Յօդուածներ

Ձեր երեկոն թող առանց թուրքերու եւ ներխուժողներու ըլլայ: Երկա՜ր, ցաւո՜տ եւ ահաւո՜ր դէպքերով ճամբայ մըն էր այն ճամբան, ուրկէ քալեցին հարիւր եւ քանի մը տարի առաջ Ցեղասպանութենէն փրկուած վերապրողները: Այդ ճամբան ահ ու սարսափով եւ արեամբ ներկուած ճամբու մը վերածուեցաւ, նախքան ոմանց Հալէպ, Տէր Զօր, Ռաքքա եւ Պէյրութ հասնիլը... Ի՛նչ կիներ կորսուեցան եւ որքա՛ն կիներ աշիրեթներու միացան: Որքա՛ն այրեր տանջուեցան...

ԱՐԻՆ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Երբ չի մնում ելք ու ճար, խենթե՛րն են գտնում հնար»: Պարոյր Սեւակի գրիչով եւ համայն հայ ժողովուրդի շրթներուն վրայ հնչող այս երգին բառերը կեանքի կը կոչեն ո՛չ միայն Հայաստանի Հանրապետութեան կերտման գործընթացէն անցած սրբազան մարտերն ու «խենթ» քաջագործութիւնները, այլ անգամ մը եւս պատմական փաստով կը հաստատեն, որ հնարամտութիւնը նաեւ «խենթութի՛ւն» է: Ինչպէ՞ս երգել «Սարդարապատի յաղթերգ»-ը եւ չյիշել այն...

Ես անկեղծօրէն չզարմացայ` «Ազդակ»-ին մէջ կարդալով «Թրքական մամուլը կը ցնծայ Նոթր Տամի մոխիրներուն վրայ» առաջին էջով տրուած լրատուութիւնը: Ճանչնալով թուրքերը եւ գիտնալով իրենց անցեալը` «բնական» կը գտնեմ թուրքերու այս վերաբերումը: Մենք դրացիներ եղած ենք դարերով, սակայն բոլորովին տարբեր ազգեր ենք: Որեւէ նմանութիւն չունինք պարզ այն պատճառով, որ մենք ապրած ենք մեր հայրենիքին մէջ (հազարաւոր քիլոմեթր իրենցմէ հեռու), մինչ իրենք եկած...

ՎԻԳԻ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ-ԱՅՆԹԱՊԵԱՆ Ու տե՛ս, որդիս, ո՛ւր էլ լինես, Այս լուսնի տակ ո՜ւր էլ գնաս, Թէ մօրդ անգամ մտքից հանես, Քո մայ՜ր լեզուն չմոռանա՛ս... Մէկ տարի առաջ մեզմէ առյաւէտ բաժնուեցաւ սիրելի մայրս: Երբ ան անհանգստացաւ, դժուար էր իր բարի կերպարը տեսնել այդ վիճակին մէջ, օրէ օր կը հիւծէր իմացական կարողութեամբ, բայց միշտ ուրախ եւ լաւատես էր իր հոգեկան աշխարհով: Վերջին տարիներուն,...

ՍՈՆԱ ՏՈՒԶՄԱՆԵԱՆ Անցնող տասնամեակներուն անդրադառնալով`  կարելի չէ Այնճարի տիկնանց միութեան գործունէութեան մասին խօսիլ` առանց յիշելու երէցկին Արփինէ Գարագաշեանին անունը:  Այնճարի Տիկնանց միութիւնը, որ կը տարբերի Լիբանանի թեմի միւս եկեղեցիներէն` իր միութենական կառոյցով եւ ոչ թէ յանձնախմբային հասկացողութեամբ, ինքնին յատկանշական երեւոյթ է: Երիցուհին` Վարուժան արք. Հերկելեանի եւ Աշոտ Ա. քհնյ. Գարագաշեանին հետ, 1970-ին եղած է հիմնադիր անդամ Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ Տիկնանց...

ՄՈՒՇԵՂ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ                 Ասկէ մօտ մէկ տարի առաջ, Բարձրեալն  Աստուծոյ  անքննելի տնօրինութեամբ, իր մահկանացուն  կնքելով, մեզմէ եւ այս անցաւոր աշխարհէն  առյաւէտ բաժնուեցաւ լուսահոգի երէցկին  Արփինէ Գարագաշեանը` վստահօրէն հանգչելու  համար երկնային լուսառատ աշխարհին մէջ: Ան իր ետին կը  ձգէր, առ ի մխիթարութիւն` իր հարազատներուն, սիրելիներուն եւ համայն այնճարահայութեան, արդար, բարի եւ ուսանելի  յիշատակներով իմաստաւորուած կեանք մը: Մահուան տարելիցին առիթով, հետեւելով  լուսահոգի երէցկին...

Դեռ հիւանդութենէդ երկու տարի առաջ էր, երբ ապրիլ 24-ի քայլարշաւին կ՛ուզէիր մասնակցիլ. մոռցած էիր ութսունը անց տարիքդ, յաճախակի ցաւող տկար մկաններդ եւ ճամբու երկարութիւնը` Անթիլիասի մայրավանքէն մինչեւ Պուրճ Համուտի քաղաքապետարանի դաշտ: Ես դէմ էի քու մասնակցելուդ` նկատի առնելով տարիքդ ու առողջական դիւրաթեք վիճակդ: Բայց քեզ համոզելը անկարելի էր: Դուն կ՛ըմբոստանայիր, երբ հարցը ազգային պարտականութեան կը վերաբերէր: Շրթներդ կը դողդղային յուզումով...

«ԱԼԻՔ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Ի հեճուկս Թուրքիայի նախագահի, արտգործնախարարի եւ միւս պաշտօնական թէ՛ անպաշտօն շրջանակների ժխտողական (իսկ այս տարի նաեւ՝ սպառնական) կեցւածքների, աշխարհասփիւռ հայութիւնը ոգեկոչեց Հայոց Ցեղասպանութեան Սրբադասւած Նահատակների 104-րդ տարելիցը… Եւ այսպէս՝ ողջ հայութեան պահանջատիրութեան պայքարի բաբախող սրտի զարկերակը հանդիսացող Ծիծեռնակաբերդի ոգեշնչումը վարակիչ օրինաչափութեամբ, յաչս աշխարհի, ամրագրեց մեր համազգային միասնականութեան կամքի արտայայտութիւնը: * * * Ցեղասպանութեամբ, տեղահանութեամբ...

Սիրելի՛ պահանջատէր հայորդիներ, որ ի Լիբանան, Հայոց ցեղասպանութեան 104-ամեակը այսօր արդէն պատմութեան կը պատկանի, սակայն 23 եւ 24 ապրիլ 2019 թուականները լիբանանահայութեան պատմութեան մէջ յիշատակելի պիտի մնան` մեր երիտասարդութեան ու համայն ժողովուրդին մասնակցութեամբ ապրիլեան մեր սուրբ նահատակներուն հետ մեր հայավայել սրբազան ժամադրութեան յարգումով: Երիտասարդական հաւաքը, միջեկեղեցական ժամերգութիւնը, Ս. պատարագը, ժողովրդային քայլարշաւը եւ հայրապետական պատգամը պարզապէս ձեռնարկներու շարք մը չեղան, այլ`...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Սիրելի՛ հայորդի, Վարձքդ կատա՛ր եւ երթդ ըլլայ մի՛շտ այսպէս` հպա՛րտ ու առինքնող: Դուն մի՛շտ ալ արժանի դարձած ես գնահատանքի, որովհետեւ ոչ մէկ ատեն զլացած ես քու անսակարկ մասնակցութիւնդ ու աշխատանքդ` ի խնդիր մեր ժողովուրդի անկատար տենչերու իրականացման ու Հայ դատի հետապնդման պայքարի նուիրական յաղթանակին: Դուն մի՛շտ զարմացուցած ես բոլորը եւ հպարտ ու հաստատակամ եկած ես «Ներկա՛յ»-դ արձանագրելու հոն,...

Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի ոգեկոչումներէն անդին, հայ քաղաքական միտքը հետեւողականօրէն արծարծած է հիմնահարցին քաղաքական հնչեղութիւն տալու եւ Թուրքիոյ հետ առնչուած տարբեր ուղղութիւններուն այժմէական նշանակութեամբ ո՛չ միայն վերլուծաբանութիւն զարգացնելու, այլ նաեւ քաղաքական դիրքորոշումներ ապահովելու անհրաժեշտութիւնը: Այս տեսութիւնը ինքնին քաղաքականօրէն ընկալելի է. ըստ տարածաշրջանի եւ քաղաքական պայմաններու, հարցը էապէս ուրիշ երանգաւորում կը ստանայ եւ պարզապէս զոհերու յիշատակը յարգելը կամ զանոնք խորհրդանշող կոթողի...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ      ...թուրք ժողովուրդը «հնագոյն, հերոսական, ուժեղ, շատ վառ, ամուր եւ առնական» ժողովուրդ է: Ա. Լուքաշենքօ Պիելոռուսիոյ նախագահ («ԱԶԴԱԿ», 17-4-2019) Ինչպէս շատերու, նաեւ մեր աչքէն չվրիպեցաւ վերոնշեալ արտայայտութիւնը, ոչ թէ անոր համար որ անիկա բացառիկ հնչեղութիւն ունի, այլ որովհետեւ խօսքը կը պատկանի երկրի մը նախագահին, որ սահմանադրականօրէն կոչուած է ներկայացնել իր ժողովուրդին, ազգին ու պետականութեան քաղաքակրթական որակը, առանձնայատկութիւնը: Այլ խօսքով,մեզ...

ԹԵՀՄԻՆԷ ՄԱՐՏՈՅԵԱՆ Երեւանի պետական համալսարանի Հայագիտական հետազօտութիւնների հիմնարկի «Ցեղասպանագիտութիւն» մագիստրոսական ծրագիր 1-ին տարի, պ.գ.թ. «Ո՞վ հրկիզեց Զմիւռնիան» հարցին պատասխանել են ականատեսները, ժամանակակիցները, վերապրողներն ու նրանց սերունդները, ուսումնասիրողները: Վերոյիշեալ հարցի շուրջ տեսակէտները կարելի է բաժանել երկու հակադիր խմբի. Ա. Ըստ առաջին տեսակէտի, քաղաքը կանխամտածուած հրկիզել են թուրքերը` որպէս հակառակորդի դէմ ուղղուած «պատերազմական հերթական գործողութիւն»` նպատակ ունենալով ոչնչացնել յոյների ստեղծած քաղաքակրթութեան վերջին...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԵԱՆ Տարի մը եւս` Ապրիլ 24-ի ոգեկոչում: Բարձր գնահատանքով եւ դրուատիքով կ՛արտայատուիմ հայ ազգի զաւակներուն մասին, որոնք բանիւ թէ գործով, ամէնուրեք, հաւատարիմ մնալով իրենց սրբազան կտակին, կը շարունակեն պահանջել իրենց անժամանցելի իրաւունքները: Մենք գութ չէ, որ կը հայցենք մարդոցմէ, այլ` արդարութիւն: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս այս առիթով թելադրեց` ոչ միայն յիշել, այլ պահանջատէր դառնալ: Ցեղասպանութենէն 104...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան մամուլը ամէ՛ն օր կը գրէ շարունակուող Հայոց ցեղասպանութեան եւ անոր հետեւանքներուն մասին` հարիւր հազարաւոր գաղթականներ, յիսուն հազարէ աւելի որբեր, սով, համաճարակներ, պատերազմ ու շրջափակում: Օրինակ` «Աշխատանք»-ը «Մեծ աղէտը» խորագիրով մնայուն սիւնակ ունի: Այստեղ կը ներկայացուին մի՛այն կարգ մը նմուշներ: Հայաջինջ ծրագիրին պատճէնը, «Աշխատանք», 8-5-1919 Պոլսահայ «Վերջին Լուր» երեկոյեան լոյս տեսնող օրաթերթը, հաւանաբար#24 ապրիլ 1919-ին կը հրատարակէ`...

  ՃԵՆԻ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Ման կը գայի ճամբու եզրին, Շերտ մը թղթի կանգ առ. ասեց, Վերցրի դրան սարսափագին, Թուրք մա՛հարկու նայում էր ինձ: Ա՜յ խեղճ սուլթան տմարդ թուրքին, Արիւնարբու ոսոխն հային, Մէկուկէս միլիոնը չեմ մոռացել, Նզովից արմատ կ՛ուզեմ թողել: Եղեռնագործ, նեղմիտ, չա՛ր թուրք, դարձրիր շէներն աւերակոյտ, Դու մեզ տարիր կառափնարան, Մթագնեցիր մեր ապագան: Կին, երեխէք զոհեր լցրիր, Վայրագութիւն շատ արեցիր, Դո՛ւ...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդի հազարամեակներու բազմաչարչար կեանքին ու արհաւիրքով լեցուած պատմութեան էապէս սփոփարար պահերէն մէկը կը խորհրդանշէ 1922 թուականի այս օրը` ապրիլի 17-ն, երբ Պերլինի փողոցներէն մէկուն վրայ արդարադատ մահապատիժի ենթարկուեցան, նոյն տեղը եւ միաժամանակ, հայութեան դէմ Թուրքիոյ պետականօրէն գործադրած ցեղասպանութեան Մեծ Ոճիրին գլխաւոր պատասխանատուներէն երկուքը` Պեհաէտտին Շաքիր եւ Ճեմալ Ազմի: Յատկապէս բժիշկ Պեհաէտտին Շաքիր ոչ միայն գլխաւոր պատասխանատուն էր...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ 1984 թուականին էր, գուցէ 1985-ին. ընկեր Պարգեւն ու ես մեկնեցանք Ֆրանսա` Փարիզ, մասնակցելու ՀՅԴ Ուսանողական միութիւններու համագումարին, որ տեղի ունեցաւ Փարիզէն ինը ժամ հեռաւորութեան վրայ գտնուող  Վէյն գիւղաքաղաքին կից. բանակավայրի մը մէջ, վրաններու տակ, ուր ապա նաեւ կայացաւ ՀՅԴ Երիտասարդական միութիւններու ընդհանուր բանակումը: Մեր ժամադրավայրը Փարիզ Ռիւ Պլէօի վրայ գտնուող ակումբն էր «Մեզոն քուլթուրել Արմենիէն», ուր հանդիպեցանք...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Ապրիլեան ոգեկոչումներու եւ խորհրդածութեանց ծանր մթնոլորտը յատկապէս շեշտելու կու գայ Ապրիլ 22ի այս օրուան զուգադիպող մահուան տարելիցը Միքայէլ Վարանդեանի։ 1915ի Ապրիլ 24ին Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած, աքսորուած ու Արհաւիրքի ճամբուն վրայ տմարդի խոշտանգուած ու նահատակուած հայոց Մեծերու շարքին չգտնուեցաւ Միքայէլ Վարանդեան։ Բայց Հայկական Յեղափոխութեան անկրկնելի գաղափարախօսն ու Դաշնակցութեան տեսաբանը այլապէս, թրքական պետութեան գործադրած հայասպանական մեծ ոճիրին ոգեղէն աւերիչ հետեւանքներուն...

Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. ամէն: «Յարեաւ Աստուած եւ ցրուեցան ամենայն թշնամիք Նորա» (Ժամագիրք): Սիրելի՛ հաւատաւոր զաւակներ մեր, Սուրբ Յարութեան տօնի ուրախութիւնն է համակել մեր հոգիները, Յարութեան յաղթական բերկրանքն է ամէնուր` մեր շուրջը, մեր եկեղեցիներում, ընտանիքներում, քրիստոնեայ ողջ աշխարհում, նաեւ` բնութեան զարթօնքի մէջ: Քրիստոս յաղթական ելել է փակուած քարանձաւից, եւ հրեշտակը Նրա Յարութեան աւետիսն է հնչեցնում թափուր գերեզմանից:...