Անդրադարձ

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 23 մարտ 2019-ին Միացեալ Նահանգներ եւ քրտամէտ Սուրիական ժողովրդավարական ուժերը յայտարարեցին, թէ իրենց 4 տարուան պատերազմը ՏԱՀԵՇ-ի դէմ վերջ գտաւ ահաբեկչական խմբաւորումին պարտութեամբ, երբ անոր վերահսկողութեան տակ գտնուող վերջին քաղաքը` Պաղուզը ինկաւ քրտական ուժերուն ձեռքը: Սուրիական ժողովրդավարական ուժերու բանբեր Մուսթաֆա Պալի իր թուիթըրեան էջին մէջ յայտարարեց, որ քաղաքը ազատագրուած է, եւ շուտով ընկերային ցանցերուն մէջ տարածուեցան նկարներ ու...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մեր առօրեայ խօսակցութիւններուն ընթացքին յաճախ կ՛անդրադառնանք համացանցի երեւոյթին` ընդգծելով, որ անիկա, ժամանակակից կեանքի հզօրագոյն մարտահրաւէրներէն մէկը ըլլալով հանդերձ, ժխտական անդրադարձ կ՛ունենայ եւ ձեւով մը կ՛այլափոխէ նորահաս սերունդին հոգեմտային աշխարհը: Պատճառները իրենց այլազանութեամբ քաջածանօթ են հասարակութեան: Այդուհանդերձ, ոչ ոք կրնայ ուրանալ այս արհեստագիտութեան ունեցած դրական, ինչու չէ նաեւ անշրջանցելի դերակատարութիւնը` մարդ արարածին առաւել զարգացման եւ ինքնադաստիարակութեան վրայ, անշուշտ եթէ...

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարի Լիբանան այցելութեան եւ պետութեան ղեկավարներուն հետ ունեցած հանդիպումներուն մասին հրապարակուած լրատուութիւններուն մէջ պաշտօնական Պէյրութին Ուաշինկթընի ուղղած ուղերձները կարելի է ամփոփել հետեւեալ կէտերուն մէջ: Միացեալ Նահանգներ պիտի աջակցին Լիբանանի եւ Իսրայէլի միջեւ ծովային սահմանագծման աշխատանքներուն: Նմանապէս Միացեալ Նահանգներ եւս կ՛առաջադրեն եւ պատրաստ են զօրակցելու սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձի գործողութիւններուն: Այս երկու զօրակցական առաջադրանքներուն կը հետեւի զգուշացումի բաժինը:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վերջերս «Ասպարէզ» օրաթերթին մէջ լոյս տեսաւ արտասովոր ծանուցում մը, որ, վստահ ենք, աննկատ չմնաց ընթերցողէն, այլեւ (կը յուսանք) ցնցիչ դեր ունեցաւ շատերուն համար: Կլենտէյլի «Գրատուն Պերճ»-ը կոչ կ՛ընէր հայ հասարակութեան, որ գիրք չթափեն, այլ իրեն բերեն... Ծանուցումը մարմնաւորուած էր երգիծանկարային պատկերով մը, հաւանաբար` «թեթեւութիւն» տալու ողբերգութեան մը, որ ազգային աղէտի տարողութիւն սկսած է ստանալ հոս ու այլուր, ու...

Կոլանի բարձունքները Իսրայէլի գերիշխանութեան տարածք ճանչնալու Թրամփի յայտարարութիւնը, անկախ անոր իրաւական հիմնաւորումէն, տարածաշրջանի անվտանգութեան տեսանկիւնէն լուրջ մարտահրաւէրներ կը պարունակէ. «Երկիր» կայքէջին հետ զրոյցի ընթացքին կարծիք յայտնեց տարածաշրջանային հարցերով փորձագէտ Կարէն Վերանեանը` պատասխանելով հարցին, թէ ի՞նչ հնարաւոր ազդեցութիւն կրնայ ունենալ Մերձաւոր Արեւելքի գործընթացներուն մէջ այդ յայտարարութիւնը: «Մի փոքր պատմական անդրադարձ կատարենք: 1944 թուականից Կոլանի բարձունքները պատկանում էին Սուրիոյ: Բարձունքների այդ կարգավիճակը...

Հայոց ցեղասպանութեան վերջին ականատեսներէն Լուսին Պերեճիքլեան 21 փետրուարին, 106 տարեկան հասակին մահացաւ Արժանթինի մէջ: Ծնած էր 1909-ին, Այնթապ: Տարագրութեան տարիներուն ընտանեօք գաղթեցին դէպի Սուրիա: Գաղթի ճանապարհին կորսնցուց մայրը, իսկ Ա. Աշխարհամարտի աւարտին ալ` հայրը: Ինք ալ հետեւեցաւ եղբայրներուն ուղղութեան եւ 1926-ին աւագ քրոջ հետ միասին հասաւ Հարաւային Ամերիկա: Պերեճիքլեան 2015-ին Ցեղասպանութեան մասին իրեն ուղղուած հարցումի մը պատասխանեց հետեւեալ ձեւով. «Աւելի...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Լեւոն Քալանթարեան Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ: Ծնած է 1879-ին, Զաքաթալա, Ազրպէյճան: Փոքր տարիքէն կը յարի Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն կուսակցութեան: Պաքուի մէջ` իբրեւ գործիչ, կը մասնակցի ռումբերու պատրաստութեան աշխատանքին: 1904-ին կը մեկնի Կարս, կը մասնակցի զանազան կռիւներու եւ հրաշքով կ՛ազատի: Պաքուի մէջ կը վերսկսի զէնքի գնման ու փոխադրութեան գործին` Հիւսիսային Կովկասէն մինչեւ Թիֆլիս եւ հոնկէ ալ...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ 55 տարիներ անցած են այն պատմական թուականէն, երբ Ամերիկայի առաջին հայկական ամէնօրեայ դպրոցը` Ֆերահեան ազգային վարժարանը, Լոս Անճելըսի հայ համայնքին առջեւ բացաւ իր դռները: Դարձաւ լոյսի աղբիւր: Ամերիկայի օտար ափերուն հայ աշակերտներ առիթը ունեցան սորվելու իրենց մայրենին, հայոց պատմութիւնը եւ ծանօթացան հայ գրականութեան: Փա՛ռք ու պատիւ` դպրոցի հիմնադիր տնօրէն Գաբրիէլ Ինճեճիկեանին, բարերար Մատթէոս Ֆերահեանին, առաջին ուսուցչական նուիրեալ անձնակազմին,...

ՀՐԱՅՐ ԱՆՄԱՀՈՒՆԻ Մամուլի այս ախտաճանաչումին պիտի մօտենամ կերպարուեստի վերլուծական աւանդոյթէն: Եթէ զարմացաք, որ կերպարուեստը նման քննարկումներու մէջ ըսելիք ունի, ապա կը նշանակէ, որ անոր պատմութեան վերջին երկու հարիւր յիսուն տարին փախցուցած էք, այսինքն` անոր պատմութեան բոլոր արդիական շրջանը, որ սկսած է այն օրէն, երբ անիկա ինքզինք եկեղեցիէն ու իշխաններու լուծէն սկսաւ ազատագրելու: Այդ պատմութենէն անկախ, եթէ տակաւին կը կարծէք, որ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բոլոր ժողովուրդներու պատմութիւնը գիտութիւն կը պահանջէ (թէեւ միշտ` առանց ամբողջովին անկախանալու ենթակայականութենէ): Ան եղած է միաժամանակ լայն առումով գրականութիւն: Իրականութիւններուն վրայ գումարուած են` երեւակայութիւնը, ցանկութիւնները, երազները, գեղեցկացումը, սեւացումը: Երեւոյթին կը հանդիպինք հին յոյներուն, հռոմէացիներուն, հիւսիսի եւ Միջագետքի ժողովուրդներուն, եւ ի հարկէ հայերուն մօտ: Պատմութիւն եւ գրականութիւն մէկ են եւ` տարբեր: Երկուքի պարագային կը կատարուի մարդու լինելութեան ընթերցումը, եւ...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Երբ կը կարդանք քերթուած մը, առաջին քանի մը բառերը, նախադասութիւնը` յաճախ, կ՛ուրուագծեն ընդհանուր խորապատկերը տուեալ քերթուածին: Յատկապէս ճիշդ է այս տպաւորութիւնը «Արծաթսիրութեամբ»-ի ու «Պարգեւատուն»-ի առաջին տողերուն: Ահա` տուեալ շարականներէն մէկուն մուտքը. - Արծաթսիրութեամբ մոլեալ Յուդա... առաջին իսկ բառը կու տայ հոգեվիճակ մը, որ զուրկ է դրական թելադրականութենէ: Կը տարուինք մտածելու ագահութեան, բղջախոհութեան, յղփացումի տանող խառնուածքի մասին եւ երկրորդ...

ԽԱՉԻԿ ՄԵԼԵՔԵԱՆ Հաւանաբար մանկութիւնս վերապրելու յուսահատ փորձն էր, որ ինձ ստիպեց ձեռքս վերցնել մօտ մէկ տասնեակ գրքեր ու որոշել, թէ նախկինում կարդացած գրքերիցս որի՛ն պիտի անդրադառնայի: Լսելով մարմնիս աղաղակներին, թէ` բաւական է պատռուես, մի փոքր դադար վերցրու վիրահատութիւնից յետոյ, որոշեցի համարակալել գրքերը. առաջինը` «Պապ թագաւոր», «Սամուէլ», «Ապուշը», «Պատերազմ եւ խաղաղութիւն», եւ այլն... Յանկարծ աչքս ընկաւ «Խաչագողի յիշատակարանը» վէպի վրայ: Չնայած`...

ԱՐՓԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ-ԿՈՍՏԱՆԵԱՆ Անցեալ ամիս մեզմէ յաւիտենապէս բաժնուեցան ԼՕԽ-ի «Աստղիկ» մասնաճիւղի ընտանիքէն վաստակաշատ երեք անդամներ` Արշալոյս Թասլաքճեանը, Վեհանուշ Հացագործեանը եւ Սրբուհի Ջանանը, որոնք օժտուած էին ԼՕԽ-ականի իսկական յատկանիշներով` բարեգործութիւն, ծառայութիւն եւ զոհողութիւն: Իւրաքանչիւր ընկերուհի իր կարելիութեան սահմաններուն մէջ իր աշխատանքը չէ զլացած: Արշալոյս Թասլաքճեանին անունը արդէն կը վկայէ, թէ ան լոյս կը սփռէ բոլորին վրայ` իր հեզութեամբ, լռութեամբ, բարութեամբ եւ համեստութեամբ:...

Տիգրանակերտի պատմական Սուրբ Կիրակոս եկեղեցին ծանրօրէն վնասուած էր իր գտնուած Սուր թաղամասի մէջ տեղի ունեցած բախումներու պատճառով: Անցեալին, երբ կառավարութիւնը չեղեալ համարեց քիւրտ զինեալներու հետ տարած հաշտեցման գործընթացը, բախումներ տեղի ունեցան քաղաքի այդ պատմական թաղամասին մէջ: Բախումներու ընթացքին պետութեան զինեալ ուժերը արգիլեալ տարածք հռչակեցին եկեղեցւոյ գտնուած թաղամասը: Ապա իրենք դիրքաւորուեցան եկեղեցւոյ մէջ: Այդ օրերուն մամուլի էջերուն յայտնուեցան սրբապղծութեան զանազան երեւոյթներ:...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Մեր թաղին տարածքը մեծ չէր, անոր կեանք տուող թաղեցիներուն, բոլորն ալ` Եղեռնէն վերապրած, սրտերու ընդարձակութեան չէր հասներ:  Անոնք` թաղեցիները, Դագէս էմմին, Թորոս էնիշտէն, Խնկան էմմին, Գէորգ էմմին, Աբէլ աղան, Սարգիս աղան ու իր տղան` Մկրտիչը, Պէպէքճին, պրն. Սարգիսը, պրն. Երուանդը եւ Հայրապետն ու այդ բոլորին հսկող ու անհրաժեշտութեան պարագային հասնող Սահակ տային կամ` պարոն Սահակը: Թաղին հարաւային սահմանը...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Անցեալ տարեշրջանին Չինաստանէն երեք ժապաւէններ մեծ արձագանգ ստեղծեցին, ժապաւէններ, որոնց ետին կանգնած էր քաղաքական նպատակ, որ կ՛արտացոլացնէր Չինաստանի հետագայ քայլերը` տնտեսական եւ միջազգային յարաբերութիւններուն մէջ: Այս հակիրճ յօդուածով կ՛ուզեմ անդրադառնալ այս ժապաւէններուն: Առաջինը «Չինաստանի առեւտրականը» (China Salesman) ժապաւէնն է: Ժապաւէնը կ՛անդրադառնայ, թէ ինչպէ՛ս չին առեւտրական մը Ափրիկէի մէջ ճնշումներու եւ հարուածներու կ՛ենթարկուի եւրոպական ընկերութիւններու կողմէ, որոնք կը փորձեն...

ՄԱԿԱՐ ի Գաղղիա Հայկական ակադեմիա-սրճարանն էինք: Կը լսէի զոյգ հայերէնները, թրքերէն, ֆրանսերէն, քրտերէն: Արմենակ խօսելու փափաք ունէր: Ե՞րբ չէ ունեցած: - Մակա՛ր, գիտես, գեղանկարի, դրամի, դրոշմաթուղթի, զէնքերու հաւաքածոյ կազմող հայեր կան: Դեռ ոչ ոք մտածեց հաւաքածոյ մը կազմել երեսուն տարիէ ի վեր Հայաստանի վերականգնման համար արտայայտուած միտքերուն: Երկրաշարժի թէժ օրերուն, հիւրանոցը, նախաճաշի պահուն, կը հանդիպէինք տարբեր երկիրներէ իրենց նորոյթ սեւ...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արդէն թեւակոխեցինք Քեսապի եւ քեսապահայութեան երրորդ տեղահանութեան (21 մարտ 2014) հինգերորդ տարին: Հինգ տարիներ` լի վերիվայրումներով: Սուրիական մեր հայրենիքի վերիվայրումներու մէջ, ներառեալ... Իսկ հինգ տարիներ ետք արժէ արագ քաղուածք մը կատարել կամ յետադարձ ակնարկ մը նետել, որպէսզի հինգ տարեկան կեանք ունեցող ոսպնեակին ընդմէջէն արշալոյսի պայծառութեամբ տեսնենք ապագան: *** 2014 տարուան յունիսի կիսուն, երբ Քեսապ վերադարձանք, այնտեղ բաբելոնեան...

ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդին ուշադրութիւնը վերջերս դարձեալ կեդրոնացած է Արցախի Հանրապետութեան քաղաքական կարգաւորման խնդրի շուրջ ընթացող բանակցութիւններուն եւ զարգացումներուն վրայ: Փաստօրէն խօսքը կը վերաբերի այն տարատեսակ եւ յարափոփոխ յայտարարութիւններուն, տեսակցութիւններուն եւ զանազան ձեւաչափի հանդիպումներուն, որոնք տեղի կ՛ունենան ԵԱՀԿ-ի շրջանակներէն ներս` արտաքին գործոց նախարարներու, Հայաստանի վարչապետի եւ Ազրպէյճանի նախագահի միջեւ, առայժմ` առանց Արցախի Հանրապետութեան մասնակցութեան. կը թուի, թէ այս բոլորին աշխատանքային...

ՀՅԴ «Սողոմոն Թեհլիրեան» կոմիտէն նշեց կուսակցութեան 128-րդ տարեդարձը` Ֆրեզնոյի մէջ: Նախքան կեդրոնական ձեռնարկներուն սկսիլը` «Թեհլիրեան» կոմիտէութեան շարքերը համալրեցին նորագիր երիտասարդներ, որոնց կնքահայրն էր Եդուարդ Մկրտիչեանը, որ իր ամփոփ խօսքով շեշտեց նորագիրներուն` Դաշնակցութեան միջոցով ազգին ծառայելու յանձնառութիւնը:  Ան յորդորեց զանոնք` նուիրումով եւ պատրաստակամութեամբ ծառայել ազգին: Նոյն օրը, երեկոյեան, «Ասպարէզ» կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ երգահանդէս, որ նուիրուած էր ՀՅԴ-ի 128-րդ տարեդարձին` Հայ...