Անդրադարձ

ԳԱՌՆԻԿ ԱՒ. Ք. Գ. «Ագուցման Տեղ»-ին Համար Ըստ Քիւրքճեանի, սփիւռքահայ մշակութային կեանքին համար հայերէնին դերը անշրջանցելի է: Այս համոզմամբ, ինք հայերէնի ուսուցման նախանձախնդիր մըն էր, եւ թէ՛ ֆրանսախօս ու անգլիախօս եւ թէ՛ հայախօս նոր սերունդին համար պատրաստողը` ձեռնարկներու, դասագիրքերու եւ ուսուցիչներու համար ուղեցոյցներու: Արդ, ինչպէ՞ս հասկցած է լեզուն: Լեզուն «հոգեմտաւոր եւ ընկերաբանական երեւոյթ» մըն է: Անիկա իբրեւ ինքնութեան գիտակցութեան ու...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս եզրայանգումին կու գայ Տիգրան Ճինպաշեան իր «Արարատի համար` կանգուն» յօդուածին մէջ («Ազդակ», 29 յուլիս 2026): Առաջարկը ուշադրութեան արժանի է նաեւ եթէ ոչ մասնաւորաբար, որովհետեւ կու գայ սփիւռքեան սերունդներու դաստիարակութեան նուիրուած հանրային գործիչէ մը, որ ղեկավար դեր ունեցած է ե՛ւ Ցեղասպանութեան յիսնամեակին յաջորդած սփիւռքի քաղաքականացման ե՛ւ 1988-էն ետք «Դէպի Երկիր» գործընթացին մէջ: Ոչ միայն որպէս յանձնառու վկայ,...

ԽՈՐԷՆ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Այն տեսութիւնը, թէ իրապաշտները զուրկ են զգացմունքներէ, տարածուած թիւրիմացութիւն մըն է: Իրապաշտները բնաւ չեն արհամարհեր կամ մէկ կողմ չեն դներ զգացումները, ընդհակառակը, մեծապէս կը յարգեն զանոնք: Իրականութեան մէջ տրամաբանողներն են, որոնք յաճախ կը մերժեն զգացական աշխարհը` փորձելով ամբողջութեամբ հեռու մնալ անկէ: Այս իմաստով, տրամաբանողները կապ չունին իրապաշտներուն հետ: Կան բազմաթիւ երեւոյթներ, որոնք տեսականօրէն ամբողջովին տրամաբանական են, սակայն գործնականին...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Յունիս 7-ի բացայայտ զեղծարարութեամբ կրկին իշխանութեան տիրացած ինքնահռչակ խորհրդարանը սկսելու է իր երկրակործան 9-րդ շրջանը, ձեւականօրէն 3 քաղաքական ուժերով` Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութիւն` 64 պատգամաւոր, «Ուժեղ Հայաստան»` 29 պատգամաւոր, «Հայաստան»` 12 պատգամաւոր, բայց իրականում, ինչպէս անցեալում, միայն մէկ քաղաքական ուժ` երկիրը զաւթած իրենց ճանկերում պահող ՔՊ-ն է իշխելու: Բնականաբար այս նոյն իշխանութեամբ շարունակելու ենք ականատես լինել ոչ...

Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Ուսանողական հաւաքը (ֆորում) այս տարի տեղի ունեցաւ 4-16  յուլիս 2026-ին, անոր մասնակցեցան սփիւռքի տարբեր գաղութներէ` Միացեալ Նահանգներէն, Լիբանանէն, Սուրիայէն, Ֆրանսայէն, Քանատայէն, Աւստրալիայէն, Ռուսիայէն, ինչպէս նաեւ Հայաստանէն եւ Արցախէն 23 հայ երիտասարդներ: Ուսանողական հաւաքին բացումը տեղի ունեցաւ 5 յուլիսին «Պանդոկ Երեւան» ճաշարանին մէջ, ուր ազգային երգերու եւ պարերու շուրջ  երիտասարդները ծանօթացան իրարու եւ երէց համազգայնականներու:...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանը կը հատէ բոլոր կարմիր գիծերը` շրջանցելով իր լիազօրութիւններու սահմանները: Անցնող ութ տարիներուն Փաշինեանը խախտած է հարիւրաւոր օրէնքներ եւ սահմանադրութեան բազմաթիւ դրոյթներ: Մինչդեռ մեծ թիւով հայեր յայտնուած են ճաղերու ետին ոչ թէ իրաւախախտումներու, այլ պարզապէս անոր հետ անհամաձայնութեան պատճառով. հիմնարար իրաւունք մը, որ ժողովրդավարական երկրի մէջ պէտք է երաշխաւորուած ըլլայ իւրաքանչիւր քաղաքացիի համար: Փաշինեանը յստակ դարձուց,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Խորհրդարանական ընտրութիւնները կը կատարուին իշխանութեան փոփոխութիւնը կարելի դարձնելու համար: Երբ իշխանութեան տիրացած քաղաքական ուժ մը չի գոհանար միայն արդիւնաւոր կառավարում իրագործելէ, այլ կը յաւակնի երկրի արժէքային համակարգը շրջել եւ «իրական Հայաստան» անունին տակ անկախութեան եւ ինքնիշխանութեան նորահնար սահմանում պարտադրել ժողովուրդին, պարտադրաբար ժողովրդավարութենէն կը շեղի ու կ՛իյնայ ամբողջատիրութեան խորխորատին մէջ: Պատմականօրէն բոլոր ամբողջատիրութիւններն ալ ժողովրդավարական արդար կարգերու շղարշով պարուրուած...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Սփիւռքի ձեւաւորուող նոր համայնքներուն մէջ արտաքին օտար միջավայրի բազմակողմանի եւ հրապուրիչ ազդեցութիւնները յաճախ կ՛առաջնորդեն սեփականին հանդէպ անտարբերութեան ու ապազգայնացման եւ պատճառ կը դառնան ինքնութեան թուլացման, մշակութային ձուլման ու գլխաւորաբար հայոց լեզուի նսեմացման եւ նահանջին: Յատկապէս` այն միջավայրերուն մէջ, ուր չկան հայ համայնքային կառոյցներ, կամ` արդիւնաւէտ չեն: Այդտեղ մշակութային ինքնութեան պահպանումը, անոր կենսունակ շարունակականութեան ապահովումն ու փոխանցումը մնայուն...

ՍԻԼՎԱ ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ-ԻՍԿԻԿԵԱՆ - Սիլվա՛, դուն լա՞ւ ես, կարեւորը քեզի բան մը չեղաւ: Մոռցիր վնասուածը. ճանդ սաղ ըլլայ: Շատ կը նեղանայի այս խօսքէն, երբ յանկարծ լեցուն շիշ մը կը կոտրէր, եւ սենեակին չորս դին ապակիի կտորները կը տարածուէին, իսկ հեղուկը գետինն ու պատերը կը ցօղէր: Բարկացած կը պատասխանէի. « Ճանս ի՞նչ կապ ունի կոտրած շիշին հետ: Օ՜ֆ, գլխուս աշխարհ մը գործ...

Փրակայի կեդրոնական հրապարակին վրայ ազրպէյճանական շրջանակները կազմակերպած են բացօթեայ ցուցահանդէս, ուր Արցախը եւ Հայաստանը ներկայացնող պատմական լուսանկարները ցուցադրուած են իբրեւ ազրպէյճանցիներու «պատմական հայրենիքի» մշակութային ներկայութիւն: Հայաստանի եւ Արցախի պատմութեան եւ  մշակութային արժէքներու միտումնաւոր այս նենգափոխումը Ազրպէյճանի պետական քաղաքականութեան հիմնական առաջնահերթութիւններէն մէկն է, որ կը միտի հող նախապատրաստել իր նուաճողական քաղաքականութեան արդարացման եւ օրինականացման համար: Դժբախտաբար Հայաստանի ներկայ իշխանութիւնները ունակ չեն...

Միասնութեան թեւեր կուսակցութեան կառավարման խորհուրդի անդամ, Պետական եկամուտներու կոմիտէի նախկին նախագահ Դաւիթ Անանեան գրած է. Քաղաքականութեան մէջ ամէնէն վտանգաւոր թակարդները սովորաբար սեփական ձեռքերով կը լարուին: Փութին-Փաշինեան վերջին հեռախօսազրոյցը հայ-ռուսական յարաբերութիւններու կարգաւորման սկիզբ չդարձաւ: Ընդհակառակը, անիկա բացայայտեց այն փակուղին, ուր Հայաստանը հասած է տարիներ շարունակ իշխանութեան վարած գործարքային եւ անհետեւողական արտաքին քաղաքականութեամբ: Նիկոլ Փաշինեան Ռուսիայէն իրապէս «երես դարձնելու», ԵԱՏՄ-էն դուրս գալու...

ՎԱՐԱԳ ԳԵԹՍԵՄԱՆԵԱՆ Մեր գործողութիւններն ու գնահատականները ժամանակակից լիբանանահայութեան իրականութեան եւ փոփոխուող կացութիւններուն պարտադրած օրինաչափութիւններուն համապատասխանեցնելու համար անհրաժեշտ է, որ արդէն աւանդական դարձած ազգային պրիսմակը արդիականացնենք ընկերաբանական ակնոցներով, որոնք մեր բառապաշարէն շատոնց արդէն դուրս սպրդած յղացքները, ինչպէս` «դասակարգը» կամ «հասարակական խումբերը», կրնան կրկին մտածողութեան ուղեգիծներու վերածել: Հետեւաբար լիբանանահայկական հասարակաքաղաքական տեսադաշտի «կոյր կէտերը» աւելի տեսանելի դարձնելու համար պէտք է աւելի համարձակօրէն խօսիլ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Եթէ փորձենք բնորոշել Մեսրոպ Անդրանիկ Քենտիրճեանը, որ քառասուն օրեր առաջ  մեկնեցաւ այս աշխարհէն, կրնանք զինք  կոչել պարզապէս` պրն. Մեսրոպը: Վստահ եմ, որ այդպէս պիտի ուզեն զինք կոչել նաեւ իր մեծաթիւ աշակերտները, որոնք այսօր կը գտնուին աշխարհի  տարբեր անկիւնները, սակայն իրենց սրտին մէջ ջերմութիւն  մը, մտերմութիւն մը  ունին իրենց ուսուցիչին հանդէպ` լեցուն տարբեր յիշատակներով: Արդարեւ, եթէ Մեսրոպ Քենտիրճեանը եղած...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ «Նահատակները պատմութիւն չեն. անոնք ազգի խիղճն են եւ ապագայի ուղեցոյցը»: Վեց տարի առաջ արեան ու կրակի բոցերու մէջէն անցնող Արցախի սրբազան հողին վրայ իր անմահութեան կնիքը դրաւ նաեւ հաւատաւոր դաշնակցական, ազատամարտիկ Քրիստափոր Արթինը (Յարութիւնեան): Կը հաւատամ, թէ ժամանակը անկարող է մարելու այն յիշատակը, որ կը պատկանի հայրենիքին համար ամէնէն բարձր զոհաբերութիւնը մատուցած մարդոց: Անոնք չեն մահանար. անոնք կը...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Կը յիշէ՞ք Հովիկը, մեր Քարէն Եփփէ ազգ. Ճեմարանի Հովիկը, որ անունը Հ-ով կը գրէր, չեմ հասկցած` ինչո՛ւ. Յովիկը Յ-ով մեզի համար յստակօրէն Յովհաննէս կ՛ըսէր: Յովհաննէ՞ս... բայց Յովհաննէսը այնքա՜ն անյարիր էր մեր գիտցած Հովիկին, որ հանդարտ մանչ մը կ՛երեւէր, բայց որուն շուրջ խորհրդաւոր մշուշ մը կար կարծես, որքան կը յիշեմ այն օրերէն: Յետոյ բոլորս ալ շրջանաւարտ եղանք ու չգիտցանք,...

Խօսքը յատուկ այն երիտասարդ սերունդին մասին է, որ ցնցեց եւ դեռ ալ կը շարունակէ ցնցել աշխարհը` զանազան երկիրներու մէջ կացութիւններ ստեղծելով, յեղափոխութիւններ կատարելով եւ շռնդալից յաղթանակներ կերտելով: Շարքը երկար է... սկսելով Հունգարիայէն (ուր երիտասարդներ դուրս շպրտեցին տարիներ շարունակ վարչապետի աթոռին կառչած Օրպանը) մինչեւ Նեփալ, Պանկլատեշ եւ դեռ վերջերս` Հնդկաստան (ուր երիտասարդներու առաջնորդած բողոքի շարժումը քանի մը օրուան ընթացքին պարտադրեց կրթութեան...

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԵԼԵԱՆ Բանիմաց ընթերցողը, վստահ ենք, արդէն իսկ կռահեց, թէ որո՛նց կ՛ակնարկենք ու ինչո՛ւ մասնաւորապէս զանոնք կարելի է մեղադրել այդ սրբապղծութիւնը գործելու համար, եթէ ոչ` Հայաստանի ներկայ իշխանութիւններն ու անոնց վարած պարտուողական քաղաքականութիւնը, անոր իբրեւ հետեւանք` թշնամիին առջեւ ծունկի եկած ազգային մեր բարենիշները, իմա` սրբութիւնները, աճուրդի հանելու կողքին, մեր սահմանադրութիւնն ալ փոփոխելու անոնց միտումն ու պատրաստակամութիւնը: Ամէն անգամ երբ զզուանքով...

ՎԱՐԱԳ ԳԵԹՍԵՄԱՆԵԱՆ Հաճոյքով եւ հետաքրքրութեամբ կարդացի Վերա Եագուպեանի «Մէկ ազգ, բայց մէ՞կ համակարգ. Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններ` կարգախօսէն դէպի ռազմավարութիւն» խորագիրով յօդուածաշարը, որ լոյս տեսաւ «Ազդակ»-ի յուլիս 22 եւ 24 թիւերուն մէջ: Հեղինակին շարժառիթը պարզ, բայց միաժամանակ կարեւոր հարցադրում մըն է` արդեօք ամբողջ հայութիւնը նո՞յն բանը կ՛ուզէ: Եագուպեան ախտորոշում մըն է, որ կը կատարէ այս գրութեամբ` մատնացոյց ընելով այն բոլոր կոյր անկիւնները,...

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Լուսաւոր խորութիւնը Դժուար է անդունդի խորութիւնները իջնել եւ անոր նկարագրութիւնը գրի առնել: Համարձակութիւն կը պահանջէ խարխափել այդ անծանօթ տարածութեան մէջ, որ զուրկ է լոյսէ եւ կենդանութենէ: Աւելի սարսափելին` անդունդի մէջ կը բացակայի նաեւ յոյսը: Այսօր, յարգելի ընթերցող, երբ Հայաստանի եւ իր մտերիմ երկիրներու միջեւ նախկին բարի յարաբերութիւնները կը խզուին լայնացող անդունդներով, երբ թուային աշխարհի մէջ մարդոց միջեւ անդունդներ...

ԳՐԻԳՈՐ ԷՔՄԵՔՃԵԱՆ Դարձեալ հաւաքուած ենք սրբազան վայրի մը դիմաց` խոնարհելու մեր հինգ հերոսներու յիշատակին առջեւ: Սարգիս Աբրահամեան Սիմոն Եահնիեան Արա Քըրճըլեան Վաչէ Տաղլեան Սեդրակ Աճեմեան Հինգ անուններ, որոնք այլեւս պարզ անուններ չեն: Հինգ ճակատագիրներ, որոնք դարձած են յիշողութիւն եւ պատգամ: Հինգ երիտասարդ սրտեր, որոնք մեր ժողովուրդի ցաւը իրենց մէջ կրելով` որոշեցին աշխարհին յիշեցնել, թէ լռութեան դատապարտուած ժողովուրդ մը անպայման օր...