Յօդուածներ

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ  Կեանքին մէջ բազում են ըսուող ու լսուող արտայայտութիւնները, որոնք իրենց ծնունդէն երկվայրկեաններ ետք ալ պղպջակի մը նման կը պայթին ու կ՛անհետանան` առանց հետք ձգելու: Կեանքին մէջ բազում են նաեւ ըսուող ու լսուող արտայայտութիւնները, որոնք իրենց ուժգնութեամբ, իմաստային խորութեամբ եւ յատկապէս տուեալ պայմաններու ու ժամանակին համընկնելու հանգամանքով կը խորասուզուին մարդու էութեան, մտքին ու հոգիին մէջ` երբեմն զինք տագնապեցնելով, երբեմն`...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Եւրոպական քաղաքական համայնքը միջազգային կազմակերպութիւն մը չէ. ան Եւրոպայի եւ մերձակայ երկիրներու խորհրդակցական համախմբում մըն է: 47 երկիրներու ղեկավարներ կը հաւաքուին տարեկան երկու անգամ տարբեր երկիրներու մէջ, խորհրդակցելու համար համաշխարհային քաղաքական հարցերու շուրջ: Երեւանի մէջ գումարուեցաւ 8-րդ վեհաժողովը: Բացի համայնքին անդամակցող երկիրներու ղեկավարներէն, վեհաժողովին կը մասնակցին նաեւ Եւրոպական խորհուրդի, Եւրոպական միութեան, Ատլանտեան ուխտի պատասխանատուներ: Յաջորդ վեհաժողովը պիտի գումարուի...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Իր ծնունդէն ի վեր Լիբանանը ժողովուրդ է առանց պետութեան» Զօր. Ժամիլ Սայետ (Լիբանանի խորհրդարանի անդամ, 17-4-2026) Անկեղծ ըսած, նախքան ստեղնաշարին գլուխ անցնիլը, կ՛ուզես վերյիշեցման կարգով` աչք մը նետել նախորդ տարիներու արխիւիդ, վերյիշելու յատկապէս տուեալ նիւթի մը մասին գրածներդ, օրին արձանագրուած մտքերն ու վերլուծելու եղանակը եւ այլն: Ինչո՞ւ, պարզապէս որովհետեւ հրապարակագրութեան անդաստանէն ներս բազում անգամ արծարծուած թեմա մը այնքան...

ՄԱՇՏՈՑ Թ. Ծ. Վ. ԶԱՀԹԷՐԵԱՆ Պատրիարքական Փոխանորդ Զմմառու Պատրիարքական Կղերի Միաբանութեան եւ Մեծաւոր Զմմառու վանքին Լիբանանի Հանրապետութեան արդի քաղաքական գիտակցութիւնը սերտօրէն առնչուած է իրադարձութիւններուն հետ 20-րդ դարասկիզբի, երբ տարածաշրջանը կը գտնուէր Օսմանեան կայսրութեան փլուզման եւ հովանաւորի կառավարման նոր համակարգի ձեւաւորման կիզակէտին մէջ: Մայիս 6-ը Լիբանանի մէջ պետական պաշտօնական տօն էր` նուիրուած արաբ ազգային գործիչներու, մտաւորականներու, հայրենասէրներու, լրագրողներու, փաստաբաններու, քաղաքական գործիչներու,...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Մայիս 6-ը Լիբանանի պատմութեան տխուր էջերէն մէկն է: Չսպիացող վէրք մը, որուն մէջ իրարու խառնուած են` արիւն, սով, պայքար եւ... մոռացութիւն: Ա. Համաշխարհային պատերազմի թէժ օրերուն, երբ օսմանեան Թուրքիան իր երկաթեայ բռունցքով կը սեղմէր Միջին Արեւելքը, Պէյրութի եւ Դամասկոսի մէջ կախաղաններու ստուերը կը ծածկէր ամէն անկիւն: Մտաւորականներ, գրողներ, լրագրողներ, քաղաքական դէմքեր` ազգային գիտակցութիւնը մարմնաւորող սերունդ մը ամբողջ, խափանուեցաւ...

Լիբանան նկատուած է ազատութեան եւ համայնքներու համակեցութեան հայրենիք: Լիբանանցի ժողովուրդը իր դարաւոր պատմութեան ընթացքին  ճաշակած է օտար նուաճումներ ու տիրապետութիւններ, աւերածութիւններ ու զրկանքներ տեսած է, բայց միշտ պահած է իր ազատատենչ ոգին: Օսմանեան սուլթան Սելիմ Ա. 1516-ին, Հալէպի մօտ, Մարժտապէքի ճակատամարտին պարտութեան մատնեց Եգիպտոսի մեմլուքները, նուաճեց արաբական երկիրները եւ մտաւ Լիբանան: Այսպիսով Լիբանան դարեր շարունակ օսմանեան տիրապետութեան տակ մնաց, բայց...

ՍՕՍԷ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ 15 դեկտեմբեր 1921 թուակիր նամակը, որ Պէյրութէն Փարիզ մեկնած Զմմառու պատրիարքական կղերի միաբան Պօղոս ծ. վրդ. Արիսի յղուած է Մեսրոպ վրդ. Քէշիշեանի կողմէ, կը հանդիսանայ փաստավաւերագրական կարեւոր աղբիւր մը` կողմնորոշուելու տուեալ թուականին հայ գաղթականներու իրավիճակի մասին ֆրանսական հովանաւորութեան տարիներուն, եւ յատկապէս` Կիլիկիոյ հայութեան դէպի Լիբանան տեղահանութեան մասին: Այս նամակը կը ներկայացնէ պատմական փաստաթուղթ, որ կը բացայայտէ քաղաքական, ընկերային...

Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան կազմակերպած Եւրոպայի ուսանողական 6-րդ հաւաքը (Եութլինքս) ընթացք առաւ հինգշաբթի, 30 ապրիլին` իր շուրջ համախմբելով 28 երիտասարդներ աշխարհի զանազան երկիրներէ (Քանատա, Վրաստան, Լիբանան, Հայաստան, Արցախ, Ռուսիա, Սպանիա, Իտալիա, Աւստրիա, Կիպրոս եւ Յունաստան): Մասնակիցները քառօրեայ աշխատանոցներու եւ պտոյտներու ընդմէջէն ծանօթացան իրարու, լսեցին հայ մշակոյթի զանազան բնագաւառներու մասին դասախօսութիւններ եւ մասնակցեցան աշխատանոցներու, ինչպէս նաեւ այցելեցին Աթէնքի հայ գաղութի զանազան կեդրոններ...

Հարցազրոյցը վարեց` ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Ֆրեզնոյի բժշկական առաքելութեան աշխատանքները ծանօթ են լիբանանահայութեան: Լիբանանահայ համայնքի բոլոր շրջանակներուն,  դարմանատուներուն, առողջապահական կեդրոններուն եւ ընկերային ծառայութիւններուն ճամբով ժողովրդանպատակ աշխատանքներ եւ օժանդակութիւններ տրամադրած եւ մանաւանդ հետեւողական ձեւով զանոնք իրականացուցած առաքելութեան պատասխանատու, Հայաստանի Հանրապետութեան պատուոյ հիւպատոս Պերճ Աբգարեանին հետ «Ազդակ» հեռակայ հարցազրոյց մը ունեցաւ, որ կը ներկայացնենք ստորեւ: «ԱԶԴԱԿ».- Մօտիկ ապագային Լիբանան այցելելու ծրագիր գոյութիւն ունէր յատուկ...

Ալեքսանդրուպոլիսի Ս. Կարապետ եկեղեցին։ ՎԱՀԷ ԹԱՇՃԵԱՆ Արեւմտեան Թրակիա, կամ` յունական Թրակիա: Անունը արդէն կը յուշէ, թէ հոն այցելութիւնը կրնայ ըլլալ անցեալ ժամանակներու երկրախուզութիւն մը: Հինգ օրուան համար եկած էի այս տարածքը` յունահայ պատմութեան վերաբերող արխիւային նիւթեր թուայնացնելու ծրագիրի մը ծիրին մէջ: Քանի մը տարի առաջ Պերլինի «Յուշամատեան» կազմակերպութիւնը Աթէնքի «Արմենիքա» միութեան հետ միասնաբար ստացաւ Բրիտանական գրադարանէն դրամաշնորհ մը` այս ծրագիրը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Ամօ՛թ նախագահ Տանըլտ Թրամփին` Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը վերստին յամառօրէն մերժելուն համար: Ահա թէ ի՛նչ կը պատահի, երբ բարոյական արժէքներէ եւ սկզբունքներէ զուրկ մարդը, որ դատապարտուած յանցագործ է (34 դրուագով), ինչպէս նաեւ պատասխանատու ճանչցուած է սեռային ոտնձգութեան համար, կ’ընտրուի Միացեալ Նահանգներու նախագահ: Թրամփի ժխտումները կը հակասեն Միացեալ Նահանգներու կառավարութեան բարձրագոյն մակարդակներով Հայոց ցեղասպանութեան բազմիցս կատարուած ճանաչումներուն. - 1951 մայիս...

ԱՆԻ ԳԱԼՍՏԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի (ՀՑԹ) գիտաշխատող, դոցենտ Էլինա Միրզոյեանի եւ աւագ գիտաշխատող Թեհմինէ Մարտոյեանի համահեղինակած յօդուածը` Women in the Pre-Genocide Turkish Propaganda about Smyrna and the Implementation of the Genocidal Policy, 1919-1922, տպագրուել է միջազգային The Historical Review/La Revue Historique ամսագրում (WOS, Scopus): Յօդուածով առաջին անգամ գիտականօրէն անդրադարձ է արուել թուրք կանանց ներգրաւուածութեանը նախացեղասպանական եւ ցեղասպանական քարոզչութեանը 1919-20 թթ.`...

ԴՈԿՏ. ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ Ճանչնալով հանդերձ սփիւռքը... ինքնավերապահութիւն մը, ներող կ՛ըլլաք,  թերեւս կ՛ուզեմ ճանչնալ, կը խորհիմ, որ սփիւռքը ներկայիս իրմէ դուրս կ՛ապրի... Կ՛ըսէք` ժամանակները փոխուած են ու մարդոց մտածումներն ալ այլեւս անաչա՞ռ չեն, նաեւ` առողջ. կը խուսափիմ ապառողջ բառէն, որ իրականութեան մը նկարագիրը ընդգծելէ զատ` հոգեբանութիւն կ՛արտաբերէ... Հիմա ես կը նմանիմ մէկու մը, որ կը փափաքի ուժէն վեր բեռներ շալկել` քաջ...

Ռ. ԽԱԺԱԿ Անգլերէն տառերու պաղութեան մէջէն կը լսեմ անոր ձայնը, այն դիցուհիին, որ սիրոյ ալիւր կը մաղէր հարաւիդ ու հիւսիսիդ վրայ: Թարգմանուած ցաւ մըն է սա: You ask what happened, կ՛ըսէ: Իրաւունք ունի. պատասխան չունիմ, միայն հարցումներու շարք մը: And one grain of your soil Equals the treasures of the world. Հաւատա՞մ... Հայրս մէջդ ծնաւ, բայց հողդ երբեք իրը չեղաւ,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը նախագահ Տ. Թրամփ եւս հոգեւոր գերագոյն առաջնորդ կը թիրախաւորէ: «Կարտիըն» թերթի Միացեալ Նահանգներու թղթակիցը` Սիտնի Պլումենտալ, անդրադարձած է նախագահին եւ անոր վարչակազմի անդամներուն կեցուածքին: Ն. Միացեալ Նահանգներու աւետարանականներու եւ կաթողիկէներու միջեւ քաղաքական անդունդը կը մեծնայ:  Թրամփ չի հանդուրժեր իրմէ դուրս իշխանութիւն: «Ո՞վ պիտի ազատէ զիս այս չափազանց միջամտող քահանայէն», կ՛ըսէին,  որ մրմնջացած է Բրիտանիոյ...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Քրիստոս փառաւորեալ, Աւետարան, վայր` Սպահան, 1655 թ., Chester Beatty Library, Dublin, Nr. 578, 15v.: Խաչին տակ պատկերուած են գրիչն ու նուիրատուն` Տէր Գրիգոր եւ Տէր Հայրապետ անուններով: Իսկ մանրանկարի ստորին հատուածին մէջ կ՛ընթերցենք. «Խաչն տէրունական, որ Քրիստոս գայ ի դատաստան եւ փողք Գաբրիէլեանք հնչեն եւ մեռեալք յառնեն»: Քրիստոնէական հոգեւորութիւնը (spirituality) կը վերաբերի հոգեւոր կեանքի այն ձեւին,...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Մայիս մէկը աշխատաւորի քրտինքով, տառապանքով եւ յամառ մաքառումով կերտուած տօն մըն է: Մարդկային իրաւունքներու պայքարին մէջ կոփուած, տառապանքի բարձրաձայն արտայայտութիւնն է: Ճնշուած ձայներու պոռթկումն է: Պոռթկում մը` գործարաններու մութ անկիւններուն մէջ խեղդուող մարդէն: Ճիչ մը` անիրաւ աշխատանքի, անքուն գիշերներու եւ անարգուած արժանապատուութեան դէմ: 19-րդ դարու վերջաւորութեան, մանաւանդ` Միացեալ Նահանգներու մէջ, աշխատաւորները ոտքի ելան` պահանջելով ութժամեայ աշխատանքային օր: Այդ...

Մայիս 1-ը աշխատաւորներու միջազգային օրն է եւ կը տօնուի աշխարհի շատ մը երկիրներու մէջ: Առաջին անգամ 1886-ին ամերիկացի եւ քանատացի աշխատաւորներ ցոյց կազմակերպեցին` ութժամեայ աշխատանքի պահանջով: Շիքակոյի մէջ ցոյցը ցրուելու ընթացքին կատարուած գործողութիւններուն պատճառով զոհուեցան ցուցարարներ եւ ոստիկաններ: Երկրորդ միջազգայնականը  1889-ին որոշեց ամէն տարի մայիս 1-ին հանրահաւաքներ կազմակերպել: Երկրորդ Միջազգայնականի որոշումը գործադրուեցաւ 1890-էն սկսեալ: Ժամանակին, ինչպէս աշխարհի տարբեր երկիրներու, նաեւ...

Տարի մը առաջ մեզմէ առյաւէտ հեռացաւ լիբանանահայ կեանքին մէջ, ինչպէս նաեւ Հայաստան-սփիւռք կապերու ամրապնդման մէջ դերակատարութիւն եւ ներդրում ունեցած ազգային գործիչ, հայրենանուէր, ազգին, հայրենիքին եւ լիբանանահայ համայնքին անսակարկ կերպով ծառայած Նազարէթ Սապունճեան: Նազարէթ Սապունճեան ծնած է 1943-ին,  Հալէպ: Ուսումը ստացած է Հայկազեան վարժարանին, ապա` Քարէն Եփփէ Ճեմարանին եւ Հալէպի Ամերիկեան քոլեճին մէջ: Համալսարանական կրթութիւնը շարունակած է Հալէպի իրաւաբանական կաճառէն ներս:...

ՆԵՐՍԷՍ ԱՊՐԻԼԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Ա. Շիրակեան» մասնաճիւղ Լիբանանի հայ համայնքը, որ կը նկատուի սփիւռքահայութեան բաբախող սիրտը եւ միեւնոյն ատեն Լիբանանի գլխաւոր եօթը համայնքներէն մէկը, տարիներու ընթացքին ծանօթ է Հայոց ցեղասպանութեան նշումներու իր եզակի եւ յատուկ օրինակներով: Իւրաքանչիւր տարուան ապրիլ ամսուան ընթացքին ամբողջ աշխարհի հայերը եւ նոյնիսկ Լիբանանի ժողովուրդը իրենց հայեացքը կ՛ուղղեն Լիբանանի հայ համայնքին` տեղեկանալու համար, թէ իւրաքանչիւր տարի հայերը...