Անդրադարձ

Պանք Օթոմանի գրաւումը Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան ցուցական առաջին վճռական գործողութիւնն էր, որ դարձաւ ազգային ազատագրական պայքարի վճռականութեան խորհրդանիշ եւ գերագոյն անձնազոհութեան բացառիկ օրինակ: Հայկական գաւառներուն մէջ օսմանեան պետութեան քաղաքական հայահալած քաղաքականութիւնը եւ հայութեան անլուր տառապանքները ծանրագոյն աստիճանի հասած էին: Հայութեան նկատմամբ կիրարկուող պետական ջարդարարական քաղաքականութեան դէմ զինուած դիմադրութիւնը հետզհետէ կազմակերպուած բնոյթ ստացաւ: Սուլթան Համիտի կառավարութիւնը հայերու ազատագրական շարժումը ճնշելու եւ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Աշխարհիս վրայ ոչ ոք վճարեց այդքան արիւն իր ազատ ապրելու իրաւունքը ձեռք բերելու համար: ԱՐՄԷՆ ԳԱՐՕ Ընթացիկ տարուան մայիսին, շնորհակալութեամբ ստացած էի Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատունէն`Արմէն Գարոյի «Ապրուած օրեր»-ը: Պահ մը յետաձգեցի անոր ընթերցումը, ի մտի ունենալով որ այս տարի Պանք Օթոմանի 130-րդ ամեակն է: Անշուշտ, այլապէս ալ պատեհ առիթ պիտի ըլլար ամբողջ յիշողութիւն մը վերաթարմացնելու`այս սխրալիր գործողութեան...

ՃՐՏԳ. ԿԱՐՊԻՍ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Ուշադրութեան արժանի է «լումայափոխ» սահմանումը, որ ուղղակիօրէն կը նշանակէ «պանքեր», այսինքն` տնտեսական եւ դրամական ծառայութիւններ մատուցող հաստատութիւն: Այս իմաստով գործածուած է անիկա Օսմանեան կայսրութեան մէջ` ԺԸ. եւ ԺԹ. դարաշրջաններուն: Ուրեմն, «պանքը կամ դրամատունը» միջազգային պատմութեան մէջ շատ հին հաստատութիւն մըն է, որուն արմատները կը հասնին մինչեւ ՆՔ 10000 - 9500 թուականները, երբ մարդկային ընկերութիւնը որսորդութենէն անցաւ գիւղատնտեսական...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Իսրայէլի վարչապետ Պենիամին Նեթանիահու 9 օգոստոսին իր կառավարութեան շաբաթական հերթական նիստի ընթացքին յայտարարեց. «Իսրայէլ կը մերժէ Կազայի խաղաղութեան խորհուդին հրապարակած 15 կէտերէ բաղկացած փաստաթուղթը», ընդգծելով, որ Համաս շարժումի իր բոլոր զէնքերէն` ծանրներէն ու թեթեւներէն «իսկական եւ ոչ թէ ձեւական» զինաթափումէն առաջ իսրայէլեան բանակի հեռացում տեղի պիտի չունենայ: Ան նաեւ շեշտեց, թէ այնքան ատեն որ ինք վարչապետ է, ո՛չ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Պատմականօրէն աննախընթաց իրողութեան մը ականատես եղանք ուրբաթ, 7 օգոստոսին: Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը եւ Հոգեւոր Գերագոյն խորհուրդի վեց եպիսկոպոսներ ներկայացան Հայաստանի Հանրապետութեան դատարան: Անոնք ամբաստանուած էին դատական որոշումի մը գործադրութիւնը խոչընդոտելու յանցանքով: Բացատրենք, թէ ի՛նչ խոչընդոտած էին: Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի հրաժարականի պահանջին, որ ձեւակերպուած էր վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի եւ Հայաստանի գործող իշխանութիւններուն կողմէ, միացան տասը եպիսկոպոսներ: Նիկոլ Փաշինեան եւ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Ինչպէս նախորդները, նոյնպէս եւ յիշեալ յօդուածագիրներու «Ազդակ»-ի մէջ հրատարակած վերջին գրութիւնները կարդալով` ունեցայ այն հրճուանքը, զոր կ՛ունենաս,  երբ լուռ ու ամայի տարածութեան մէջ ինկած ես եւ ահա կը լսես կենդանութեան նշան տուող  ձայներ: Քիչ  չեն գրողներ, որոնք կը գրեն իրենց ներկայութիւնը զգացնելու համար: Ինչ որ նկատած եմ, այս երկուքը` Վերա Եագուպեանն ու Վարագ Գեթսեմանեանը, կը գրեն, երբ նորովի...

ԱԼԻՔ ՏԷՐ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ-ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ 24 յուլիսէն 2 օգոստոս` տասը օր շարունակ, Հայաստանը վերածուած էր աշխարհի տարբեր երկիրներէ ժամանած ՀՄԸՄ-ականներու հանդիպման վայրին, ուր տեղի ունեցաւ 13-րդ Համա-ՀՄԸՄ-ական բանակումը` «Արարատի համար` կանգուն» նշանաբանով: Աւելի քան 900 սկաուտներ աշխարհի տարբեր շրջաններէն համախմբուեցան Բիւրականի մէջ` ապրելու սկաուտական այն փորձառութիւնը, որ կը միաւորէ սերունդներ, կը դաստիարակէ սկաուտներ եւ կը խորացնէ հայկական ինքնութեան գիտակցութիւնը: Բանակումը ամիսներու մանրակրկիտ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Սէուտական Արաբիան, Թուրքիան ու Փաքիստանը 7 օգոստոսին Մեքքայի մէջ ստորագրեցին «Միացեալ պաշտպանութեան Մեքքայի համաձայնագիր»-ը, ըստ որուն  երեք երկիրներէն ոեւէ մէկուն վրայ զինեալ յարձակում մը բոլորին վրայ յարձակում կը նկատուի: Երեք սիւննի երկիրներու միջեւ կնքուած համաձայնագիրի վայրը պատահական չէ, եւ փաստաթուղթին յարանուանական ու կրօնական շեշտադրում կ՛ապահովէ: Հակառակ այն բազմաթիւ պնդումներուն, որ համաձայնագիրը որեւէ երկրի դէմ ուղղուած չէ, յստակ է,...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Հայաստանի 7 յունիսի խորհրդարանական ընտրութիւններուն արդիւնքները եւ անոնցմէ ետք բացուած քաղաքական փուլը կը պահանջեն նոր եւ քննական քաղաքական մտածողութիւն: Այս նոր իրողութեան մէջ հիմնական հարց մը կը ծագի. ընտրական եւ ընդդիմադիր պայքարէն անդին, ի՞նչ պէտք է ըլլայ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր կուսակցութեան` Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան, այսօրուան պատմական առաքելութիւնը: Դարեր շարունակ հայ ժողովուրդը ապրեցաւ առանց պետականութեան: Այդ երկար ժամանակաշրջանին մեր...

ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակը կը յայտարարէ «ԱՄԱՐԱՍ» ծրագիրի այս տարուան մեկնարկին մասին: «ԱՄԱՐԱՍ»-ը` ՀՅԴ-ի հովանիին ներքոյ գործող, քաղաքական, լրատուական, արխիւային եւ մշակութային բնոյթի աշխատանք տանող հաստատութիւններու, գրասենեակներու եւ կեդրոններու մէջ երիտասարդ մարդուժի պատրաստութեան, վարժողական եւ փոխանակման այն ծրագիրն է, որ եզակի առիթ կը ստեղծէ ՀՅԴ-ի շուրջ համախմբուած երիտասարդութեան` դաստիարակութեան, փորձի փոխանակման եւ զարգացման համար: Կը նշուի, որ երիտասարդ դիմորդը սահմանուած...

ԱՆԺԵԼԱ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Ազգերը գոյատեւում են ոչ միայն իրենց տարածքով, բանակով կամ տնտեսութեամբ, այլեւ, առաջին հերթին, իրենց յիշողութեամբ եւ երազանքով: Երբ ժողովուրդը կորցնում է իր պատմական յիշողութիւնը, նա սկսում է մոռանալ, թէ ո՛վ է ինքը, որտեղի՛ց է գալիս, իսկ երբ նրան զրկում են երազանքից, նա դադարում է պատկերացնել, թէ ո՛ւր պիտի գնայ: Այսօր հայ ժողովրդի առջեւ ծառացած վտանգը միայն տարածքային կորուստները,...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Դասական եւ ժամանակակից աշխարհաքաղաքական տեսութիւնները ցոյց են տալիս, որ պետութիւնների միջեւ մրցակցութիւնը վաղուց այլեւս չի սահմանափակւում տարածքների ընդարձակմամբ: Որոշիչ նշանակութիւն են ձեռք բերել այն աշխարհագրական կէտերն ու տարածքները, որոնք հնարաւորութիւն են տալիս վերահսկելու հաղորդակցային հանգոյցները, բնական անցումները եւ ռազմավարական միջանցքները: Հէնց այդ պատճառով աշխարհաքաղաքական մրցակցութիւնը յաճախ ծաւալւում է ոչ թէ տարածքի չափի, այլեւ դրա ռազմավարական գործառոյթի շուրջ: Հորմուզի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Շատ տարիներ առաջ էր. Միջին Արեւելքէն նոր տեղափոխուած ու այս երկիրը հաստատուած էինք երեք եղբայրներով, հազիւ տուն տեղ եղած, ակամայ, զանազան յարգելի պայմաններու բերումով, յանկարծ իրարմէ կը բաժնուէինք: Ամէն մէկս տարբեր նահանգերէ ներս կը սկսէինք շարունակել մեր կեանքը: Յուզումնախառն բաժանումի այդ օրերուն երեքով որոշած էինք  գոնէ տարին անգամ մը եւ յատկապէս երկար շաբաթավերջի մը զուգադիպող արձակուրդին իրարու քով...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Շատերու համար, ցարդ, Սեւրը թուղթի կտոր մըն է, հեռաւոր պատմութեան մէջ արձանագրուած դաշնագիր: Մեծ պետութիւններու շահերը հետապնդող վաւերաթուղթ մըն է, որմէ օգտուեցան լոկ հսկաները, զօրաւորները, կազմակերպուած պետութիւնները: Անկասկած, համացանցի բերած դրական երեւոյթներէն մէկը ծանօթացումի ծառայող ընկերային հարթակներն են, որոնք ակնդիրին կը մատուցեն օգտաշատ, հաճելի եւ ուսուցանող յայտագիրներ: Ամիս մը առաջ էր, եութիուպի մէջ հանդիպեցանք վերեւի մատնանշումին, որ կը...

Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի Հանրապետութեան պատմութեան կարեւորագոյն իրագործումներէն մէկն է: «Ազդակ» միշտ եւ յատուկ կարեւորութեամբ անդրադարձած է Սեւրի դաշնագիրի միջազգայնօրէն ընդունուած փաստաթուղթի պատմական արժէքին: Հայոց ցեղասպանութենէն ետք եւ Համաշխարհային առաջին պատերազմի աւարտին, դաշնակից յաղթական պետութիւնները պատերազմէն պարտուած դուրս ելած Օսմանեան կայսրութեան հետ 10 օգոստոս 1920-ին Սեւրի դաշնագիրը ստորագրեցին: Հայաստանի Հանրապետութեան անունով դաշնագիրը ստորագրեց Աւետիս Ահարոնեան: «Ազդակ» միշտ շեշտած է, որ Սեւրի...

Հ. Պ. Անցեալ մարտ ամսուն Քարանթինայի «Զոքաք» թատրոնը պարտադրուեցաւ փակման: Այս աւարտը յիշել կու տայ 2016-ին նոյն ճակատագիրին արժանացած Համրայի «Պապել»-ը, 2023-ին` Զոքաք էլ Պլաթի «Մանսիոն»-ը եւ ազատ փորձառական թատրոնի այլ տարածքներ: Այս երեւոյթը մշակութային համայնապատկերի փոփոխութեան ազդանիշ է: Ամբողջ 20 տարի «Զոքաք»-ի արտադրութեան եւ մարդուժի պատրաստութեան ձեւաչափը մարտահրաւէր մըն էր ոչ միայն Լիբանանի, այլ նաեւ` ամբողջ արաբական շրջանին համար:...

Ընտրութիւնները, իրենց բուն նպատակին զուգահեռ, լուծում են դրանից բխող մէկ կարեւոր խնդիր եւս` խաղաղ ու ներդաշնակ մթնոլորտ են հաստատում երկրում, ըստ հասունացած հասարակական պահանջի` վերափոխելով քաղաքական դաշտը: 2026 թուականի յունիսին Հայաստանում տեղի ունեցած ընտրութիւններն ոչ միայն չլուծեցին առկայ հիմնահարցերը, այլեւ աւելի ընդգծեցին դրանք` խորացնելով հասարակական դժգոհութիւնն ու հիասթափութիւնը: Պատճառն ակնյայտ է` ընտրութեան հրամցուած արդիւնքը չէր համապատասխանում հասարակութեան մեծամասնութեան ակնկալիքներին: Չսպասելով...

Լոյս տեսաւ ՀՅԴ-ի պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի 2026 թուականի յուլիս թիւը (թիւ 7), որ կը ներառէ Հայաստանի ներքին կեանքին, արտաքին մարտահրաւէրներուն, Արցախի պատմութեան եւ տարածաշրջանային զարգացումներուն նուիրուած բազմաթիւ հրապարակումներ: Առաջնորդող յօդուածը կ?անդրադառնայ Հայաստանի մէջ յունիսի սկիզբը կայացած ընտրութիւններէն ետք ստեղծուած կացութեան` նշելով, որ ընտրութիւնները ոչ միայն չնուազեցուցին ներքաղաքական եւ հասարակական լարուածութիւնը, այլ նաեւ աւելի խորացուցին զայն: Միաժամանակ արտաքին մարտահրաւէրները եւ Հայաստանի կախուածութիւնը...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Եթէ մենք մի քիչ աւելի լուրջ մօտենայինք աշխարհում կատարուող իրադարձութիւններին, մտահոգուէինք նոյնիսկ մեր երկրից դուրս ստեղծուած այսօրուայ  իրավիճակներով, կը հասկանայինք, որ ամէն ինչ որ կատարւում է մեր շուրջ նոր չէ, այն աստիճանական իրագործուող ծրագիր էր որդեգրուած դեռ Երկրորդ Համաշխարհայինից յետոյ: Թէեւ դաշնակից պետութիւնները աշխարհը իրար մէջ բաժանելով յայտարարեցին` աշխարհն այլեւս պատերազմներից զերծ ու ապահով է, բայց...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ ընթացող սահմանազատման եւ սահմանագծման գործընթացը վաղուց դուրս է եկել միայն իրաւական եւ քարտէսագրական ճշգրտումների շրջանակից: Այն վերածուել է Հարաւային Կովկասում ձեւաւորուող նոր աշխարհաքաղաքական եւ անվտանգային կարգի վերաձեւաւորման առանցքային գործընթացներից մէկի, որի շրջանակում փոփոխւում են ոչ միայն սահմանային գծերը, այլեւ` տարածաշրջանում ուժերի յարաբերակցութիւնը, հաղորդակցութիւնների վերահսկման տրամաբանութիւնը եւ պետութիւնների ռազմավարական հնարաւորութիւնները: Տիգրանաշէնի շուրջ ընթացող քննարկումները այս...