Յօդուածներ

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Չգիտեմ, ի սկզբանէ՞ այսպէս է եղել` աշխարհում սուտն ու կեղծիքն է տիրել, իւրաքանչիւր սերունդ ապրել է մի քանի պատերազմների արհաւիրք, թէ՞ աշխարհն է խենթացել, մարդկութիւնն է անտարբեր դարձել իր շուրջ բռնկուող պատերազմներին, ցեղասպանութիւններին... Դեռ քանի՞ սերունդ պիտի խեղաթիւրուի կեղծ տեղեկութիւններով, հասունանայ ու առաջնորդուի սուտի քարոզչութեամբ: Յիշում եմ` ի՜նչ հաւատով էինք վերաբերւում «Պի.Պի.Սի.»-ի լուրերին, որն այսօր շնորհիւ...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ Մինչ անօդաչու թռչող սարքերու հարուածներու  ծուխը կը տարածուի Հարաւային Կովկասի  ամբողջ տարածքին, Հայաստանի մէջ   խօսակցութիւնները հասկնալիօրէն, ուղղուած են դէպի երկինք: Բոլորը կը խօսին հրթիռային պաշտպանութեան, «Թրամփի ուղի» (TRIPP) առեւտրային միջանցքի եւ պատերազմի մէջ գտնուող Մերձաւոր Արեւելքի փոփոխուող դաշինքներու մասին: Սակայն անտառագէտները կ՛ըսեն, որ անտառային հրդեհը հազուադէպ պարագաներու կը յառաջանայ միայն կայծակէն: Իսկական աղէտը կը յառաջանայ գետնի վրայ  առկայ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Անցնող 2025-ի ընթացքին Բերիոյ թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեան հրատարակեց իր սեփական հայացումներէն կամ թարգմանութիւններէն շուրջ 10 հատոր ու զանոնք դրաւ հետաքրքրուողներու տրամադրութեան տակ: Այո՛, տասը հատոր` մէ՛կ տարուան ընթացքին: Սրբազանը անմրցելի ռահվիրայ մըն է կարծէք «հայացում»-ներու այս մարզին մէջ: Իր հետաքրքրութիւնները, սկիզբէն եւեթ, կը դառնան Աստուածաշունչին ու հոգեւոր ապրումներու առանցքին շուրջ, ինչ որ ամէնէն բնական հակումն է...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Պայքարը եւ ըմբոստութիւնը միշտ ունին որոշ չափով յոյս, մինչ յուսահատութիւնը համր է» (Շարլ Պոտլեր, ֆրանսացի բանաստեղծ, Ի. դար) Խորագրի չորս բառերու իւրաքանչիւրին տակ ի՞նչ կրնանք դնել, որ մենք մեզ հասկնանք, զիրար հասկնանք, մեզ հասկնան: Ո՞վ կրնայ ճիշդ սահմանում տալ ՀԱՅ անուան տակ յայտնուող մարդուն եւ մարդոց: Ո՞ւր են անոնք: Ինչպէ՞ս կը զանազանուին մոլորակի ութ կամ տասը միլիառ իրենց...

ԿԱՐԷՆ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Բրիտանական Palgrave Macmillan հրատարակչատունը տպագրել է Հրայր Պալեանի «Anatomy of Peacemaking: Nagorno-Karabakh Conflict and Missed Opportunities» ծաւալուն աշխատութիւնը: «Նիւմէկ» հրատարակչատունը շուտով լոյս կ՛ընծայի այս գրքի հայերէն հրատարակութիւնը, որը վերնագրուած է` «Անաւարտ խաղաղութիւն. ղարաբաղեան հակամարտութիւնն ու բաց թողնուած հնարաւորութիւնները» (700 էջ): Պալեանը հակամարտութիւնների կարգաւորման ոլորտում աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում տասնամեակների աշխատանքի փորձ ունի եւ այս գրքում լաւագոյնս համադրում է իր...

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ Դաշնակցութեան օրուան կամ մեր կուսակցութեան հիմնադրութեան 135-ամեակի նշումը կ՛ենթադրէ ամէնէն շատ մեր այսօրուան խնդիրները լոյսին բերելն ու մանաւանդ հետագայ գործունէութեան հիմնական ուղղութիւնները ճշդելը: Յունաստանի Թեսաղոնիկէ քաղաքին մէջ այս բոլոր առաջադրանքներուն մասին խօսիլը նախ կը յուշէ, որ մենք պէտք է անդրադառնանք այս միջավայրին մէջ Դաշնակցութեան կատարած պատմական գործունէութեան` իբրեւ կուսակցութեան հիմնադրութեան ժամանակներուն  խումբերու յառաջացում, իբրեւ տարանցիկ  կէտ ծառայելով Պոլիս-Մակեդոնիա-Եւրոպա...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Հետաքրքրական է յիշել, որ իմ տարիքիս մարդիկ երբեմն համարձակ, յաճախ ալ ցած ձայնով կ՛արտայայտուին, որ արդէն ծերացած են: Իմ կարգիս, չեմ ուզեր այդ «բառը» գործածել: Կը գոհանամ` մենք ալ «մեծցանքով» մը: Որովհետեւ չեմ ուզեր ծերանալ եւ կամ ծերերու շարքին դասուիլ: Ճիշդ է, որ 80-եւ աւելին ենք ու շատեր կամաց-կամաց իրենց շարժումներուն, խօսակցութեան կամ յիշողութեան մէջ կը սկսին դանդաղիլ,...

ՍԵԴԱ Պ. ՏԱՏՈՅԵԱՆ Իր տեսակին մէջ թերեւս առաջինը` Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան թեմի առաջնորդարանի մատենաշարի «Հիմնահարցեր եւ հանգրուաններ`  արեւմտեան հայաշխարհի  կազմաւորումին մէջ»  նիւթը եղաւ 25 փետրուարին առաջնորդարանի «Տիգրան եւ Զարուհի Տէր Ղազարեան» սրահին մէջ կայացած կլոր սեղանին, որուն նախագահն էր թեմի առաջնորդ Գեղամ արք. Խաչերեան, իսկ գլխաւոր բանախօսը` մատենաշարի հեղինակ փրոֆ. Սեդա Պ. Տատոյեան (Նիւ Եորքէն), ներկայ էին գաղութէն խումբ մը...

ԱՌՆԻԿ ԱՒ. Ք. Գ. Ինքնութիւն... 1.- 2022-ին «Բագին մատենաշար»-ը լոյս ընծայեց Քիւրքճեանի «Սփիւռք եւ ինքնացում» գիրքը: Արդէն գիրքին տիտղոսը կը թելադրէ հեղինակին ըմբռնումը ինքնութեան: Ըստ իրեն, ինքնութիւնը անփոփոխ երեւոյթ մը չէ: Ինք իր առաջին գիրքին մէջ ըսած էր. «Ինքնութիւնը կայուն, անշարժ էութիւն մը չէ» («Փորձ տարագրութեան մասին»): Նախորդ յօդուածին մէջ փորձեցի տալ իր ըմբռնումը Տարաշխարհի` օգտագործելով «Փորձ տարագրութեան մասին» էջեր:...

Թարգմանեց` ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆԸ Համշէնահայ գրող, լուսանկարիչ, մի քանի գրքերի հեղինակ Ուղուր Պիրեոլն իր ինսթակրամեան էջում ուշագրաւ լուսանկարներ է հրապարակել Համշէնում դեռեւս 1910 թ. դպրոց բացելու` համշէնահայերի նախաձեռնութեան մասին: Պիրեոլը նաեւ մեկնաբանել է այդ պատմական փաստը մասնաւորապէս գրելով. «Համշէնի առաջադիմութեան եւ փոխօգնութեան ընկերութիւն (Hemşin Terakki ve Teavün Cemiyeti) անուամբ միութիւնը (փաստացիօրէն 1910 թուականից, իսկ իրաւաբանօրէն 1912 թուականից գործող սոյն կազմակերպութիւնը համշէնցիների...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Ազատագրական պայքար մղելու իրաւունքը մաս կը կազմէ ժողովուրդներու ինքնորոշման իրաւունքներու սկզբունքներուն` ամրագրուած Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան 1973-ի 3070 եւ 1982 37/43 բանաձեւերով: Հաւաքականութիւնները նշեալ բանաձեւերով իրաւունք կ՛ունենան «բոլոր հասանելի միջոցներով, ներառեալ` զինուած պայքարով» պաշտպանելու իրենց հողային եւ ազգային իրաւունքները: Բռնութիւններու, իրաւազրկումներու, անմարդկային արարքներու, տեղահանութիւններու եւ շահագործումներու ենթարկուած հաւաքականութիւնները երբ խաղաղ ու ժողովրդավար միջոցներով չեն կրնար տէր կանգնիլ իրենց արդար...

ՎԱՐԴԱՆ ԱԶՆԱՒՈՒՐԵԱՆ Պատերազմը միշտ ստիպած է մարդիկ կողմ ընտրելու:  Նոյնիսկ անոնք, որոնք հեռու են մարտադաշտէն եւ կռուի կողմերէն, յաճախ կը զգան անհրաժեշտութիւնը յայտարարելու, թէ ո՛ր կողմին կողքը կը կանգնին: Ոմանք բնազդաբար կը պաշտպանեն տկարը` մղուած կարեկցութենէ, համակրանքէ  (բնորոշեցէք ինչպէս որ ուզէք), թերեւս նաեւ` արդարութեան զգացումէն: Ուրիշներ կը միանան այն կողմին, որուն յաղթանակը աւելի հաւանական կը թուի, տարուելով անոր ուժէն ու...

ՍԵՒԱԿ ՊԷԼԵԱՆ «Ազդակ» օրաթերթի 27 մայիս 1995-ի թիւին մէջ դաշնակցական մտաւորական եւ հրապարակագիր Վազգէն Էթիեմէզեան իր` «Եթէ հայ ժողովուրդը Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը յառաջացուցած չըլլար անցեալին, հայ ժողովուրդը ՀՅԴ մը պիտի յառաջացնէր հիմա» խորագրեալ յօդուածին մէջ կը գրէր. «Եւ այսպէս է, որ պատմութեան հոլովոյթին աչալրջօրէն մասնակիցի դիրքէ, առաջին հերթին հայ ժողովուրդի գոյատեւման կռուաններու ապահովման, ազգային-մշակութային աւանդներու պահպանման ու անոնց առանձնայատկութեանց առաւել...

ԱՆԺԵԼԱ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Փետրուարի 21-ը ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի գլխաւոր համաժողովի կողմից սահմանուել է Մայրենի լեզուի միջազգային օր: Որպէս յիշեցում այն մասին, որ լեզուն ոչ միայն հաղորդակցութեան միջոց է, այլեւ` ժողովուրդների գոյութեան, ինքնութեան եւ մշակութային բազմազանութեան պահպանման հիմնասիւն: Հայ ժողովրդի պատմութեան մէջ այս ճշմարտութիւնն ունի բացառիկ եւ կենսական նշանակութիւն: Լեզուն` որպէս գոյատեւման առանցք Հայոց լեզուի դերը հայ ազգային ինքնութեան պահպանման գործում եզակի է, քանի...

Վ. ԱԲԷԼԵԱՆ Դառնութեամբ կարդացի «Ասպարէզ»-ի փետրուար 21-ի թիւին մէջ գրուած կարճ յօդուած մը, որուն վերնագիրն էր` «Ալիեւ հայ գերիները նմանցուց նացի ղեկավարներուն»: Եկուր` հայ եղիր եւ պաղարիւնութեամբ կարդայ գրուածը: Ըստ թերթին, դէպքը կը պատահի Միացեալ Նահանգներու փոխնախագահին ներկայութեան, ուր ուրիշ հարցերու քննութեան կողքին, նաեւ հարց կը տրուի Պաքուի հայ գերիներու վերադարձին մասին: Վերջը, երբ Ի. Ալիեւ հարցազրոյց մը ունեցաւ «Ֆրանս...

ԱՐՇԱԿՈՒՀԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ 1915-ի Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրած հայ գաղթականները ապաստանեցան Սուրիոյ զանազան քաղաքներուն, մասնաւորաբար Հալէպի եւ Տէր Զօրի մէջ: 1923-ին մեծ մաս մը գաղթականներ հասան Լիբանան` Պէյրութի նաւահանգիստի ու Քարանթինայի շրջանը, եւ հոն հաստատուեցան: Այս զանգուածը ժամանակի ընթացքին դիմագրաւեց զանազան հարցեր եւ ներքին խնդիրներ` դժգոհութիւն պատճառելով Լիբանանի կառավարութեան եւ շրջապատի բնակչութեան: Ուստի 1929-ին Ազգերու լիկային եւ առաջնորդարանի կարգադրութեամբ մաս մը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Ազրպէյճանն ու Թուրքիան, վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանը յաջողութեամբ զինուորագրելէ ետք, կը փորձեն չէզոքացնել հայկական սփիւռքը, ինչ որ իրենց կողմէ Հայաստանը նուաճելու վերջին քայլն է: Ե՛ւ Ալիեւը, ե՛ւ Էրտողանը մեծապէս գոհ են Հայաստանի մէջ գործող հնազանդ վարչակարգէն եւ չեն ուզեր, որ սփիւռքը խոչընդոտէ իրենց հակահայկական ծրագիրները: 2 մարտ 2026-ին հանրային կապերու Լոնտոն հաստատուած «Ափոլլօ սթրաթիճիք քոմիւնիքէյշընզ» (Էյ. Էս. Սի.) ընկերութիւնը...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Բոլոր ոլորտներու մէջ խտրականութիւն միշտ եղած է եւ պիտի շարունակէ գոյութիւն ունենալ այս կամ այն չափով: Ճիշդ է, որ բազմաթիւ հարցեր օրէնքի ուժով լուծուած են, բայց օրէնքը անշուշտ բաւարար չէ եղած մարդոց միտքերուն եւ հոգիներուն մէջ արմատաւորուածը միանգամընդմիշտ չքացնելու: Ցեղային, գոյնի, սեռերու եւ այլ խտրականութիւնները կը շարունակուին, երբեմն կարգ մը վայրերու մէջ նոր երանգներ կը ստանան: Պայքարողները...

ԱՐՏԱ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Դոկտոր ընկերալեզուաբանութեան Ներածական Նախորդ յօդուածին մէջ (https://www.aztagdaily.com/archives/673619) ներկայացուած տուեալները մեզ կը հրաւիրեն լուրջ խորհրդածութեան. արեւմտահայերէնի կենսունակութեան պահպանումը այսօր մեր համազգային առաջնահերթութիւնն է: Մեր նպատակն է արեւմտահայերէնը հասցնել հոն, ուր կը բաբախէ նոր սերունդին սիրտը` թուային հարթակներէն մինչեւ առօրեայ ստեղծագործական շփումներ: Այս յօդուածով լուսարձակի տակ պիտի առնենք այն գործնական եւ խոստմնալից քայլերը, որոնք կրնան լեզուի ուսուցումը վերածել ներշնչող, ժամանակակից...

Մեծ ուրախութեամբ կը յայտնենք, որ յաջողութեամբ ձեռք ձգեցինք 211 Consumers Road հասցէին գտնուող համալիր մը, որ պիտի փոխարինէ եւ միաժամանակ պիտի գերազանցէ ներկայիս ընթացքի դրուած Հայ երիտասարդական կեդրոնի ընդլայնումի ծրագիրը: 15,05 միլիոն տոլար արժող այս ձեռքբերումը համայնքի պատմութեան մէջ ամենամեծ ծրագիրն է, որ կը հանդիսանայ ազգային կրթութեան եւ համայնքային գործունէութեան երկարաժամկէտ ու կայուն աճն ու ապագան ապահովող վճռական ու ռազմավարական...