Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ, հակառակ տիրող դժնդակ պայմաններուն` սով, համաճարակ, տասնեակ հազարաւոր որբեր եւ հարիւր հազարաւոր գաղթականներ, հայոց լեզուի վերականգնումի աշխատանքներուն առընթեր, նոր թափով կը շարունակուէր հայկական մշակութային գործունէութիւնը Երեւանի եւ Ալեքսանդրապոլի (Գիւմրի) մէջ:  Ստորեւ 1918-1920 մամուլին մէջ տեղ գտած կարգ մը մշակութային գործունէութեան կ՛անդրադառնամ ժամանակագրական կարգով եւ` արեւմտահայերէնի վերածուած: Նախ կ՛արժէ անդրադառնալ այժմու նոյնիսկ միջազգային չափանիշներով մշակութային երկու...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ 1955-ին Ուաշինկթընի մէջ կայացած ՀՅԴ Շրջանային ժողովին պրն. Ինճեճիկեան օրակարգի վրայ կը դնէ ամէնօրեայ հայկական վարժարաններ բանալու հարցը: - Գնա՛, ուսումնասիրէ եւ մեզի տեղեկացուր,- պատասխանը կը կրկնուի քանի մը տարի: 1957-ին կը փոխադրուի Լոս Անճելըս: Երեք տարի կը դասաւանդէ Ուիթիէրի պետական երկրորդական վարժարանի մը մէջ: Միեւնոյն դպրոցին մէջ կ՛ուսանէր իր ապագայ կողակիցը` Ռոզ Դաւիթեան: «Աշակերտուհիս չէ եղած Ռոզը,...

ԹԱՄԱՐ ՀԵՐԿԵԼԵԱՆ Աչքերս հազիւ կրցայ բանալ արեւածաղիկին արձակած շողերէն եւ ցորենի հասկերուն հետ օրօրուելով` գտայ ճամբայ մը դէպի, դէպի, դէպի... Հանգիստ կը դիմաւորէի խիտ անտառներուն ստուերները եւ հարազատի պէս կ՛ուզէի շա՜տ գաղտնիքներ հասկնալ անոնցմէ: Լեռներն ու կիրճերը, անյատակ ձորերը միայն յաւելեալ ճիգի եւ կամքի ներշնչարաններ էին. չէի վախնար: Ցերեկն ու գիշերը իրարու խառնած` կը քալէի սրտիս կշռոյթով: Մերթ ընդ մերթ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Վաղը Մեծ Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս օծումը պիտի կատարէ Հալէպի Սրբոց Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ: Այս եկեղեցին ԺԴ. դարէն սկսեալ Բերիոյ թեմի առաջնորդանիստ եկեղեցին է: Ան պատմութեան մէջ առաջին անգամ յիշուած է 1476-ին: Սուրիոյ պատերազմի ընթացքին` 28 ապրիլ 2015-ին, եկեղեցւոյ տարածքը ծանրօրէն վնասուեցաւ, եւ առաջնորդարանն ու մայր եկեղեցին երկար ժամանակ մնացին անհասանելի: Վաղը հալէպահայութեան օրն է, հալէպահայ...

Հարցազրոյցը վարեց ՊԷԹԻ ՔԻԼԷՐՃԵԱՆ 23 մարտին Հալէպի մէջ տեղի ունեցաւ Սուրիոյ Հայ դատի յանձնախումբերու խորհրդաժողովը, որուն մասնակցելու հրաւիրուած էր նաեւ Միջին Արեւելքի Հայ դատի գրասենեակի պատասխանատու Վերա Եագուպեան: «Գանձասար» այս առիթով հետեւեալ հարցազրոյցը ունեցաւ անոր հետ. «ԳԱՆՁԱՍԱՐ».- Վերջերս արաբական երկիրներուն մէջ Ցեղասպանութեան թեման յաճախ կ՛արծարծուի, կը կարծէ՞ք, որ այս ալիքը կրնայ ընդլայնիլ: Ի՞նչ է Միջին Արեւելքի Հայ դատի գրասենեակին դերը...

ԿԱՐԷՆ ՎԵՐԱՆԵԱՆ Տարածաշրջանային հարցերով փորձագէտ Նոր Զելանտայի Քրայսթչըրչ քաղաքի մզկիթների վրայ ահաբեկչական յարձակումները դարձեալ ցնցեցին ամբողջ միջազգային հանրութիւնը.  ահաբեկչութեան զոհ դարձաւ շուրջ 5 տասնեակ մարդ: Աշխարհի ամենաբարեկեցիկ երկրներից մէկը համարուող Նոր Զելանտայում տեղի ունեցած ահաբեկչութիւնները վերահաստատում են, որ այսօր որեւէ պետութիւն, ինչպէս տեսականօրէն, այնպէս էլ` գործնականում, ապահովագրուած չէ ահաբեկչութիւններից: IHS Markit միջազգային փորձագիտական ընկերութեան Jane՛s (JTIC)` ահաբեկչութեան խնդիրների հետազօտութիւնների կեդրոնի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Միացեալ Նահանգներու նախագահ դառնալէն ի վեր Թրամփ արհամարհած է ամերիկեան եւ միջազգային օրէնքները: Քանի մը ամիս առաջ Ազգային ապահովութեան հարցերու խորհրդական Ճոն Պոլթըն զարմանալիօրէն յայտարարեց, որ եթէ Միջազգային քրէական դատարանը (ՄՔԴ) հետաքննէ Աֆղանիստանի մէջ ամերիկացի զինուորներու կատարած որեւէ իրաւական խախտում, Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը պիտի արգիլէ ՄՔԴ-ի դատաւորներուն մուտքը Միացեալ Նահանգներ եւ պատժամիջոցներ...

Պատրաստեց` ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ Մեծ պահոց առաջին չորս կիրակիները անցան: Մեծ պահքի հինգերորդ շաբթուան զուգադիպող չորեքշաբթին միջինք է: Ան եկեղեցական տօնացոյցին մէջ որպէս տօն չէ նշուած, սակայն հայկական աւանդական կենցաղին մէջ շատ տարածուած է: Հաւատացեալներ միջինքին փառք կու տան Աստուծոյ, որ արժանացած են հասնելու Մեծ պահոց ապաշխարութեան շրջանի կէսին եւ իրենց աղօթքներով կարողութիւն կը հայցեն Աստուծմէ` ապաշխարութեան մնացեալ օրերը լաւագոյնս արժեւորելու...

ԹՈՐԳՈՄ «Կարծես թէ դարձել եմ ես տուն, Բոլորն առաջուանն է կրկին, Նորից դու հին տեղը նստում, Շարժում ես իլիկը մեր հին...» Վ. ՏԷՐԵԱՆ Տէր Մեսրոպ Ա. քահանան  շուրջ քառասուն օր առաջ, դամբանական խօսած ատեն,  ձեռքը մօրս դագաղին վրայ դրած` ըսաւ. «Բոլոր հայ մայրերը տառապած են»: Ակնթարթի մը մէջ միտքէս անցան անցեալի մշուշոտ միջադէպեր. Պոլիսէն Պուրճ Համուտ գալու մեր տառապանքը, փոքր...

ՍՕՍԷ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ընկերուհի՛ Շաքէ, մենք քեզ շատ կը փնտռենք, մանաւանդ երբ հայերէնի մասին խօսինք: Իւրաքանչիւր հայերէն նախադասութիւն երբ արտասանէինք, գիտէինք, որ դուն կաս, պիտի սրբագրես կամ պիտի գնահատես: Լիբանանահայ օգնութեան խաչը եւս քու սէրդ էր: Փոքր տարիքիդ Սուրիահայ օգնութեան խաչի արծուիկ եղած էիր եւ միշտ կ՛երգէիր այդ օրերու քայլերգը, յատկապէս` հետեւեալ տունը. «Կամքի, հաւատքի կոթող անսասան, Լոյսի սերմնացան, ցաւի բալասան,...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Հօրեղբօրս` տոքթ. Ռոպեր Ճէպէճեանի Հալէպի բնակարանը թերեւս պէտք է համարել պզտիկ տուն-թանգարան մը: Հոն կան մեծաթիւ հայկական մամուլ եւ գիր, նաեւ` գեղանկարչական գործեր, որոնց մէջ իր անձնական գծագրական հաւաքածոն եւ շատ մը համաշխարհային վաստակ ստացած նկարիչներու գործեր` տարբեր երկիրներէ: Իր բնակարանը միշտ ալ եղած էր ժամադրավայր, ուրկէ անցած են արուեստագէտ-մտաւորական, ազգային եւ հայրենի բազմաթիւ գործիչներ: Հալէպի Սեպիլի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նախագահ Տանըլտ Թրամփի մասին լուռ հետախուզութիւն կատարած յատուկ քննիչ Ռապըր Միւլըր չպայթեցուց այն ռումբը, որ կը սպասուէր ամերիկեան եւ աշխարհի կարգ մը շրջանակներէն. 22 մարտին, ան արդարութեան նախարար Ուիլիըմ Պարի յանձնեց հսկայածաւալ տեղեկագիր մը, որ կ՛ամփոփէ շուրջ 22 ամիս տեւած իր հետախուզութիւնները: Ան պարտականութիւն ունէր ստուգելու, թէ նախագահը իր ընտրապայքարի օրերուն արդեօք Ռուսիոյ հետ գործակցութիւն ունեցա՞ծ է` Սպիտակ...

Ազգերու եւ ժողովուրդներու կրթադաստիարակչական ու գիտական մակարդակը մեծաւ մասամբ կախեալ է ուսուցիչներէն: Անոնք են, որ սերունդներ կը դաստիարակեն ու մատղաշ հոգիներուն դիմաց գիտելիքներու ծով աշխարհը կը բանան: Որակեալ ուսուցիչը մարդը կերտողն ու անոր թռիչք տուողն է, ուստի մեծ է անոր դերը հասարակութեան որակի ուրուագծման մէջ: Ուսուցիչն է, որ կը կերտէ վաղուան առաջնորդը, սակայն երբ ան չի բացայայտեր աշակերտին ներքին զօրութիւնը,...

«ԱՍՊԱՐԷԶ» Նախագահ Տանըլտ Թրամփի` Կոլանը իբրեւ Իսրայէլի մաս ճանչնալու յայտարարութիւնը, որ մեր կարծիքով` պէտք է ուժգնօրէն դատապարտուի, հայկական քաղաքական շահերու տեսանկիւնէն թիւր վերլուծումներու տեղիք տուած է: Նախ եւ առաջ, նախագահ Թրամփի վարկն ու միջազգային հեղինակութիւնը այնքան ալ ծանրակշիռ չեն, որ անոր քաղաքական կեցուածքները դառնան հիմնարար նախընթացներ, քաղաքականութիւն ճշդելու կամ կողմնորոշուելու ուղեցոյց: Նոյնինքն ամերիկեան քաղաքական միջավայրը դժուար թէ ընդունի այս յայտարարութեան...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Գրականութիւնը ըլլալու համար իր ժամանակի ոգեկանութեան հարազատ եւ ոչ միայն իրապաշտ արտայայտութիւնը, գերանցելու համար նոյն այդ ժամանակը` դառնալով արժէք, ինքզինք կ՛իրագործէ (կամ չ՛իրագործեր) գրողի, ընթերցողի, գրախօսողի եւ գրական քննադատի քառասիւն շրջագիծին մէջ: Գրականութիւնը եւ բանաստեղծութիւնը բազմակողմ արուեստներ են: Երբ կ՛ըսենք արուեստ, առաջին հերթին եւ բնական կերպով կը խորհինք նկարչութեան, քանդակագործութեան, երգի եւ երաժշտութեան մասին: Ի՞նչ են, այդ արուեստներու...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՔՄԷՐԵԱՆ Կիրակի, 31 մարտին Թուրքիոյ մէջ տեղի պիտի ունենայ տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ընկերութիւն: Արդէն իսկ քաղաքական բաւական տաք մթնոլորտի մէջ նախագահ Ռ.Թ.Էրտողան նախընտրական քարոզարշաւներն ու հարցազրոյցները առաւելագոյն հմտութեամբ կ՛օգտագործէ իր կուսակցութեան թեկնածուներուն ի նպաստ գետին ստեղծելու համար: Եկեղեցիները մզկիթի վերածելու թրքական քաղաքականութիւնը անշուշտ նորութիւն չէ, իսկ Ս.Սոֆիա տաճարը մզկիթի վերածելու ցանկութեան մասին խօսելով` Էրտողան նոր երգ չ՛երգեր, այլ...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Գարունը Աղջիկ Է Իմ գիրկն է նա մտել պարտէզի ծաղկունքով, Վարդագոյն այտերով մի աղջիկ. Գարուն է անունը, բուրում է արբունքով, Հագել է կուրծքը բաց մի շապիկ: Ծոցի տաք լոյսը իմ աչքերն է ծակծկում, Շուրթերը հասուն են դեղձի պէս. Սրտագին իր սէրը վարդի հետ է ծաղկում, Ասում է` քաղիր թէ ուզում ես: Հիւթեղ է... ու հիւթը խմում եմ մեղուի...

ԼՕԽ-ի Շրջանային վարչութեան առողջապահական յանձնախումբին կազմակերպած դասախօսական շարքին իններորդ դասախօսութիւնը տեղի ունեցաւ չորեքշաբթի, 20 մարտ 2019-ին, առաւօտեան ժամը 10:30-ին: Օրուան նիւթն էր` «Ախտաճանաչում. դրական մօտեցում` առողջ կեանքի մը համար»: ՀՕՄ-ի քայլերգի ունկնդրութենէն ետք, ԼՕԽ-ի Շրջանային վարչութեան առողջապահական յանձնախումբի անունով բացման խօսք կատարեց տոքթ. Սիրուն Վարդապետեանը: Ան ըսաւ, որ ներկայիս բժշկական մասնագիտութիւններու մէջ մեծ կարեւորութիւն կը տրուի կանխազգուշական բժշկական դարմանումին, նաեւ...

(Քանատայի Հայ Դատի Յանձնախումբին Նուիրահաւաքի Առիթով) «Հայ ժողովուրդը գիտէ, որ Դաշնակցութիւնը միշտ կանգնած է եղել իր վճռած կամ պաշտպանած գործի ետեւը ամբողջ հասակով, կատարեալ անկեղծութեամբ եւ բոլորանուէր անձնազոհութեամբ: Նա համոզուած է նաեւ, որ եթէ նոր զոհաբերութեան եւ նոր արիւնի հարկադրանքն ստեղծուի Հայկական դատը «մեռեալ կէտից» շարժելու համար` դարձեալ դաշնակցականներն են շարժելու վտանգաւոր դիրքերի վրայ, դարձեալ նրանք են նուիրաբերելու առաջին լուման`...

  ՍԱՄՈՒԷԼ ԱՍԱՏՐԵԱՆ Նափոլէոն ըսած էր. «Թնդանօթը սպաննեց աւատապետութիւնը, մելանը պիտի սպաննէ արդի ընկերութիւնը»: Այն ատեն դեռ համացանց չկար: Հիմա՞... Երեւանի «Մանկավարժական համալսարան» թերթի 28 փետր. 2019-ի համարի 4-րդ էջի մանկավարժական գիտութիւններու թեկնածու, դասախօս Սամուէլ Ասատրեանի յօդուածը կրնայ հետաքրքրել սփիւռքի մանկավարժը, դպրոցը եւ ծնողները: Ուղղագրութիւնը դասականի վերածած եմ` խուսափելով օտար եզրերէ: Կը խօսուի բջիջայիններու յառաջացուցած կախուածութեան մասին, որմէ զերծ չեն...