Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր 29 մայիս 2019-ին երկու ամերիկահայեր Միացեալ Նահանգներու Քալիֆորնիոյ կեդրոնական շրջանի դաշնակցային դատարան դիմած են դատական եզակի խնդիրքով, որ հիմնուած չէր Հայոց ցեղասպանութեան վրայ: Անոնք դատ բացած են թրքական կառավարութեան դէմ: Դատական հայցը յարուցուած է 88 տարեկան Պարգեւ Ղազարեանի եւ անոր զաւկին` Կարօ Ղազարեանի կողմէ` պնդելով «տարեցներու նկատմամբ օրէնքով սահմանուած բռնութեան գործադրման, դիտաւորեալ...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Կոստան Զարեան կը «վերադառնայ»... Երեւանի «Մեսրոպ Մաշտոց» հին ձեռագիրներու հիմնարկը սրահի մը մէջ դրած է մետաղեայ կարծր փականներով հին, տախտակէ սնտուկ մը: Այդ սնտուկին մէջ կայ յայտնի հայ գրող Կոստան Զարեանին արխիւը, որ օտար ափերէն օրերս տուն դարձած եւ հանգրուանած է հայրենիքի մէջ: Գրողին ժառանգորդները իր ձեռագիրներուն արխիւը նուիրած են Մատենադարանին: Այս մեծ սնտուկը ինծի կը յիշեցնէ գրողին...

Երկուշաբթի, օգոստոս 19-ին, «Ամուլսարի հանքարդիւնաբերման նախագիծ»-ի ծիրին մէջ հանքի շահագործման վերսկսման դէմ Երեւանի մէջ տեղի ունեցող բողոքարարներու գործողութիւնները նկատի ունենալով, Հայ իրաւաբանական միութեան` Հայերու իրաւունքներու դիտորդական յանձնախումբը ականատես եղաւ քաղաքացիներու նկատմամբ Հայաստանի ոստիկանութեան կողմէ  ուժի անհամաչափ կիրարկման:  Մենք նկատեցինք, որ ձերբակալուած են վեց ցուցարարներ, որոնք ակնյայտօրէն կ՛իրականացնէին խօսքի եւ հաւաքներու ազատութեան իրենց քաղաքացիական իրաւունքները: Վստահելի տեղեկութիւններով հաստատուած է, որ ոստիկանութիւնը...

  Յ. ՊԱԼԵԱՆ Այո՛, «Չարը կորչէր, ու բարին բուն դնէր» ոչ միայն մեր, այլեւ ամբողջ մարդկութեան սրտում... Կորչէր պատերազմը եւ աշխարհից վերանային թշնամութիւնն ու ատելութիւնը, եւ լինէր համատարած խաղաղութիւն: Մեզ` հայերիս համար միակ ցանկալին եւ երանելին խաղաղութիւնն է: Մենք սակաւաթիւ ու փոքր ազգ ենք, եւ մեր տաղանդն է, որ իրաւունք է տալիս մեծ ու բազմամիլիոն ազգերի շարքում կանգնել եւ ապրել...

Ա. Ա. Ամուլսարի ոսկիի հանքին շահագործման վերաբերեալ հայաստանեան հասարակութեան տարբեր խաւերուն մէջ ստեղծուած քիչ մը խառնաշփոթ կացութեան մէջ, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը տեղին եւ նպատակայարմար առաջարկութեամբ մը հանդէս եկաւ` հանրաքուէի միջոցով որոշելու հանքավայրին շահագործման ճակատագիրը: Եթէ ժողովուրդը այո՛ ըսէ հանքավայրը բանալու եւ ոսկին ու արծաթը պեղելու ընտրանքին, ապա «Լիտիան Արմենիա» ընկերութեան կանաչ լոյս կը տրուի, եւ աշխատանքները կը սկսին: Այլապէս, հանքավայրը...

ՄԱՏԼԷՆ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ «4 տարեկա՞ն ալ եղաւ...», պզտիկ գլուխը շոյելով, զարմացած` կ՛ըսեմ. Այո՛, իսկ եթէ գիտնաս, թէ վաղը ի՛նչ պիտի ընէ, առանց ինծի որեւէ ենթադրութեան կամ գուշակութեան առիթ տալու` «դպրոց պիտի սկսի երթալու», նոյն ինքն ըրած հարցումին, այնքան ուրախ կը պատասխանէ առաջին անգամուան համար մայր դարձած երիտասարդ զարմուհիս: Ուրախութեամբ համեմուած զարմանքս շատ լայն համեմատութիւն սկսաւ առնելու, չէ՞ որ այդ մանչուկին ծնունդով...

ՎԱՐԴԱՆ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Քաղաքական, կրօնական, տնտեսական եւ ցեղային ծայրայեղութիւններուն նպատակը ընդհանրապէս եղած է ժողովուրդի մը արժանիքներու  եւ օրէնքներու, նաեւ ժողովրդավարական ու համաշխարհային մարդոց իրաւունքներու դէմ պայքարի գաղափարաբանութեան կերտում, որոնք մեծ մասամբ կ՛ունենան բռնի եւ քանդիչ հետեւանք: Ծայրայեղութիւնը ծնունդ կ՛առնէ կեանքի կամ նիւթական արժէքներու պակասի, կորուստի կամ վիրաւորանքի պատճառով, որ շատ անգամ կրնայ առաջնորդել դէպի անձնասպանութիւն եւ մարդասպանութիւն: Տնտեսագէտ Ռոնալտ Ուինթրոպը ըսած...

Իտլիպի շրջանը կամ ընդհանրապէս սուրիական տարածքները ահաբեկչութենէ մաքրելու ռազմական գործողութիւններու շղթայազերծումը` սուրիական կառավարական բանակին կողմէ, յայտնապէս նոր իրավիճակ ստեղծած է ազդեցութիւններու գօտիներու փոփոխութեան վրայ հակակշռելու ուղղութեամբ: Դէպի Իտլիպ սուրիական բանակին յառաջխաղացքը ընթացք տուած է գաղթականական նոր ալիքի մը, որ զանգուածային տեսքով ապաստանած է Թուրքիոյ սահմանին վրայ եւ դէպի Թուրքիա անցնելու նոր ալիքի մակընթացութիւններ յառաջացնելու պատկերներ կը պարզէ: Ընթացող ռազմական գործողութիւնները,...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Այս անգամ, վերջին անգամ, հեռաձայնային մեր կապը մնաց անպատասխան: Այս անգամ, զարմանալիօրէն առաջի՛ն անգամ, ժամադրութիւնը չյարգեց ան: Ճշդապահ ու պարտաճանաչ պարոն Կարոն ընկալուչը չվերցուց` զրուցելու համար հայ կեանքի վերջին իրադարձութիւններուն մասին ընդհանրապէս եւ հայ դպրոցի իրավիճակին մասին յատկապէս: Տարիներու մտերմութիւն մը յանկարծ վերջ գտաւ, երբ Կարօ Պետրոսեան քառասուն օրեր առաջ հրաժեշտ տուաւ մեր կեանքին` իր ետին ձգելով ողջմիտ...

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Տարիներէ ի վեր լաւ չէր զգար. իր առանձնութեան կը վերագրէի պատճառը. իր կեանքի ընկերուհիին ապաժամ մահը շատ ծանր կը տանէր. տարիներու սահանքին հետ նաեւ նկատեցի, որ այլեւս կ՛ուզէր երթալ` միանալու անոր, որ իր էութիւնը անսահման սիրոյ հարստութեամբ լեցուցած էր եւ առանձնայատուկ իմաստ տուած էր կեանքին: Լոս Անճելըս պարբերական` յաճախակի այցելութիւններուս ընթացքին, 1990-էն ասդին, անպայման կը հանդիպէի մեր տնօրէնին....

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Աշխատանքիս բերումով գրականութիւնն ու գիտութիւնը իրարու խառնուեցան, եւ աւելի քան 15 տարիէ ի վեր դատապարտուած եմ ԱՖՀԻԼ-ի աշխատանքով հիւանդանոցային պարագաներու ծառայութիւնները ստանձնելու: Հիւանդութեան բազմատեսակ պարագաներ աւելի մարդկային դարձուցին անձս, եւ առաջին օրէն սկսայ օրագրութիւն պահել իւրաքանչիւր պարագայի, անոր բարդ վիճակներուն, պայքարին, մարտնչումին, կեանքի հանդէպ սիրոյ եւ իր շրջապատին մօտեցումին մասին: Օրագրութիւնը զուտ գիտական, առողջական կամ բուժումի հետ կապուած...

ՆԱԹԱԼԻ ՔԵՆՏԻՐՃԵԱՆ Փոքր պայուսակ մը հանելով պահարանէն` կեսուրս յուզումնախառն աչքերով բացաւ զայն,  ու  հոն պահուած կային ձեռագործներ. առաջարկեց,  որ ընտրեմ նախասիրածս, որովհետեւ երկար տարիներ մասունքի պէս պահելէ ետք, հիմա այլեւս կ’ուզէր  զանոնք նուիրել իր սիրելի հարազատներուն: Ուշադրութիւնս գրաւեց մեղմ գոյներով կարկտան կտոր մը, յայտնուեցաւ, որ «պոխջա» մըն էր եւ կը պատկանէր ամուսինիս մեծ մօրը: Այս եղաւ միակ ընտրութիւնս այդ ձեռագործներէն....

ԽԱԺԱԿ Լիբանանեան այս տաք օրերուն մարդ չի գիտեր` ինչպէ՛ս դիմանայ... Դուրսը անտանելի տաք մը կայ, հանգիստ շունչ քաշելու համար զով տեղ մը չկայ... Ծով կ՛երթաս` աղբի հոտ կայ, լեռ կ՛ելլես այրած  «զիպիլներ»-ուն ծուխը կայ... Տուն կը մտնես, «էյսի»-ն կ՛աշխատցնես, կնիկդ կու գայ ու կը տրտնջայ. - Սա «էյսի»-ն մարէ, հոս Ափրիկէ չէ: - Բայց, կնի՛կ, օդը շատ  տաք է: -...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ «Անտարես» հրատարակչատունը իր «պարտադիր ընթերցանութիւն» շարքին մէջ վերջերս վերահրատարակեց Վահագն Գրիգորեանի1908-ին լոյս տեսած «Ժամանակի գետը» (1) հատորը, որ ամբողջութեամբ Ցեղասպանութիւնը, անոր զոհերը, անոնց եւ իրենց յաջորդներուն կեանքը, մինչեւ` ներկայ ժամանակները, եւ հայ-թրքական յարաբերութիւնները լայն պաստառի մը վրայ կը ներկայացնէ ու կը քննարկէ: Ժամանակի անցումը միշտ ալ Գրիգորեանի ուշադրութեան առարկան եղած է: Սփիւռքի մէջ ան նախ հայ ընթերցողին ուշադրութիւնը...

ԼԱԽՏ Ազրպէյճանի պաշտպանութեան նախարարութեան մամլոյ ծառայութիւնը հաղորդեց, որ Ազրպէյճանի օդուժի «ՄիԿ-29» տիպի օդանաւին 24 յուլիսին Կասպից ծովու վրայ ջախջախուելուն պատճառը թռչունի կամ թռչուններու երամի հետ բախումն է: Օդաչուին դիակը յայտնաբերուած է մէկ ամիս ետք… Երբ թռչունն իսկ կը գերազանցէ ձեր «ՄիԿ-29» օդանաւը, արդեօք պէ՞տք է խօսիք հայկական օդուժին հետ գօտեմարտի մասին, իսկ իր զինակիցին ճակատագիրին ծանօթ ձեր օդաչուին համար արդեօք...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը չորս  ելոյթներով ներկայացուց  Նիլ  Սայմընի  «Տը կուտ տաքթըր» պատկերաշարը` Յակոբ Տէր Ղուկասեանի բեմադրութեամբ: Ի գիտութիւն անգիտաց` Չեխով (1860-1904) գործող վկայեալ բժիշկ մըն էր: Սայմըն Չեխովի կարճ պատմուածքներէն ինն վերածած է բեմական պատկերներու: Պատկերները զաւեշտական են, որովհետեւ այդտեղ առկայ է ցաւը: Ելոյթին մէջ զանց առնուած էին երկու պատկերներ, որոնցմէ մէկը` «Too late for happiness» (Երջանկութեան համար...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Թուրքիոյ հիմնական նպատակն է «ապահով գօտի» մը ստեղծել Սուրիոյ հիւսիսը` մաքրելու համար շրջանը քիւրտ զինեալներէն: Թուրքիոյ համար Սուրիոյ մէջ քրտական հարցը կենաց մահու հարց է, եւ ան պատրաստ է նոյնիսկ գործակցելու սուրիական պետութեան հետ` վերջ դնելու համար քրտական զինեալ խմբաւորումներու գործունէութեան: Տարիներ առաջ, երբ սուրիական տագնապը իր գագաթնակէտին հասած էր, եւ անորոշութիւն կար Սուրիոյ քաղաքական ապագային շուրջ, այս...

ԷԴՎԻՆ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Ինճիրլիքի դատական գործով Միացեալ Նահանգների վճռաբեկ դատարանը որոշում է կայացրել յօգուտ Թուրքիայի Հանրապետութեան Կենտրոնական եւ «Զիրաաթ» դրամատների: Երեք դատաւորներից կազմուած 9-րդ  շրջանային վճռաբեկ դատարանը, հիմնուելով վաղեմութեան ժամկէտի վրայ, մերժեց երեք հայ հայցուորների պահանջները` ճանաչել անշարժ գոյքի իրենց իրաւունքը կամ ստանալ փոխհատուցում: Հայցուորները դատարան հայց էին ներկայացրել` հիմնուելով 1976 թ. ուժի մէջ մտած «Օտարերկրեայ ինքնիշխան պետութիւնների անձեռնմխելիութեան օրէնքի» շրջանակներում...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մայքրոսոֆթ Խոստովանած Է, Որ Ձայնային Հաղորդագրութիւնները Գաղտնալսած Է Մայքրոսոֆթ ընկերութիւնը խոստովանած է, որ «Քորթանա» օգնականի եւ «Սքայփ թրանսլէյթըր» յաւելուածի միջոցով մարդոց   ձայնային հաղորդագրութիւնները գաղտնալսած է: Յայտարարութիւնը կատարուած է, երբ «Մատրպորտ»-ը յայտնաբերած է ընկերութեան կողմէ պայմանադիր կողմեր վարձելու փաստը` «Սքայփ»-ի հաղորդակցութիւններ գաղտնալսելու համար: «Մատրպորտ»-ի կողմէ երկու ծառայութիւններու ձայնային հաղորդագրութիւնները, որոնց շարքին` Մայքրոսոֆթի աշխատակիցներու անձնական հաղորդագրութիւնները լսող պայմանադիր կողմերը...

Զ. Լ. Ըստ ամենայնի պատմական նուաճում արձանագրեց Եգիպտոսի ձեռնագնդակի (հենտպոլ) երիտասարդական` 19 տարեկանէն վար տղոց հաւաքականը: Ան պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով նուաճեց մարզաձեւի աշխարհի բաժակը, Մակեդոնիոյ մէջ կազմակերպուած առաջնութեան, պարտութեան մատնելէ ետք եւրոպական հզօրագոյն կազմերը: Եգիպտոս` երկիր, ժողովուրդ, պետութիւն, հպարտութեամբ ցնծաց իր զաւակներու այս աննախադէպ սխրանքին ի տես, մինչ անցած տարեշրջանին ու այս տարուան ընթացքին խոր հիասթափութիւններ ապրած էր...