«Հայերն Այսօր»
Ամերիկեան «Հաֆինկթըն Փոսթ» պարբերականն անդրադարձել է ամերիկահայ լուսանկարիչ Տիանա Մարկոսեանի «1915» ֆոթոնախագծին, որը ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանութեան վերապրածների անձնական յուշերն ու պատմութիւնները:
«Միտիամաքս.Էյ.Էմ»-ի փոխանցմամբ` 2014 թ. հոկտեմբերին Տիանա Մարկոսեանը կարողացաւ Հայաստանում հանդիպել Ցեղասպանութիւնը վերապրած 10 անձանց հետ, որոնցից միայն երեքը` Մովսէս Հանէշեանը, Մարիամ Սահակեանը եւ Եփրաքսիա Գէորգեանը, կարողացան հեղինակին պատմել այն մասին, թէ ինչպէ՛ս էին ապրում իրենց ծննդավայրում Ցեղասպանութիւնից առաջ:
Մովսէս Հանէշեանը պատմում է, որ մինչեւ հիմա յիշում է այն պահը, երբ օսմանեան զինուորները մտան իր գիւղ:
Լուսանկարիչն այցելել է ոչ միայն վերապրածներին, այլեւ նրանց ծննդավայրերը, որոնք վերջիններս ստիպուած էին լքել Ցեղասպանութիւնից յետոյ:
101 տարեկան Մարիամ Սահակեանը խնդրել է. «Գնա՛ իմ գիւղ եւ այնտեղից քեզ հետ հող բեր, որի մէջ ինձ կը թաղեն»:
Փորձելով վերամիաւորել կորուսեալ հայրենիքի մասունքները` նա լուսանկարել է Արեւմտեան Հայաստանի բնութեան տեսարանները եւ համադրել դրանք Հայաստանի Հանրապետութեան այն վայրերի հետ, որտեղ այժմ բնակւում են Ցեղասպանութեան ականատես երեք տարեցները:
Մարիամ Սահակեանը յիշում է, թէ ինչպէս էին թաքնւում թուրք զինուորներից, երբ լքում էին հայրենիքը:
Տիանա Մարկոսեանի պատմելով` երբ 105-ամեայ Մովսէս Հանէշեանը տեսաւ իր ծննդավայրում թողած տան մեծ լուսանկարը, նա մի պահ կանգ առաւ եւ սկսեց պարել լուսանկարի մօտ:
Երբ Եփրաքսիա Գէորգեանին հարցրել են 1915 թ. մասին, նա ասել է. «Դու բախտաւոր ես, որ չես տեսել դա»:
«Նրանք բոլորը կարծես աքսորի մէջ էին եւ մէկ դար անց, տեսնելով իրենց հայրական տան լուսանկարը, ճանաչեցին դրանք», պատմում է Տիանան:
Տիանա Մարկոսեանի «1915» ֆոթոնախագիծն այժմ ցուցադրւում է Նիւ Եորքի համալսարանի Մերձաւոր Արեւելքի ուսումնասիրութիւնների Յակոբ Գէորգեան կենտրոնում:
