Անդրադարձ

 ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Երբ գնահատելի յօդուածներ թէ գիտական ուսումնասիրութիւններ, որոնք ժամանակ առ ժամանակ լոյսին եկած են օրաթերթերու, պարբերականներու թէ տարեգիրքերու մէջ, մէկտեղուին հատորի մը ծածկին տակ, կարծես, անոնց կը տրուի նոր շունչ, վերստին «ապրելու» պատեհ առիթ եւ կրկին կարդացուելու կարելիութիւն: Քանի մը ամիս առաջ, գիրքին հեղինակը` պատմաբան, վաստակաւոր տնօրէն եւ կրթական մշակ Զաւէն Մսըրլեան, նուիրած էր այս նոր հատորը: Ինչպէս միշտ,...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Խոհանոց բառը, որ շատ հին է, առաջին լսած օրէս իսկ շատ խորհրդաւոր թուացեր է ինծի` խոհ-անոց, ինչո՞ւ խոհանոց, ի՞նչ կապ կրնայ ունենալ խոհ-ը ճաշ պատրաստելուն հետ: Եւ փոխանակ դիւրին միջոցին դիմէի, այսինքն փոխանակ բացատրական կամ արմատական բառարաններուն մէջ փնտռէի, ուղեղիս «զոռ» տուի եւ որոշեցի` որովհետեւ ճաշ եփելը արդուկ ընելուն պէս առանձինն կատարուելիք աշխատանք է, հետեւաբար մարդ, ըսել կ՛ուզեմ`...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Յուլիս 7-8-ին, ՄԱԿ-ի Ժընեւի կեդրոնատեղիին մէջ տեղի ունեցաւ ընկերվար միջազգայնականի խորհուրդի հերթական նիստը, որ ձեւով մը նախապատրաստական ժողով էր այս տարուան աւարտին տեղի ունենալիք կազմակերպութեան ընդհանուր համագումարին: Այս առիթով ընկերվար միջազգայնականի ընդհանուր քարտուղար Լուիս Այալա ժողովականներուն ներկայացուց գործունէութեան բաւական ընդարձակ տեղեկագիր մը, որուն մէջ բաւական մանրամասն շարադրուած էին 2019-2022 ժամանակաշրջանին կազմակերպութեան աշխատանքային հիմնական ուղղութիւնները: Նիստին կը մասնակցէին ընկերվար...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ամառնային արձակուրդը, որուն բարձրակէտը օգոստոս ամիսն է, խաղաղ ու արձակուրդային չանցաւ: Արցախի մէջ նոր տարածքներ յանձնուեցան Ազրպէյճանին, ու քաղաքական պայքարի ասպարէզին մէջ նոր երեւոյթ մը յայտնուեցաւ: 2018-ի իշխանափոխութեան իսկական պատճառը, որ այժմ արդէն արեւի լոյսին պէս յստակ կը շողայ, Արցախէն հրաժարելու ձգտումն էր: Սակայն ապազգային, աւելին` ազգային դաւաճանութեան համազօր առաջադրանքով կարելի չէր իշխանափոխութեան պայքար մղել, նպատակը քողարկուեցաւ աւելի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Սոյն յօդուածը կը գրեմ մեծագոյն ցաւով եւ հիասթափութեամբ: Հայոց ցեղասպանութեան ականաւոր  մասնագէտ Վահագն Տատրեան մահացաւ 2 օգոստոս 2019-ին, Նիւ Եորքի հիւսիսային շրջանը, 93 տարեկան հասակին: Ծնած` Կոստանդնուպոլիս (Թուրքիա), ան իր ամբողջ կեանքը նուիրեց Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ թրքական ժխտողականութեան բացայայտման կարեւոր գործին: Տատրեան իր մանրազնին ուսումնասիրութիւնները կատարեց թրքերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, գերմաներէն եւ հայերէն լեզուներով` ակադեմական...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Բնականաբար մեր ապրած անբնական պայմաններուն մէջ անբնական վերամուտ մը կը սպասէ մեզի: Տնտեսական ճնշող մթնոլորտ, երկրի անորոշ կացութիւն, հոգեբարոյական խառնաշփոթ զգացումներ, Հայաստան, սփիւռք եւ Արցախ տակնուվրայ վիճակ... այս բոլորին մէջ պիտի դիմաւորենք աննախընթաց վերամուտ մը: Հայ ուսուցիչը` զրկուած բոլոր իրաւունքներէն, հայ աշակերտը` հոգեբանական ծանր պայմաններու մէջ, հայ ծնողքը` հայ դպրոցին կառչած մնալու իր որոշումը սրտին ու մտքին մէջ,...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Կարեվէր երկիր սիրելի երկիր մեր պապենական կորսուող երկիր գունաթափ երկիր փոքրացող երկիր ուր կամաւոր երկրի համար տագնապահար տղաներդ անփոյթ խժռեցիր իսկ հաստավիզ ոստիկաններդ միշտ ալ առանց տատամսումի ըմբոստացող որդիներդ փորձեցին ճզմել Անտէր երկիր օտար տէրերու հարկատու երկիր իր հերոսները ուրացող կամ հալածող ամորձատուած իր մարմինէն իր հողերէն հրաժարող անդէմ երկիր իրեն պարգեւուած անկախութեան փոքրիկ բախտը անտեսած մսխած շփոթած...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ժողովուրդներու պատմութիւնը երբեք չէ ներած ուշացումը: Եւ միշտ պէտք է յիշել ու կրկնել, որ վաղը միշտ ուշ է: Ի՞նչ ըրինք, ի՞նչ չըրինք, ո՞ւր կանգնած ենք այսօր` որպէս ազգ, ինչպիսի՞ հայրենիք մը ունինք եւ ի՞նչ պիտի փոխանցենք մեր յետնորդներուն, որպէսզի ազգ եւ հայրենիք ունենան եւ պահեն, չըլլան պատմութեան աննշան մանրուք եւ մանրապատում: Քաղաքական համարուած ամլացնող մրցակցութիւններէն եւ ազգի միտքի...

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ ԱԺ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցութեան պատգամաւոր, նախկին նախարար Արսէն Թորոսեան Դիմատետրի իր էջին վրայ գրած է` «Խաղաղութիւնն իրականում գին չունի, անգին է, ինչպէս կեանքը»: Չենք կարծեր, որ մարդ կրնայ կասկածիլ այս հաստատման իրաւացիութեան, մասնաւորապէս` հազարամեակներ նստակեաց կենցաղ վարած հայ ազգը: Սակայն կարեւոր է նաեւ ճշդել` խաղաղութեան տակ արդեօ՞ք կը հասկնանք մարդու հիմնարար իրաւունքներու` կեանքի, պատուի, գոյքի, ազատութիւններու յարգանք, ազգի...

ՎԱՆԱՅ Չյագեցած մանկութիւն, Վրայ կը հասնի պատանեկութիւն. Պարտադրուած կրթութիւն, Ա՜խ, կը դասաւանդեն կէտադրութիւն: Սորվեր ենք կանոնները Ուսումնական մեր վաղ տարիներուն, Երբ դեռ այդ նշանները Կը փորձէր բացատրել խեղճ դասատուն: Կէտեր, գիծեր, այլ հետքեր, Անհասկնալի շարք մը պայմաններ, Զորս - որպէս հեզ կրտսեր - Կը սեպէինք լոկ աւելորդ զարդեր: Երբեմն գիտակցութեամբ, Բայց շատ յաճախ` մեր բախտին յենելով, Ամենայն անմեղութեամբ Էջերը կը...

Վիեննայի հիւլէական բանակցութիւններու գործընթացը նոր խոչընդոտներու առջեւ է: Կայ յստակ տարբերութիւն Եւրոպական Միութեան պաշտօնական յայտարարութիւններուն համեմատական լաւատեսութեան եւ ամերիկեան անհամաձայնութիւններուն միջեւ: Փաստօրէն Թեհրանի կատարած լրացուցիչ առաջարկներուն համաձայն չէ Ուաշինկթընը: Այս չի նշանակեր անշուշտ, որ բանակցութիւնները կը դադրեցուին. հիմա կը սկսի նոր շրջափուլ` նոր առաջարկներ, նոր միջնորդութիւններ, նոր համաձայնութիւններ կամ առարկութիւններ: Կը թուի, որ ընդհանուր համաձայնութեան յանգելէն աւելի այս փուլին նպատակը...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանանի ապրած ընկերային-տնտեսական ու քաղաքական ճգնաժամը եւ ընդհանրապէս մարտահրաւէրներու եւ դժուարութեանց բազմացումը, բնականաբար երիտասարդութիւնը դրած են անորոշութեան, յուսաբեկման եւ հիասթափութեան յորձանուտին դէմ յանդիման: Այսպիսի խառնաշփոթ կացութիւններու պարագային, միշտ ալ հիմնական տուժողը եւ վնասուողը հաւաքականութեան մը երիտասարդութիւնն է: Այս կացութեան մէջ արժեհամակարգեր դատապարտուած են փուլ գալու, ընկերաբարոյական հասկացողութիւններ` խեղաթիւրուելու, մարդկային եւ տարրական կենցաղային սկզբունքներ` ոտնակոխ դառնալու, եւ վերջապէս` գաղափարական...

ԱՇՈՏ ՇԱՐՈՒՐԵԱՆ 27 օգոստոսին կ՛ամբողջանայ Գարեգին Ա. ամենայն հայոց կաթողիկոսին ծննդեան 90-ամեակը: Այս առիթով կը ներկայացնենք Աշոտ Շարուրեանի «Իննսուն գործ, իննսուն խօսք» գիրքէն հատուածներ` վեհափառին բազմաբովանդակ գործունէութեան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ շրջանին վերաբերող, ինչպէս նաեւ անոր խոհերուն, մտորումներուն եւ պատգամներուն արտացոլացումը հանդիսացող: Երջանկայիշատակ Ամենայն Հայոց Գարեգին Ա. հայրապետը, աւազանի անունով` Նշան Սարգիսեան, ծնուել է 1932թ., օգոստոսի 27-ին,  Քեսապում (Սիրիա): 1957-1959 թթ....

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ 1.- Տեղահանութեան տասնամեակ Արտասովոր մթնոլորտի, փխրուն եւ վտանգաւոր պայմաններու մէջ կիրակի, 26 օգոստոս 2012-ին Եագուպիէի ս. Աննա եկեղեցւոյ մէջ մատուցուեցաւ հրաշագործ սուրբին նուիրուած Ս. պատարագը, կատարուեցաւ վերջին ուխտագնացութիւնը, շատ համեստ տօնակատարութիւնը: Եագուպիէի Սուրբ Աննա եկեղեցւոյ ուխտավայրը յատկանշական եւ անմոռանալի հայկական ուխտավայրերէն մէկն էր վերջին դարու սուրիահայ իրականութեան մէջ: Տասը տարի անցած է 2012 թուականէն, որմէ ասդին լսելի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ապպաս չի տատամսիր ամբաստանելու ջարդարարը Պաղեստինի նախագահ Մահմուտ Ապպաս հսկայ փոթորիկ մը պայթեցուց Գերմանիոյ մէջ, երբ յայտարարեց, որ իսրայէլացիք` «1947-էն ի վեր 50 հոլոքոսթ (ողջակիզման արարք) գործած են պաղեստինցիներու դէմ»: Սա պատահեցաւ երեքշաբթի, 16 օգոստոսի երեկոյեան, Գերմանիոյ վարչապես Օլաֆ Շոլցի հետ Ապպասի տեսակցութեան աւարտին, մամլոյ ասուլիսի մը պահուն: Հարց տրուեցաւ Ապպասի, թէ կը դատապարտէ՞ Միւնիխի Ողիմպիականներու օրերուն, 1972-ին,...

Ամէն անգամ Բերձորով Արցախ երթալու ատեն երեւի բոլորս ալ ուշադրութիւն դարձուցած ենք Աղաւնոյի կարմիր կտուրներով տուներուն: Բոլորս ալ պահ մը երանի տուած ենք այդ սարերու-ձորերու արանքը այդպիսի տեսարան ունեցող սիրուն ու յարմարաւէտ տուներուն մէջ ապրողներուն: Վերջին ժամանակները, սակայն, այնտեղ ապրողներուն համար, մեղմ ըսելով, «լաւ» ժամանակներ չեն: 25 Օգոստոսը վերջին օրն էր, մարդիկ պէտք է թողեն իրենց տունն ու հեռանան... Յաճախ...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Յարութիւն Մինասեանի մասին գրած եմ «Հայրենի բազմավաստակ բժիշկ-հոգեբուժ` Յարութիւն Մինասեան» խորագիրով «Բժիշկին Զ. խօսքը» գրքիս մէջ, որ հրատարակուեցաւ 2022-ի փետրուար ամսուն: Նոյն գրութիւնը լոյս տեսաւ նաեւ «Հայրենիք» շաբաթաթերթին մէջ, 21 յունուար 2022-ին: Հայրենաբնակ բժիշկ-հոգեբուժ Յարութիւն Մինասեան հրատարակած է այս գիրքը (246 էջ) 2006-ին, Երեւան: Ան ձօնած է գիրքը պոլշեւիկեան եւ ստալինեան բռնապետութեան տարիներուն նահատակուած հայ բժիշկներու...

Զ.Գ.Ղ. Կիրակի, 7 օգոստոս 2022-ի երեկոյեան Այնճարի «Հիւղը» բնակարանի բակին մէջ տեղի ունեցաւ գրական երեկոյ` նուիրուած Լեռ Կամսար հայրենի երգիծաբանին: Օրուան բանախօսն էր Յակոբ Այնթապլեան, որ յուլիս 2015-ին նոյնպէս մշակութասէր խումբին ներկայացուցած էր Յովհաննէս Շիրազ մարդն ու բանաստեղծը: Յակոբ Այնթապլեան 1990-1995 թուականին Այնճարի Հայ աւետարանական երկրորդական վարժարանին մէջ 7-12-րդ դասարաններու հայ լեզուի ու պատմութեան ուսուցիչ եղած է, իսկ աւելի ուշ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Տարիներ առաջ էր: Տիթրոյիթ կ՛ապրէի: Լաւ կը յիշեմ: Իբրեւ պատասխանատու վարչականներ` այս անգամ ես ու Լեւոնն էինք, որ միասին օդանաւով Նիւ Եորք ժողովի մը կ՛երթայինք: Ինծի համար, Լեւոն հաճելի երիտասարդ մը ըլլալով հանդերձ, լաւ զրուցակից մըն ալ էր, նոյնիսկ` միւս բոլոր ժողովականներէս տարբեր անձնաւորութիւն մը: Իր մօտ ամէն ինչ վայրկեանին կը հայանար: Եթէ հանդիպէինք հողատարծքի կամ անհատի մը,...

«Անկարեւորութիւնը, բարեկամս, գոյութեան էութիւնն է: Անիկա մեզի հետ է ամէն տեղ եւ ընդմիշտ: Անիկա ներկայ է մինչեւ իսկ հոն, ուր ոչ ոք կ՛ուզէ զայն տեսնել` սարսափներու, արիւնալի պայքարներու, ահաւոր  դժբախտութիւններու  մէջ» Միլան Քունտերա («Անկարեւորութեան փառատօնը»)   Վերոյիշեալ նախադասութիւնն ու վերնագիրը պերճախօս իրապաշտութեամբ կը ներկայացնեն ներկայի մեր` հայութեան ու Հայաստանի իրավիճակը: «Անկարեւորութեան փառատօնը»  (The Festival Of Insignificance) հանրահռչակ չեխ գրագէտ Միլան...