Գիտութիւն

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Վերջին տարիներին թուրք պետական գործիչների, ինչպէս նաեւ` հասարակական-քաղաքական կազմակերպութիւնների ներկայացուցիչների մեծ մասը կրօնափոխ հայերի խնդրին հիմնականում անդրադարձել է նման հայերի` «քրտի եւ ալեւիի դիմակի տակ` ահաբեկչական կառոյցներում ընդգրկուած լինելու եւ դրանցում աշխուժ դերակատարում ունենալու դիտանկիւնից»: Յատկապէս Թուրքիայի ներկայիս իշխանութեան գլուխ կանգնած Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան (AKP) անդամները նման հայերի խնդիրն արծարծելիս, որպէս կանոն, կիրառում են վիրաւորական խօսքեր: Այսպէս,...

«ՀԱՅԵՐՆ ԱՅՍՕՐ» Դեկտեմբերի 22-ին Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւնների Ազգային Ակադեմիայի  պատմութեան հիմնարկում տեղի է ունեցել պատմաբան, «Օրէնքի ուժով» իրաւապաշտպան հասարակական կազմակերպութեան նախագահ Արմէն Մարուքեանի «Հայոց ցեղասպանութեան հիմնահարցը համաշխարհային քաղաքականութեան ազդեցիկ դերակատարների` Թուրքիայի հետ յարաբերութիւնների պարունակում» գրքի շնորհահանդէսը: Եռալեզու (հայերէն, ռուսերէն եւ անգլերէն) մենագրութիւնում ներկայացուած են համաշխարհային քաղաքականութեան ազդեցիկ դերակատարների` Ռուսաստանի, Միացեալ Նահանգների եւ Եւրոմիութեան` Թուրքիայի հետ յարաբերութիւնների ներկայ վիճակը եւ այդ...

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖԵԱՆ Գագիկ Յարութիւնեան «Ամէն անգամ, երբ Ազրպէյճանի զինուած ուժերը Հայաստանի Հանրապետութեան դէմ կիրառում են գնդացիրներ, ականանետներ եւ հրետանային սարքաւորումներ, նրանք կրակում են Ասթանայի, Տուշանպէի եւ Պիշքեքի, Մոսկուայի եւ Մինսքի ուղղութեամբ», Մոսկուայում կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակերպութեան հաւաքական անվտանգութեան խորհրդի նստաշրջանում ասել էր Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանը եւ անդրադարձել հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակերպութեան հաւաքական անվտանգութեան խորհրդի սեպտեմբերեան նստաշրջանում ձեռքբերուած...

«Ապառաժ»-ի Հարցազրոյցը «Մոտուս Վիվենտի» Կենտրոնի Ղեկավար, Դիւանագէտ Արա Պապեանի Հետ Վարեց` ԱՐՄԻՆԷ ՆԱՐԻՆԵԱՆ 1920թ. նոյեմբերի 22-ին Վուտրօ Ուիլսընը կայացրել է իր իրաւարար վճիռը եւ դեկտեմբերի 6-ին պաշտօնապէս փոխանցել է Փարիզ` դաշնակից ուժերի Գերագոյն մարմինին: Այդ վճռի պաշտօնական եւ ամբողջական անուանումն է` «Միացեալ Նահանգների նախագահի որոշումը Թուրքիայի ու Հայաստանի միջեւ սահմանի, Հայաստանի` դէպի ծով ելքի եւ հայկական սահմանին յարակից թուրքական տարածքի ապառազմականացման...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Թուրքագէտ, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Յօդուածը, որպէս զեկուցում, ներկայացուել է 18 դեկտեմբերի 2015-ին Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան նախաձեռնութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւնների Ազգային Ակադեմիայի նախագահութեան նիստերի կլոր դահլիճում կազմակերպուած «Հայոց ցեղասպանութեան ժխտողականութիւնը նորօսմանականութեան գաղափարախօսութեան համատեքստում» խորագրով գիտաժողովին: Վերջին տարիներին Հայոց ցեղասպանութեան պատմագրութեան մէջ աւելի յաճախ է ուշադրութեան արժանանում այն փաստը, որ երիտթուրքերի` հայերի բնաջնջմանն ուղղուած քաղաքականութիւնը թուրքերի կողմից դատապարտուել է դեռեւս...

«ՀԱՅԵՐՆ ԱՅՍՕՐ» Հայ ժողովրդին աջակցած հինգ միսիոնար կանանց ճակատագրերն ու պատմութիւններն ամփոփող «Փրկութեան քարտէզ» ժապաւէնը շարունակում է իր յաղթարշաւը: Շարժապատկերի մտայղացման հեղինակ, գլխաւոր արտադրիչ եւ «Ման փիքճրզ» սթիւտիոյի հիմնադիր տնօրէն Մանուէլ Սարիբէկեանն «Արմենփրես»-ին տեղեկացրեց, որ ժապաւէնը կը ցուցադրուի Լիբանանում, Էսթոնիայում, հնարաւոր է նաեւ` Պուլկարիայում, Միացեալ Նահանգներում: «Մօտակայ 5-6 ամիսներին ուրուագծուած է, թէ ո՛ր երկրներում է ցուցադրուելու ժապաւէնը: Որոշ երկրների հետ...

ՖԵՐՏԱ ՊԱԼԱՆՃԱՐ «Հրանդ Տինք» հիմնադրամի` 2011 թ. սկսած գործող բանաւոր պատմութիւն նախագիծը ընթերցողների դատին ներկայացրեց «Լռութեան ձայնը» շարքի չորրորդ` «Խօսում են իզմիթցի հայերը» խորագրով գիրքը: Ներկայացնում ենք գրքում տեղ գտած հարցազրոյցներից որոշ հատուածներ: Գիրքը ներկայացնում է այն անձանց հետ հարցազրոյցները, որոնց ընտանիքի արմատները հասնում են 1915 թ. Օսմանեան կայսրութեան կազմում գտնուած Իզմիթի (Նիգոմեդիա) սանճաքի (գաւառ) Իզմիթ, Պահչեճիկ (Պարտիզակ-«Ակունք»-ի խմբ.), Ատափազարը,...

«Արմէնփրէս»-ի Հարցազրոյցը ԼՂՀ Պաշտպանութեան Նախարար, Զօրավար Լեւոն Մնացականեանի Հետ Այսպիսի գնահատական տուեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Պաշտպանութեան նախարար, պաշտպանութեան բանակի հրամանատար, զօրավար Լեւոն Մնացականեանը «Արմէնփրես»-ի հետ զրոյցում: Նա խօսել է սահմանային անվտանգութեան ու բանակի առջեւ ծառացած մարտահրաւէրների մասին: «ԱՐՄԷՆՓՐԵՍ».- Պարո՛ն Մնացականեան, եթէ ամփոփելու լինենք 2015 թուականը, ինչպիսի՞ն էր այն Արցախի բանակի համար: ԼԵՒՈՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆԵԱՆ.- Բանակաշինութեան տեսանկիւնից 2015 թուականն Արցախի զինուած ուժերի...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Թուրք ազատամիտ հրապարակագիր մտաւորական Ռակըպ Զարաքօլու, որ ներկայիս Եւրոպա կ՛ապրի, Պերլինի Շարլոթենպուրկի քաղաքապետութեան սրահին մէջ հայոց եկեղեցիի ու մշակութային կեդրոնին կողմէ կազմակերպուած հաւաքոյթի ընթացքին ելոյթ մը ունեցաւ ու իր խօսքերուն սկսաւ` ողջունելով սա լեզուներով. «Բարեւ ձեզ, շլոմօ, շալոմ, քալիմէրա, սեր զաւա»: «Ձեզ կ՛ողջունեմ 1915-ի Ցեղասպանութեան զոհուած ժողովուրդներու լեզուով», ըսաւ Զարաքօլու իր բանախօսութեան սկսելէ առաջ: Բանախօսութեան թեման հետեւեալն էր`...

ԳԱՅԵԱՆԷ ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ Լեւոն Լաճիկեանի խօսքով, պոլսահայութեանը կորցնել` նշանակում է արեւմտահայութեան այդ ողջ ժառանգութիւնը կորցնել: «Պոլիսը` մօտ եւ հեռու». ահա այս խորագրով արուեստաբան, նկարիչ Լեւոն Լաճիկեանի անհատական ցուցահանդէսն էր վերջերս բացուել Պոլսում` պոլսահայ համայնքի նախաձեռնութեամբ: Ցուցահանդէսում ներկայացուած են մի քանի տասնեակ գծանկարներ, որոնք պատկերում են հին ու նոր Պոլիսները: Արուեստագէտը իր հոգու թելադրանքով փորձել է ներկայացնել Պոլսոյ հայկական այն թաղամասերը, պատմամշակութային...

«Հայերն Այսօր» Ամերիկեան «Հաֆինկթըն Փոսթ» պարբերականն անդրադարձել է ամերիկահայ լուսանկարիչ Տիանա Մարկոսեանի «1915» ֆոթոնախագծին, որը ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանութեան վերապրածների անձնական յուշերն ու պատմութիւնները: «Միտիամաքս.Էյ.Էմ»-ի  փոխանցմամբ` 2014 թ. հոկտեմբերին Տիանա Մարկոսեանը կարողացաւ Հայաստանում հանդիպել Ցեղասպանութիւնը վերապրած 10 անձանց հետ, որոնցից միայն երեքը` Մովսէս Հանէշեանը, Մարիամ Սահակեանը եւ Եփրաքսիա Գէորգեանը, կարողացան հեղինակին պատմել այն մասին, թէ ինչպէ՛ս էին ապրում իրենց ծննդավայրում...

Բազմիցս խօսուած ու նշուած է, թէ Միջին Արեւելքի ներկայ պայթուցիկ կացութիւնը իր տարբեր տեսակի ազդեցութիւնը ունի կովկասեան բարձրաւանդակի ռազմաքաղաքական իրավիճակին վրայ: Շատեր կը հաստատէին, թէ ՏԱՀԵՇ-ի դէմ ծայր առած ներկայ պատերազմը, լուսանցքի տակ առած պիտի ըլլայ շրջանէն ներս գոյութիւն ունեցող այլ թնճուկներ, որոնց կարգին` յատկապէս Արցախի հիմնահարցը: Սակայն, ըստ երեւոյթին, այդ քաղաքական վերլուծաբաններն ու դէտերը նկատի չեն առած այլ գործելաձեւ,...

ՅԻՍՆԱՊԵՏ ԲԱԳՐԱՏ ՄՈՎՍԷՍԵԱՆ Հայկական զինուորական ղեկավարութեանը վարկաբեկելով, ինչպէս նաեւ հայ-ազրպէյճանական շփման գծից ապատեղեկատուութիւն տարածելով` ալիեւեան վարչակարգը փորձում է թիւրիմացութեան մէջ գցել միջազգային հանրութեանը` նպաստելով Մերձաւոր Արեւելքում նոր հակամարտութիւն ստեղծելուն ուղղուած Անգարայի ստոր ծրագրերի իրականացմանը: Ծառայելով «աւագ եղբօրը»` Ազրպէյճանը միաժամանակ փորձում է ինչ-որ կերպ իրեն ապահովել կործանումից` օգտագործելով քարոզչութեան եւ զրպարտութեան հնացած մեթոտները: Այսօր ալիեւեան վարչակազմի առջեւ կանգնած է մի հրամայական`...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Մեր պատուակալ աշխատակից Հրանդ Գասպարեան «Տեմոքրաթ Հապեր» կայքէջի վրայ կը գրէ.- Ժողովուրդներու ժողովրդավար համագումարը (ԺԺՀ), ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին մէջ ընդունուած 9 դեկտեմբեր Միջազգային ցեղասպանութեան զոհերը յիշատակելու եւ ցեղասպանութեան յանցագործութիւնները կանխարգիլելու օրուան առթիւ կոչ մը հրատարակեց: ԺԺՀ-ի համաբանբեր Սեպահաթ Թունճել եւ Էրթուղրուլ Քիւրքճիւի ստորագրութեամբ հրատարակուած կոչին մէջ ըսուեցաւ, որ` «Թուրքիա, որպէսզի աշխարհի եւ ներկայ ժողովուրդներուն հետ խաղաղութեան եւ հաւասարութեան...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Այս տարի բաւական խօսուեցաւ թուրք նկարիչ-բեմադրիչ Ֆաթիհ Աքընի «Տը քաթ» ժապաւէնին մասին, որ Հայոց ցեղասպանութեան կ՛առնչուէր: Այս շաբաթ հրապարակ կ՛իջնէ երկրորդ ժապաւէն մը, որ կ՛առնչուի Ցեղասպանութեան, իսկ անոր բեմադրիչն է համշէնահայ Էօզճան Ալփեր: «Հովուն յուշերը» անունը կրող սոյն ժապաւէնին հերոսն է Արամ անունով ընդդիմադիր հայ լրագրող մտաւորական մը: Արամ 1940 թուականներուն կը տարուի 1915-ի Մեծ եղեռնի ողբերգութեան յիշողութիւններով...

Թուրքիայում կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւնների մասին «Երկիր»-ի թղթակից Արազ Գայմագամեանը  զրուցել է պոլսահայ յայտնի լրագրող Արիս Նալճըի հետ: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ակնկալո՞ւմ էիք ընտրութիւնների այս արդիւնքները: Եթէ կարող ենք Էրտողանի յաղթանակն այդպէս որակել, ապա ինչպէ՞ս նրան յաջողուեց հասնել դրան: ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Ոչ ոք չգիտէր, որ Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնն այսքան հեշտութեամբ եւ այսքան շատ ձայն է հաւաքելու: Անգամ` երկրի վարչապետ Ահմետ Տաւութօղլուն եւ...

«ԷՐՄԵՆԻ ՀԱՊԵՐ» Թուրքական ընդդիմադիր «Զաման»  պարբերականի թղթակից Ալտա Էնկոյեանն անդրադարձել է ռուս-թուրքական լարուած յարաբերութիւնների հնարաւոր ազդեցութեանը Անդրկովկասի երկրների վրայ: Թերթի կայքում տեղ գտած յօդուածում հեղինակն ընդգծում է. «Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ բախումների պատմական թատերաբեմ հանդիսացող Հայաստանը, Վրաստանն ու Ազրպէյճանը անսպասելիօրէն յայտնուել են շատ խառը իրավիճակում, երբ ցանկացած տեսակի քաղաքական նախաձեռնութիւն կարող է շատ ծանր հետեւանքներ ունենալ»: Էնկոյեանը յիշեցնում է, որ...

«168.ԱՄ.».-ը զրուցել է 1992-1995թթ. Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարութեան գլխաւոր սպայակոյտի պետ, 1993թ. պաշտպանութեան նախարարի պաշտօնակատար, արցախեան պատերազմի հերոս, զօրավար Նորատ Տէր Գրիգորեանցի հետ: «168.ԱՄ.».- Պարո՛ն զօրավար, ազրպէյճանական կողմը ղարաբաղա-ազրպէյճանական հակամարտ զօրքերի շփման գծում հրասայլեր է օգտագործել` իրավիճակի լարուածութիւնը հակամարտ գօտում բարձրացնելով եւս մէկ մակարդակի: Ինչի՞ ցուցիչ է սա, եւ ինչպիսի՞ պատասխան պէտք է տան նման արկածախնդրութեանը հայկական զինուած ուժերը: ՆՈՐԱՏ ՏԷՐ...

ԼԻԱ ԽՈՋՈՅԵԱՆ «Այսօր» կայքէջի հարցազրոյցը ռուս քաղաքագէտ Վատիմ Տուպնովի հետ ՀԱՐՑՈՒՄ.-  Պարոն Տուպնով, Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ յարաբերութիւնների լարուածութեան հետ կապուած` ներկայիս բարդ իրավիճակն ինչպէ՞ս կ՛անդրադառնայ տարածաշրջանի վրայ: Ինչո՞վ է այն յղի յատկապէս Հայաստանի համար` որպէս Ռուսաստանի դաշնակցի եւ որպէս մի երկրի, որի տարածքում տեղակայուած է ռուսական ռազմական խարիսխը: ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Կայ իրադարձութիւնների զարգացման երկու տարբերակ` պահպանողական, երբ այդ ամէնը կը...

ԳԷՈՐԳ ՄԱՆՈՅԵԱՆ Աննա Աստուածատուրեան-թըրքոթը Նոյեմբեր 3-ին, Միացեալ Նահանգներու տարածքին տեղի ունեցած տեղական ընտրութիւններուն յաղթանակ արձանագրած հայ թեկնածուներէն մէկն էր Մէյն նահանգի Ուեսթպրուք քաղաքի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ ընտրուած Աննա Աստուածատուրեան-թըրքոթը, որուն այս իրագործումը անուղղակիօրէն պատճառ դարձաւ, որ ծանօթանամ անոր հեղինակած` «Ոչ մէկ տեղ. աքսորի պատմութիւն մը» («Nowhere, a Story of Exile») հետաքրքրական հատորին: 1988-ին սկսած Պաքուի հակահայ հալածանքներուն եւ անոնց յաջորդած...