Յօդուածներ

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Քոլերա հիւանդութիւնը հայերէնով կոչուած է հնդկախտ: Ան բարակ աղիքներու մանրէական բորբոքում մըն է: Քոլերան կոչուած է «ՀՆԴԿԱԽՏ», որովհետեւ մնայուն հիւանդութիւն մը եղած է Հնդկաստանի մէջ: Հնդկախտի յարուցիչը քոլերա (cholera) մանրէն է, որ կը տարածուի եւ կը փոխանցուի ոչ առողջապահական պայմաններով: Հիւանդութիւնը կը զարգանայ միլիոնաւոր մանրէներու գոյութեամբ: Քոլերան առաւելապէս կը պատահի մանուկներու, վատառողջ պայմաններու մէջ ապրողներու, ձեռքբերովի ախտամերժողութեան...

                      Լոյս տեսաւ Ալին Պզտիկեան-Շիրաճեանի նոր գիրքը` «Լորին եւ Նարեկը Արարատին հետ» խորագիրով: Այս գիրքը սփիւռքահայ մանկագիրին 10-րդ հրատարակութիւնն է, որ բաղկացած է 20 պատկերազարդ էջերէ: Գիրքը լոյս տեսած է երկու տարբերակներով` արեւմտահայերէն եւ արեւելահայերէն: Ինչպէս միշտ, Ալին Պզտիկեանի պատմութիւնը կ՛ընթանայ զուգահեռ ուղղութիւններով: Առաջին հերթին ան կ՛արծարծէ յատուկ նիւթ մը,...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Բեմ 2000» թատերախումբը անցեալ նոյեմբերին չորս ելոյթներով ներկայացուց «100 տարի վերջ կամուրջին տակ» թատրերգութիւնը, որ հեղինակ եւ բեմադրիչ Վարդան Մկրտիչեանի բացատրութեամբ` «տխուր կատակերգութիւն» մըն է: Ելոյթը կը տեղադրուի Եղեռնի 100-ամեակին նուիրուած  ձեռնարկներու շարքին: Գործը կը միտի «ցոյց տալ» մեր ներկայ վիճակը: Արդար չէ նման յաւակնութեամբ բեմ բարձրացող թատրերգութեան անդրադառնալ` հիմնուած լոկ մէկ դիտումի վրայ, բայց եւ այնպէս... Նախատիպեր.-...

Լուսանկարում անապատից գտնուած փոքրիկ հայ տղայ է: Նա, զրկուած լինելով խնամքից եւ տարրական կենցաղային պայմաններից, շուրջ երկու տարի ապրել է մարդկանցից հեռու` սնուելով միայն արմտիքով, խոտով եւ զանազան բոյսերով: Նրան գտնելու պահին երեխան լիովին վայրենացած է եղել, ինչն ակնյայտ է նրա հայեացքից եւ կեցուածքից: Լուսանկարներն արուել են Հալէպում, 1920-21 թթ. Մերձաւոր Արեւելքի ամերիկեան նպաստամատոյցի աշխատակցուհի Հելէն Մարի Ճերարտի կողմից, ով...

Անյայտ անձեր յարձակած են Գերմանիոյ Աախըն քաղաքին մէջ բացուած` «1915-2015. հայկական ճարտարապետութիւնն ու Ցեղասպանութիւնը» խորագիրով ցուցահանդէսի պաստառներուն վրայ` վնաս հասցնելով անոնցմէ քանի մը հատին: Թրքական «Տեմոքրաթհապեր» լրատու կայքը կը գրէ, որ Հայոց ցեղասպանութեան եւ անկէ առաջ Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայերուն ստեղծած մշակութային ու ճարտարապետական ժառանգութեան նուիրուած ցուցահանդէսի լուսանկարչական եւ տեղեկատուական մեծածաւալ պաստառները պատռտուած են դանակներով եւ այլ սուր գործիքներով: Ցուցահանդէսը...

Շաբաթ, 20 փետրուար 2016-ին, ազրպէյճանական ցոյց մը կատարուեցաւ Շուէտի մայրաքաղաք Սթոքհոլմի մէջ Հայաստանի դեսպանատան առաջ` նպատակ ունենալով արծարծել այսպէս կոչուած Խոջալուի դէպքերը: Շուէտի ՀՅԴ Հիւսիսեան Կոմիտէի եւ ՀՅԴ ՇԵՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան նախաձեռնութեամբ տեղի ունեցաւ հակաքարոզչական ցոյց մը, որուն ընթացքին հայ երիտասարդները եռագոյներով պաշտպան կանգնելով Հայաստանի դեսպանատան տարածքին առաջ, տապալեցին հերթական ազրպէյճանական այն ցոյցը, որուն հազիւ տասնեակներ կը մասնակցէին, եւ որ...

Փետրուար 10-ին Վրաստանի Նինոծմինտա քաղաքի (Ջաւախք) մշակութային կեդրոնին դիմաց տեղի ունեցաւ ձիւնէ պատրաստուած քանդակներու մրցոյթը, զոր կազմակերպած էր Նինոծմինտայի քաղաքապետարանի մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան բաժինը: Այս առաջին անգամն է, որ այսպիսի մրցոյթ կ՛իրականացուի Նինոծմինտայի մէջ: Մրցոյթին մասնակցեցաւ հինգ խումբ Նինոծմինտա քաղաքի երեք դպրոցներէ, ինչպէս նաեւ` Օրոճալարի եւ Մեծ Խանչալիի գիւղական դպրոցի խումբերը: Մասնակիցները մրցոյթի ընթացքին ստեղծեցին ձիւնով գեղեցիկ գործեր: Դատակազմի որոշումով...

Փետրուարեան ապստամբութիւնը հայ ժողովուրդի քաղաքական հասունութեան, ազատատենչութեան ու բոլոր տեսակի բռնութիւններուն դէմ ծառանալու կամքին խորհրդանիշն է: Հարիւրաւոր տարիներ ստրուկի հոգեբանութեամբ ապրելէ ետք, Ցեղասպանութեան արհաւիրքէն ոտքի կանգնած եւ ընկրկելու փոխարէն` անկախ հայրենիք կերտած մեր ժողովուրդը նուաճած էր իր ճակատագիրը ինքնուրոյն որոշելու իրաւունքը: Ապստամբելով Հայաստանի Հանրապետութեան պարտադրուած խորհրդային կարգերուն դէմ, մեր ժողովուրդը սանձեց Յեղկոմի բռնութեան ալիքը, ժողովուրդին մէջ վառ պահեց ազատութեան տենչը,...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հայոց պատմութեան վերջին 100-ամեայ պատմութեան վիճելի դրուագներից մէկը ընդդէմ պոլշեւիկների` քեմալականներից օգնութիւն ակնկալելու հայերի դիմումն է 1921-ի փետրուարին: Քաղաքական գործիչները կամ բոլոր նրանք, ովքեր ձգտում են «հարուածել» ՀՅԴ-ին, ժամանակ առ ժամանակ յիշեցնում են այս դրուագը: ՀՅԴ որոշ գործիչներ, հայաստանցի պատմաբաններ, լաւ տեղեակ չլինելով պատմական մանրամասներին, ի պատասխան բացատրում են, որ Սիմոն Վրացեանը ուղղակի սխալ քայլ է կատարել: Իրականում...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Ճիշդ մէկ շաբաթ առաջ Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի մէջ տեղի ունեցաւ Հայոց ցեղասպանութեան` Միջին Արեւելքի երկիրներու յանձնախումբերու խորհրդաժողով մը` կազմակերպութեամբ Լիբանանի Կեդրոնական մարմինին: Այս խորհրդաժողովը տեղի ունեցաւ Արամ Ա. կաթողիկոսի հովանաւորութեամբ եւ ներկայութեամբ սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի: Մամուլին մէջ այս մասին լոյս տեսած լրատուութենէն կ՛իմանանք, որ այս նիստերուն ընթացքին թէ՛ տրուած են զեկուցումներ եւ թէ՛ կատարուած են քննարկումներ 100-ամեակի...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Մեր բոլոր գրականագէտներն ալ միահամուռ կը հաստատեն` որ Ֆրանսահայ արձակագիրներու փաղանգին մէջ ամէնէն շատ տպուած ու կարդացուած հեղինակը Վազգէն Շուշանեանն է: Կ՛ենթադրեմ, որ սխալ չէ այս տեսակէտը: Վազգէն Շուշանեան հմայիչ անուն մըն էր անցեալ դարու 30-ական թուականներուն: Լայն բազմութիւններու համար հմայիչ մնաց իր ողբերգական մահէն ե՛տք ալ, տասնամեակներ շարունակ, երբ դէս ու դէն հրատարակուեցան իր անտիպ մեծաթիւ ձեռագիրները:...

Պատմաբան եւ թարգմանիչ դոկտ. Նորա Արիսեան Դամասկոսի մէջ լոյս ընծայեց արաբերէն լեզուով «Կոմիտասն ու հայկական երաժշտութիւնը» խորագիրով գիրք մը: Կոմիտասի մասին արաբերէն լեզուով հրապարակուած այս առաջին գիրքը կը բովանդակէ զանազան գիրքերէ ընտրուած 11 ուսումնասիրութիւններ եւ յօդուածներ. ինչպէս` Ռոպերթ Աթայեանի «Կոմիտասական» ժողովածուէն թարգմանուած են կարգ մը ուսումնասիրութիւններ` «Կոմիտասի երաժշտական ժառանգութիւնը», Մ. Մուրատեանի «Եկմալեանի պատարագը Կոմիտասի գնահատմամբ», Ն. Թահմիզեանի «Հայոց հոգեւոր երգարուեստի...

«ԱՖՀԻԼ-ը Կը Յատկանշուի Անով, Որ Համայնքային Ծառայութիւններ Չի Մատուցեր Միայն, Այլ Բան Մը Կ՛աւելցնէ Համայնքին Մէջ» Հաստատեց Յակոբ Լատոյեան Նախորդ տարուան աւարտին ԱՖՀԻԼ-ը արժանացաւ բարձր որակի եւ առեւտրական համբաւի միջազգային զոյգ մրցանակներու` իր գործունէութեան ողջ ընթացքին մատուցած ծառայութիւններուն եւ իրականացուցած համայնքային օգտաշատ ծրագիրներուն համար: Այս մասին յաւելեալ տեղեկութիւն ունենալու նպատակով «Ազդակ» հարցազրոյց մը կատարեց ԱՖՀԻԼ-ի տնօրէն Յակոբ Լատոյեանի հետ: Նախորդ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ     «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Ներկայիս, երբ Միացեալ Նահանգներու երկու հիմնական կուսակցութիւնները սկսած են նախնական ընտրութիւններ իրականացնել` այս տարուան աշնան կայանալիք նախագահական ընտրութիւններուն իրենց ներկայացուցիչները որոշելու համար, ամերիկահայերը կը փորձեն կողմնորոշուիլ, թէ ութ թեկնածուներէն որո՞ւ տան քուէ: Կը փափաքէի առաջարկել, որ ասկէ ետք հայերը ձեռնպահ մնան նախագահի թեկնածուներուն դիմելու այն հարցումով, թէ ընտրուելու պարագային արդեօք պիտի ճանչնա՞ն...

Անի Կարմիրեանի ստորեւ հրամցուած զեկուցումը ներկայացուեցաւ որպէս բացման խօսք` «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան հայկական համայնքներու բաժանմունքին եւ Ֆրանսայի Արեւելեան լեզուներու եւ քաղաքակրթութիւններու ազգային հիմնարկին (Ինալքօ) կողմէ Փարիզի մէջ կազմակերպուած «Դաստիարակչական նորարարութիւններ. ԻԱ. դարուն արեւմտահայերէնի դասաւանդման մարտահրաւէրները» գիտաժողովին (21-22 սեպտեմբեր 2015): Զեկուցումը կ՛անդրադառնայ արեւմտահայերէնի դիմագրաւած գլխաւոր հարցին. ինչպէ՞ս փոխանցել լեզու մը սերունդէ սերունդ` որպէս գործածական լեզու: Անոր ներշնչումը կը բխի մեր սփիւռքեան գոյավիճակի...

Համադրեց` ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Լիբանանի անգլիատառ «Տէյլի Սթար» օրաթերթի 19 յունուար 2016 թուականի թիւին մէջ լոյս տեսած է յօդուած մը` ստորագրութեամբ Ղինուա Օպէյտի, որով ան կ՛անդրադառնայ Թրիփոլիի «Ֆայհա» երգչախումբին եւ անոր ղեկավար, Այնճարի զաւակ Պարգեւ Թասլագեանին: Ահա՛ թէ ինչ կը գրէ Ղինուա Օպէյտ. «Ֆայհա»-ն  ամբողջ աշխարհի մէջ միակ երգչախումբն է, որ արաբերէնով համերգներ կու տայ աքափելլա (առանց երաժշտական գործիքի ընկերակցութեան)»:...

Արցախեան ազատամարտի մեկնարկի նշումը այս տարի շեշտուած ձեւով անպայման կը կապուի հայկական երկու հանրապետութիւններու հիմնադրութեան 25-ամեակի յոբելենական տարուան հետ: Պարզ է, որ արցախեան ազատամարտով սկսաւ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութիւնը, որուն հետ սերտօրէն առնչուած է նաեւ Արցախի Հանրապետութեան հիմնադրութիւնը: Երեւոյթները անքակտելիօրէն փոխկապակցուած են եւ առանց ազատամարտին չէին կայանար ո՛չ առաջինը եւ ո՛չ ալ երկրորդը: Ազատամարտը յանգեցաւ ազատագրումի, եւ ազատամարտիկներու հրաշալի փաղանգները, կամաւորական...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ յստակ տարբերակում մը կը կատարեն Քրտական աշխատաւորական կուսակցութեան (ՔԱԿ) եւ Սուրիոյ քրտական Ժողովրդավարական միութիւն կուսակցութեան (ԺՄԿ) միջեւ. անոնք առաջինը կը նկատեն ահաբեկչական կազմակերպութիւն մը, իսկ անոր առնչակից երկրորդը` ՏԱՀԵՇ¬ի դէմ պայքարին մէջ գետնի վրայ իր ազդուութիւնը քանիցս փաստած դաշնակից մը: Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Ճոն Քըրպի յայտնեց, որ Անգարա իրաւունք ունի իր ժողովուրդը պաշտպանելու...

Ոչ ոք կրնայ ուրանալ այն իրողութիւնը, որ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի նախաձեռնութիւններէն ետք ու անոնց աւարտով Հայ դատի հետապնդման պայքարը մտած է նոր հանգրուան: 100-ամեակի եւ զայն կանխող տարիներու համահայկական հետեւողական աշխատանքները վստահաբար ներքին թէ արտաքին ճակատներու վրայ տուին իրենց արդիւնքները ու պիտի ճանչցուին Հայ դատի հետապնդման ճանապարհին իբրեւ անկիւնդարձային հանգրուան, որ սակայն կը մնայ պակասաւոր, անպտուղ եւ ամուլ, եթէ երբեք...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Համաժողովրդային ընդվզումներու, բողոքի ու ապստամբութեան տարերային դրսեւորումներու ամիս է փետրուարը: Փետրուարին է, որ կը տօնենք յանուն խղճի ու հաւատքի ազատութեան` Վարդանանց խոյանքը, անհաւասար մարտի նետուելու եւ մարտիրոսութեան գնով թշնամիին առջեւ ծունկի չգալու վճռակամութիւնը: Փետրուար 18-ին կը փառաւորենք մեր նորագոյն շրջանի պատմութենէն փրցուած` բռնութեան ու անարդարութեան դէմ պոռթկումն ու ընդվզումը, պոլշեւիկեան ապազգային վարքագիծին դէմ ծառացումը: Փետրուարը նաեւ ազդարարեց պատմական...