Անդրադարձ

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Քրիստոնեայ աշխարհի կրօնաւորներու հաւաքի մը պատկերին մէջ հայ եկեղեցականի վեհաշուք ներկայութիւնը կը բնորոշուի վեղարով, որ նորաօծ աբեղայէն մինչեւ հայոց կաթողիկոսի ինքնութեան խորհրդանիշն է: Լրատուական պաստառին դիմաց հոգիդ կը հրճուի, երբ երկրագունդի որեւէ անկիւնէ սփռուած լուրի պատկերին մէջ կը յայտնուի հայկական եկեղեցւոյ գմբէթ մը: Վատորակ արուեստ Այսպիսի երեւոյթներու մեր եկեղեցական մշակոյթի պահպանման շրջագիծէն ներս անառարկելի եւ անբիծ մնալը այս...

ՄԱԿԱՐ ի Գաղիա Կիրակի: Համաճարակը անտեսելով` Էլպիս եւ Արմենակ եկան ափսէ մը պոլսական կրծքանուշով, որ Էլպիսի մասնագիտութիւնն է, իսկ բառի հեղինակի իրաւունքը` Արմենակին: Պոլսեցին կ՛ըսէ` «թաւուք կէօքսիւ»: Համադամը Էլպիսին հպարտութիւնն է, հայերէն բառը` Կեդրոնականցիին: Երբ կը ճաշակէինք կրծքանուշը, Արմենակ խօսեցաւ. - Մակա՛ր, մեր վարչապետը ամէն առիթով զինք լսողները կը կոչէ հպարտ քաղաքացիներ: Բառը Հայաստան խօսուող եւ գրուող նորահայերէնի մէջ իմա՞ստ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Դաշնակցութիւն ժողով արեց, Շուն Թալէաթին մահ որոշեց, Թեհլիրեանին բախտը բացուեց Գինի՛ լից, ընկե՛ր ջան...»   Երբ ոեւէ հայ մտաբերէ կամ արտասանէ Սողոմոն Թեհլիրեան անունը, անոր միտքի հորիզոնին վրայ կը ծագի Թալէաթ փաշա անունը, որովհետեւ Թեհլիրեանի անունը կապուած է Ցեղասպանութեան գլխաւոր հեղինակներէն մէկուն ահաբեկումին: Թալէաթի մահապատիժի հեղինակին նուիրուած «Գինի՛ լից» երգը, որ տասնամեակներէ ի վեր կը հնչէ իրերայաջորդ սերունդներու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Օրերը կ՛անցնին ու ճգնաժամը կը յամենայ: Հայաստանի մէջ ու Լիբանանի մէջ: Ո՛չ միայն ճգնաժամի յաղթահարման հանրայայտ ու շատոնց անհրաժեշտ դարձած լուծումները չեն որդեգրուիր, այլ նոր արգելքներ երեւան կու գան: Այդ արգելքներուն նպատակը հանրութեան ուշադրութիւնը դէպի մասնակի խնդիրներ շեղելու կը ծառայէ, մոռցնել տալու համար գլխաւորը, հիմնականը: Լիբանանի մէջ ազգային դրամանիշը կ՛արժեզրկուի անբնական չափերով: Կը հետեւի, բնականաբար, գիներու թանկացում ու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Իրաւունքի մը ձգձգումը համազօր է իրաւունքի զլացումին: ՄԱՐԹԻՆ ԼՈՒԹԸՐ ՔԻՆԿ Կասկած չի վերցներ, որ Հայաստանի մէջ կազմուելիք ազգային միութեան կառավարութիւնը, ազգային գաղափարներու հիմամբ եւ պահանջատիրութեան տեսլականով գործի անցնելով` նոր «դարաշրջան» մը պիտի բանայ մեր հայրենիքին ու ժողովուրդին պատմութեան մէջ: Դարաշրջան, որ անմիջական թէ աւելի կանուխ անցեալի թերիներն ու կորուստները սրբագրելու-վերականգնելու կողքին, պիտի հետապնդէ շատ աւելի լայնածիր ու հեռահաս...

Հինգշաբթի, 25 փետրուարին, առցանց դրութեամբ, տեղի ունեցաւ Միացեալ Նահանգներու Արեւելեան շրջանի Հայ դատի յանձնախումբի կազմակերպած մեծարանքի 14-րդ հանդիսութիւնը, որ նախատեսուած էր կատարել անցեալ հոկտեմբերին, Ֆիլատելֆիոյ մէջ: Հանդիսավարն էր լրատուական բնագաւառին մէջ ծանօթ եւ նախապէս ամերիկեան ֆութպոլի «Շիքակօ Պերզ» խումբի անդամ Ճոն Նաճարեանը, որ իր խօսքին մէջ ընդհանուր գիծերու մէջ անդրադարձաւ 2020 տարուան անբնական տարի մը ըլլալուն` նշելով, որ «Քորոնա» ժահրը...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ «Ալիք» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Նորագոյն ու հզօր արհեստագիտութիւնների այս ժամանակաշրջանում համացանցի բարիքներին ու առաւելութիւններին անխուսափելիօրէն զուգակցւում են չարիքներն ու ստորացումները... անշուշտ, որպէս անհատական, հաւաքական եւ ընդհուպ` քաղաքական շահարկումների ընձեռուած հարթակ: Համացանցային նմանատիպ շահարկման վերջին օրինակն է հանդիսացել այսպէս ասած` «Հայաստան» հիմնադրամին իրանահայութեան նուիրատուութիւնների իւրացումը` ՀՅԴ-ի կողմից... Ահա եւ` համացանցային օրուայ «հերոսները», որոնք անբարոյութիւնը այս մակարդակի հասցնելու ո՛չ ամօթն...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Հայոց պատմութիւնը տարբեր ժամանակներու բազմատեսակ մարտահրաւէրներու ականատես եղած է: Բոլոր փուլերուն ամէնէն տժգոյն սկսած է Հայոց ցեղասպանութեամբ, սակայն դժբախտաբար, մինչեւ այսօր վերջ չէ գտած անիկա: Բաժնէ՛, որ տիրես... Թշնամին միշտ ալ յաջողած է մեր մէջ բաժանումներ յառաջացնելու եւ մեզ իբրեւ ազգ դէպի անդունդի խորը հասցնել: Միասնականութեան եւ ազգասիրութեան դաստիարականութեան պակասը մեզ կործանումի սեմին հասցուցած է շատ յաճախ:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մեռածին (զոհուածին), որբին ու անտունին համար ի՞նչ տարբերութիւն կ՛ընէ, թէ խելագար աւերումը կատարուած է ամբողջատիրութեա՞ն, թէ՞ սրբազան ազատութեան ու ժողովրդավարութեան անունով: Մահաթմա Կանտի Հայաստանի մէջ կարող ու հաւասարակշիռներու յառաջիկայ կառավարութեան դիմաց կանգնող լրջագոյն մարտահրաւէրները կուտակուած են արտաքին բեմերուն վրայ, առանց անտեսելու այն իրականութիւնը, որ երկրին ու ժողովուրդին կեանքի ներքին ու արտաքին ոլորտները իրարմէ անջատ, իրարու հետ աղերս չունեցող...

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Արթոյին հետ (այդպէս կը կոչէինք զինք, այդպէս ալ մնացինք անուանել) իմ ծանօթութիւնս ընտանեկան եւ ընկերային շուրջ 60 տարուան հարուստ ու հարազատ, մտերիմ ու մնայուն կապերով առնչուած է: Արթոյենցը, Դամասկոսէն ժամանած ընտանիք մըն էր, որ բնակութիւն հաստատած էր Զարիֆի մէջ (մայրաքաղաքի արեւմտեան կողմ), ուր մենք ալ կը բնակէինք, բաւական մեծ թիւով հայութեան կողքին: Մեր անմիջականութիւնը խորապէս արմատացաւ ու...

ԵՐՈՒԱՆԴ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ Դժբախտաբար, մենք հնուց անտի, աւելի քան երկու հազար տարի, փոքր ածու ենք եւ զօրութեամբ տկար, իսկ մեր անհատականութիւններն էլ, որոնք ազգ եւ ժողովուրդ են պահում եւ պատիւ են բերում ժողովրդին, այսօր թուով այնքան քիչ են, որ դեղին յուսահատութիւն է իջնում վրադ: Այդ նրանց ուսերի վրայ է պահւում մեր մշակոյթի եւ գրականութեան, ասել է, թէ մեր ազգային գիտակցութեան...

ԵՐՈՒԱՆԴ ԵՐԿԱՆԵԱՆ Երաժիշտ, Հայաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր Մարտի 3-ին Պէյրութում իր մահականացուն կնքեց մեր ազնիւ բարեկամը` բժիշկ, նկարիչ, բանաստեղծ, Հայաստանում ուսանած սփիւռքահայ ուսանողների առաջին սերնդի ներկայացուցիչ Յարութիւն Նագուլեանը: Թագաժահրը իր ամենակուլ երախն առաւ հայ մշակոյթով ապրող եւ ապրեցնող հայրենասէր, կենսախինդ եւ իւրայատուկ հումըրով լի մարդուն, որին յետ այսու հանդիպելու ենք մեր յուշերում, իր գործերի մէջ, մեր մտապատկերներում: Մեր խորազգաց ցաւակցութիւնները...

ԼԵՒՈՆ ԱՐՏԱԶԵԱՆ Որոշ հարցի առնչութեամբ, ընդհանրացած է մեր ժողովուրդին մէջ ըսել` «Ո՛րքան մարդիկ, այնքա՛ն կարծիք» խօսքը: Սակայն անձի մը նկատմամբ կարծիք յայտնել, կը նշանակէ նկատի ունենալ երկու եզրեր. մարդը` իր նկարագիրով, եւ մարդը` իրագործումներով: Ծանօթ չէի տոքթ. Յարութիւն Նագուլեանի անձին, բայց անունին հանդիպած էի «Արծիւ»-ի էջերուն, ուր կ՛աշխատակցէի նաեւ ես: Չուշացաւ այն պատեհ առիթը, երբ գրականագէտ Երուանդ Տէր Խաչատրեանի միջոցով,...

ՄԿՐՏԻՉ ՄԱԶՄԱՆԵԱՆ Քանդակագործ, Հայաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր Սիրելի՛ Յարութ, Մեծ նկարիչ ու բժիշկ, համեստութեան եւ պարկեշտութեան տիպար, գեղագէտ, ներուժի անսպառ աղբիւր, գիտելիքի շտեմարան, վերլուծութեան ինքնատիպ վարպետ, նկարիչ, նորարար: Կեցուածքդ` զուսպ, միշտ համեստ, աշխարհայեացքդ` անսահման լայն, ազգային, արդիական: Խօսքդ` համոզիչ, արդար, անբեկանելի, գոյնդ ու ծաւալդ տեղին` ներդաշնակ, գաղափարներդ` բազմակողմ ու ծանրակշիռ: Յարո՛ւթ, սիրելի՛ս, դու նուրբ էիր, բարի, միշտ կարեկից ու հաւատարիմ:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Աշխատանքը բոլոր առաքինութիւնների մայրն է, ինչպէս ծուլութիւնը ծնող է ամենայն մոլութեան: ՂԱԶԱՐՈՍ ԱՂԱՅԵԱՆ Յունական դիցաբանութեան ծանօթները գիտեն, որ կիսաստուած հերոս Հերակլէսը  գերմարդկային ճիգ պահանջող 12 սխրանքներ իրագործեց: Եթէ Հայաստան-Արցախի այսօրուան իրականութիւնները աչքի առջեւ բերենք լայնքով ու երկայնքով (նաեւ սահմաններէն անդին տարածուող` դիւանագիտական, առեւտրական ու ռազմավարական դաշտերով), կը տեսնենք, որ Հայաստանի յառաջիկայ կառավարութեան ուսերուն պիտի իյնան շա՛տ աւելի տաժանակիր...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւնը աւանդաբար Արցախի հարցի ուղղութեամբ ունեցած է հաւասարակշռուած դիրքորոշում, սակայն վերջին պատերազմի ընթացքին ու անկէ ետք իրանցի բարձրաստիճան պաշտօնատարներուն յայտարարութիւնները ցոյց տուին, որ Թեհրանը այդ աւանդական դիրքորոշումէն շեղած է: Այդ յայտարարութիւններուն վերջինը Քոմի մէջ եւ «Թուիթըր»¬ի ճամբով կատարուեցաւ Իրանի Նպատակայարմարութեան խորհուրդի քարտուղար Մոհսեն Ռեզայիի կողմէ: Անոր յայտարարութիւնները միայն հայկական կողմին չէին վերաբերեր, այլ նաեւ` Ռուսիոյ եւ...

Երեւանի մէջ, խմբագրութեամբ վաստակաշատ պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի, լոյս տեսաւ հայդուկապետ, հայ ազատագրական պայքարի կարկառուն դէմքերէն Նիկոլ Դումանի անտիպ նամակներու հաւաքածոն, որ կը հանդիսանայ «Վէմ» համահայկական հանդէսի նոյնանուն մատենաշարի երրորդ թիւը: Հրատարակութիւնը իրականացած է  մեկենասութեամբ Նազարէթ Պարսումեանի` ի յիշատակ Հրայր Մարուխեանի, իսկ տպագրութիւնը կատարուած է  «Լուսակն» հրատարակչութեան կողմէ, Երեւան, 1000 տպաքանակով:  Այս էջով կը ներկայացնենք «Նիկոլ Դուման. նամականի» հատորին յառաջաբանը, զոր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Ով իր հայրենիքը չի սիրում, իրաւունք չունի օտարներից սէր պահանջելու»: ՐԱՖՖԻ Մեկնակէտ ունենալով այն մտածումը, թէ Նիկոլ Փաշինեանի եւ գործակիցներու իշխանութիւն(ներ)ը իր դրամագլուխը սպառած-մսխած է, եւ թէ` Հայաստան պիտի ունենայ նոր իշխանութիւն, ընդվզող եւ վերականգնումի հորիզոններուն նայող իւրաքանչիւր հայ` Հայաստան-Արցախի եւ սփիւռքի մէջ, ինքզինք դէմ յանդիման կը գտնէ քանի մը անվիճելի հրամայականներու, մարտահրաւէրներո՛ւ: Առաջինը` ԱԶԳԱՅԻՆ ՄԻԱՍՆՈՒԹԵԱՆ վերականգնումն է,...

ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Ինչպէս գիտենք, 100 տարի առաջ այս օրերին, ընդամէնը դեռ երկու ամիս խորհրդայնացուած Հայաստանում խորհրդային իշխանութիւնների վարած քաղաքականութեան պատճառով բռնկուեց փետրուարեան ապստամբութիւնը: Հայոց բանակի սպաների, ազգային ու պետական գործիչների նկատմամբ բռութիւններն ու հալածանքը, ինչպէս նաեւ, այսպէս կոչուած, «ռազմական կոմունիզմի» քաղաքականութիւնը ի վերջոյ յանգեցրին ժողովրդական ընդվզման: Փետրուարեան ապստամբութեան սկզբի, ընթացքի ու աւարտի մասին ի հարկէ չենք խօսի, քանզի քննարկման այլ...

Հայաստանի Հանրապետութեան զինեալ ուժերու գլխաւոր շտաբի պետի պաշտօնանկման վարչապետական որոշումի նախագիծը երկրորդ անգամ չստորագրելով, ըստ էութեան, հանրապետութեան նախագահը ստորագրեց պաշտօնանկութիւնը: Պաշտօնանկման իրաւակարգը կ՛առկախուէր,  եւ այդպիսով անոր վաւերականութիւնը խնդրոյ առարկայ կը դառնար, եթէ  նախագահը, հակասահմանադրական տարրեր գտնելով որոշումի նախագիծին մէջ, զայն ուղարկէր Սահմանադրական դատարան: Այդպէս չեղաւ սակայն: Հիմա տեսնենք, թէ Սահմանադրական դատարանին չուղարկելու հանրապետութեան նախագահին որոշումը աւելի իրաւակա՞ն նախադրեալներ ունի, թէ՞...