Անդրադարձ

ՊԵՏԻԿ Հաստատ իրականութիւն է եւ այլեւս յաւելեալ փաստերու չի կարօտիր, որ հայերը պէտք Է կոչել եզակի ժողովուրդ եւ Հայաստանը` եզակի հայրենիք: Բոլորս բարձրաձայն կը յայտարարենք, որ Հայաստանը առաջին երկիրն է, որ քրիստոնէութիւնը ընդունած է իբրեւ պետական կրօն, որուն կը հետեւի` աշխարհի առաջին աթոռանիստ եկեղեցին կառուցուած է Հայաստանի մէջ, որն է Ս. Էջմիածինը: Իսկ հայագէտ Լորտ Պայրըն կ՛ըսէ, հայերէնը Աստուծոյ հետ...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 19 տարի առաջ, Դեկտեմբերի այս օրերուն, խոր սուգի մէջ էր Դաշնակցութեան ողջ ընտանիքը: Եւ ոչ միայն դաշնակցականները: Դաշնակցութեան սուգին վշտակից էին հայ ժողովուրդի աշխարհասփիւռ զաւակները՝ ոչ միայն Սփիւռքի մերձաւոր թէ հեռաւոր ափերուն, այլեւ նոյնինքն հայրենի ոստաններուն մէջ: 17 Յուլիս 1994ին ուղեղի մահացու հարուած ստանալէ եւ աւելի քան 4 տարի մահաքունի մէջ անկենդան շնչելէ ետք, 21 Դեկտեմբեր 1998ին մեր...

Ն. Պ. Դեկտեմբեր 21ի այս օրը, Խորհրդային Միութեան ծայր աստիճան «վտանգաւոր» նկատուած «բանտարկեալ»ներու Վլատիմիր բանտին մէջ, իր վերջին շունչը փչեց Հայկական Ազատամարտի անկրկնելի հերոսներէն Գարեգին Նժդեհ։ Հայ ժողովուրդը միայն յաւուր պատշաճի յարգանքի տուրք ընծայելու մղումով չէ, որ կþոգեկոչէ Նժդեհի մահուան տարելիցը։ Ոչ ալ տարուան միայն այս օրը կը ստեղծէ պատեհութիւնը, որպէսզի ամենայն հաւատքով ու երկիւղածութեամբ իր մտքին ու հոգիին կիզակէտին...

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ Այս օրերուն Դաշնակցութեան աշխարհատարած կառոյցները կը նշեն Դաշնակցութեան օրը կամ անոր հիմնադրութեան 127-ամեակը: Այս նշումներուն տարեվերջին համընկումները, պարզ տրամաբանութեամբ, տարուան կտրուածքով իրագործուածն ու չիրագործուածը լոյսին բերելն է, պատմական հէնքի վրայ ժամանակակից իրադարձութիւններուն Դաշնակցութեան բերած ներդրումը արժեւորելը, բայց մանաւանդ, այդ բոլորէն մեկնած, հետագայ իրադրութիւնները ուղենշելը: Աւանդոյթի վերածուած Դաշնակցութեան օրուան տօնակատարութիւններու ընթացքին պէտք է յաղթահարել ինքնագնահատական տալու փորձութիւնը: Ի վերջոյ...

ՄԻՀՐԱՆ Ք. Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան վեհարանի դահլիճը վերածուած է ընդարձակ ժողովասրահի, ուր մէկտեղուած են բոլոր թեմերէն ժամանած շուրջ հարիւր երեսուն ժողովականներ` առաջնորդներ, իրաւասու ձայնով պատգամաւորներ, միաբաններ, հրաւիրեալներ, զեկուցողներ, որոնք չորս օրերու ընթացքին լուսարձակի տակ պիտի դնեն կաթողիկոսութեան ու անոր թեմերուն քառամեակի գործունէութիւնը եւ աշխատանքի նոր ուղի պիտի ճշդեն յառաջիկային համար: Իւրաքանչիւր պատգամաւորի տրամադրութեան տակ դրուած են կաթողիկոսութեան Ազգային կեդրոնական վարչութեան քաղաքական...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Այդ օրերուն հազիւ-հազ այս երկրին մէջ տեղաւորուած էինք, եւ արդէն Thanksgiving Day- «Գոհաբանութեան օր» կոչուած արձակուրդը հասած էր, իսկ անոր յաջորդ օրն իսկ, երբ տակաւին նոյնիսկ հնդկահաւակերութեան ընթրիքի ամանները չէինք տեղաւորած, մեր տունէն ներս յանկարծ տարրօրինակ հարց մը կը ծագէր: Անծանօթ եւ նոյնքան ալ` աղմկալից: Այս մէկը մեզի նորեկներուս համար իրապէս  նորութիւն էր: Ու իբրեւ արդարացում` մեզի բացատրուեցաւ,...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Վերջին հրապարակումները կ՛ըսեն, թէ Հայաստանի հասարակական կեանքէն ներս ամրացած օլիգարխներուն թիւը այսօր արդէն կը հասնի յիսունի։ Յստակ չէ, թէ ինչպիսի՞ չափորոշիչներ օգտագործուած են այս քննարկման համար եւ թէ որքա՞ն վաւերական է այս թիւը։ Այնուամենայնիւ յստակ է մէկ բան։ Օլիգարխիան արմատացած երեւոյթ է մեր երկրին մէջ իր բոլոր բացասական դրսեւորումներով, ներառեա՛լ՝ իրմէ սերած քաղաքական մշակոյթը, որ այսօր տիրաբար կը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ ինքնամեկուսացման մէջ յայտնուեցան, երբ վեթոյի ենթարկեցին Երուսաղէմի վերաբերեալ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին ներկայացուած եգիպտական բանաձեւը, որուն թեր քուէարկեցին խորհուրդին մնացեալ 14 անդամները: Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփ նոյն օրը իր երկրին Ազգային անվտանգութեան նոր ռազմավարութիւնը յայտարարելու ընթացքին նշեց, որ «Ամերիկան աշխարհի վրայ խաղաղութեան եւ արդարութեան աղբիւր մըն էր»` իրաւամբ օգտագործելով անցեալ եղանակը, որովհետեւ անոր երկիրը վաղուց, թերեւս...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Իրաքահայոց Ազգ. իշխանութեան նախկին փոխատենապետ Տըհոք Քրտական այս շրջանի հայութեան այսօրուան պատկերը տարբեր է քանի մը տարի առաջ եղած պատկերէն: Ըստ Ազգային առաջնորդարանի  2010-ի տեղեկութեանց, շրջանի մեր համայնքին մեծամասնութիւնը հաստատուած է Զախօ եւ անոր մօտակայ գիւղերուն մէջ: Այսպէս` Տըհոք քաղաք` (49 ընտանիք, 226 հոգի),  Զախօ գիւղաքաղաք` (234 ընտանիք, 1170 հոգի), Աւզրուկ գիւղ` (70 ընտանիք, 560 հոգի), Սմէյլ...

Ն. Պ. Դեկ­տեմ­բեր 19ին կ­’ո­գե­կո­չենք յի­շա­տա­կը մեր ժո­ղո­վուր­դի ե­զա­կի ծնունդ­նե­րէն ­Լե­ւոն Թա­դէո­սեա­նի, որ իր ան­ձով ու գոր­ծով ար­ժա­նա­ւո­րա­պէս մարմ­նա­ւո­րեց հայ ղե­կա­վար գոր­ծի­չի բա­րո­յա­կան հե­ղի­նա­կու­թեան ա­ւան­դը։ 1935ի այս օ­րը, ­Փա­րի­զի մէջ, 70 տա­րե­կան հա­սա­կին աչ­քե­րը առ­յա­ւէտ փա­կեց հայ յե­ղա­փո­խա­կա­նի ու քա­ղա­քա­կան-պե­տա­կան ազ­գա­յին գոր­ծի­չի ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ նո­ւի­րեալ մը՝ ­Լե­ւոն ­Թա­դէո­սեան, որ իր գա­ղա­փա­րա­կան ա­ռա­քի­նու­թեան եւ անձն­դիր ծա­ռա­յու­թեան հա­մար ար­ժա­նա­ցաւ ­Պա­պա­շա (ռու­սե­րէն՝ հայ­րիկ) ա­նո­ւա­նու­մին։...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 1978-ին, լիբանանեան քաղաքացիական երկրորդ պատերազմի սաստկացած մէկ փուլին, մեծ թիւով լիբանանահայեր Յորդանանի մայրաքաղաք Ամման եկած էին (ես արդէն 1972-էն սկսեալ այնտեղ կը պաշտօնավարէի): Այս նորեկները ընդհանրապէս երեք խումբի կարելի էր բաժնել. առաջինը` իրենց պաշտօնավարած ընկերութիւնը ժամանակաւոր կերպով Ամման փոխադրուած էր, երկրորդը` Ամերիկա գաղթելու կամ ճամբորդելու համար վիզայի դիմում կատարելու, իսկ երրորդը` Ամմանի մէջ ազգականներ կամ բարեկամներ ունեցողներ կամ...

Թուրքիոյ նախագահին յայտարարութիւնը Արեւելեան Երուսաղէմի կամ Պաղեստինի մէջ դեսպանատուն բանալու, կարելի է բնական շարունակութիւնը նկատել Անգարայի կողմէ նախաձեռնուած եւ Պոլսոյ մէջ տեղի ունեցած Իսլամական համագործակցութեան կազմակերպութեան արտակարգ ժողովին ընթացքին Երուսաղէմը Պաղեստինի մայրաքաղաք ճանչնալու որոշումին: Անգարան այս հարցին մէջ գերաշխուժ վարքագիծ կը դրսեւորէ: Շարժառիթային քանի մը հանգամանքներ կարելի է մտաբերել այս յայտարարութիւններուն առիթով: Նախ, բնականաբար Անգարան պահը պիտի փորձէր լիարժէքօրէն շահարկել...

Դեկտեմբերի 10-ը իր հաստատուն տեղն է գրաւել Արցախի Հանրապետութեան յիշարժան տարեթուերի օրացոյցում: Պատմականօրէն այնպէս է դասաւորուել, որ, սկսած 2006 թուականից` այդ օրը հանրապետութեան ժողովուրդը նշում է Պետական անկախութեան մասին հանրաքուէի օրը եւ Սահմանադրութեան օրը: Հէնց դեկտեմբերի 10-ին, բայց 15 տարուայ տարբերութեամբ` 1991-ին եւ 2006-ին, կայացան ԼՂՀ պետական անկախութեան հարցով հանրաքուէն եւ սահմանադրական հանրաքուէն: Ու թէեւ այս երկու իրադարձութիւններին իրարից բաժանում...

Արցախի Հանրապետութեան քաղաքաշինութեան նախարար Կարէն Շահրամանեանը զրոյցի մը ընթացքին ըսած է, որ բացի հիմնական վերանորոգման աշխատանքներէն` որոշ առանձնատներուն մէջ իրականացուած են կցակառուցման աշխատանքներ: Բոլոր տուներուն համար առկայ են բաղնիքներ, խոհանոցներ, կահաւորուած ննջասենեակներ եւ հիւրասենեակներ: Արցախի Հանրապետութեան քաղաքաշինութեան նախարարին համաձայն, շինարարական աշխատանքներու յաջորդ փուլով պիտի կառուցուի եւս 10 տուն. երկուքին աշխատանքները արդէն ընթացքի մէջ են: Բացի բնակելի տուներէն, այս պահի դրութեամբ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջերս ընկերներէս մէկը ինծի ղրկած էր 5-րդ դարու պատմիչ Մովսէս Խորենացիի գրածներէն հատուած մը, ուր ան կը նկարագրէ հին Հայաստանի մէջ տիրող ընկերային ողբալի պայմանները: «Սուրբ Մովսէսը կրնար այս խօսքերը դիւրութեամբ գրել մեր հայ հոգեւորականներու, ղեկավարներու, եկեղեցւոյ, դատաւորներու, կազմակերպութիւններու եւ մեր մասին այսօր` 2017-ին, այնպէս, ինչպէս ըրած է 5-րդ դարուն: Իսկ ի՞նչ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայրենիքի սէրը գոյութիւն ունի միայն մեծ հոգիներու մէջ, շահի սէրը կը ներծծէ գռեհիկ հոգիները: ՓԻԵՌ-ԺԻՒԼ ՍԹԱՀԼ*   Ինչո՞ւ երբեմն հանդիսաւորութեամբ, մամուլով, խորհրդաժողովներով եւ գիտաժողովներով չենք նշեր «Հայոց Հայրենահանման Օր»-ը, որպէսզի խօսուի, գիտակցութիւն արթննայ ազգի մը մեղմ եւ անցաւ մաշումին մասին: Հայրենահանման ըմբռնումը բովանդակութիւն կու տայ զգացական հայրենասիրութեան եւ ճամբայ կը հարթէ յանձնառու հայրենասիրութեան առջեւ` յիշեցնելով տիրոջ պարտականութիւնը: Ցեղասպանութեան...

Գրեց` ՀԵՂԻՆԷ ԲԷԳԶԱՏԵԱՆ Զաւարեանի յիշատակին նուիրուած այս գրութեան հեղինակը Տիգրան Բէգզատեանի այրին է` Հեղինէ Բէգզատեանը: Գրութիւնը լոյս տեսած է Պոսթընի մէջ հրատարակուող «Հայրենիք» օրաթերթի 1952 թուականի նոյեմբեր 30-ի թիւին մէջ (թիւ 12350): Սիմոն Զաւարեանին նուիրուած եռահատոր հրատարակութեան մէջ այս գրութիւնը չկայ: Գրութեան սկիզբը «Հայրենիք»-ի խմբագրութեան կողմէ նշուած է. «Ընթերցողներուն մասնաւոր ուշադրութեան կը յանձնենք այս սրտառուչ պատմութիւնը` «Հին յուշերից», ինչպէս կը...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Իրաքահայոց Ազգ. իշխանութեան նախկին փոխատենապետ Իրաքի քրտական ինքնավար մարզի շրջանը ներկայիս 80.000 քառ. քիլոմեթր տարածութեամբ կ՛ընդգրկէ երկրի հիւսիսային նահանգներէն (մուհաֆազա) երեքը` Էրպիլ, Սուլէյմանիա եւ Տըհոք: Առաջինը շրջանի տեղական կառավարութեան կեդրոնատեղին է: Բնակչութիւնը այսօր 7 միլիոն կը հաշուէ, որուն 95 տոկոսը քիւրտ է եւ մեծամասնութեամբ` սիւննի: Բնակչութեան փոքր տոկոսին մաս կը կազմեն թիւրքմէնները, սիւննի արաբները եւ ասորի ու...

Թարգմանեց` ՎԱՐԴԱՆ ՄԱԹԷՈՍԵԱՆ Հայագիտութիւնը եւ ընդհանրապէս հայութիւնը, աշխարհի քիչ մը ամէն կողմ, գլխաւորաբար կեդրոնացած են Մեծ եղեռնի եւ յաջորդող տարիներու քաղաքական դէպքերուն վրայ: Սակայն նախաեղեռնեան շրջանի Օսմանեան կայսրութեան հայոց կեանքը գրեթէ չէ պեղուած: Եթէ կորսուած անցեալ մը պիտի ողբանք, արդեօք պէտք չէ՞ ծանօթ ըլլանք կորսուածին: 2011-ին հիմնուած «Յուշամատեան» ծրագիրը ուղղուած է իմացութեան ու յիշողութեան այս հսկայ բացը գոցելու: «Յուշամատեան»-ի ու...

Ինքնութեան Զգացումի Ամրապնդումն Ու Հպարտ Հայու Տիպարի Կերտումը ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Առաջին հարցումը, որ ինքզինք կը պարտադրէ սփիւռքի վերակազմակերպման նիւթով` ի՞նչ սփիւռքի մասին է խօսքը. ա) Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան հոգեւոր հովանիին ներքեւ գտնուող սփի՞ւռք, բ) Յարաբերաբար հայահոծ գաղութնե՞ր, ինչպէս` Լիբանան, Իրան, Սուրիա, Քալիֆորնիա, Քանատա, Մարսէյ, գ) Մեր ուժի եւ կարողութեան հասանելի գաղութնե՞ր, դ) Այս բոլորը, առաւել` ժամանակ առ ժամանակ կազմաւորուող գաղութներ`  Սպանիա,...