Յօդուածներ

Հինգշաբթի, 5 հոկտեմբեր 2017-ին Հայկազեան համալսարանին մէջ տեղի ունեցաւ «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»-ի ԼԷ. (37-րդ) հատորին շնորհահանդէսը` ներկայութեամբ ՄԱՀԱԵ միութեան նախագահ վեր. Մկրտիչ Գարակէօզեանի, համալսարանի նախագահ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեանի, կրթական ու մամլոյ մշակներու եւ բարեկամներու: Մեծ բացական, ցաւօք սրտի, «Հանդէս»-ի նախորդ 26 տարիներու նուիրեալ պատասխանատու խմբագիր Անդրանիկ ծ. վրդ. Կռանեանն էր, որ վախճանած էր օրեր առաջ: Հայր Անդրանիկ, որ 1978-ին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Բրիտանական «Պի.Պի.Սի.»-ի թղթակից Պեն Լերվիլ, որ ծանօթ է իր ճամբորդական նոթերով, այս անգամ անդրադարձած է հայերուն եւ Հայաստանին, մանաւանդ` հայերու հիւրասիրութեան: «Պի.Պի.Սի».-ի միլիոնաւոր ընթերցողներուն համար վստահաբար նոր աշխարհ մը կը բացուի, իսկ մեզի համար հետաքրքրական է բոլորովին օտարին առարկայական աչքով տեսնելը մեր հիւրասիրութիւնը եւ անդրադառնալը ատոր, մանաւանդ որ ան նոյնպէս կը խօսի Ցեղասպանութեան մասին: Պեն Լերվիլ Վրաստանէն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Ախպար» թերթը անդրադարձած է Արժանթինի մէջ տեղի ունեցած «Հարաւի պիենալ»-ին, որուն մէջ տեղ գտած են «Արարատ լերան 11 տեսարանները» լուսանկարչական շարքը (Ժիլպեր Հաժ), ինչպէս նաեւ` Սինթիա Զաւէնի գործերը: Յապաւումներով կը ներկայացնենք թերթին յօդուածը: Առաջին անգամ ըլլալով Լիբանան եւ Միջին Արեւելք յատուկ տաղաւարով մասնակցեցան «Հարաւի պիենալ»-ին (Լատին Ամերիկայի միջազգային ժամանակակից արուեստներու մեծ ցուցահանդէս): Այս մասնակցութիւնը կազմակերպուած էր լիբանանցի...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Պալուչներու հայրենիքը կը գտնուի Փաքիստանի արեւմտեան, Աֆղանիստանի հարաւային եւ Իրանի հարաւարեւելեան շրջանին մէջ: Պալուչները կը խօսին պալուչերէն (հնդեւրոպական լեզու մը), անոնց թիւը կը հասնի մօտ տասը միլիոնի, որոնցմէ աւելի քան 8 միլիոնը կը բնակի Փաքիստանի, իսկ մօտ 1,5 միլիոնը Իրանի մէջ: Անոնք կը պատկանին իսլամական սիւննի դաւանանքին: Մինչեւ օրս պատմաբանները կը վիճին պալուչներու արմատներուն եւ ծագման հարցին շուրջ,...

ՀՅԴ Գանատայի Կեդրոնական կոմիտէի եւ ՀՕՄ-ի պատուիրակութիւնը մասնակցեցաւ Հայաստանի անկախութեան նուիրուած ՀՀ դեսպանատան հանդիսութեան Հոկտեմբեր 10-ին Գանատայի մօտ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանատան մէջ կայացաւ պաշտօնական ընդունելութիւն‘ նուիրուած ՀՀ Անկախութլան 26-ամեակին եւ Հայաստանի ու Գանատայի միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններու հաստատման 25-ամեակին: Ընդունելութեան մասնակից էին Բաբգէն Արք. Չարեան, Աբգար Եպս. Յովակիմեան, 15 երկիրներու դեսպաններ, Գանատայի արտաքին գործոց նախարարութեան բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ եւ հայ համայնքի ներկայացուցիչներ:...

ՍԱՐԳԻՍ ՄԿՐՏՉԵԱՆ 2017 թ. յուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսները ՀՅԴաշնակցութեան երիտասարդների համար աշխատառատ ամիսներ էին։ Ութ երիտասարդական և ուսանողական միութիւնների միջոցով Հայաստանի և Արցախի 12 շրջաններում իրականացուեցին պատանեկան ճամբարներ, որոնց մասնակցեցին աւելի քան 2500 պատանիներ։ ՀՅԴ Սփիւռքի երկու երիտասարդական միութիւններ իրենց տարեկան բանակումն իրականացրեցին Հայաստան-Արցախում։ Տեղի ունեցաւ ՀՅԴ պատանեկան միութիւնների երրորդ հայաստանագնացութիւնը, որին մասնակցեցին 230 պատանիներ՝ տարբեր երկրներից։ Առաջին անգամ...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Այս տարի նախորդ տարիներէն քիչ մը աւելի, եւ ամէն տարի վստահաբար աւելի ու աւելի կը համոզուինք, որ մեր միջավայրը, բնութիւնը արագ կշռոյթով դէպի քայքայում ու կործանում կը սլանայ, իսկ այդ աղիտալի հեռանկարին պատասխանատուն մե՛նք ենք, բոլորս եւ իւրաքանչիւրս: Մե՛նք ենք, որովհետեւ տակաւին մեզմէ շատերս մեր անմիջական բակէն, ինչպէս կ՛ըսեն՝ մեր քիթէն անդին չենք ուզեր տեսնել, մեր հանգիստէն ու...

Ե­դո­ւարդ ­Պո­յա­ճեան (1915-1966). ­Հայ­րե­նի կո­րու­սեալ հո­ղին եւ մար­դոց, ար­ժէք­նե­րուն եւ խոր­հուրդ­նե­րուն տա­ղան­դա­շատ բա­նաս­տեղ­ծը Ն. 13 ­Հոկ­տեմ­բե­րին, 51 տա­րի ա­ռաջ, ար­դէն թե­ւա­կո­խած գրա­կան-ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան իր եր­թի հա­սու­նաց­ման փու­լը, 51 տա­րե­կա­նին մեր աշ­խար­հէն ա­պա­ժամ հե­ռա­ցաւ սփիւռ­քա­հայ գրա­կա­նու­թեան ե­զա­կի դէմ­քե­րէն Ե­դո­ւարդ ­Պո­յա­ճեան։ Հայ­րե­նի կո­րու­սեալ հո­ղին ու ա­նով շա­ղա­խո­ւած հայ մար­դոց, ա­նոնց շնչա­ւո­րած ազ­գա­յին ու տոհ­միկ ար­ժէք­նե­րուն եւ խոր­հուրդ­նե­րուն ինք­նա­տիպ եր­գիչն է ­Մու­սա Լե­րան Խ­տըր-­Պէկ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Երուանդ Ֆրանգեան (1878-1928), եզակի դէմք մը` 20-րդ դարու հայ մտաւորական կեանքին մէջ: Ան եղած է հայ փիլիսոփայական մտքի այն սակաւաթիւ մշակներէն, որուն փիլիսոփայական-տեսական ժառանգութիւնը մինչեւ օրս կենդանի է հայկական կեանքին մէջ: Անոր փիլիսոփայական աշխարհահայեացքները կը պատկանէին «դրապաշտութեան» (positivism) (փիլիսոփայական ուղղութիւն մը, որ իրական իմացութեան միակ աղբիւրը կը նկատէ փորձնապաշտ ուսումնասիրութիւնները) փիլիսոփայական ուղղութեան փորձառապաշտ (empiricism) ձեւին, որուն համաձայն, գիտելիքը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Հայաստանի Դեսպան Դոկտ. Արշակ Փոլատեանի Հանդիպումը Հալէպահայ Համայնքի Ներկայացուցիչներուն Հետ 5 հոկտեմբերին Հալէպ ժամանած Հայաստանի դեսպան դոկտ. Արշակ Փոլատեան Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ սրահին մէջ հանդիպում ունեցաւ հալէպահայ համայնքի ներկայացուցիչներուն հետ: Բացման խօսքով Մարինէ Տարագճեան լուսարձակի տակ առաւ Հալէպի ներկայ վիճակն ու վերականգնումի աշխատանքները, ապա ներկայացուց սուրիական ճգնաժամին տեւողութեան Հայաստանի մօտեցումներն ու Սուրիոյ ժողովուրդին ուղարկած մարդասիրական հանգրուանային...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ «Հայ Բոյժ» բժշկական առողջապահական ամսաթերթ-պարբերաթերթը պատկանած է Շաւարշ Նարդունիին: Ան հրատարակուած է Փարիզի մէջ եւ լոյս տեսած է առաջին անգամ 1934-ին: Շաւարշ Նարդունի ծնած է Արմաշ, 1898-ին: Աւազանի անունը եղած է Այվազեան Ասքանազ: Ծնողքը զինք առաջին անգամ կանչած են` Շաւարշ, իսկ ինք իր գրչանունը դրած է Նարդունի, ներշնչուած` ծաղիկի մը անունէն: Ան 1918-ին կը զինուորագրուի օսմանեան բանակին,...

«Միացեալ Նահանգներ Պատժամիջոցներով Կարող Է Արձագանգել Ազրպէյճանի Տարածաշրջանային յարձակողապաշտութեան» Վարեց` ՍԻՒԶԻ ՄՈՒՐԱԴԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու քոնկրեսականներուն` սեպտեմբերին Հայաստան կատարած այցելութեան, հայ-ամերիկեան յարաբերութիւններու, Արցախի եւ Հայոց ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման վերաբերող նախագիծներուն, ինչպէս նաեւ շարք մը այլ հարցերու մասին «Արմէնփրես» զրուցած է Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի գործադիր տնօրէն Արամ Համբարեանին հետ: «Ա.».- Վերջերս Միացեալ Նահանգների քոնկրեսականների պատուիրակութիւնը Հայաստանում էր:  Ամփոփելով ընդհանուր արդիւնքները` ի՞նչ...

Ստորեւ յապաւումով լոյս կ՛ընծայենք հարցազրոյց մը` կատարուած Ջաւախքի եւ Քուեմօ-Քարթլիի հայկական հասարակական կազմակերպութիւններու խորհուրդի նախագահ Արտակ Գաբրիէլեանին հետ: Հարցազրոյցը կատարուած է Ա-ինֆոյի կողմէ` կիզակէտ ունենալով սեպտեմբեր 30-ին Ախալքալաքի հայաբնակ Գումբուրդօ գիւղի Ս. Համբարձման եկեղեցւոյ խաչքարի տեղափոխման առթիւ, ստեղծուած պայթուցիկ կացութիւնը` շրջանին մէջ: Հ.- Շատերը Հայաստանում եւ նրա սահմաններից դուրս Գումբուրդոյում եկեղեցու խնդրի ու դրա շուրջ վէճի մասին իմացան սեպտեմբեր 30-ին...

ՀՅԴ Բիւրոյի քաղաքական ներկայացուցիչ ԱՐՄԷՆ ՌՈՒՍՏԱՄԵԱՆ Նպատակը` Շրջափակման եւ դէպի ծով ելք չունենալու պայմաններում ապահովել Հայաստանի եւ Արցախի տնտեսական անվտանգութիւնը, կայուն եւ առաջանցիկ զարգացումը Այս նպատակին համապատասխանող տնտեսակարգի հիմնական սկզբունքներն ու մօտեցումները ՀՀ տնտեսական կարգի հիմքը սահմանադրութեան 11-րդ յօդուածով ամրագրուած ընկերային շուկայական տնտեսութիւնն է: Դաշնակցութիւնը, լինելով ընկերային-դեմոկրտական արժէքներով առաջնորդուող կուսակցութիւն, նախ եւ առաջ պէտք է այդ գաղափարախօսութեան տեսանկիւնից յստակեցնի իր...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Նահապետի Աշունը» Անունով Յուշ-Երեկոյ` Նուիրուած Ռուբէն Յովսէփեանի Յիշատակին Վերջերս Կոմիտասի թանգարան-հիմնարկին մէջ տեղի ունեցաւ «Նահապետի աշունը» խորագրով յուշ-երեկոյ` նուիրուած անուանի գրող, թարգմանիչ, հրապարակախօս Ռուբէն Յովսէփեանի յիշատակին: Երեկոյի կազմակերպիչն էր Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութիւնը, որուն տակաւին երիտասարդ տարիներէն իսկ կ՛անդամակցէր անուանի մտաւորականը: Երեկոյին ելոյթ ունեցան դոկտոր Վիգէն Թիւֆենքճեանը` Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Կեդրոնական Վարչութեան...

Հիւսիսային Քորէայի Ներխուժումը Հարաւային Քորէա Եւ Ամերիկեան Զինուորական Միջամտութիւնը Հիւսիսքորէական բանակին ներխուժումը Հարաւային Քորէա 25 յունիս 1950-ին ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հիւսիսային Քորէայի մէջ 1950 յունիսին պատերազմի վերջին պատրաստութիւնները կը տեսնուէին: Միւս կողմէ, 38-րդ հորիզոնականին վրայ դիրքէ դիրք ընդհատ կրակոցներ տեղի կ՛ունենային, յատկապէս` Քեսոնկի եւ Օնճինի գիծերուն վրայ, հրահրուած` հարաւքորէական բանակին կողմէ: Օնճին թերակղզին կը գտնուի 38-րդ հորիզոնականին արեւմտեան կողմը, բաժնուած` Հիւսիսային...

Լիբանանը դժուար հանգոյցներու լուծման հերթական արարն է, որ կ՛ապրի: Պահանջներ, քննարկումներ, առկախումներ, Սահմանադրական դատարանի դիմում, կասեցում եւ ընթացակարգի վերամեկնարկ` այս բոլորը ոդիսական ուղեւորութիւններու տպաւորութիւնը կը ձգեն, այնուամենայնիւ ժողովրդավարական հասարակարգերու մէջ խաղի ընդունուած կանոններ են: Կարեւորը այն է, որ Լիբանանի պարագային կը յարգուին պետական հաստատութիւնները, եւ ամէն մէկը իր գործառոյթը կատարելու դերին մէջ է: Կառավարութեան ծրագիր, խորհրդարանական վաւերացում, նախագահական ստորագրութիւն, կայացում...

Ն.Պ. 9 ­Հոկ­տեմ­բե­րի, 169 տա­րի ա­ռաջ, հա­յոց աշ­խար­հը բախ­տա­ւո­րո­ւե­ցաւ ծնուն­դո­վը Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեա­նի, որ կո­չո­ւած էր՝ իր յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փար­նե­րով ու ան­սա­կարկ անձ­նո­ւի­րու­մի օ­րի­նա­կով, մեծ ներդ­րում ու­նե­նա­լու նոր ժա­մա­նակ­նե­րու հայ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րին շղթա­յա­զերծ­ման մէջ։ Թէեւ մաս­նա­ւո­րա­բար հայ ազ­գա­յին կու­սակ­ցու­թեանց նա­խա­կա­րա­պե­տին՝ Ար­մե­նա­կան կու­սակ­ցու­թեան ստեղ­ծու­մին կա­պո­ւե­ցաւ իր ա­նու­նը, այ­սու­հան­դերձ՝ Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեան ար­ժա­նա­ցաւ ընդ­հան­րա­պէս հայ­կա­կան յե­ղա­փո­խու­թեան յա­ռա­ջա­պահ դրօ­շա­կի­րի բարձր պա­տո­ւան­դա­նին։ Յատ­կա­պէս ­Դաշ­նակ­ցու­թեան հիմ­նա­դիր սե­րուն­դը ըստ...

23, 24 եւ 25 սեպտեմբեր 2017-ին Երեւանի մէջ գումարուեցաւ Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան 2014-2018 քառամեակի 4-րդ լիակազմ ժողովը, որուն մասին ընդհանուր հաղորդագրութիւն հրապարակուեցաւ արդէն: Բնականաբար ժողովը առիթ հանդիսացաւ լուսարձակի տակ առնելու կատարուածները, արժեւորումներ կատարելու եւ ուղենշելու հետագայ ծրագիրները` տարբեր բնագաւառներու վերաբերող: Այս բոլորին մասին, ինչպէս նաեւ Հայաստան-սփիւռք 6-րդ խորհրդաժողովին մասին յաւելեալ տեղեկութիւններ ու տպաւորութիւններ ունենալու նպատակով «Ազդակ» հարցազրոյց մը կատարեց Համազգայինի...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Առտուան ժամը 2:00-ը անց էր, երբ յոգնած ու անքուն` մտայ խուցս եւ պարուրուեցայ քնապարկիս մէջ: Յոգնութեամբ ու խանդավառութեամբ օրեր կը սպասէին մեզ Բիւրականի բանակավայրին մէջ. պէտք էր պատրաստուիլ... Հազիւ քունի անցած, առտուան 4:00-ի կողմերը, ընդոստ վեր թռայ (քնապարկս թոյլ չտուաւ, որ «թռիմ»)` բարձրախօսէն պայթող երգով մը: Աշուղ Հայկազունի երգն էր` «Հպարտ, անպարտ Դաշնակցութիւն», միախառնուած` հանրակառքերու հռնդիւնին, գոռում գոչումներու...