Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մանր կերպընկալները` մայքրօփլասթիքները, կը գտնուին ամէն տեղ. ովկիանոսներուն մէջ, հողին մէջ եւ նոյնիսկ մեր շնչած օդին մէջ: Եւ որովհետեւ անոնք շատ մանր են, անոնցմէ ձերբազատիլը շատ դժուար է: 18 տարեկան Արիա Սաթիշ խելացի ձեւ մը գտած է մօտենալու համար այս հարցին: Ան շինած է Էքօ Փըրճ` բոյսի հիմամբ շինուած կերպընկալ մը, որ բնականօրէն կը փճանայ` օգնելով...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Բոյսերուն մեծամասնութիւնը արեւուն լոյսը կ՛օգտագործէ սնանելու համար` շնորհիւ իրենց քլորոֆիլին: Սակայն Թեսմիա Տեմոնա ծաղիկը մաս չի կազմեր այս մեծ խումբին: Այս սեւ բոյսը քլորոֆիլ չունի: Անոր բարձրութիւնը հազիւ 12.5 սմ է, մօտաւորապէս` բջիջային հեռաձայնի մը չափ: Ան կ՛ապրի անտառին մակերեսի խաւերուն մէջ` մեռած տերեւներով ծածկուած: Ան այդ թաքնուած վայրէն դուրս կ՛ելլէ, երբ կը ծաղկի: Հետեւաբար ան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Իբրեւ ցամաքի ամէնէն բարձր հասակ ունեցող անասունները` ընձուղտները ճանչցուած են ծառերուն գագաթներուն հասնելու իրենց կարողութեամբ: Իսկ հիմա մասնագէտները նշմարած են, թէ անոնց խելքը կրնայ հեռուն հասնիլ: Անոնք անդրադարձած են, որ այս խելացի անասունները կրնան պարզ հաշիւներ ընել: * * * Իրենց ուսումնասիրութիւններուն համար մասնագէտները աշխատած են Պարսելոնայի կենդանաբանական պարտէզէն 4 ընձուղտներու հետ: Այս ընձուղտները արդէն զարմանալի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գրեթէ բոլորին ծանօթ Փոքեմոնը 2026-ին կը տօնէ իր 30-րդ տարեդարձը: Այս առիթով Ճափոնի մէջ շուկայ պիտի իջնեն կերպարներու քարտերու նոր հաւաքածոյ մը` մեծ ուրախութիւն պատճառելով այս խաղի սիրահարներուն: Սակայն ինչպէ՞ս ծնած են այս խաղին հերոսները` Փիքաչու, Չարմանտըր, Սքըրթըլ, Պալպասոր եւ ուրիշ կերպարներ: *** Փոքեմոնի պատմութիւնը կը սկսի 1996-ին: 27 փետրուարին նոր վիտէօ-խաղ մը կը յայտնուի Ճափոնի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հարաւային Ամերիկայի մէջ պեղումներու ընթացքին հնագէտները գտած են զարմանալիօրէն անվնաս մնացած 500 տարուան գետնախնձորներ: Այս հազուագիւտ յայտնաբերումը ցոյց կու տայ, թէ ինչպէ՛ս էնքաներու կայսրութիւնը կրցած է սնունդ հայթայթել նոյնիսկ այդ մշակուած դաշտերէն շատ հեռու գտնուող բնակչութիւններուն: *** 2024 թուականին, Հարաւային Փերուի էնքաներու ծանօթ Թամպօ Վիէխօ շրջանին մէջ պեղումներ կատարելու ընթացքին հնագէտները կը մաքրէին պահեստի փոքրիկ սենեակ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Ուըրլտ ռոպոթ կէյմզ-ը մրցաշարք մըն է, որուն ընթացքին մարդամեքենաներ իրարու դէմ կը մրցին տարբեր մարզաձեւերու մէջ: Այս մրցումներէն մէկուն ընթացքին է, որ մարդամեքենայ մը կրցած է ժամայիքացի վազորդ Իւսէյն Պոլթի 2009-ին արձանագրած 100 մեթր վազքի մրցանիշները կտրել, 0,19 երկվայրկեանով: * * * Չինաստանի մայրաքաղաք Փեքինի մէջ օգոստոս ամսուան կէսերուն մարդամեքենաներ մասնակցած են «Ուըրլտ ռոպոթ կէյմզ»-երուն: Այս...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամառնային տաք եւ չոր օդին յաճախ կարգ մը շրջաններու անտառներու մէջ կամ լեռներուն վրայ հրդեհներ կը յառաջանան: Այս հրդեհներէն մաս մը պատահական են, մինչ կարգ մը հրդեհներ մարդ արարածը կը յառաջացնէ, կամայ թէ ակամայ ձեւով: Փորձենք հասկնալ, թէ ի՞նչ է կրակը եւ ան ինչպէ՞ս կը յառաջանայ: Կրակի Եռանկիւնը Այս եռանկիւնը կը ներկայացնէ երեք տարրերը, որոնց պատճառով...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս շաբաթ մենք պիտի ուղղուինք դէպի անջրպետ, ծանօթանալ Հրատ մոլորակին: * * * 1965 թուականին, ՆԱՍԱ-ն կը ղրկէր առանց աստղանաւորդի անջրպետամեքանայ մը` «Մարինըր-4» Հրատ մոլորակին վրայէն անցնելու: Տասը տարիներ ետք` օգոստոս 1975-ին ՆԱՍԱ-ն կը ղրկէ «Վայքինկ-1» անջրպետամեքենան: Այս անգամ անոր նպատակն է մոլորակին վրայ իջնել: Այս մարտահրաւէրը կը յաջողի 20 յուլիս 1976-ին: Անմիջապէս, անջրպետամեքենային քամերան նկար...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մասնագէտներ իւրայատուկ ուսումնասիրութիւն մը կատարած են մարդակապիկներու վրայ: Անոնք արձանագրած են կենդանաբանական պարտէզի մէջ ապրող 13 մեծ մարդակապիկներու խնդուքը. 4 շեմփանզէ, 1 օրանկութան, 3 պոնոպոս եւ 2 կորիլլա: Այս անասունները, որոնք մարդու ներկայութեան վարժուած են, կը խաղային կամ խտղտացուէին: Ասոր կողքին, մասնագէտները նաեւ արձանագրած են 6 ամիսէն 7 տարեկան չորս փոքրիկներու խնդուքը: Վերջապէս, անոնք բաղդատած են...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 46 տարեկան Թոմաս Տամպօ կ՛ապրի Դանիոյ մէջ: 12 տարիներէ ի վեր ան ճանչցուած է թրոլլներու իր արձաններուն համար: Թրոլլնները սկանտինաւեան աւանդութենէն եկած կերպարներ են: Անոնք մաս կը կազմեն Տամպոյի մանկութեան. անոնք հիւսիսային Եւրոպայի բազմաթիւ հեքիաթներու հերոսներն են: Այս հսկայական արձանները տուներու չափ մեծ են: Անոնք յաճախ տգեղ են, ունին մեծ քիթ, սուր ակռաներ եւ մազոտ ոտքեր:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անկարելի է Սպանիոյ Պարսելոնա քաղաքէն անցնիլ` առանց այցելելու Սակրատա Ֆամիլիա: Ան սքանչելի եկեղեցի մըն է, որ կառուցուած է ճարտարապետ Անթոնի Կաուտիի կողմէ: Ճիշդ է, որ զայն յղացողը մահացած է 100 տարիներ առաջ, սակայն անոր կառուցումը տակաւին կը շարունակուի եւ վերջ պիտի գտնէ մօտ ատենէն` շինարարութեան աշխատանքներէն սկսելէն մօտաւորապէս մէկուկէս դար ետք: * * * Ան աշխարհի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հնդկաստանի Մումպայ քաղաքին մէջ ամառը անտանելի կը դառնայ. այս քաղաքը մեծ թիւով բնակիչներ ունի, մեծ թիւով շէնքեր եւ շատ քիչ բնակչութիւն: Այս բարձր ջերմաստիճանները յատկապէս դժուար են աղքատ թաղամասերու բնակիչներուն համար. տուները պզտիկ են` առանց էր քանտիշընի, եւ նոյնիսկ երբեմն` առանց ելեկտրականութեան... Այս կեանքի դժուար պայմանները ամառնային կարգ մը գիշերներ կը մղեն բնակիչները` լքելու իրենց տուները:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Սովորութիւն է ամէն յունիս 21-ին` ամրան առաջին օրը, Երաժշտութեան տօնը նշել` աշխարհին չորս կողմերը տարբեր քաղաքներու մէջ կազմակերպելով տեսակաւոր երգահանդէսներ,  երաժշտութեան ունկնդրութիւններ եւ երաժշտական զանազան ձեռնարկներ: Սակայն ուրկէ՞ կու գայ այս երաժշտութիւնը: * * * Երաժշտութիւնը ծնած է մարդկութեան հետ: Մեզի ծանօթ ամէնէն հին երաժշտական գործիքը 40 հազար տարուան սրինգ մըն է, որ գտնուած է Գերմանիոյ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ահա մէկ շաբաթէն աւելի է, որ ֆութպոլի աշխարհի ախոյեանութիւնը արդէն սկսած է` միշտ նոյն խանդավառութիւնը եւ հետաքրքրութիւնը յառաջացնելով ֆութպոլի սիրահարներուն մօտ: Սակայն, ըստ տարիներուն, երբեմն նորութիւններ մուտք կը գործեն Մոնտիալին մէջ: Այս ձեւով, այս տարուան ախոյեանութեան գլխաւոր նորութիւններէն մէկն է իւրաքանչիւր խաղի պարտադիր «զովանալու» դադարները: Անոնք մարզիկներուն կարելիութիւնը պիտի տան զովանալու եւ ջուր խմելու սաստիկ տաք...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ ՖԻՖԱ-ի ֆութպոլի ախոյեանութիւնը դարձեալ Հիւսիսային Ամերիկա վերադարձաւ 1994-ի Մոնտիալէն ետք: Այս տարուան ախոյեանութեան մրցումները պիտի խաղցուին երեք երկիրներու մէջ` Միացեալ Նահանգներ, Մեքսիքա եւ Քանատա: Առաջին անգամ ըլլալով 48 երկիրներ պիտի մասնակցին մրցաշարքին` նախկին խաղերու 32 երկիրներուն փոխարէն: Այս խումբերը պիտի խաղան 104 խաղեր, 39 օրուան ընթացքին: Ախոյեանութիւնը սկսաւ յունիս 11-ին եւ վերջ պիտի գտնէ յուլիս 19-ին:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ապրիլի սկիզբը «Արտէմիս 2» արշաւին մասնակցող չորս աստղանաւորդները, դէպի լուսին մարդկային վերջին արշաւէն 54 տարիներ ետք, դարձեալ մեծ յաջողութեամբ «ճամբորդութիւն» մը կատարեցին դէպի լուսին: Սակայն ինչո՞ւ այս վերադարձը կարեւոր է: * * * Լուսինը միշտ երազել տուած է մարդոց: Երկրագունդէն ետք, ան մեր արեգակնային դրութեան ամէնէն շատ հետախուզուած վայրն է: Գիտնականները զայն կ՛ուսումնասիրեն աւելի լաւ հասկնալու...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Աստղագէտները անակնկալի մը առջեւ գտնուեցան, երբ կ՛ուսումնասիրէին Պոսիտոն մոլորակէն անդին գտնուող ոչ շատ հաստատուն Քիփերի գօտիի շրջանին մէջ: Հոն անոնք գտած են 2002 XV93 անունով փոքրիկ սառած անջրպետաքար մը, որ ունի իրեն յատուկ մթնոլորտը: Այս երեւոյթը անսպասելի է, որովհետեւ անջրպետաքարը հազիւ 500 քմ լայնք ունի, ասինքն` մեր լուսինէն մօտաւորապէս 7 անգամ աւելի փոքր: Ընդհանրապէս այդքան փոքր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ մենք կը կարդանք պատահած գողութիւններու մասին, ընդհանրապէս անոնք կը պատահին մեծ դրամատուներու, թանգարաններու, կամ շքեղ տուներու մէջ: Իսկ գողցուած ապրանքները ընդհանրապէս արժէքաւոր առարկաներ են, կամ` դրամ... Սակայն այս պարագային գողցուած ապրանքը.... «Քիթ Քաթ» տուրմի տուփեր են: Մարտ ամսու վերջաւորութեան Իտալիոյ կեդրոնը գտնուող Նեսլէի գործարանէն ճամբայ ելած եւ 413 հազար «Քիթ Քաթ» տուրմերով բեռցուած փոխադրակառքը կ՛անհետանայ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երկիրը կազմուած է մեր մոլորակին վրայ բնականօրէն գոյութիւն ունեցող 4 տարրերէ` օդ, հող, ջուր եւ կրակ: - Մեր երկրագունդին մթնոլորտը կազմուած է կազի 4 խաւերէ: Մարդ արարածը կ՛ապրի թրոփոսֆեր խաւին մէջ: Այս մթնոլորտին ամէնէն ցած խաւն է: Ան կը գտնուի 0 - 10 քմ բարձրութեան վրայ: Այս խաւին մէջն են, որ կը գտնուին ամպերը, հոն, ուր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երաժշտութիւն, գեղանկարչութիւն, շարժապատկեր, վէպ, պար... արուեստը ամէն տեղ է մեր կեանքին մէջ: Եւ ասիկա լաւ բան մըն է, որովհետեւ ան էական է: Անոր ներկայութիւնը այնքան կարեւոր է, որ նոյնիսկ հռչակուած է Արուեստի միջազգային օր, որ կը նշուի ամէն տարի ապրիլ 15-ին: Հակառակ անոր` ան միշտ լուրջի չ՛առնուիր: Կարգ մը անձերու համար ան սովորական ժամանց մըն է,...