Անդրադարձ

Հ. ԳԷՈՐԳ Ծ. ՎՐԴ. ԵՂԻԱՅԵԱՆ 2015.12 ապրիլ էր ամիսը: Հայոց աւագանին, կաթողիկոսներ, հոգեւորականներ, պետական, աշխարհական ու կուսակցական անձնաւորութիւններ` գլխաւորութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան վսեմաշուք նախագահին` Սերժ Սարգսեանին, ժամանած աշխարհի չորս ցամաքամասերէն փութացած էին Հռոմ` մասնակցելու քահանայապետական Ս. պատարագին, զոր պիտի մատուցէր Ֆրանչիսկոս պապը, 1915-ին Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի յոբելեանին առիթով: Ամբողջ հայութեան միտքն ու սիրտը կեդրոնացած էին Ս. Պետրոսի Պազիլիքայի արուեստագէտ Պերնինիի հոյակերտ...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ Ազրպէյճանի, Իրանի արտաքին գործերի նախարարների հետ Պաքւում հանդիպումից առաջ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերկէյ Լաւրովը ԹԱՍՍ գործակալութեանը տուած հարցազրոյցում անդրադարձել է ղարաբաղա-ազրպէյճանական շփման գծում նախորդ օրերին ծաւալուած ռազմական գործողութիւններին եւ ԼՂ հիմնահարցի կարգաւորմանը` բառացիօրէն ասելով հետեւեալը. «նախագահ Փութինը, իսկ մինչ այդ` նախագահ Մետվետեւն աշխուժօրէն առաջ են մղել տարբեր գաղափարներ, որոնք հնարաւորութիւն կը տան հանգուցալուծելու իրավիճակը Ղարաբաղի շուրջ տարածքների...

Ազրպէյճանական զինուած ուժերուն կողմէ ռմբակոծման իբրեւ հետեւանք վիրաւորուած եւ Ստեփանակերտի հիւանդանոցին մէջ բուժուող Մատաղիսի գիւղապետ Զաւէն Աւանեսեան «Արմէնփրես»-ին հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին պատմած է, թէ ազերիները ինչպէ՛ս ռմբակոծած են Արցախի Մատաղիս գիւղը: Ան պատմած է, որ 1 ապրիլէն 2 ապրիլ լուսցող գիշերը ազրպէյճանական կողմէն կրակոցները չէին դադրեր, իսկ առաւօտեան ժամը շուրջ 6:30-ին տեղեկացած  է, որ հակառակորդը կը ռմբակոծէ դրացի Թալիշ...

Արցախի Մատաղիս գիւղը, որ ազրպէյճանական ռմբակոծման ենթարկուեցաւ, աստիճանաբար կը վերականգնի, ինչպէս նաեւ կը վերադառնան ապահովական պատճառներով հոնկէ հեռացած  բնակիչներէն ոմանք: Արցախ գտնուող «Արմէնփրես»-ի թղթակիցը այցելած է Մատաղիս գիւղ, հետեւած է ընթացող վերականգնողական աշխատանքներուն եւ զրուցած բնակիչներուն հետ: Մատաղիսի միջնակարգ դպրոցի տնօրէն, այդ պահուն գիւղապետի ժամանակաւոր պաշտօնակատար Գեղամ Աղաջանեան նշած է, որ տարհանուած բնակչութեան մէկ մասը արդէն վերադարձած է գիւղ: «Նոյնիսկ...

Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ Քանատահայոց թեմի առաջնորդարանը իր անհանգստութիւնը կը յայտնէ ու խստօրէն կը դատապարտէ Ազրպէյճանի աննախադէպ դաժան յարձակումները Լեռնային Ղարաբաղի վրայ, որ սկիզբ առին ապրիլ 2-ին, եւ կոչ կ՛ուղղէ Քանատայի կառավարութեան եւ միջազգային կառոյցներուն` աներկբայ կերպով դատապարտելու Ազրպէյճանի կողմէ խախտումը 1994-ի զինադադարին: Այս ոտնձգութիւնը ուղղակիօրէն արդիւքն է անցեալի երկդիմի քաղաքականութեան, որ առարկայականօրէն չպարզեցին, թէ Ազրպէյճանը եղաւ նախայարձակը եւ պատասխանատուն Արցախի...

ՌԱԿԸՊ ԶԱՐԱՔՕԼՈՒ Խորհրդային Միութեան անկումէն ետք մարդուն մէկը «Քաղաքակրթութիւններու բախումը» անունով գիրք մը գրեց: Շատեր չափազանցութիւն համարեցին այդտեղ գրուածները: Ուրիշներ դաւադրութեան փորձ կոչեցին: Իրողութիւն է սակայն, որ այսօր եթէ ոչ քաղաքակրթութիւններու, բայց կրօններու միջեւ պատերազմ մը կ՛ապրինք: Որդի Պուշ երբ անիմաստ կերպով սկիզբ կը դնէր իրաքեան Բ. պատերազմին, զայն կը կոչէր «Խաչակիրներու արշաւանք»: Թէեւ աւելի ետք փորձեց այդ կոչումը մեղմացնել,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Կեանքը աւելի կը կապկէ արուեստը, քան արուեստը` կեանքը: ՕՍԿԱՐ ՈՒԱՅԼՏ Արուե՞ստը. գեղանկարչութիւն, երաժշտութիւն, երգ, պար, գրականութիւն, բանաստեղծութիւն, թատրոն: Զանոնք ազատագրել ի՞նչ բաներէ. շահադիտութենէ, կողմնակալութենէ, քարոզչութենէ, քաղքենիի դատարկ բանգիտութեան ճնշումէ, գայթակղութեան եւ մակերեսայնութեան հրապարակային տիղմէ, արուեստի խանութպանութենէ: Մշակութային զարգացման փորձ եւ աւանդութիւն ունեցող ժողովուրդները, համալսարաններու մէջ մշակուած իրենց մտաւորականութեամբ (լայն առումով), այդ ազատագրութիւնը կը կատարեն: Ստեղծագործող արուեստագէտը կախուածութիւն չունի,...

ՎԱՐԴԱՆ ԹԱՇՃԵԱՆ ՄԿՀ-ի երգչախումբը 1957-ի ամավերջի հանդէսին օրը Խմբավար պրն. Վ. Պէտէլեան բեմին վրայ Բեմէն վար, կեդրոնը նստած` տնօրէն Բիւզանդ Եղիայեան Մելգոնեանի մեր ուսանողութեան տարիներուն հաստատութեան ներքին կեանքի երաժշտական երեսը կը յատկանշուէր արտադասարանային երեք տարբեր գործունէութեամբ` երգչախումբ, նուագախումբ, փողերախումբ: Առաջինը` երկսեռ, միւս երկուքը` գրեթէ արական: Աշակերտներէն շատեր կամովին մաս կը կազմէին երեքին  ալ, քանի որ փորձերու խաչաձեւում չկար: Պատճա՞ռը: Շատ...

Թալիշի անզէն բնակչութեան դէմ կիրարկուած ժամանակակից ահաբեկչութեան յարիր եւ  անոր ձեռագիրը կրկնօրինակելու դէպքերը կարելի չէ մասնակիացնել եւ առանձնացնել: Թալիշը ունի իր պատմական եւ մօտ անցեալի հիմնաւորումները` Սումկայիթէն Կիրովապատ, Պաքու եւ Մատաղիս, անցնելով Պուտափեշտէն, քաղաքացիին զինուորական համազգեստ հագցնելով ռազմական գերի դարձնելու եւ ֆիզիքական չարչարանքներու ենթարկելու իրողութիւններէն, մինչեւ իսկ վարժողական ծրագիր իրականացնող ուղղաթիռ խփելէն եւ նահատակուած զինուորներու դիերն ու աճիւնները չյանձնելու մերժողական...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Ազրպէյճանական նախայարձակումէն հազիւ 24 ժամ անց Հայաստանի մէջ կամաւորներու արտասովոր հոսք մը սկսաւ դէպի ճակատ` սահմանները պաշտպանելու նպատակով: Հազարաւորներ, մեծ մասամբ` նախկին ազատամարտիկներ, որոնք մասնակցած էին Արցախի ազատագրական պայքարին, խումբերով խուժեցին (բառացիօրէն) դէպի հանրակառքերը` հասնելու համար Ստեփանակերտ: Նախ` Ժողովրդային Մակարդակի Վրայ Անոնցմէ շատեր արդէն «կռուելու տարիքը» անցած կը թուէին իրենց սպիտակած մազ-մօրուքով: Ուրիշներ, որոնք կեանքի ծանր պայմաններու տակ...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ 1992-ից ի վեր հայկական Թալիշ գիւղը երկու անգամ աւերուել է եւ երկու անգամ տեղահանուել: Առաջին տեղահանութեան ժամանակ Արամ Օհանեանը փրկում էր իր երեխաներին, իսկ մի քանի օր առաջ` իր թոռներին: «Ես թոռներիս պահել էի իմ մարմնով, որպէսզի նրանց կեանքը փրկեմ կարկուտի նման թափուող ռումբերից: Հիմա հաւաքել եմ անվնաս մնացած իրերը եւ տեղափոխւում ենք այլ վայր», ասաց Օհանեանը: Լեռնային...

Զինադուլի վերադառնալու պայմանաւորուածութիւնը որոշ չափով մեղմացուցած է Արցախի սահմանային գօտիին վրայ վերջին օրերուն ստեղծուած պատերազմական լարուած վիճակը: Այդուհանդերձ, հայրենի հողի վրայ թէ հայրենիքէն հեռու ոտքի կանգ նած եւ վճռականօրէն բողոքի դաշտ իջած հայութիւնը ամէն պատճառ ունի յաւելեալ թափ տալու Ազրպէյճանի հակահայ գրգռութեանց սանձ դնելու իր քաղաքական-դիւանագիտական պայքարին: Փաստ է, որ իր թիկունքին ունենալով թրքական պետութեան հրձիգի «եղբայրական» եւ «հակահայ» զօրակցութիւնն...

Անցեալ շաբաթավերջին Ուաշինկթընի մէջ կայացած հիւլէական անվտանգութեան խորհրդաժողովին կը սպասուէր, որ Ազրպէյճանի եւ Հայաստանի նախագահներուն միջեւ կատարուի սովորական «փրոթոգոլային» բնոյթ ունեցող հանդիպում մը, որ պիտի նկատուէր այս տարուան անդրանիկ տեսակցութիւնը: Սակայն յայտագիրն ու հրամցուած անակնկալը (գէթ` անախորժ) տարբեր էին: Երկու երկիրներուն նախագահները հազիւ վերադարձած իրենց երկիրները` արդէն իսկ արցախեան սահմանամերձ շրջանները, հիւսիսէն հարաւ, բռնկած էին: Ալիեւ, որ օրին հարցազրոյցի մը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Օսմանի օրերէն մինչեւ այսօր թուրք-ազրպէյճանական ծաւալապաշտական եւ ոճրային սանձարձակութիւնը կը շարունակուի, թող ոչ ոք գայթակղի, եթէ ըսենք` միջազգային մեղսակցութեամբ: Ա՛յս մեղսակցութիւնը ըսելու սովորութիւն չունինք`  կարծեցեալ դիւանագիտութիւն խաղալով: Անգլիոյ վարչապետը` Լորտ Սեսիլ, Ա. Աշխարհամարտի ընթացքին յայտարարած էր, որ պատերազմէն ետք Հայաստանի մէջ թրքական իշխանութեան հետք պիտի չմնար: Հայերը մինչեւ այսօր հպարտութեամբ կը յիշեն, որ կամաւորական խումբերով ֆրանսական բանակի կողքին...

Անցնող օրերուն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան դէմ Ազրպէյճանի շղթայազերծած գործողութիւնները ետ մղուեցան, եւ Ազրպէյճան այնպիսի պատասխան ստացաւ, որուն պատճառով ոչ միայն մեծաթիւ կորուստներ ունեցաւ, այլեւ չյաջողեցաւ վերջնականապէս գրաւել ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող որեւէ դիրք, ստիպուած եղաւ քանի մը անգամ զինադադար խնդրել, գնդակահարել իր իսկ նահանջող զինուորները ու պայթեցնել սահմանագիծի վրայ գտնուող կամուրջները` հայկական ստորաբաժանումներուն յառաջխաղացքը դադրեցնելու համար: Ազրպէյճան պատերազմական լայնածաւալ գործողութիւններով, ծանր...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Այսօրուան իրավիճակը` անցնող եօթը օրերու իրավիճակէն տարբեր է: Այսօր մենք իբրեւ հաւաքականութիւն քանի մը քայլ վեր ենք արդէն: Այսօր մեր քաղաքակրթական վարքագիծը նոր ոստում արձանագրած է: Բնաւ մտածեցի՞նք, որ հայ զինուոր մը օր մը կրնայ 92 տարեկան պապուկ մը նստած տեղը սպաննել եւ անոր ականջները կտրել... Բնաւ մտածեցի՞նք, որ հայ սպայ մը կամ զինուոր մը, վիրաւոր վիճակով, անձնական...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ 3 ապրիլի երեկոյեան արուեստասէր հանդիսատեսով եւ պաշտօնատար հիւրերով  լեցուն էր Երեւանի Կոմիտասի անուան սենեկային երաժշտութեան տունը: Լիբանանահայ սոփրանօ Շողիկ Թորոսեանի հայաստանեան առաջին մենահամերգը համընկել էր ղարաբաղա-ազրպէյճանական շփման գծի վրայ լարուած իրադարձութեան ամենաթէժ օրերից մէկին: Հանդիսականը եկել էր սպասումներով` զգալու երգի եւ ոգեւորող հայրենասիրութեան ուժը, որ արուեստի միջոցով հնարաւոր է փոխանցել համընդհանուր լարուածութեան եւ սպասողական իրադրութեան մէջ: Համերգին ներկայ...

ԱՆԻ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Դուրս ես գալիս օդակայանից ու ջրի կաթիլներով լի քամին իսկոյն յիշեցնում է, որ դու Լիբանանում ես... Մինչ ժամանելը բազմիցս զգուշացնում էին` արաբական փակ երկիր է, վտանգաւոր, մենակ դուրս չգաս, «հայերը գոռոզ են ու անբարեհամբոյր` հայաստանցիների մասին վատ կարծիքի», երբեմն միայն այցելում են Հայաստան, բողոքում տեղացիների բարքերից, վերադարձին գնում Արարատի նկար ու բերում հետ, կախում պատին: Եւ այդպիսիով սպառւում...

Տիգրան Եկաւեան auroraprize.com-ի վրայ կը գրէ‚ որ Շամիրամ Սեւակի Ֆրանսայի Նիս քաղաքի տան մէջ պատուոյ տեղ կը գրաւէ մանկութեան լուսանկար մը‚ որուն մէջ անոր կողքին են անոր եղբայրն ու մայրը: Սակայն այս մէկը ընտանեկան արձակուրդի մը ուրախալի պահի մը անմահացումը չէ: Խոժոռադէմ նշեալ երեք անձերը լուսանկարուած են 1915-ի աշնան, Պոլսոյ մէջ: Անոնց մայրը սեւ հագած է` իբրեւ սուգի նշան‚ անոնց...

Հայկական բանակի մարտունակութեան անգերազանցելիութիւնը ենթակայական կամ կողմնակալ գնահատական չէ: Ռազմագիտական հանդէսներու մէջ հրապարակուած նիւթերը, ռազմագէտներն ու պատերազմներու վերլուծաբանները գերմարտունակութեան ընդգծումներ կատարած են այս առումով: Հայկական զինեալ ուժերու հրասայլի բաժանմունքի համապատասխան մրցումներուն մասնակիցները գրաւած են ընդհանուր արդիւնքներուն առաջին հորիզոնականները: Աշխարհը ականատես դարձաւ 21-րդ դարու գերժամանակակից ռազմարդիւնաբերութեան նմուշներու օգտագործման, յատկապէս օդային հարուածներու, անօդաչու սարքերու յաճախակի շրջագայութիւններուն: Պարզ դարձաւ պատերազմի եղանակի որոշակի փոփոխութիւն:...