Անդրադարձ

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Պրիւքսէլի մէջ 7 մարտին տեղի ունեցաւ գաղթականներու ճգնաժամին նուիրուած Թուրքիա-Եւրոպական Միութիւն երկարատեւ վեհաժողովը, որուն ընթացքին գոյացաւ ծրագիրի մը ընդհանուր սկզբունքներուն շուրջ համաձայնութիւն մը, սակայն որոշուեցաւ բանակցութիւնները շարունակել եւ վերջնական որոշումը որդեգրել Եւրոպական Միութեան 17-18 մարտին նախատեսուած ժողովին: Անգարա առաջարկեց վերընդունիլ Թուրքիայէն Յունաստան հասած բոլոր նոր ապօրինի գաղթականները, փոխարէնը ճշդեց շարք մը պայմաններ, ներառեալ` Թուրքիոյ` Եւրոպական Միութեան հետ համարկման...

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ Անցեալ շաբաթ օր, դեռ արեւը մար չէր մտած, ընկերս` Վարուժանը, հեռաձայնեց ինծի եւ ըսաւ. - Րաֆֆի՛ ջան, ամէն ինչ թող, երեխեքն ու Լարան վերցրու եւ արի մեր տուն: Էսօր լաւ օր է, նշելու ենք… Մտածեցի, որ հաւանաբար Վարուժանի զաւակներէն մէկուն տարեդարձն է: - Չէ՛, չէ՛, ծնունդ-մնունդ չկայ, եկէ՛ք` կ՛ասեմ ինչ է պատահել,- պատասխանեց Վարուժանը, երբ հարց տուի հաւաքուելու...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ «Մաֆիա»: Գոյական (Իտալիոյ Մէջ Գաղտնի Ընկերութիւն Մը): «Նայիրի» Բառարան 1920-ական թուականներուն Միացեալ Նահանգներու Շիքակօ քաղաքին մէջ խումբ մը իտալացի արկածախնդիրներ հիմնեցին, կամ աւելի ճիշդ պիտի ըլլար ըսել` շարունակեցին Սիկիլիոյ մէջ ծնունդ առած «ընկերութիւն» մը` տկար մարդոց «օգնելու» կամ «պաշտպանելու» պատրուակով, եւ սկսան տուրքեր գանձել վաճառատուներէ: Այս ընկերութիւնները իտալերէնով կը կոչուէին «Մաֆիա» (Mafioso), որ  հետագային դարձաւ միջազգային բառ: Ժամանակի...

ՏՈՔԹ. ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ Հայոց լեզուն, ըստ ոմանց, 3-8 հազար տարուան վաղեմութիւն ունի, թէեւ փոխառութիւն ըրած է ուրիշ տասնեակ մը լեզուներէ, բայց այդ բառերը իւրացուցած, ձեւաւորած եւ չունեցած բառապաշարը ամբողջացուցած է նաեւ բառակազմութեամբ, ինչպէս` տիտան (titan), տաղանդ (talent), թշնամի (տուշման), կանոն (canon), դաստակ (տաստ (պարսկ.) - ձեռք + տակ): Ներկայիս Հայաստանի մէջ եւ Հայաստանէն արտագաղթողներու շրջանակներուն մէջ օտար բառերու գործածութիւնը, հոլովումը,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մայրենիին հանդէպ սէրը կը ծնի ընտանիքի յարկին տակ, կը զարգանայ դպրոցին ու անձը շրջապատող միջավայրին մէջ: Բանալի գաղտնի՞քը. լեզուն ՍԻՐՑՆԵԼՈՒՆ ՄԷՋ Է: ՍԱՐԳԻՍ ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Ազդակ», 3 մարտ 2016 Առանձնապէս շեշտադրենք, որ գրութեան խորագիրը չի վերաբերիր հայ մամուլի երկարամեայ անխոնջ ծառայող, ազնուասիրտ ու յանձնառու մտաւորական Սարգիս Մահսէրէճեանի այնքան բաբախուն, սրտամօտ եւ  խորիմաստ վերոնշեալ տողերուն, այլ անիկա ուղղուած է կարգ...

ՌՈՊԵՐԹ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ Ծանօթ քալուածք, ազնիւ ժպիտ, Դէմքը` քարտէս մը բարութեան, Ուսուցիչս տեսայ այսօր, Խորհրդանիշն իմաստնութեան: Մտածեցի` չի յիշեր զիս Անցեր են շա՜տ երկար տարիք, Սակայն կեցաւ, զննեց դէմքս Ու ժպտեցաւ, յիշեց «չարիս»: Առաջացաւ, որ գրկէ զիս Նախկին փոքրիկը կարծելով, Խոնարհեցայ, իջայ ծունկի Ինքս իրեն ջերմ գրկելով: Իմ ուսուցիչ, կ՛ուզեմ այսօր Կոչել քեզ մարդ մեծատառով: Ներէ ինծի, որ երբեմն Բարկացեր ես...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Կիներու միջազգային օրուան առթիւ, տօնական մաղթանքով եկէք չբաւարարուինք, այլ` ընկերային, միութենական եւ ընդհանրապէս բոլոր ոլորտներուն մէջ այր եւ կին սեռերուն միջեւ ամբողջական հաւասարութեան համար աշխատելու յանձնառութեան պատրաստակամութիւն յայտարարենք: Այդ յանձնառութիւնը մեզ պիտի պարտաւորեցնէ` ա.- Հայաստանի եւ մեր ապրած երկիրներուն մէջ զօրակցիլ կնոջական իրաւունքներու պաշտպանութեան, կիներու նկատմամբ գործի, վարձատրութեան եւ վերաբերմունքի հաւասարութեան ջատագովներուն. բ.- Մեր անմիջական շրջապատին, մեր միութենական...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Պոլսոյ «Մարմարա» օրաթերթին համաձայն, «Հիւսիսային Իրաքի Սինճար քաղաքի միակ հայկական եկեղեցին` Ս. Մարիամ Աստուածածին կաթողիկէ եկեղեցին, հիմնայատակ քանդուած է: Վերջերս եկեղեցւոյ մէջ ի յայտ եկած են տասնեակ մարդոց կմախքներ, եւ կը կարծուի, թէ այդ աճիւնները կը պատկանին այդ շրջանը ապրած եզիտիներու»: Թերթը կը յիշեցնէ, որ շրջանը անցեալ տարուան նոյեմբերին ազատագրուեցաւ ՏԱՀԵՇ-ի տիրապետութենէն, իսկ նախքան ՏԱՀԵՇ-ի  զինեալներու մուտքը...

ԿՈՉՆԱԿ Սուրիական պատերազմի ծանր պայմաններուն բերումով, սուրիահայութեան, մանաւանդ հալէպահայութեան, գաղթի երեւոյթը տարերային բնոյթ ստացաւ, իսկ վերջին շրջանին Քանատա գաղթը այնպէս մը ընկալուեցաւ, որ կարծէք այս էր փնտռուած յարմարագոյն ելքը: Իրականութեան մէջ գոյութիւն ունէին այս ընկալումին տուն տուող զանազան պատճառներ, որոնք անհրաժեշտ է հրապարակային սրտբաց քննարկման ենթարկել` գէթ ղեկավար մարմիններէն առաւել ծրագրուած ռազմավարութեան մը որդեգրումին ակնկալութեամբ: Ա) Սուրիահայութեան տագնապի սկզբնական հանգրուանին...

ՄԱԿ-ի տօնացոյցերուն մէջ յատուկ տեղ կը գրաւէ Կիներու միջազգային օրը: Ուսուցիչներուն տօնը միջազգային միեւնոյն հնչեղութիւնը չունի: 9 մարտին Լիբանանը կը նշէ Ուսուցչաց տօնը: Երկու տօներուն համատեղ նշումը այս սիւնակներէն անպայման չի կապուիր օրերու անմիջական յաջորդականութեան: Արագ ակնարկ մը ընդգծուած ձեւով մտաբերել կու տայ, որ հաւանաբար ընդհանրապէս, բայց յատկապէս լիբանանահայ վարժարաններու պարագային ուսուցչութիւնը բացարձակ մեծամասնութեամբ վերածուած է կանացի ասպարէզի: Մինչ մեր...

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Կիներու ազատագրման հարցը, ընտրելու եւ ընտրուելու իրաւունք ձեռք ձգելու հարցը, աշխատանքային կեանքին մէջ տղամարդոց հետ հաւասար իրաւունքներ ունենալու հարցը, հայրիշխանական դրսեւորումներուն դէմ պայքարը, պայքարը` քաղաքական կեանքին մէջ տղամարդոց պէս համահաւասար իրաւունքներ ունենալու եւ ներկայացուած ըլլալու, ինչպէս նաեւ պայքարը սեռային խտրականութեան եւ ընկերային կարծրատիպերուն դէմ, սկիզբէն ալ եղած են միջազգային ընկերվարական մտածողութեան առանցքները` հաւասարութեամբ օժտուած աւելի արդար հասարակարգ...

ՍԻԼՎԱ  ԳԱՐԱՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Ազգի մը պատմութեան «ձեռագիրը» մշակող գլխաւոր տարրը իգական դէմքն է, ըլլայ ան մայր, քոյր, կին, դուստր թէ մեծ մայր: Փաստօրէն, երբ տղամարդիկ «փողոց իջած» կը պայքարին ազգային ինքնութեան, գոյատեւման ու հասարակաց առնչակից հարցերու համար, անդին իգական տարրն է, որ տան չորս պատերէն ներս, քուլիսներու ետին կը խնամէ, կը պատրաստէ, կը կրթէ ու գործելու աւիշ «կը ներարկէ» տղամարդուն, ըլլայ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Մօտաւորապէս 25 տարի իր գոյութիւնը քաշքշելէ ետք, Հայաստանի կառավարման ներկայ համակարգը մտած է որակական փոփոխութեան նոր փուլ: ՀՅ դաշնակցութիւնը, Հայաստանի անկախութեան առաջին իսկ օրերէն պնդած էր խորհրդարանակա՛ն համակարգի մը անհրաժեշտութեան վրայ: Այդ պնդումները մնացած էին ապարդիւն: Այս «ռազմադաշտին» վրայ Դաշնակցութիւնը փաստօրէն պարտուեցաւ: ՀՅ դաշնակցութիւնը մնայուն կերպով ջատագովը եղած էր նաեւ համամասնակա՛ն ընտրական դրութեան (կուսակցութիւններու ցանկերով): Այդ դաշտին մէջ...

Ռ. Հ. Քիչ նախադասութիւն այնքան լաւ պիտի արտայայտէ սերունդներու յաջորդականութեան խորհուրդը. ծնողներու ու զաւակներու յարաբերութիւններու իսկական բնոյթը, որքան կ՛արտայայտէ այս մէկը: «Պատարագը հօրս համար, հարսանիքը որդւոյս համար»: Մէկ կողմէ յարգանքով ու հաւատքի զօրութեամբ պիտի յիշենք մեր ծնողները, մէկ կողմէ ալ ընտանիք կազմել պիտի տանք մեր զաւկին, որպէսզի սերունդը շարունակուի: Նոյնը ըրած էին մեր ծնողները մեզի նկատմամբ, անոնք ալ մէկ կողմէ...

Լոյս տեսած է նոր գիրք մը, որուն մէջ ներկայացուած են սումկայիթեան դէպքերու իրական պատմութիւնները: «Արմէնփրէս» մամլոյ սրահին մէջ կայացած մամլոյ ասուլիսին ընթացքին Հայաստանի նախագահի աշխատակազմի Հանրային կապերու եւ տեղեկատուութեան կեդրոնին կողմէ իրականացուող «Սովորական ցեղասպանութիւն» նախագիծի ղեկավար Մարինա Գրիգորեան դիտել տուած է, որ 1989 թուականին` անմիջապէս սումկայիթեան դէպքերէն ետք, երբ բազմաթիւ հայեր եկան Հայաստան, անոնք հարցաքննուեցան եւ անոնց վկայութիւնները ամփոփուեցան «Սումկայիթի...

ՍԱՐԳԻՍ ՍԱՂԸՐԵԱՆ Սուրիոյ պատերազմը սկսաւ 2011-ին: 2013-ին Սետնայայի վանքը յարձակման ենթարկուեցաւ, եւ առեւանգուեցան 12 մայրապետներ. վանքը մասամբ աւերակ դարձաւ եւ կողոպտուեցաւ, սակայն տարի մը ետք մայրապետները ազատ արձակուեցան: Երբ Համաշխարհային Ա. պատերազմը ծագեցաւ 1914-ին, Լիբանանի վերջին հայ կառավարիչ Յովհաննէս փաշա Գույումճեան պաշտօնանկ եղաւ, եւ Սուրիոյ ու Լիբանանի ընդհանուր կառավարիչ նշանակուեցաւ Ճեմալ փաշան (ահաբեկուած` Թիֆլիսի մէջ, Ստեփան Ծաղիկեանի եւ ընկերոջ կողմէ):...

ԱՐԱՐԱՏ ԿՈՍՏԱՆԵԱՆ Ներածութիւն Խորհրդային Միութեան փլուզումից յետոյ միանգամայն հասկանալի է սպասուածից աւելի մեծ թուով յօդուածների առկայութիւնը Միացեալ Նահանգներ-Չինաստան մրցակցութեան կամ ակնկալուող բախման մասին: Նման մօտեցումն ակնյայտ է Միացեալ Նահանգների նոր հանրապետականների ներկայացուցիչների շրջանում, եւ Չինաստանը շարունակաբար պատասխանում է, որ այն զարգացող երկիր է, որի կարգախօսն է. «Ապրել ներդաշնակօրէն եւ բարգաւաճել»: Մի խօսքով, չիները խնդրում էին իրենց հեռու պահել միջազգային վէճերից,...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ արդարութեան նախարար Պաքըր Պոզտաղի վկայութեամբ` Էրտողանի կողմէ իրեն «վիրաւորողներուն» դէմ ներկայացուած դատական հայցերուն թիւը հասած է 1845ի: Պոզտաղ «Հապերթիւրք» պատկերասփիւռի կայանին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտարարեց, որ իր ղեկավարած նախարարութիւնը աշխատանք կը տանի վերադասաւորելու անհատներու Սահմանադրական դատարանին դիմումները եւ երկրին գերագոյն դատարանը ամբաստանեց իր լիազօրութենէն դուրս եղող հայցերու քննարկման ընթացք տալու մէջ: Էրտողանամէտ նախարարին յայտարարութեան դրդապատճառը Սահմանադրական...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Եթէ ուզենք իսկ, չենք կրնար խուսափիլ մեր կեանքին վրայ արդի արհեստագիտութեան տիրապետութենէն. իսկ վարպետ է այն նաւավարը, որ նման ուժեղ ալիքներ կրնայ օգտագործել իր նաւը յառաջ տանելու համար: Նորութիւն մը ըսած պիտի չըլլանք, եթէ արձանագրենք, որ արհեստագիտութիւնը մի՛շտ ալ կարելի եղած է օգտագործել դրական արդիւնքներ իրականացնելու համար դաստիարակութեան կալուածին մէջ: Համակարգիչներն ու անոր բարիքները, մանաւանդ անոր բացած անսահման...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Շուրջ 200 հոգի էր հաւաքուել մարտի 4-ի կէսօրին Հայաստանի Ազգային գրադարանի Թամանեանական մասնաշէնքի մեծ դահլիճում` ներկայ գտնուելու յունահայոց թեմի առաջնորդ Խորէն արք. Տողրամաճեանին նուիրուած բանաստեղծ Յովհաննէս Ղազարեանի «Աղօթարան» գրքի շնորհանդէսին: Այդ օրը լրանում էր սրբազան հօր ծննդեան տարեդարձը: Շնորհահանդէս-հաւաքոյթը, որ կազմակերպել էին հայկական ուսումնասիրութիւնների ԱՆԻ կենտրոնը, Հայաստանի Գրողների միութիւնը եւ հայաստանի Ազգային գրադարանը, ձգուեց աւելի քան երկու ժամ: Միջոցառումը վարում էր գրականագէտ Երուանդ Տէր Խաչատուրեանը: Գարեգին...