Անդրադարձ

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հոկտեմբեր 6-ին Փրակայի մէջ տեղի ունեցած Եւրոպական քաղաքական համայնքի վեհաժողովի ծիրին մէջ տեղի ունեցաւ Հայաստանի վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնող անձ Նիկոլ Փաշինեանի առաջին հանդիպումը Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանի հետ: Ասիկա նաեւ երկու երկիրներու ղեկավարներու միջեւ առաջին հանդիպումն էր 13 տարիէ ի վեր: Վերջին անգամ երկիրներու նախագահներու մակարդակով հանդիպած էին Հայաստանի երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսեան եւ Թուրքիոյ նախկին նախագահ Ապտիւլլա Կիւլ:...

Տպագիր թերթին համն ու հոտը աւելի քան իւրայատուկ է այս դարաշրջանին, համացանցն է տիրականը: Ամէն առաւօտ բազկաթոռին կը նստիս, թերթը կը բանաս: Նախ արագօրէն աչք մը կը նետես խորագիրներուն վրայ: Ապա քեզ հետաքրքրող նիւթերէն կը սկսիս ընթերցումդ: Կողքի սեղանիկին վրայ կը տեղաւորես գաւաթ մը նեսքաֆէ եւ դանդաղօրէն կը խմես ընթերցանութեան ընթացքին: Ումպ մը եւ քանի մը նախադասութիւն: Իսկապէս հիանալի զգացում...

Հոկտեմբերի 6-ին կրտսեր որդուս` Երուանդի, նահատակութեան օրն է... Չորս տարուայ մէջ երկրորդ անդառնալի կորուստս... 2016-ի ապրիլի 4-ին աւագս` Նորայրը (քառասուն էլ չկար), մարտիրոսուեց Թալիշի դիրքերում, 2020-ի այս օրը` Երուանդս (42-ը դեկտեմբերին պիտի լրանար), Մեխակաւանի (Ջաբրայիլի) ուղղութիւնում: Երկուսն էլ` թշնամական արկի պայթիւնից: Երուանդիս առողջական վիճակը միանգամայն անհամատեղելի էր զինուորական ծառայութեան համար, մանաւանդ` մարտական դիրքերում: Բայց, ինչպէս աւագ եղբօր դէպքում էր, հայրենիքի...

Ստորեւ հրապարակուող յօդուածը ամբողջութեամբ լոյս տեսած է ընթացիկ տարուան յունիսի երկրորդ կիսուն, Երեւանի մէջ հրատարակուած «Գործնական ծրագիր. ընկալուածէն դէպի ապագայատեսիլ սփիւռք, ի՞նչ բարեփոխել եւ ինչպէ՞ս վերակազմակերպել» խորագրեալ հատորին մէջ` խմբագրութեամբ փրոֆ. Արա Սայեղի եւ Շաքէ Մանկասարեանի: https://www.aztagdaily.com/archives/551838 ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Ա.- Յառաջաբան Կարելի չէ քանի մը էջերու նեղ սիւնակներուն մէջ վերլուծել, պարզաբանել եւ ամփոփել Արամ Ա. կաթողիկոսին` 2022 տարին «Սփիւռքի...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Հալէպը պաշարուած էր 2012 թուականի կէսերուն, դժոխային օրեր էին, շատ մը թաղամասեր կրակի գօտիին մէջն էին, քաղաքը բաժնուած էր պետական եւ հակապետական ուժերու հսկողութեան տակ գտնուող հատուածներու, ընդդիմադիր ուժերը ընդհանրապէս Թուրքիոյ հանդէպ խանդավառ էին, ուրիշներ խուճապի մատնուած` կը գաղթէին: Նոր Գիւղէն անցած պահուս, քաղաքական շաղակրատութիւններով զբաղած խումբի մը կողքին, պատին տակ նստած հայ ծերունի մը ցուցամատը գետինը ուղղելով`...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Հայաստանի զբօսաշրջութեան լաւագոյն եղանակին` սեպտեմբերի կէսին, երբ առողջարանները, տեսարժան վայրերը տակաւին լեցուն էին զբօսաշրջիկներով, երբ հազարաւոր հայաստանցիներ եւ օտարներ Երեւանէն դուրս իրենց հանգիստն ու արձակուրդը կը վայելէին, Ազրպէյճանը Հայաստանի սահմանի ամբողջ երկայնքով լայնածաւալ յարձակման ձեռնարկեց: Առաջին անգամ յարձակման թիրախ դարձաւ նաեւ Վայոց ձորի Ջերմուկ քաղաքը` Հայաստանի առողջարանային «սիրտ»-ը: Ոչ մէկ անգամ լեռնային քաղաքներու «թագուհի» նկատուող այս բնակավայրը ազրպէյճանցիներու...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախորդող Զ. մասը աւարտեցինք` «Հայրենիքէն, հողէն հեռու ծնունդով հայը մէկ, կամ մէկէ աւելի հայկական պորտակապերու կը կարօտի իր պատկանելիութիւնը եւ պահանջատէրի կարգավիճակը չկորսնցնելու, այլ, ընդհակառակը, աւելի՛ ամրապնդելու համար» պարբերութեամբ: Որո՞նք են հայկական սփիւռքը ամուր ու հայկական պահելու եւ «մաշումը» կասեցնելու կարողութիւնը ունեցող, սփիւռքահայութեան առաջնահերթութիւնը կազմող թիրախ խումբերը` ցանցերը, եւ որո՞նք են անոնց տրուելիք «պարտականութիւնները» եւ գործադրելու «միջոցները»: 1....

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Շարժառիթը Թարգմանչաց տօնն է: Իսկ հայ դպրոցի գոյութեան ու հայ մարդու վերաբերումը հայ դպրոցին հանդէպ մնայուն հարց է եւ բաց ու կոտտացող վէրք: Այս տողերը պիտի չկարդան անոնք, որոնց ուղղուած է, անոնք, որոնք հայերէն կարդալ չեն սորված, անոնք, որոնք հայ դպրոց չեն յաճախած: Այս տողերուն տեղեակ պիտի չըլլան այն երեխաները, որոնց ծնողները հայերէն կարդալ գիտնալով հանդերձ, նախընտրած են...

Հայ գիրերու գիւտի, Թարգմանչաց շարժման եւ մշակոյթի նշանաւոր գործիչներու նուիրուած տօնն է Թարգմանչացը: Չորրորդ դարուն Սահակ Պարթեւ` դառնալով հայ եկեղեցւոյ վեհապետը, կը նպատակադրէ երկիրը ազատել յունական եւ ասորական ազդեցութիւններէն ու աստիճանաբար  իր շուրջ  կը համախմբէ  նոյն նպատակով  տոգորուած տաղանդաւոր մտաւորականներ, որոնց շարքին էր Ս. Մեսրոպ Մաշտոց: Մեծասքանչը՝ Մեսրոպ Մաշտոց, քաջ գիտէր, թէ այնքան ատեն որ հայը  ենթակայ պիտի մնար յոյն...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Կեանքի մէջ կան դէպքեր, որոնք ինքնաբերաբար քեզ կը տանին հեռուները: Պատկերներ կու գան աչքիդ առջեւ, եւ յուզումով կ՛ընդվզիս այսօրուան պարզած իրականութիւններուն դիմաց: Տարիներու աշխատանք, նուիրում, անանձնական թափ եւ կորով, որոնց դիմաց ցուցաբերուած ապերախտ, անշնորհակալ վերաբերումով վերջակէտ մը կը դրուի վաստակի մը, զոհողութեան մը... Օրեր առաջ կորսնցուցինք վաստակաշատ տնօրէնուհի, նուիրեալ գործիչ, զոհաբերուող անձնաւորութիւն մը` Գեղանի Էթիեմէզեանը: Տարիներ առաջ Լիբանանի...

Ճիւնիի գերեզմանատան մէջ հանգչող հայ մանկավարժի այս շիրիմին վրայ գրուած է. «Աստ հանգչի օր. Պէաթրիս Սարգիսեան, Ծ. Այնթապ, 1907-1937: Հալէպի կրթասիրաց վարժարանի աշակերտները կը կանգնեն  այս տապանը ի յիշատակ իրենց վաստակաւոր  մանկապարտէզպանուհւոյն: Օրհնեալ ըլլայ իր յիշատակը»: 85 տարի առաջ իրենց ուսուցչուհիին շիրմաքարը կանգնեցուցած եւ նման արձանագրութիւն ձգած  այս աշակերտները արդէն մեկնած են այս աշխարհէն: Ձգած են սակայն կարեւոր պատգամ մը,...

ԱՌԱՔԵԼ ԱԲՂ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան մշտաբաբախ եւ աշխուժ սիրտը` դպրեվանքը, իննսուներկու տարեկան եղաւ: Այսօր իննսուներկու տարիներու առաքելութեամբ նշանաւոր հաստափոր ու պատկերազարդ հատորը կը դրուի իւրաքանչիւր հայորդիի առջեւ, որպէսզի զայն թերթատելով` ան ծանօթանայ մեծանուն ու մեծագործ դպրեվանքին: Երբ կիլիկեան դարաւոր դպրեվանքը Կիլիկիոյ ահաւոր պարպումէն ետք (1920-1922) իր վերածնունդը ապրեցաւ Լիբանանի մէջ (1930-ին), ան կը նմանէր թուլարմատ ծիլի մը, որուն...

ԱՐՄԷՆ ԱԲՂ. ԳԱԼԱՃԵԱՆ Դարեր շարունակ հայ ազգը, հետեւելով Մեսրոպ-Սահակ շառաւիղին, կրցած է պահել իր լեզուն, մշակոյթն ու արժէքները: Մեր պապերը,  լեզուի քաջարի ֆետայիներ ըլլալով հանդերձ, ի գին ամէն զոհողութեան պահած են մեր ոսկեղենիկ տառերը, որոնք ենթարկուած էին փոշիացումի ու անհետացումի վտանգին: Սփիւռքեան մեր կեանքէն ներս հոկտեմբեր ամիսը հռչակուած է գիրի ու գրականութեան ամիս, որովհետեւ նոյն ամսուան կիսուն կը զուգադիպի հայ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ եկեղեցին Խաչվերացի չորրորդ կիրակիին յաջորդող շաբաթ օրը կը նշէ Սուրբ Թարգմանչաց տօնը: Թարգմանչաց տօնը կը խորհրդանշէ հայերէն գիրերու գիւտը, Աստուածաշունչի հայերէն առաջին թարգմանութիւնը, թարգմանչաց շարժումը եւ հայ դպրութեան սկզբնաւորումը: Սրբոց Թարգմանչաց վարդապետացն մերոց անուան տակ կը տօնուի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի եւ անոր աշակերտներուն` Եղիշէի, Մովսէս Խորենացիի եւ Դաւիթ Անյաղթի, ինչպէս նաեւ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի եւ Սուրբ Ներսէս...

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Հայաշխարհը ամէն տարի, հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներուն կը նշէ  Թարգմանչաց տօնը` հաւատարիմ մնալով հայ գիրին, լեզուին ու հաւատքին եւ կը վերանորոգէ իր ուխտը: Թարգմանչաց շարժումը հայ կեանքի անկիւնադարձային իրադարձութիւններէն մին է: Թարգմանչաց տօնին հայ ժողովուրդը կ՛արտայայտէ հայ գիրի գիւտարար  եւ մայրենի լեզուի առաջին ուսուցիչ Մեսրոպ Մաշտոցի, Սահակ Պարթեւի եւ Թարգմանչաց վարդապետներուն  նկատմամբ ունեցած իր երախտագիտական  զգացումները եւ կը յիշէ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ամէն տարի, երբ կը փորձենք հրապարակային ձեւով ոգեկոչել կամ տօնախմբել 5-րդ դարու մեր թարգմանիչներու տօնը եւ կամ պաշտօնապէս կը տօնակատարենք հայ մշակոյթին նուիրուած օրը, չեմ գիտեր` ինչպէ՞ս աչքիս առջեւ կը պատկերանան քանի մը տասնեակ վանականներ, սեւազգեստ, թաւ յօնքերով, երկար մազերով եւ մօրուքով հայր սուրբեր, որոնց անունները անքակտելիօրէն կապուած կը մնան մեր առաջին ուսուցիչ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի անուան հետ:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի շուրջ թաւալող դէպքերը կ՛ընթանան այնպիսի տարօրինակութիւններով, որոնք ամէն օր, երբեմն նաեւ` ժամ առ ժամ, նոր քարեր կ՛աւելցնեն այլանդակ, խառնաշփոթութիւն եւ նոր կորուստներ մատնող խճանկարին (մոզայիք) վրայ: Այսպիսի եւ անհատնում կերպով ծաւալող, անհեթեթի արուեստն իսկ գլող-անցնող խճապատկերին վրայ հինգշաբթի, 6 հոկտեմբերին աւելցան քանի մը մասնիկներ: Հայաստանի վարչապետն ու քանի մը լծակիցներ, ներառեալ` արտաքին գործոց նախարարն ու խորհրդարանի փոխնախագահներէն...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սկիզբէն յայտնենք, որ միամտութիւն է որեւէ երկրէ երկրորդ երկրի մը պատերազմական ուղղակի օժանդակութիւն ակնկալելը` առանց յետին նպատակի կամ սեփական շահի, եւ մանաւա՛նդ երբ կարիքը ունեցող կողմը օգնութիւն չի խնդրեր: Իւրաքանչիւր երկիր ի՛ր սեփական ուժով, ի՛ր բանակին եւ ժողովուրդին միջոցով պէտք է իր երկիրը պաշտպանէ եւ անոր համեմատ ռազմավարութիւն զարգացնէ: Օտարին օգնութիւնը կրնայ քաղաքական,  դիւանագիտական ու ռազմամթերքի մատակարարումի ձեւով...

Արցախում երկու տարի առաջ բռնկուեց պատերազմ: Այդ պահից իւրաքանչիւր հայի թէ՛ առօրեայում եւ թէ՛ հոգեկերտուածքում ինչ-որ բան փոխուեց: Պարտութիւնը իր հետ բերեց տարածքային կորուստները եւ անտանելի դարձրեց մարդկային կորուստների ցաւը: Պատերազմից յետոյ սահմանուած բոլոր թոյլատրելիներն ու անթոյլատրելիները իրար խառնուեցին: Առաջին պահին չհասկացանք, չըմբռնեցինք կատարուածը. 21-րդ դարում ոչ ոք չէր հաւատում, որ կարելի է խեղել մարմիններ, բարբարոսաբար աւերել մշակութային-կրօնական արժէք ունեցող...

Ա. Ա. 26 սեպտեմբեր 1869-ին (հին տոմարով) Կուտինայի մէջ լոյս աշխարհ կու գար հայ երաժշտութեան պահապան հրեշտակը` անկրկնելի եւ անփոխարինելի Կոմիտասը, որուն կեանքին ոդիսականը պատմութիւնն է սուրբի մը, որ ստիպողաբար պայքարեցաւ խաւարամիտ եկեղեցականութեան, դրամով եւ փառքով յղփացած աշխարհական մեծամիտներու եւ նախանձոտներու հսկայ բանակի մը դէմ, որպէսզի մաքրազտէ եւ իրենց կատարելութեան ու մաքրամաքուր բնական վիճակին մէջ ներկայացնէ հայ գեղջկական եւ ժողովրդական...