Անդրադարձ

Հինգշաբթի, 3 սեպտեմբերին, յետմիջօրէի ժամը 5:00-ին Երեւանի «Ժամանակակից արուեստի թանգարան»-ին մէջ տեղի պիտի ունենայ Լիբանանի մէջ գործող «ԱՅԲ թու ԶԵՏ» արուեստի ակադեմիայի հիմնադիրներ Մարալ եւ Ժիրայր Փանոսեաններու անհատական ցուցահանդէսի բացումը` «Երազանք, արուեստ, Երեւան» խորագիրով: Ցուցահանդէսի մասին յաւելեալ տեղեկութիւններ ստանալու նպատակով «Ազդակ» զրոյց մը ունեցաւ լիբանանահայ արուեստագէտ Մարալ Փանոսեանի հետ: Փանոսեան ըսաւ, որ 2024-ի լիբանանեան պատերազմին, ինք եւ եղբայրը` Ժիրայրը, Հայաստան...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Ամէն առաւօտ օրացոյցէն թերթիկ մը կը վերցնեմ` նոր օրուան լուռ աչքալուսանքը կատարելով: Փոքրիկ այդ թուղթը կ՛ազդարարէ ժամանակին անընդհատ ընթացքը. օր մը եւս անցաւ, նոր մը սկսաւ: Իսկ թերթիկին ներքեւ սովորաբար իմաստուն խօսք մը կայ` մարդուն մտածումը պահ մը առօրեայէն բարձրացնելու եւ ներքին խորհրդածութեան մղելու կոչուած: Այսօրուան խօսքը հետեւեալն էր. «Ջանա՛ սա սկզբունքին տէր ըլլալ.- Ոչ ոքի դէմ, ամէնուն...

«Հայաստանի մէջ ժողովրդավարութեան միջազգային դիտարան»-ի (IODA) առցանց մամլոյ ասուլիսին ընթացքին դիտարանի գործադիր խորհուրդի անդամ, «Human Rights Watch»-ի նախկին գործադիր տնօրէն Քենեթ Ռաթ ըսաւ, թէ մինչեւ ընտրութիւնները կազմակերպութիւնը կը զգուշացնէր, որ Փաշինեանն ու իր կուսակիցները ունին բռնատիրական հակումներ, որոնք դրսեւորուած էին քարոզարշաւին ընթացքին: «Փաշինեան չարաշահած է որոշ օրէնքներ եւ կառավարութեան հայեցողութիւնը` ընդդիմադիր թեկնածուները, քննադատող ձայները, անկախ լրագրողները եւ Հայ առաքելական եկեղեցին...

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ Պատմութիւնս ոչ ոք կը հետաքրքրէ: Գիտեմ: Այնքան տափակ, այնքան մածուցիկ, անկրակ ու նեխած, որ զիս անգամ կը ձանձրացնէ: Ես ուսուցիչ եմ: Հայերէնի ուսուցիչ: Նետուած սփիւռքի հայկական դպրոցներէն մէկուն մէջ: - Ամբողջ կեանքս նուիրեցի հայ դպրոցին, - կ՛ըսեն ընդհանրապէս իրենք զիրենք նուիրեալ ուսուցիչի տեղ դնողներ: Իբր թէ պէտք է հասկնանք, որ ծառայած են սերունդներու հայեցի դաստիարակութեան»: Նուիրեա՜լ: Կան ասանկ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Խնդրե՛մ, ըսէ՛ք, թէ ի՞նչ պիտի ըլլար ձեր պատասխանը, երբ օր մը ձեր սենեակէն ներս, գրասեղանիդ վրայի համակարգիչին դիմած նստած, մտածկոտ ու խոհերու մէջ թաղուած, յանկարծ տասը տարեկան ձեր թոռնուհին սենեակ մտնէր` առանց բարեւելու, մօտենար ձեզի եւ բարկացող ու սակայն անմեղօրէն հարց տար. - Պապի՛կ, ի՞նչ կ'ընես...նորէ՞ն կը գրես...ի՞նչ կը գրես... այս անգամ որո՞ւ համար կը գրես, ա՛յ նօ....

Յարգելի՛ պրն. Ռուբինեան, Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան 2026-2031-ի ծրագիրը, որ փոխանցուած է Ազգային ժողովին, 20 օգոստոս 2026-ին, քննարկման եւ վաւերացման համար, իր մէջ կը պարունակէ շարք մը նախաձեռնութիւններ, որոնց մեկնաբանումը, կը գիտակցինք, թէ չի վերաբերիր Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան: Այն, որուն նկատմամբ մենք խորապէս մտահոգ ենք, կը վերաբերի Հայ առաքելական եկեղեցիին, որ դարեր շարունակ կենդանի պահած է քրիստոնեայ հաւատքը աշխարհի տարածքին,...

ԼԻԶԱ ԲԱՆՃԱՐՃԵԱՆ-ԹԵԼՎԻԶԵԱՆ Առաւօտ Է: Դպրոցին զանգը կը հնչէ եւ իր զուարթ ղօղանջով կ՛ազդարարէ նոր օրուան սկիզբը: Դասարաններուն մէջ աստիճանաբար կը տարածուի սովորական, բայց միշտ կենդանի եռուզեռը: Գիրքերու եւ տետրակներու թերթերուն խշրտուքը կը խառնուի աշակերտներու աշխուժ խօսակցութիւններուն: Շուտով դասարանին դուռը կը բացուի, ուսուցիչը կը մտնէ եւ դպրոցը կրկին կը շնչէ կեանքով: Բայց ՀԱՅԿԱԿԱՆ դպրոցի մը ցանկապատէն ներս տեղի ունեցողը սովորական կրթութենէն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Երկուշաբթի, 24 օգոստոս 2026-ին Հայաստանի Ազգային ժողովը սկսաւ կառավարութեան հնգամեայ ծրագիրի քննարկման: Ծրագիրը 85 էջերէ կը բաղկանայ. անոր մանրամասն ու համապարփակ քննութիւնը անկարելի է կատարել յօդուածի մը սահմաններուն մէջ: Հպանցիկ կերպով աչքէ անցնելու պահուն, 26-րդ էջին վրայ նկատեցի «Սփիւռքի հետ կապեր» կարճ բաժին մը, զոր կ՛ուզեմ բաժնեկցիլ ընթերցողներուն հետ: «Սփիւռքի հետ կապեր» պարբերութիւնը կը սկսի այսպէս. «Կառավարութիւնը վերաիմաստաւորելու...

Նախորդ հատորներուն նման ահա առցանց լոյս տեսաւ Վրէժ-Արմէնի նոր հատորը` «Ոստայն 21-Ձայնն Այլոց», ուր 230 էջերով ի մի բերուած են 55 գրութիւններ, որոնք բոլորն ալ թարգմանութիւններ են: Անոնք գրուած են ուրիշներո՛ւ կողմէ, որոնք, բացի երեք անուններէ, հայեր չեն: Հատորին սկիզբը կը նշուի, թէ թարգմանութիւններուն ջախջախիչ մեծամասնութիւնը ունի ոչ գրական բնոյթ, ուստի անոնք զետեղուած են ընդհանուր «Իմացական դաշտ» բաժնին մէջ, իսկ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Ես ինծի խոստացած էի  խելք չյոգնեցնել ներհայաստանեան քաղաքական իրադարձութեանց վերաբերեալ` նկատած ըլլալով, որ ընտրութիւններէն ետքն ալ կը կրկնուի, նոյնիսկ աւելի կը սաստկանայ միեւնոյնը` անցնող տարիներու քաղաքական մթնոլորտը բեւեռացնող հայհոյախառն բառապաշարը`  կարծես կը գտնուին քուէարկութիւններու սեմին, երբ հազիւ երկու ամիս անցած է ընտրութիւններէն:  Քուէարկութեանց արդիւնքը աւելի անզուսպ դարձուցած է իշխանութիւնները, յատկապէս վարչապետը, հակազդեցութեան բնական ուղիով ալ, ընդդիմութիւնը կը պատասխանէ...

ՐԱՖՖԻ ՃՈՒՐԵԱՆ Գ.- 1909-ի կոտորածները Քեսապի Հայ կաթողիկէ Անարատ Յղութեան եկեղեցին` հրկիզուած, 1909-ին 1908-ին ծնունդ կ՛առնէ թրքական սահմանադրութիւնը. ան մեծ խանդավառութիւն կը ստեղծէ նաեւ Քեսապի մէջ: Սահմանադրութիւնը հիմնականօրէն կը միտէր օսմանեան պետութեան մէջ ապրող բազմաթիւ ազգային եւ կրօնական համայնքներուն միջեւ համերաշխութիւն եւ հաւասարութիւն ստեղծել: Բայց 1909-ի դէպքերը կու գային անգամ մը եւս ապացուցելու, որ այդ բոլորը խաբկանք էին, իսկ նպատակները...

(Քրիստափոր Միքայէլեանի Մահուան 122-րդ Տարելիցի Առիթով) ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադիրներից, կուսակցութեան գաղափարական հայր Քրիստափոր Միքայէլեանի մտաւոր ժառանգութիւնը հայ քաղաքական մտքի մէջ առանձնայատուկ տեղ է զբաղեցնում ոչ միայն իր ժամանակի յեղափոխական պայքարի գաղափարական հիմնաւորումը տալու, այլեւ` պատմական գործընթացների ներքին տրամաբանութիւնը բացայայտելու առումով: Նրա «Ամբոխային տրամաբանութեան» եւ «Յարատեւ կռուի» տեսութիւնները ձեւաւորուել են հայ ժողովրդի գոյաբանական սպառնալիքի եւ ազգային-ազատագրական պայքարի վերելքի...

ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆ Հայաստանի խորհրդարանի ամպիոնից «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան (Նիկոլ Փաշինեանի քաղաքական ուժի) պատգամաւոր Արման Եղոյեանը հարցրել է, թէ ովքե՞ր են Արամ Համբարեանը (Ուաշինկթընի Հայ դատի գրասենեակի տնօրէնը), Գասպար Կարապետեանը (Պրիւքսէլի Հայ դատի գրասենեակի տնօրէնը) ու Մուրատ Փափազեանը (Ֆրանսահայ կազմակերպութիւնները համակարգող խորհուրդի համանախագահ եւ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ), եւ թէ քանի՞ հոգու անունից են նրանք խօսում: Իր ելոյթի ընթացքում վերոնշեալ պատգամաւորը յատկապէս...

 ԳԱՌՆԻԿ Աւ. Ք. Գ. Վերջաբան Սփիւռքահայ իրականութեան մէջ ընկալումներու եւ դուրսին հետ յարաբերութեան ուղին կարելի չէ շարունակել աւանդական-կրկնողական մտայնութեամբ, խորհած է Քիւրքճեան, ինչպէս տեսանք: Անկասկած, աւանդութիւնը կրկնողական ըլլալու սահմանուած երեւոյթ մը չէ, այլ ստեղծագործ փոխանցումներու կտակ մըն է, որ կրկնողական կ՛ըլլայ, երբ անատակութիւնը չի կրնար զայն հասկնալ իբրեւ այնպիսին, չի կրնար իրը, նորը ստեղծել: Աւանդութեան լաւագոյն «պահպանում»-ը անոր նորումն է...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Մեզմէ շատ-շատեր այս տարի հպարտութեամբ, հոգիի բերկրանքով եւ արտակարգ ուրախութեամբ այս ամառ հետեւեցան մեր նոր սերունդի սկաուտներուն, երիտասարդ-երիտասարդուհիներուն, պատանի-պարմանուհիներուն Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ Համա-ՀՄԸՄ-ական բանակումին մասնակցութեան, այդ բանակումին ընթացքին «Կինես»-ի նոր մրցանիշի մը արձանագրութեան, հարիւրաւոր սկաուտներու Արագած լեռ բարձրանալուն, ինչպէս նաեւ սփիւռքահայ երիտասարդներու խումբի մը մեր նախահայրերու հետքերով Արեւմտահայաստանի մէջ նախաձեռնած «էրգիր»-ագնացութեան, որուն առթած զգացողութիւնները վստահաբար ընդմիշտ դրոշմուած պիտի...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովին մէջ վերջերս կատարուած յայտարարութիւնը` թէ պատրաստուող նոր սահմանադրութեան նախաբանը յղում պիտի չպարունակէ Անկախութեան հռչակագիրին, բնականաբար չի կրնար ընկալուիլ իբրեւ սովորական խմբագրական փոփոխութիւն: Խօսքը այն փաստաթուղթին մասին է, որ 23 օգոստոս 1990-ին ազդարարեց Հայաստանի անկախ պետականութեան հաստատման գործընթացին  մեկնարկը եւ դարձաւ ներկայ Հանրապետութեան քաղաքական ու իրաւական ծննդեան վկայականը: Հռչակագիրը նաեւ կը սահմանէ Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութեան մշակման,...

ՆԱՐԵԿ ՍԷՖԷՐԵԱՆ Ծ. Խ.- Ստորեւ, լոյս կ՛ընծայենք այս հետաքրքրական յօդուածը` անգլերէնէ թարգմանուած: Նարեկ Սէֆէրեանը անկախ հետազօտող է: Իր գրութիւններուն կարելի է հետեւիլ նաեւ, այցելելով naregseferian.com կայքէջը:  «Ասսալամու ալէյքոմ» (արաբերէնով` «Բարեւ ձեզ», խմբ.)... Ոեւէ մէկը Երեւանի մէջ ինծի այդպէս երբեք չէր մօտեցած եւ չէր ողջունած: Բնազդաբար, «Ուա ալէյքոմ սալամ» («Եւ ձեզ ալ բարեւ», խմբ.)... ըսելով պատասխանեցի: Սովորական երեւոյթ ունեցող տղամարդ մըն...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Ուրկէ՞ սկսիլ Եթէ ճգնաժամը կառուցուածքային է, լուծումն ալ չի կրնար սահմանափակուիլ կոչերով կամ խորհրդաժողովներով: Առաջին անհրաժեշտ քայլը սփիւռքի իրական վիճակի քարտէսագրումն է: Մենք չունինք բաւարար, ամբողջական եւ շարունակաբար թարմացուող տուեալներ հայկական համայնքներու ժողովրդագրութեան, կրթական հաստատութիւններու, մասնագիտական ներուժի, տնտեսական կարողութիւններու, երիտասարդութեան մասնակցութեան եւ կազմակերպութիւններու վիճակին մասին: Առանց այս գիտելիքին` ռազմավարութիւնը կը հիմնուի ենթադրութիւններու վրայ: Հետեւաբար անհրաժեշտ է ստեղծել անկախ...

 ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Վարանդ Փափազեան երիտասարդութեանս տարիներուն քաղաքական մտածողութեան ուսուցիչներէս մէկը եղած է: Իր մտածողութիւնը միշտ տպաւորած է զիս, թերեւս նաեւ որովհետեւ մեր զրոյցները միշտ համաձայնութեամբ չէին վերջանար: Թէ՛ ընտանեկան հաւաքներուն եւ թէ՛ քաղաքացիական դասընթացքներու ժամանակ կը վիճէինք, երբեմն երկար եւ շատ հարցերու շուրջ տարբեր կարծիքներ ունէինք: Բայց ճիշդ այդ տարակարծութիւններուն մէջ շատ բան սորված եմ իրմէ: Սորվեցայ մանաւանդ, որ քաղաքական...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ Կը մխայ Երկիրը ճարճատող հրդեհի մէջ Երկիրը` պատմութեան շոգի, Պատմութեան կառաշար, որուն անիւը Հասեր է վիհի բերնին: Այստեղ հացն է անբորբոս ու բազմադարեան Քրտնաթաթախ շնչող, արեւելում Բանի, Երկիրը տրտում է, անքուն է Երկիրը Երկիրը կ՛երգէ իր նոր Անտունին: Խլուած են սահմանները` ատամնաշար գայլի Խօլ պատմութեան մութէն նոր ոռնոց է հիմա: Գերճնշուած աչք` ադամամութի ճեղքուած արգանդին Կաթնագոյն երազի խոշտանգումը...