անվտանգութեան առումով...

Մոսկուայի մէջ կայացած Փութին - Նեթանիահու հանդիպումը կարելի է վերլուծել իսրայէլեան ընտրութիւններուն անմիջականօրէն նախօրէին կատարուած գործողութիւն` վարկանիշի ապահովման եւ ընտրական գործընթացին վրայ կարեւոր ազդեցութիւն ունենալու գործօնի հանգամանքներով: Արագօրէն ուշագրաւ է այն, որ թէ՛ Թրամփը եւ թէ՛ Փութինը իրենց քայլերով եւ յայտարարութիւններով կը նպաստեն Նեթանիահուի վարկանիշի բարձրացման: Հրապարակուած թեման Սուրիան է. լրատուութիւններուն տողատակերը կարդալով կ՛եզրակացուի, որ գրաւոր մշակուած ծրագիր բանակցային սեղանի...

Կոլանի բարձունքները իսրայէլեան տարածք նկատելու Միացեալ Նահանգներու նախագահ Թրամփի յայտարարութիւնը իսրայէլամէտ իրերայաջորդ շղթայական յայտարարութիւններու տրամաբանութեամբ պէտք է ընկալել` Երուսաղէմը Իսրայէլի մայրաքաղաք ճանչնալու, ամերիկեան դեսպանատունը Թել Աւիւէն Երուսաղէմ փոխադրելու, քաղաքական դիրքորոշումներու փոխկապակցուած օղակներու տեսանելիութեամբ: Հայկական առումով համեմատական վերլուծաբանութեան ընթացքին ելակէտ պէտք է նկատել այս պարագային ոչ թէ գրաւուած տարածք կամ վերահսկուող տարածք իրաւաքաղաքական եզրոյթներու փոփոխութիւնը, կամ պատերազմի հետեւանքով անվտանգութեան երաշխիք իբրեւ...