Անդրադարձ

(Ընկեր ՇԱՀԱՆ ՖԱՐԱՃԵԱՆի խօսքը՝ Հայաստանի անկախութեան կերտման 99ամեակի հանդիսութեան) 1915-ի ահաւոր ողբերգութենէն հազիւ երեք տարի ետք պոռթկաց հայ ժողովուրդի անընկճելի վճռակամութիւնը, որ պսակուեցաւ մայիսեան յաղթանակով: Անկախութիւնը կու գար դարաւոր ստրկութեան մը ստեղծած յուսալքման ընդդիմացող ուժերու համախմբումով. ուժեր, որոնք հիմնականօրէն տոգորուած էին Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան վճիտ հայրենասիրական զգացումներով: Ըսուած է արդէն, որ Դաշնակցութիւնը չէ ուզած երբեք իր անունով դրոշմել մայիսեան անկախութեան...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Խօսիլ Հալէպի մասին` կը նշանակէ խօսիլ Արեւելքի մասին: Անմեղութեան շքեղութիւն եւ շքեղ անմեղութիւն: Միլիոնաւոր մարդոց հին ու նոր յիշատակներու խառն բուրում: Քաղաք մը, որուն պատերն ու ճամբաներն իսկ դեռ չպատմուած հեքիաթներ ունին: Հոն կարծես կայ տպաւորիչ ու անզուգական խորհուրդ մըն ալ, որ կապուած է մեր անցեալին հետ` իբրեւ անուշ շարական, իբրեւ աւանդապաշտ ոգիով գրուած պարզ գիրք: Նախ ներկայացնեմ,...

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ Հալէպի լուրերը եթէ յաճախ յուսահատական են կենցաղային պայմաններու անփառունակ վիճակին պատճառով, միւս կողմէ` յուսադրիչ են եւ ուրախացնող, որ մեր մշակութային կեանքը բնաւ դադար չառաւ ի հեճուկս համատարած դժբախտութեանց, իսկ պատերազմէն վնասուած կարգ մը ազգային կառոյցներ, տարիներ ամայացած մնալէ ետք, սկսած են երկրորդ կեանքով մը ապրելու, ինչպէս, օրինակ` Ս. Գէորգ եկեղեցին, Ազգային Քարէն Եփփէ Ճեմարանը, Ս. Քառասնից Մանկանց մայր...

ՀՅԴ «Կարմիր Լեռ» Կոմիտէին Անունով Յակոբ Այնթապլեանի Արտասանած Դամբանականը` ԸՆԿ. ԽԱՉԻԿ ՊԱԳԳԱԼԵԱՆԻ Յուղարկաւորութեան Խաչիկ Պագալեանի ծնունդը կը զուգադիպի 1942 թուականին, երբ մուսալեռցիները որպէս գաղթական կը ժամանէին Պեքաայի այս անշուք անկիւնը եւ հիմը կը դնէին նոր Մուսա լեռ-Այնճարին` աւելի քան հազար զոհ տալով մալարիային, փորհարութեան եւ բնութեան խիստ պայմաններուն... Ընկ. Խաչիկ Պագալեան աչքը կը բանար, ինչպէս Եդուարդ Պոյաճեան կ՛ըսէ, «Շատ գէշ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Է՜, սիրելի ընկեր Խաչիկ, գացիր շատ արագ: Այս քառասուն օրերը  չանցան արագ, ինչպէս սովորաբար կ՛անցնին: Կը փորձեմ ինքզինքս համոզել, որ այլեւս չկաս: Կը փորձեմ   հաշտուիլ  այս իրականութեան հետ, սակայն  միշտ աչքիս դիմացս ես` թեթեւ ժպիտը դէմքիդ: Կը փորձեմ  տեսնել քեզ ձեր փողոցը երթեւեկելու ընթացքին, կամ տան բակի խաղողի որթատունկներուն տակ նստած, թերթ  կարդալու ատեն, սակայն թէ՛ որթատունկին տակ...

Իրականում չեմ էլ պատկերացնում, որ չկայ ընկեր Խաչիկը, կամ արդեօ՞ք կը լինի մի պահ, որ այլեւս չի լինի նա... Այս ամբողջ ընթացքում վերյիշեցի իր հետ ապրած յատկապէս երեւանեան օրերը. դեռ ականջներուս մէջ է իր ծիծաղը, համով կատակները, բարձր ու տիրական խօսելաձեւը, երբեմն կծու եւ դառն իր ճշմարտախօսութիւնները... Շատ դժուար է հաշտուել սիրելիի կորստի հետ, բայց... Մարդ արարածը սովորում եւ յարմարւում...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Զայրացած ենք, քանի որ մեր առջեւ պարզուող իրականութիւնը այլեւս խորքային բնոյթ ունի: Մեր աչքերուն մէջ նայելով, նենգումի համակարգը լծուած է գործի՝ մեր ժողովուրդի պատմութիւնը առեւանգելու եւ զայն փոխարինելու ստապատիր «տեղեկոյթ»ով: Սկիզբը վերագրեցինք չիմացութեան, անհրաժեշտ աստիճանականութեան, դիւանակալ տարրերու անփութութեան: Նոյնիսկ ուրախացանք, որ երբեմնի բոլշեւիկեան կառոյցներէն դուրս եկած մարդիկ սկսած են գնահատելու Գարեգին Նժդեհը եւ Մայիսեան ճակատամարտերու սխրագործութիւնը. սկսած են...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Նորութիւն չէ այն միտքը, որ շարժումներու յաջողութեան նախապայմանը անոնց գաղափարական հիմքն է։ Շարժում մը, ըլլայ ատիկա ազգային ֊ ազատագրական պայքար, կամ ներազգային ու այլ բնոյթի, եթէ պիտի յաջողի (կամ նոյնիսկ եթէ ճամբայ պիտի ելլէ), անհրաժեշտ է որ ունենայ գաղափարական հիմնաւորում։ Ճիշդ է նաեւ այն, որ պատմութեան անկիւնադարձային դէպքերը տեղի կ’ունենան իբրեւ արդիւնք գաղափարական շարժումներու. գաղափարներու «տարածքն» է, ուրկէ...

Ազգերու պատմութեան հոլովոյթին մէջ անկախութեան համար մղուած մարտերը անկասկած ունին իրենց իւրայատուկ տեղն ու նշանակութիւնը` նկատի առած այն անվիճելի իրողութիւնը, որ նոյն այդ մարտերու երկունքի  ընդմէջէն է միայն, որ կը ծնի տուեալ ազգի ազատ ու արժանավայել կեանքի տիրանալու իրաւունքը: Արդարեւ, որքան ալ ազատութեան եւ անկախութեան տիրանալու ազգի մը ձգտումը ըլլայ հարազատ ու իրաւացի, նոյն այդ անկախութիւնը  կերտելու համար անժխտելիօրէն պէտք...

Սիրելինե՛ր, Երբ առաջարկուեցաւ գաղութային այլ նախաձեռնութեան մը առիթով Լիբանան գտնուած միջոցիս սրտի խօսք մը ըսել մայիս 28-ի այս կեդրոնական նախաձեռնութեան առիթով, միակ մտասեւեռումս օրուան բանախօսին պատգամներուն կրկնութիւնը չընելն էր, մանաւանդ որ երկրորդ պատգամաբեր մըն ալ պիտի արտասանէր Լիբանանի ԿԿ-ի խօսքը: Ուստի Լոս Անճելըսէն սրտի երկու խօսք: Արժանապատիւ հոգեւոր հայրեր, յարգելի հիւրեր եւ ներկաներ, սիրելի համակիրներ եւ հայրենակիցներ, ընկերներ եւ ազգային...

Մակար ի Գաղղիա Չբարձրաձայնուող լուրերու շտեմարան եւ յաւերժի ճամբորդ «կլոպթրոթըր» է Կեդրոնականցի Արմենակ: Մայիսեան այս արեւոտ կիրակին Էլպիսին հետ եկաւ սակառ մը խնդումերես ելակով: Եթէ Կեդրոնականցին թերթի «արտակարգ եւ լիազօր» լրագրող ըլլար, նօսրացող ընթերցողները կը խտանային: Տեղաւորուեցանք պարտէզը: Հարցուցի. «Ի՞նչ կայ չկայ»: - Ի՞նչ կ’ուզես, որ ըլլայ: Եթէ հայու հանդիպիս, ան անպայման կը զարմացնէ քեզ: - Լա՛ւ է, կը նշանակէ,...

ՑՈՂԻԿ ԱՇԸԳԵԱՆ Կան օրեր, որոնք պարզապէս օրեր չեն, ինչպէս որ կան մարդիկ եւ սերունդներ, որոնք պարզապէս մարդիկ  եւ սերունդներ չեն: Անոնք ուրիշ են, տարբեր են, իրապէս անզուգական են: Օրե՜ր եւ անձե՜ր: Մէկ օր` մայիս 28, եւ անկրկնելի սերունդ` անկախութեան սերունդ: Մէկ տարիէն պիտի լրանայ անկախութեան 100-ամեակը: Արդեօք անկախութեան կերտիչ, յեղափոխական գործիչ, մտաւորական, համեստ եւ գաղափարական Մեծն Արամ Մանուկեանը,  յեղափոխական ականաւոր...

Գործող խորհրդարանի պաշտօնավարման ժամկէտի աւարտին նախօրեակին ենք եւ ընտրական օրինագիծի ոդիսականի ճակատագիրը կը մնայ անորոշ: Մէկ կողմէ օրէնսդրական դատարկ ստեղծելու հաւանականութենէն ամէն կերպով խուսափելու, այդ վտանգը կանխարգիլելու միտող վճռակամութիւն ընդգծող յայտարարութիւններ, միւս կողմէ` նաեւ ընդհանուր համախոհութեան ի սպառ բացակայութիւն: Այս երկու հակոտնեայ երեւոյթներուն միջեւ սակայն, կայ նաեւ այլ գործընթաց, որ ունի հիմնական երկու մեկնաբանութիւն: Առաջինը այն, որ իրօք գոյութիւն ունի...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ     Որքան որ յեղափոխական, նոյնքան եւ գիտութեան ու արուեստի մարդ էր Խրիմեան: Իր գահակալութեան տարիներուն Էջմիածինի Գէորգեան Ճեմարանը կը ծաղկի ու կը զարգանայ: Ճեմարանի մէջ պաշտօնավարելու կը հրաւիրուի հայ մտաւորականներու փաղանգ մը` Հրաչեայ Աճառեան, Կոմիտաս, Մանուկ Աբեղեան, Գարեգին Յովսէփեանց, Լէօ, Մակար Եկմալեան, Կարա-Մուրզա, Վարդգէս Սուրէնեանց, Փանոս Թերլեմեզեան, Մաղաքիա Օրմանեան եւ ուրիշներ: Ճեմարանի դասախօսներուն մակարդակը բարձրացնելու նպատակով, Խրիմեան, բարերարներու հովանաւորութեամբ,...

Ն. Բ. Կրկին Լիբանան է, բարեբախտաբար: Կրկին իր հարազատ եւ հզօր ձայնը, նուրբ եւ եռացող զգացումները պիտի փոխանցէ լիբանանահայ արուեստասէրին, կրկին պիտի հաստատէ, որ հայ երգը կ՛ապրի իր հայկականութեան մէջ` թէ՛ իբրեւ երաժշտութիւն, եւ թէ՛ իբրեւ բառ ու մեկնաբանութիւն: Շաբաթ, 3 յունիսին «Վասպուրական» սրահին մէջ, կիրակի, 4 յունիսին Այնճարի մէջ, իսկ շաբաթ, 17 յունիսին «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ սիրուած...

«ՀԱՅՐԵՆԻՔ» Եթէ լաւապէս հետեւինք Վիգէն Դարբինեանի բռնած ուղիին եւ այդ հասկացողութեամբ բացատրել անոր վերջին խտասալիկը` «Վերադարձ»-ը, հաւանաբար երկմտանքի մէջ իյնանք եւ առանց տատամսելու` հաստատենք, որ Վիգէնը մեր գիտցած, մեր տեսած, դիտած ու ըմբոշխնած միեւնոյն հարազատ Վիգէնն է, որ վերադարձած է երգերու փունջով մը: Ան անշեղ մնացած է իր ոճին մէջ: Ո՛չ մէկ շեղում, ո՛չ մէկ սայթաքում: Հակառակ ներկայ օտար թէ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Մեծ պատկերը այս է: Քանի մը օր առաջ, շաբաթասկիզբին եւ գրեթէ նոյն ժամերուն, երկու կարեւոր զարգացումներ տեղի ունեցան հայ-թրքական ճակատի խրամատներու տարբեր հատուածներուն վրայ: Մէկ կողմէ հայկական բանակը կանխարգելիչ հարուած կը հասցնէր ազրպէյճանական ուժերուն` սահմանի արցախեան հատուածին մէջ, միւս կողմէ` Թուրքիոյ նախագահ Ռ. Էրտողանի թիկնապահները բառացիօրէն կը յարձակէին հայ, քիւրտ, ասորի եւ յոյն ցուցարարներու վրայ, Թուրքիոյ դեսպանին բնակարանին...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ     Խրիմեան Պոլիս կը մնայ հինգ տարի եւ, հակառակ իրեն պարտադրուած խիստ հսկողութեան, իբրեւ Ազգային կրօնական ժողովի ատենապետ, իշխանութիւններու քիթին տակ կը գործէ ամենայն համարձակութեամբ: Ազգային ժողովը, իր նախաձեռնութեամբ, հայկական գաւառներու վատթարացող կացութեան մասին երկու բողոքագիր կը ներկայացնէ պետութեան: Բարձրագոյն դուռը անգամ մը եւս կը վրդովի եւ այս անգամ կը դիմէ քաղաքավարի աքսորի` զայն  հրաւիրելով երկարատեւ «ուխտի երթալ» Երուսաղէմ,...

ՍԱԼԲԻ ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ-ԹԱՇՃԵԱՆ Հաճելի է, երբ ուրախ պահերու կը հանդիպինք իրարու, որովհետեւ կ՛ուզենք մեր ուրախութեան բաժնեկից դարձնել մեզի սիրելի անձը կամ անձերը: Առաւել ուրախութիւն է ու հպարտանք, երբ միատեղ կը հաւաքուինք նշելու համար գեղեցիկ տօն մը, առիթ մը, անցեալի կարգ մը յիշատակելի դէպքերու թարմացումով` նորութիւններ քաղելու, ճաշակելու այն զգացումը, որ գոհունակութեան պայծառութիւնը կը սերմանէ: Այսօր այդ ուրախութեան խանդը պարգեւուած է բոլորիս....

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Լոս Անճելըսի հետ առեւտրական գործակցութիւն զարգացնելու համար հանդիպումի պատրաստուող թուրք գործարարներ քանի մը ապտակ ստացան` ի լուր հանդիպումը ջնջելու Լոս Անճելըսի Առեւտրական գրասենեակի որոշումին: Նախատեսուած էր, որ 25 մայիսին Լոս Անճելըսի այս գրասենեակը հիւրընկալէր աւելի քան տասնեակ մը թուրք գործատէրեր` գործակցութեան ծրագիրներ մշակելու համար: Լոս Անճելըս ընթացք տուաւ արդարութեան ու մարդու արժանապատուութեան կանչին: Թուրք գործատէրերուն առաջին ապտակը տուաւ...