Անդրադարձ

ՍՕՍԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ-ՊԱԼԵԱՆ  Շողիկ Թուզճեան-Հաժար իր յաւիտենական հանգիստը գտաւ առողջական լուրջ բարդութիւններու պատճառով. երկու օր հիւանդանոց մնալէ ետք, ան իր աչքերը փակեց այս աշխարհէն 11 յուլիս 2026-ին, Մոնրէալի մէջ: Իր զաւակներուն ուղղուած անոր վերջին խօսքը կ՛ըլլայ. «Մի՛ մոռնաք Սօսի թանթիկը տեղեակ պահելու»: Շողիկ Թուզճեան-Հաժար ծնած է Պէյրութ, Թորոս եւ Ալիս Թուզճեաններու անդրանիկ զաւակն էր, ընտանիքը ապա հարստացաւ եղբայրով մը` Մանուէլ,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Նախորդ շաբաթ ես լուսարձակի տակ առի Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի ամբողջովին կեղծ յայտարարութիւնը. «Մեր պատմութեան մէջ կայ ո՛չ ցեղասպանութիւն, ո՛չ ջարդ, ո՛չ հարստահարութիւն եւ ո՛չ ալ գաղութատիրութիւն: Հազարամեակներու մեր փառաւոր պատմութեան ընթացքին եղած է միայն արդարութիւն եւ կարեկցանք»: Էրտողանի սուտերը հերքելու համար ես ներկայացուցի Օսմանեան կայսրութեան եւ Թուրքիոյ Հանրապետութեան գործած ոճիրներու ցանկին առաջին մասը` պատրաստուած Քանատայի Հելլէնական...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Աւելի քան մէկ դար անցած է Հայոց ցեղասպանութենէն: Այդ ժամանակաշրջանը միայն կորստեան, տեղահանութեան եւ ցաւի պատմութիւն չէ: Ան նաեւ ազգային վերակազմակերպման բացառիկ փորձառութիւն է: Հայրենիքին մեծ մասէն զրկուած եւ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ ցրուած ժողովուրդ մը կարողացաւ վերակառուցել իր հաւաքական կեանքը` հիմնելով դպրոցներ, եկեղեցիներ, կուսակցութիւններ, բարեսիրական ու մշակութային հաստատութիւններ, մամուլ եւ համայնքային կառոյցներ: Այս իմաստով, յետցեղասպանութեան սփիւռքը ողբերգութեան...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Արման Եղոյեանի` Ազգային ժողովի ամպիոնէն հնչեցուցած այն միտքը, թէ «որքան զօրաւոր է սփիւռքը, այնքան զօրաւոր է Հայաստանը» համոզումը միֆ (անհիմն համոզում, շինծու պատկերացում) է, կարելի չէ դիտել իբրեւ առանձին, պատահական կամ զուտ տեսական դատողութիւն: Ասիկա ամբողջովին կը տեղաւորուի վերջին տարիներուն իշխանութեան կողմէ յառաջ մղուող «Իրական Հայաստան» գաղափարախօսութեան տրամաբանութեան մէջ, որ հետեւողականօրէն կը փորձէ վերասահմանել Հայաստանի, սփիւռքի եւ համազգային...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Իմ ծնողներս Մարաշէն եկած են»: «Իմ մեծ ծնողներս` Ատանայէն, Այնթապէն, Հաճընէն...»: Առաջին անգամն է, որ կ՛այցելէի հայկական գաղութներ, ուր հայեր յաճախակիօրէն կը յիշէին իրենց պապենական արմատները` առնչելով իրենց ինքնութիւնը պատմական Հայաստանի եւ Կիլիկիոյ հետ: Այս իրականութիւնը ապրեցայ Պրազիլի եւ Ուրուկուէյի մէջ: Լատին Ամերիկայի հայկական իրականութիւններու մէկ յատկանիշն է, որ ինծի մտածել տուաւ հայուն արմատներու պահպանումը եւ անոր...

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Ֆրանսահայ կազմակերպութիւններու համակարգող խորհուրդի համանախագահ Մուրատ Փափազեան երէկ յատուկ յօդուածով մը պատասխանեց քանի մը օր առաջ Հայաստանի Ազգային ժողովին մէջ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցութեան անդամ Արման Եղոյեանի` սփիւռքը եւ անոր կառոյցները արժեզրկող գնահատականներուն: Մուրատ Փափազեան խօսելով սփիւռքեան կառոյցներու ներկայացուցիչներուն անունով իր յօդուածին մէջ նշեց. «Մենք կը խօսինք մեր համոզմունքներու, մեզի վստահուած պատասխանատուութեան եւ Հայաստանի, Արցախի ու Հայ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Ազգային ժողովի «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցութեան պատգամաւոր Արման Եղոյեան վերջերս խորհրդարանի ամպիոնէն վիճարկումի նիւթ դարձուց Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններուն մասին տարածուած պատկերացում մը: Ան պնդեց, որ սփիւռքի հզօրացումը կրնայ տեղի ունենալ հիմնականին մէջ Հայաստանի հաշուոյն, որովհետեւ սփիւռքի թուային աճը կու գայ Հայաստանէն արտագաղթէն կամ մէկ գաղութէն միւսը տեղափոխութենէն: Հետեւաբար, ըստ իրեն, սփիւռքի հզօրացումը Հայաստանի տկարացումն է: Այս մտածողութեան մէջ ճշմարտութեան բաժին...

ՍԻՐԱՆՈՒՇ ՍԱՐԳՍԵԱՆ (Արցախցի լրագրող) Վերջին շրջանին հայ հանրութիւնը ընկերային ցանցերու եւ լրատուական հարթակներուն մէջ բուռն արձագանգեց լիբանանեան ծագումով ամերիկացի մտածող, փիլիսոփայ եւ բանաստեղծ Նեսիմ Նիքոլաս Թալեպի` «Էքս»-ի վրայ հրապարակած գրառումին: Այդ յայտարարութեան մէջ Թալեպ մերժած էր Ազրպէյճանի մէջ դասախօսութեամբ հանդէս գալու հրաւէրը` նշելով, որ ոտք պիտի չդնէ այդ երկիրը, այնքան ատեն որ Ռուբէն Վարդանեան հոն բանտարկուած կը մնայ: «Սեւ կարապ»,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովի կազմակերպման կառոյցի ստեղծման աշխատանքը կը շարունակուի: Ժողովը ընտրած է արդէն իր նախագահը եւ երեք փոխնախագահները: Այժմ կ՛ընտրուին մշտական տասներկու յանձնաժողովներու նախագահները: Ազգային ժողովի սահմանադրական օրէնքին համաձայն, ութ յանձնաժողովի նախագահի պաշտօնին թեկնածու առաջադրելու իրաւունք ունի մեծամասնական «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցութիւնը, չորս` փոքրամասնութիւնը. երեք «Ուժեղ Հայաստան»-ը եւ մէկ` «Հայաստան» դաշինքը: Ընտրական գործընթացը բաւական երկար կը տեւէ. խմբակցութիւնը կը...

Հայկազեան համալսարանի հրատարակչութիւնը եւ «Հայրենիք» հրատարակչութիւնը կը յայտարարեն «Յուշամատեան մատենաշար»-ի մեկնարկը` հրատարակելով Բարունակ Թոփալեանի «Իմ հայրենի գիւղս` Օխու» գիրքին անգլերէն նոր թարգմանութիւնը: Գիրքը մատենաշարի առաջին հատորն է, որ նպատակ ունի հայերէն յուշամատեաններու հարուստ աւանդութիւնը հասանելի դարձնել նոր սերունդներուն եւ նորագոյն արհեստագիտութիւններուն: Բնագիրը առաջին անգամ հայերէնով հրատարակուած էր Պոսթընի «Հայրենիք» հրատարակչութեան կողմէ, 1943-ին, «Իմ հայրենի գիւղս` Օխու» վերնագիրով: Գիրքը Օսմանեան կայսրութեան...

ՊԵՏՕ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Լուսանկարը` Սթիւ Մաք Քըրրիի Հիմա, որ 2026-ի ֆութպոլի Աշխարհի ախոյեանութիւնը հասաւ իր աւարտին` Սպանիոյ երկրորդ անգամ ախոյեան դառնալով, կամայ թէ ակամայ կը յիշեմ առաջին Մոնտիալը, որ յիշողութեանս մէջ իր փայլուն տեղը ունի հեռաւոր 1982-էն, որ զուգադիպաբար տեղի ունեցած է Սպանիոյ մէջ: Աւարտական խաղին Իտալիան 3-1 յաղթեց Արեւմտեան Գերմանիոյ: Ես Գերմանիոյ հետ էի, ոչ թէ որովհետեւ գիտէի, թէ որո՛նք...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հակառակ իրենց դիւանագիտական խորամանկութեան, թուրք ղեկավարները այդպէս ալ մէկ բան չսորվեցան` լռել, երբ զիրենք կը մեղադրեն ցեղասպանութեան մէջ: Անոնք չեն գիտակցիր, թէ ամէն անգամ որ կը ժխտեն զանգուածային ոճիրներու գործադրութիւնը, ակամայ աւելի մեծ ուշադրութիւն կը հրաւիրեն իրենց ոճրային պատմութեան վրայ: Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան  յունիս 30-ի իր ելոյթին մէջ կոպիտ սխալ գործեց` հերքելով թրքական ոճիրներու երկար պատմութիւնը:...

ՎԱԶԳԷՆ ԳԱՎԼԱԳԵԱՆ Փակուղիէն Դուրս Գալու Համար Տեսակէտ յայտնելու սկզբունքի յարգումէն մեկնած տեղ կու տանք ստորեւ սիւնակներով ներկայացուած յօդուածին, անհրաժեշտաբար սակայն ընդգծելով կարգ մը իրողութիւններ: Ներհասարակական մթնոլորտի թէժացման եւ անկէ բխած բոլոր հետեւանքներու հիմնական պատասխանատուն տուեալ երկրի գործող իշխանութիւններն են: Նոյնն է պարագան  Հայաստանի Հանրապետութեան: Իշխանութիւններու եւ վարչապետի օգտագործած բառապաշարը, հայհոյալից  խօսոյթը, սպառնալիքները զգացական պահու արտասանուած բառեր եւ եզրոյթներ չեն, այլ...

ՐԱՖՖԻ ՃՈՒՐԵԱՆ Քեսապի Հայ կաթողիկէ Ս. Միքայէլ եկեղեցին, վանքն ու վարժարանը, կառուցուած 1925-ին 2025-ը  նշանակալի տարի մը հանդիսացաւ Քեսապի հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ համար եւ յատկապէս` Ս. Միքայէլ եկեղեցւոյ, որուն առաջին դարադարձն էր նախորդ տարի: Արդարեւ, քեսապահայութեան Հայոց ցեղասպանութեան վերադարձին` ֆրանսիսկեան հայրերը, որոնք հաստատուած էին Քեսապի մէջ 20ր-դ դարուն սկիզբը, կը ձեռնարկեն կառուցման եկեղեցական գեղակերտ համալիրի մը, որ պիտի ընդգրկէր Ս....

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ 1949-ին հիմնուեցաւ ՕԹԱՆ-ը, իսկ 1952-ին Թուրքիան անդամակցեցաւ անոր: 1955-ին Թուրքիոյ իշխանութիւնները` այդ օրերուն նախագահ Ճելալ Պայարի եւ վարչապետ Ատնան Մենտերեսի առաջնորդութեամբ, համաձայնեցան Միացեալ Նահանգներու ռազմական օդանաւերուն համար ռազմակայան մը տրամադրել Ինճիրլիքի մէջ: Այդ օրերէն սկսեալ Ինճիրլիքը դարձաւ ոչ միայն Թուրքիա-Միացեալ Նահանգներ ռազմական գործակցութեան կարեւոր կեդրոն մը, այլ նաեւ` ՕԹԱՆ-ի տրամադրութեան տակ գտնուող կարեւորագոյն ռազմակայաններէն մէկը: Դեկտեմբեր 1943-ին, Գահիրէի...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հայ եկեղեցւոյ նուիրական սուրբ տօներէն մէկն է Ս. Աստուածածնայ վերափոխման տօնը: Այս տօնին ընթացքին հաւատացեալները կը մեծարեն միշտ սուրբ կոյս Մարիամ Աստուածածինը, կը հայցեն անոր միջնորդութիւնն ու բարեխօսութիւնը Հօրը եւ Որդիին` Յիսուս Քրիստոսի մօտ: Աստուածածնայ մեծարանքը միայն կաթողիկէ կամ այլ դաւանանքներու մենաշնորհը չէ: Անիկա կը գտնուի Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցւոյ դաւանաբանութեան հիմքին մէջ, այն օրէն, երբ Տիեզերական առաջին...

ՆԱՐԵԿ ՎՐԴ. ԼՈՒԻՍԵԱՆ ԺԸ. դարու առաջին կէսին երջանկայիշատակ Աբրահամ-Պետրոս Ա. Արծիւեան կաթողիկոս-պատրիարքը կանգնեցաւ հորիզոնին վերեւ, իբրեւ լուսաճաճանչ կոթող, եւ ժամանակի հոլովոյթին հետ բազմաթիւ հայ սերունդներ եկան ջերմ եռանդով հաղորդուելու անոր լոյսով ու հուրով: Ան դարձաւ գաղափարականի յարատեւ ներշնչարան, հայ մտքի եւ սրտի լուսատու փարոս, անմահ ջահ մը` ճշմարտութեան եւ սիրոյ: Անոր ամուր հաւատքին շինարար ու ստեղծագործ ոգիին գեղեցիկ խորհրդանիշը դարձաւ...

ԽՈՐԷՆ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Զմմառու մայրավանքի գինեգործական ժառանգութիւնը դարաւոր աւանդութիւն եւ գիտական յառաջընթաց է Լիբանանի Քեսրուանի բարձունքին: Զմմառու Տիրամօր մայրավանքը դարեր շարունակ եղած է հայ հոգեւորականութեան եւ հայ մշակոյթի անառիկ բերդը: Սակայն, այս սուրբ կամարներուն տակ կը թաքնուի նաեւ մէկ այլ հարստութիւն` Լիբանանի հնագոյն եւ ցարդ գործող գինեգործարանը, որուն արմատները կը հասնին մինչեւ 19-րդ դարու սկիզբը: Այս մէկը իրականացած է իբրեւ արգասիք...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ   Գէորգ Գանտահարեանի կիսանդրին` «Կիլիկիա» թանգարանին մէջ: Գործ` Վարդան Աւեսեանի: Այնճար, «Տիգրանեան» սրահ, 1965, յունիս Այդ ժամանակներուն սովորութիւն կար  ամավերջի հանդէսէն եւ վկայականաց բաշխումէն ետք խրախճանք-դրամահաւաք կազմակերպելու ի նպաստ Յառաջ վարժարանին: Մեր ուսուցիչներէն Պետրոս Շէմմէսեանը յայտարարեց, որ այս ուրախ առիթով քաղաքէն յատուկ թամատա հրաւիրուած է խրախճանքը շէնացնելու եւ ներկաներուն «գրպանները պարպելու» համար: Շէմմէսեանը յաւուր պատշաճի մեր հիւրը ներկայացնելէ ետք...

ԱՆԻ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Աշխարհի վրայ կան բառեր, զորս լսելու պահուն իսկ ջերմութիւն կը տիրէ մարդուն հոգիին մէջ: Այդ բառերուն ամէնէն խորիմաստը  եւ հնչեղը ՄԱՅՐ բառն է: Մայրը միայն կեանք տուող էակ մը չէ, այլ ամէնէն թանկ եւ անփոխարինելի, կեանքը իմաստաւորող, պաշտպանող եւ սիրով սնուցանող անձնուէր նուիրեալ մը: Մօր մը սէրը չափ ու սահման չունի: Անշահախնդիր սէր է անիկա, որ ոչ մէկ...