Անդրադարձ

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ 6 յուլիս 2026 թուակիր իմ յօդուածով («Ռէալփոլիթիքը Իր Իսկական դիմագծով») հարցականի տակ կ՛առնէի Քնեսեթի կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան փաստի ճանաչման հաւանականութիւնը եւ ճանաչման վերաբերեալ իսրայէլեան կառավարութեան վերջին նախաձեռնութիւնները կը կապէի վարչապետ Նեթանիահուի մարտավարական դիտաւորութիւններուն, առնչուա՛ծ` թուրքեւիսրայէլեան ներկայ առճակատման: Այսօր, Քնեսեթի յանկարծական շրջադարձէն ետք, համաշխարհային մամուլը հրապարակը ողողած է մէկ նոր խօսոյթով: Մեզի կ՛ըսուի, թէ Քնեսեթի գործողութիւնը փուլ եկաւ Պաքուի...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Արդեօք ամբողջ հայութիւնը նո՞յն բանը կ՛ուզէ Հայկական ազգային մտածողութեան մէջ գոյութիւն ունի մէկ ուրիշ խոր արմատաւորուած համոզում, որ հազուադէպօրէն կը քննուի: Այդ համոզումը այն է, թէ ամբողջ հայութիւնը ունի նոյն ազգային շահերը եւ նոյն պատկերացումը ապագայի մասին: Արտաքին տեսքով այս գաղափարը շատ բնական կը թուի: Ի վերջոյ, հայերը կը պատկանին նոյն պատմութեան, նոյն մշակոյթին եւ նոյն ազգային յիշողութեան:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Դատական եւ ապահովական համակարգերը իբեւ քաղաքական պայքարի միջոց օգտագործումը կը հակասէ մարդու իրաւունքներու միջազգային պայմանագիրին, որուն անդամակցած է Հայաստանի Հանրապետութիւնը: Այդ պայմանագիրին տրամադրութիւններէն շատերը ներառուած են Հայաստանի սահմանադրութեան մէջ: Օրինակ. թէ՛ ՄԱԿ-ի պայմանագիրը եւ թէ՛ Հայաստանի սահմանադրութիւնը կ՛երաշխաւորեն ազատ ու անկաշկանդ հաղորդակցութիւնը, ուրեմն կ՛արգիլեն գաղտնալսումները, բացառութեամբ դատական որոշմամբ կատարուածէն: Ապահովական մարմինները իրաւունք չունին լսելու մարդոց միջեւ կատարուած խօսակցութիւնները....

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Կարճատեւ կեանքիս ընթացքին բազմաթիւ պատմաբաններու դասախօսութիւնները լսած, բազմաթիւ պատմագիտական հատորներ կարդացած եւ բազմաթիւ գիտաժողովներու մասնակցած եմ: Սակայն հազուագիւտ են այն մտաւորականները, որոնց մօտ խոր գիտութիւնը, անառարկելի փաստարկումը, բացառիկ յիշողութիւնը, մարդկային պարզութիւնը եւ ազգային նուիրումը այնքան ներդաշնակօրէն կը միաձուլուին, որքան` ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնեանի անձին մէջ: Ոմանք պատմութիւն կը գրեն, ուրիշներ պատմութիւն կը դասաւանդեն, իսկ Աշոտ Մելքոնեան պատմութիւնը կը վերապրեցնէ:...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Հայ ժողովուրդին մասին խօսող գրեթէ իւրաքանչիւր քաղաքական գործիչ, մտաւորական, եկեղեցական կամ համայնքային ղեկավար, ուշ կամ կանուխ, կը հասնի նոյն եզրակացութեան. «Հայաստանն ու սփիւռքը մէկ են», «Հայութիւնը մէկ ազգ է», «Պէտք է ստեղծել համաշխարհային հայկական միասնական համակարգ»: Այս արտայայտութիւնները տասնամեակներ շարունակ այնքան շատ կրկնուած են, որ անոնք այլեւս գրեթէ վերածուած են ազգային համոզումներու, որոնց ճշմարտացիութիւնը ոչ ոք կը փորձէ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Յաճախ կանգ առած եմ Հայաստանի փոքր քաղաքներու մուտքին գտնուող դրօշակի ձողերուն առջեւ: Երկնքին վրայ հանդարտօրէն ծածանող եռագոյնը դիտորդը խորհրդածութեան կը հրաւիրէ: Անոր այդ լուռ ներկայութիւնը այժմ դարձած է մնայուն դրուածք: Սակայն այն օրերուն, երբ քաղաքական բեւեռացումն աւելի ու աւելի փորձաքարի դէմ յանդիման կը դնէ հայկական ազգային համախմբուածութիւնը, եռագոյնը կարծես աւելի խոր հարցում մը կը յառաջացնէ: Հանրապետութեան պետական դրօշ...

ՏՈՔԹ. ՓԱՕԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ 9-10 տարուան փորձառութենէս, երբ մեր Ազգային առաջնորդարանին մէջ Դատաստանական խորհուրդի անդամ էի, կրցայ ըմբռնել, թէ զանազան գանգատներով ամուսնալուծման դիմող ամուսնացեալ զոյգերուն  մեծամասնութեան հարցը նիւթականն էր: Ճիշդ է, որ 2 անձեր զիրար պիտի սիրեն, միանան եւ ընտանիք կազմեն, բայց ճիշդ է նաեւ, որ իրենց կեանքը պիտի հիմնուի յստակ իրականութիւններու վրայ: Դժբախտաբար շա՜տ շատեր այս հարցին մօտեցած են կարգ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջերս Երեւանում հրատարակուել է Արգամ Այվազեանի «Նախիջեւանի նիւթական եւ հոգեւոր մշակոյթի հայկական պատմական ժառանգութիւնը» նշանակալից գիրքը: 760 էջանոց գիրքը` աւելի քան 1000 լուսանկարներով, ներառում է նաեւ բազմաթիւ այլ հետազօտողների եւ գիտնականների ուսումնասիրութիւններ: Հրատարակութեան բարերարը Գագիկ Գերասիմի Մելիքեանն է: Հատորը ներառում է հեղինակի կողմից 1965-1987 թուականներին հաւաքուած փաստաթղթաւորուած նիւթերի, ինչպէս նաեւ Նախիջեւանի հայկական ժառանգութեան եւ մշակութային արժէքների ուսումնասիրութիւնը: Գիրքը...

ԴՈԿՏ. ԱՐԱ ՆԱԶԱՐԵԱՆ Ազգերու կեանքին մէջ կան պահեր, երբ քաղաքականութիւնը այլեւս պարզ քաղաքականութիւն չէ: Սահմանային անցք մը, լեռնանցք մը, քաղաքի դարպաս մը, պաշտպանական գիծ մը կամ հայրենական հողի կտոր մը կրնայ քարտէսի վրայ բանակցելի թուիլ, սակայն անոնց մէջ ապրող, իրենց նախնիները հոն թաղած եւ ազգային յիշողութիւնը այդ վայրերուն շուրջ կառուցած ժողովուրդներուն համար անոնք վերացական գաղափարներ չեն: Անոնք քաղաքական գոյութեան շօշափելի...

ԱՐԱՄ ՉԱՓԱՐԵԱՆ Լիբանանի մէջ վէճը համաներումի սկզբունքին շուրջ չէ, այլ` արդարութեան այն հասկացողութեան շուրջ, որ պէտք է կառավարէ զայն: Վերջին օրերուն տեսանք, թէ ինչպէ՛ս զիրար ամբաստանող երկխօսութիւնները սրեցան խորհրդարանին մէջ` համաներման վերաբերեալ առաջարկներու քննարկումին ընթացքին: Հասկնալի է, որ խորհրդարանը սահմանադրականօրէն այն վայրն է, ուր համաներումի օրէնքները կ՛ընդունուին, սակայն խնդիրը հաստատութիւնը չէր, այլ` քննարկումներուն կառավարման ձեւը: Ելոյթները եւ խօսակցութիւնները լեցուն էին...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1.- Իրանի հոգեւոր առաջնորդ Ալի Խամենէիի յուղարկաւորութեան արարողութիւնները իրաւամբ վերածուեցին համիսլամական սգոյ, ցասումի եւ միաժամանակ բողոք-պահանջատիրութեան կեցուածքների` ընդդէմ ԱՄՆ-Իսրայէլ դաշինքի: Նոյն իսլամական հաւատամքների օրինաչափութեան համաձայն էլ առաջնորդ-իմամի նահատակութեան հեղինակներն` ի դէմս Թրամփ-Նեթանիահուի, արժանի են մահապատժի` անժամկէտ կտրուածքով... 2.- Թէ՛ մինչ եւ թէ՛ յետ իսլամապատեան 14 կէտանոց պայմանագրի ստորագրում, հրադադարի երկուստեք խախտումներն անպակաս եղան, ու այժմս էլ փոխադարձ հրաձգութիւններն...

ՍՕՍԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ-ՊԱԼԵԱՆ Երկնաւոր հայրը Իր պատկերով ստեղծեց մարդ արարածը եւ Իր շունչով ու սուրբ հոգիով կեանք տուաւ անոր, եւ Ան կ՛ակնկալէ մարդէն սուրբ հոգիին մօտեցում` հաւատքով ու գործով: Մէկ խօսքով, Տէրը կ՛ակնկալէ, որ մենք հետեւինք Իր օրինակին. «Սիրելինե՛ր, եթէ Աստուած այսպէս սիրեց մեզ, ապա մենք եւս պարտաւոր ենք սիրել զիրար»: Նաեւ մարդ էակը պարտաւոր է յարգել այն, ինչ որ...

ԿԱՐԻՆԷ ԲԱԽՇԵԱՆ Հարիւր երկու տարի, որի էջերում տեղ են գտել  արցախցի Անգին տատիկի ե՛ւ մանկութեան օրերը ե՛ւ երիտասարդ ու աւիւնով լեցուն տարիները, ե՛ւ պատերազմների ու բռնատեղահանութեան ծանր փորձութիւնները եւ՛ հարազատ հողից բաժանուելու ցաւը: Այսօր իր 102-ամեակն է նշում մի կին, որի կեանքի ճանապարհը դարձել է տոկունութեան, արժանապատուութեան եւ հայրենիքի հանդէպ անսահման սիրոյ պատմութիւն: Անգին Յակոբի Հայրապետեանը ծնուել է 1924 թուականի...

ՍՕՍԻ ՆԵՐԵՏԵԱՆ-ՅԱԿՈԲԵԱՆ Մարուշ Երամեանի «Իրաւ ու սուտ, սուտ ու իրաւ զրոյցներ» գիրքը լոյս տեսած է Գահիրէ, 2025 թուականին: Անիկա կը պարփակէ կարգ մը հարցազրոյցներ, որոնք լոյս տեսած են Հալէպի «Գանձասար» շաբաթաթերթին մէջ: Ասոնց կողքին կան նաեւ այլ հարցազրոյցներ`, այլ առիթներով կատարուած: Ստորեւ կը ներկայացնենք այս գիրքին նուիրուած Սօսի Ներետեան-Յակոբեանի գրախօսականը (թոռնուհին` Ալ. Սարուխան հռչակաւոր երգիծանկարիչին): Երեք կիներ` Սրբուհի Տիւսաբ, Զապէլ...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ Այսօր կը խօսիմ մարդու մը մասին, որ երբեք չէր ձգտեր լրատուական առաջին էջերու հերոսը ըլլալու: Ան կը պատկանէր այն խոնարհ հերոսներու տեսակին, որոնք կեանքը կը դիտարկեն գեղեցկութեան ոսպնեակէն, եւ որոնց համար գեղեցիկը ո՛չ թէ պարզապէս երեւոյթ էր, այլ` կեանքի բարձրագոյն փիլիսոփայութիւն ու գերագոյն արժէք:  Ան կը պատկանէր այն տեսակին, որ իրենց կեանքը կը նուիրեն լոկ գեղեցկութեան ու մարդկայնութեան`...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Համալսարանի աշխատանքային օրերէս մէկն էր, լեհերէնով գիտական դասախօսութիւններուս կողքին, անգլերէնով ալ դասախօսութիւններ տուած էի ERASMUS ուսանողական փոխանակման կրթական ծրագիրի բազմամշակոյթ միջավայրերէ ժամանած ուսանողներուն եւ ուշ ժամերուն տուն կը վերադառնայի, երբ արհեստաշէն X-kom-ի մակդիրով մարդանման ռոպոթը տեսայ: Վրոցլաւ քաղաքին մէջ յաճախ տեսած էի նման ռոպոթներ,  սակայն այս անգամ առիթ եղաւ, որ կարճ զրոյց մը ունենամ անոր հետ: Մայր...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Միշտ հաւատարիմ մնալ... առանց չակերտներու, քանի որ մեր երդումին չէ, որ կ՛ակնարկեմ առաջին հերթին: Այս յօդուածը գրելուս դրդապատճառը չե՛ն ՀՅԴ 135-ամեակին առիթով այլազան տեղեր մեր վերջերս ապրած այն յուզիչ պահերը` նորընծաներու երդման արարողութիւնները, որոնց ընթացքին անոնք, կրկնելով իրենց կուսակցական կնքահօր կարդացած տողերը մեր կանոնագրէն, հանդիսաւորապէս կ՛երդնուն «պատուոյս եւ հայրենիքիս վրայ միշտ հաւատարիմ մնալ...»:  Այո, մի՛շտ հաւատարիմ մնալ: Կրկնապէս կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջապէս լաւ լուր Հայաստանէն. մայիսի 5-ին Երեւանի մէջ կայացած Եւրոպական Միութիւն-Հայաստան վեհաժողովին ընթացքին դրական զարգացում արձանագրուած է: Եւրոպական յանձնաժողովը ստորագրած է նախադէպը չունեցող «Մտադրութիւններու յուշագիրներ» վեց հայկական կազմակերպութիւններու հետ: Փաստաթուղթը կը կրէ «Համագործակցութիւն յանուն մարդկային կապերու» խորագիրը: Ստորագրութեան արարողութիւնը տեղի ունեցաւ Հայաստանի նախագահական նստավայրին մէջ` նախագահ Վահագն Խաչատուրեանի, վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի, Եւրոպական յանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա Ֆոն տեր Լէյենի...

Իրենց ժողովրդավար հռչակած պետութիւններն այսօր խօսում են ժողովրդավարութեան, մարդու իրաւունքների, օրէնքի գերակայութեան եւ համամարդկային արժէքների մասին: Սակայն ներկայ իրողութիւնները վկայում են, որ այդ արժէքները գործնականում պաշտպանւում են այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն բախւում քաղաքական, տնտեսական կամ աշխարհաքաղաքական շահերին: Արցախի կորուստը դարձաւ դրա ամենացաւալի օրինակներից մէկը: Տարիներ շարունակ Արցախի ժողովուրդը միջազգային հանրութեանը փորձում էր հասցնել իր հիմնարար պահանջը` ճանաչել իր պատմական...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայաստան-սփիւռք փոխյարաբերութիւնները մեր ազգային կեանքի ամէնէն կենսական, բայց նաեւ ամէնէն նուրբ եւ բարդ հարցերէն մէկը կը կազմեն: Այս յարաբերութիւնները ծնունդ առած են` պատմական յիշողութենէն, նոյն արմատին պատկանելու գիտակցութենէն, հայրենիքի հանդէպ սիրոյն եւ սերունդէ սերունդ փոխանցուած ազգային զգացումէն: Սակայն ժամանակները փոխուած են, աշխարհը` եւս, իսկ Հայաստանի ու սփիւռքի առջեւ ծառացած մարտահրաւէրները այսօր կը պահանջեն, որ այդ կապը այլեւս չսահմանափակուի...