Անդրադարձ

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ «Ալիք» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր 2009 թ. ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսեանի նախաձեռնած հայ-թուրքական հաշտեցման գործընթացի (ֆութպոլային դիւանագիտութիւն) վիժեցման գործում մեծ ու որոշիչ դերակատարութիւն ունեցաւ սփիւռքը, որի քաղաքական ու հասարակական հատուածները միահամուռ ընդդիմացան ժամանակի ՀՀ իշխանութիւնների վարած քաղաքականութեանը: Հետագային էլ, երբ պարզուեց, որ Թուրքիան, հակառակ իր յայտարարութիւններին, այդ հաշտեցմանը վերաբերւում է լոկ նախապայմաններով, ինքն էլ «արդարացաւ» նրանով, որ իր կրտսեր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Աշխարհի մեծ իրադարձութիւններէն մեկուսի ինկած արշիպեղագոսի մը մէջ, որ կը կոչուի Թոնկա, 14 եւ 15 յունուարին տեղի ունեցաւ բնական աղէտ մը, որ ահազանգի ալիքներ տարածեց մինչեւ հազարաւոր քիլոմեթ» հեռուները գտնուող ծովափերուն: Ընդծովեայ հրաբուխ մը, որ յաճախ «մանր» բորբոքումներ ունեցած է անցեալ տարիներուն, պայթեցաւ այնպիսի ուժգնութեամբ մը, որուն պատճառով ստեղծուած ցունամիի ալիքները հասան մէկ կողմէ մինչեւ Ճափոն ու Չինաստան,...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Այս յօդուածս ուղղուած է քեզի՛, այնքան ատեն որ կրնաս զայն կարդալ: Վստահ եղիր` քարոզ մը պիտի չտամ ու պիտի չերկարեմ ըսելիքս: Ամպիոնի մը վրայ, գրակալի մը ետեւ կենալով ու փողկապս պինդ պահելով չէ, որ պիտի խօսիմ: Պիտի խօսիմ այնպէս, ինչպէս կ՛ուզէիր լսել կամ կ՛ուզէիր կարդալ: Խօ՛սք. մեծ-մեծ պիտի փորձեմ չխօսիլ եւ արեգակնային դրութեան միւս մոլորակներու բնակիչներէն միտքեր պիտի...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Ամերիկացի նշանաւոր վիպասան Ուիլիըմ Ֆոլքնըր իր «Ձայնը եւ ցասումը» վէպին մէջ կը գրէր (The Sound and the Fury)` «միմիայն ապուշ մը ցաւ չի զգար, միմիայն ապուշ մը կրնայ մոռնալ զայն», եւ Նոպէլեան մրցանակը ստանալուն առթիւ իր խօսքին մէջ կը շեշտէր մարդու դիմանալու յատկութիւնը: Այս յղումը կը կատարեմ, որովհետեւ այս օրերու հայ-թրքական յարաբերութիւններու երկխօսութեան կամ բանակցութիւններու ծիրին մէջ կարգ...

Չզարմանա՛ք, եթէ յառաջիկայ ամիսներուն հայոց բանակէն հարիւր զինուոր գործուղուի արեւմուտք` Մերձդնեստր (Մոլտովայի արեւելեան շրջանը, որ` իբրեւ ինքնավար մարզ, կը նախընտրէ մաս կազմել Ռուսաստանի դաշնութեան), ծառայելու իբրեւ խաղաղապահ զօրքի մէկ մասնիկը: Հաւանաբար մակերեսային եւ երեւակայական նախատեսութիւն մըն է սա, սակայն կարելի չէ դառն երգիծանք բուրող նման «մեկնաբանութիւն» կատարել` ի տես այն զարգացումներուն, որոնք ծայր առին 2022-ի առաջին օրերուն: Խորքին մէջ եղածը...

Սուրիոյ մէջ տեղեկատուական մասնագիտական ուսումնառութիւնը սկսած է Դամասկոսի մէջ, երբ 1969-ին լրագրողներու պատրաստման ուսումնարան հաստատուած է: Ապա` 1987-ին տեղեկատուական ուսումնառութիւնը բարելաւելու միտումով հաստատուած է Դամասկոսի պետական համալսարանի մամլոյ եւ տեղեկատուութեան բաժինը, որ սակայն սահմանափակ եղած է ե՛ւ դասաւանդման նիւթերով, ե՛ւ դասախօսներով: Սուրիոյ մէջ մամլոյ եւ տեղեկատուութեան ուսումնառութիւնը նոր փուլ թեւակոխած է 2011-ին, երբ Դամասկոսի համալսարանին կից մամուլի եւ տեղեկատուութեան սեփական...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սիմոն Վրացեանի «Կեանքի ուղիներով» վեց հատոր վկայութիւն-յուշերուն առաջին հատորէն «Ռուս ժանդարմ բարեկամս» (1) խիստ այժմէական արժէք ներկայացնող դրուագը կը ներկայացնեմ ամփոփ եւ արեւմտահայերէն. «... Ո՞վ ըսես չէր յաճախեր տրապիզոնցի Խաչիկի Ռոստովի (Նոր Նախիջեւան, հարաւային Ռուսիա*) Սադովայես կեդրոնական պողոտայի «Արմենիա» կաթնատունը. անօթի ուսանողներ, անօթի վարժապետներ, անօթի դերասաններ, անօթի մտաւորականներ, ապագայ հերոսներ, գիշերաշրջիկներ... Այստեղ կարելի էր հինգ կոպեկով գաւաթ մը...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Յասմիկին ու Արմինէին «Չգիտեմ երբ, չեմ յիշում ո՜վ Անցնում էր լուռ այս աշխարհով»: Խորհուրդ էր խոր ու մեծասքանչ, Տիեզերքի ձեռքը բռնած Ան լուռ չանցա՛ւ այս աշխարհէն: Ծննդավայրն էր ծիածան, Ծիածանը` կախարդական պարեգօտ, Հայոց աշխարհը` հոգետուն, Սփիւռքը լայն առագաստ` Ամենակուլ հողմի դիմաց կուրծքը պարզած Իր վայրն ու դերը երկնող: Հացը շաղեց մեղր ու շողով, Քաշեց կեղեւը անցեալի Առասպելի, դիցութեան,...

Համազգայինի Քանատայի Շրջանային վարչութիւնը հրճուանքով կը յայտնէ, որ լոյս տեսած է իր հրատարակութիւններու շարքին նորագոյնը` Souls on Fire: Selected Poems եւ «Հրավառ հոգիներ» խորագիրներով, որոնց տակ կը ներկայացուի Եղիշէ Չարենցի բանաստեղծութիւններէն ընտրանի մը: Երկլեզու հատորին մէջ մէկտեղուած են Չարենցի հայերէն բնագրերը եւ անոնց անգլերէն թարգմանութիւնները: Հատորը խմբագրած է դոկտ. Վիգէն Թիւֆենքճեան, իսկ թարգմանութեան հսկայ աշխատանքը կատարած է Թաթուլ Սոնենց-Փափազեան: Գիրքի...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ «Դժուար է հայ ըլլալ Թուրքիոյ մէջ, կամ` քիւրտ, կամ` ալեւի, կամ` միասեռական, կամ` զինուորական ծառայութենէ կրօնական համոզումներու համար հրաժարող, կամ` հրեայ, կամ` կին, կամ` մէկը, որ պարզապէս համաձայն չէ այն ամէնուն հետ, ինչ տեղի կ՛ունենայ երկրին մէջ: Եթէ պատահի այնպէս, որ դուք թուարկուածներէն մէկէն աւելիին կը համապատասխանէք, կեանքն ա՛լ աւելի կը դժուարանայ: Ցանկը կարելի է անվերջ շարունակել: Բազմազանութիւնը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ ...Պոլսոյ 14-րդ դատարանը Հրանդ Տինքի սպանութիւնը վերագրած է Կիւլենի «Հիմզեթ» շարժումին` մասնաւորաբար ոստիկանութեան նախկին բարձրաստիճան կարգ մը սպաներու: («Ազդակ», 16-7-2021)   Իր նահատակութենէն ասդին, հայ մամուլը մօտէն հետեւեցաւ, քննութեան առարկայ դարձուց եւ համապարփակ լրատուութիւն թէ վերլուծութիւններ լոյսին բերաւ, պարզապէս մոռացութեան չտալու Հրանդ Տինք անունը, անոր դատական գործընթացը, իր կատարած գործին մեծութիւնն ու սերունդներու յիշողութեան մէջ անոր թողած ժառանգը:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Տօնական օրերը արդէն մեր ետին են. 2022-ի բացումէն ի վեր աշխարհի տարածքին ու մասնաւորապէս մեր հայրենիքը` Հայաստան-Արցախը շահագրգռող գօտիներու մէջ տեղի ունեցան եւ կը շարունակուին այնպիսի իրադարձութիւններ, որոնք կարգ մը մեկնաբաններու կողմէ կը դիտուին (իբր թէ) «աշխարհը դէպի նոր համակարգ կ՛ուղղուի» բնորոշումով: Կարծէք թէ աշխարհը որեւէ օր, որեւէ շաբաթ կամ ամիս-տարի դադրած ըլլար «նոր համակարգ»-երու որոնումէ, այդ նպատակով`...

ՍԱԳՕ ԱՐԵԱՆ Ամիս մը առաջ էր, որ Ամերիկայէն Երեւան հասած բարեկամիս հետ Հայաստանի ծանր դրութեան մասին կը խօսէի: Լուռ,  մինչեւ վերջ լսեց, աչքերը անթարթ պահեց, բայց ամէն անգամ որ եղած ծանր դէպքերուն  նկարագրականը ընել փորձեցի, երկա՜ր շունչ մը քաշեց... Նոր աշխարհէն կու գար հայրենակիցս, հոգիին մէջ` յոյսի վահան եւ մեծ սիրտ մը, որ կը բաբախէր մեր արեան, ցաւի, կորուստներու մեծ...

2022 տարին Արամ Ա․ վեհափառ Սփիւռքի տարի հռչակեց, յոյս եւ հաւատ ներշնչեց, որ հայաշխարհը երկունքի ճամբան կրնայ բռնել։ Սփիւռքը անյայտ թիւով հայեր ընդգրկող աշխարհ է, որ յարաբերաբար արտաքին աշխարհին՝ տեղքայլի մատնուելով, կորստեան վտանգ կը դիմագրաւէ։ Հայկական սփիւռքը, անզէն աչքով, Ծայրագոյն Արեւելքէն Մերձաւոր Արեւելք, Եւրոպա եւ Հիւսիսային ու Հարաւային Ամերիկաներ, ներառելով Ռուսիան եւ Կեդրոնական Ասիան, առնուազն չորս անգամով կը գերազանցէ Հայաստանի...

Հայ-թուրք երկխօսութեան  մեկնարկային հանգամանքներուն մասին պաշտօնական Երեւանի  ներկայացուցիչին Ազգային ժողովին ներկայացուցած բացատրողականը հետեւեալն էր. «Եթէ կը յիշէք, դեռեւս նախորդ տարի Ռուսաստանի Դաշնութեան արտաքին գործերի նախարարութեան պաշտօնական ներկայացուցիչը յայտարարեց, որ կայ գործընթաց, եւ հայկական կողմը խօսել է ռուսական կողմի հետ Թուրքիայի հետ հնարաւոր գործընթաց սկսելու վերաբերեալ, որը հետագայում հաստատեց Հայաստանի արտաքին գործերի  նախարարութիւնը, որից յետոյ Թուրքիան յայտարարեց յատուկ ներկայացուցչի նշանակման մասին,...

Նամակներ Սիրելի հերո՛ս մայր, 2022 տարուան սեմին աղօթքս ու մաղթանքս է, որ հայ մայրը ա՛լ արցունք չթափէ ու ո՛չ մէկ հայ ալ ցաւ չտեսնէ, հող ու տուն չկորսնցնէ ու պանդուխտ չդառնայ... Թող յաւերժ ապրին մեր հերոսները, որոնք իրենց թանկ արիւնը նուիրեցին հայրենիքին, որպէսզի մենք խաղաղ կեանք մը ապրինք: Ձեզի զօրավիգ` ՄԷՅՐԻ ՆԵՐՍԷՍԵԱՆ Սիրելի հերոսի՛ ընտանիք, Կը համբուրեմ «արդարութեան մարտիկ» կամ...

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ Հինցող իւրաքանչիւր տարի «երնէ՜կ»-ներով ու յոյսերով մեզ կ՛առաջնորդէ նորի մը, որ նոյնպէս տարի մը ետք հին դառնալով այլ նորերու կ՛առաջնորդէ մեզ` անփոփոխ պահելով «երնէկ»-ներն ու յոյսերը: Այս մէկը քանիերրո՞րդ «երնէ՜կ»-ը պիտի ըլլայ` չեմ գիտեր, սակայն վստահ եմ, որ իւրաքանչիւր հինցող նորին հետ նոյն այդ «երնէ՜կ»-ը դուրս պիտի գայ հայու շուրթերէն: Բարձրացող այդ «երնէ՜կ»-ները անցեալի ափսոսանք մը չե՛ն, այլ...

7.- Սփիւռքը տարբեր մտածողութիւններու հանդիսարան է, երբեմն` զիրար հակասող ու երբեմն համընկնող, յաճախ պայմանաւորուած` թէ՛ ներհայաստանեան եւ թէ՛ տեղական ընկերաքաղաքական ազդակներէ: Սա անխուսափելի երեւոյթ է: Անհրաժեշտ է, սակայն, սփիւռքի գաղութները իրենց տեղայնական, ինքնակեդրոն ու բաժանարար մտածողութենէն դուրս բերել եւ համասփիւռքեան մտածողութիւն հունաւորել: Արդարեւ, անցնող տարիներուն Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան նախաձեռնութեամբ գումարուած համասփիւռքեան, երբեմն նաեւ համահայկական, կրթական, մշակութային, պատմական, պահանջատիրական, տեղեկատուական...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 2022 թուականին «Սփիւռքի տարի» հռչակումը եւ սփիւռքի մէջ բարեփոխումներու ձեռնարկումը մոռացութեան պէտք չէ մատնէ Հայաստանի հետ յարաբերութեան կարեւորութիւնը: Սփիւռքի վերակազմակերպման անհրաժեշտութեան շեշտումը զայն Հայաստանէն անջատելու նպատակ չի հետապնդեր: Ընդհակառակն, կազմակերպ ու գործօն սփիւռքը Հայաստանի համար կրնայ դառնալ կարեւոր յենարան մը` աղբիւր թէ՛ մասնագիտացած մարդուժի եւ թէ՛ տնտեսական ներդրումներու: Սփիւռքի մէջ փոփոխութիւններու զուգահեռ, անհրաժեշտ է սակայն հայաստանեան հասարակութեան ընկալումին...

Նամակներ Սիրելի՛ ազգակիցներ, Ես կը բնակիմ Լիբանանի Այնճար գիւղին մէջ: Հեռու ենք, սակայն հոգիով ու սրտով ձեզի հետ ենք միշտ, մանաւանդ` այս դժնդակ օրերուն: Սիրելի՛ հարազատ, հերոս զաւակիդ կորուստը ոչ միայն քուկդ է, այլ` համայն հայութեան: Գիտէք, սիրելի՛ս, հոս` Լիբանան, ուր կ՛ապրինք, ի՜նչ կացութեան մէջ կը գտնուինք, սակայն հայրենիքիս մէկ զինուորին զոհուիլը եկաւ գերազանցեց մեր անտանելի ցաւերը: Սիրելի՛ ծնողք, գիտե՞ս`...